PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do lựa chọn đề tài. Trong xu thế hội nhập quốc tế và để quản lý có hiệu quả nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, Đảng và Nhà nước ta đã không ngừng đổi mới cơ chế quản lý kinh tế nhằm phát huy mọi nguồn lực của đất nước để xây dựng một nước Việt Nam “Dân giàu, nước mạnh, xã hội công bằng, dân chủ, văn minh”. Quản lý nhà nước về tài chính, trong đó có quản lý nhà nước về thuế là một trong những nội dung quan trọng của quản lý nhà nước về kinh tế.
Trong báo cáo chiến lược phát triển kinh tế xã hội 2011-2020 của Ban chấp hành Trung Ương khoá X tại Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XI của Đảng đã khẳng định: “.tiếp tục hoàn thiện chính sách và hệ thống thuế”. Thuế GTGT áp dụng đối với các hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh tại Việt Nam từ năm 2011 đến nay, trên cở sở doanh thu kinh doanh và các yếu tố chi phí đầu vào để xác định giá trị tăng thêm trong việc tính thuế GTGT mà hộ kinh doanh phải nộp. Đối với các trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh chỉ xác định được doanh thu kinh doanh song không xác định được yếu tố chi phí đầu vào thì CQT thực hiện việc ấn định tỉ lệ GTGT hoặc đối với các trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh không hạch toán được doanh thu kinh doanh, chi phí kinh doanh thì CQT thực hiện khoán doanh thu kinh doanh và ấn định tỉ lệ GTGT để xác định số thuế GTGT phải nộp. Quận Hoàn Kiếm là địa bàn tập trung số lượng hộ kinh doanh lớn nhất cả nước, những tuyến phố buôn bán sàm uất như Hàng Đào, Hàng Ngang, Hàng Đường… Những khu chợ, trung tâm thương mại lớn nhất cả nước như chợ Đồng Xuân, chợ Hàng Da… với đa dạng các ngành nghề như thương mại, dịch vụ, ăn uống… Do tập quán kinh doanh trải qua nhiều thế hệ các hộ kinh doanh có quy mô lớn, doanh thu cao, số lượng lao động lớn có thừa điều kiện để phát triển thành doanh nghiệp nhưng vẫn tồn tại ở mô hình hộ kinh doanh.
2 Xuất phát từ thực tế khách quan đó công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ kinh doanh cá thể tại địa bàn quận Hoàn Kiếm trở lên đặc biệt quan trọng. Được biết công tác quản lý thuế tại đây vẫn còn tình trạng thiếu minh bạch, chưa công bằng và thiếu hiệu quả. Chưa quản lý hết được hộ kinh doanh, tình trạng xót hộ, nợ đọng thuế GTGT đối với hộ kinh doanh vẫn còn và hiện trạng doanh thu không tính sát với thực tế vẫn sảy ra. Trên địa bàn cũng phát sinh rất nhiều nhóm kinh doanh lên việc quản lý cũng gắp rất nhiều khó khăn (hiện nay trên 11.000 hộ kinh doanh trong đó có 650 nhóm kinh doanh) đang còn nhiều khó khăn thách thức.
Vì vậy, tôi tiến hành nghiên cứu đề tài:“Hoàn thiện công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn quận Hoàn Kiếm, Hà Nội”. Tổng quan nghiên cứu “Nghiên cứu về công tác quản lý thuế GTGT đối với HKD có rất nhiều đề tài, nghiên cứu dưới các góc độ cũng như tại các địa bàn khác nhau:” Bài viết “Tax Administration in OECD and Selected Non – OECD countries” năm 2009 trích từ trang web của Tổ chức Hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) đã chỉ ra đối với QLT, các nước OECD chú trọng về tổ chức bộ máy , chức năng nhiệm vụ của CQT; Quản trị chiến lược trong QLT; tổ chức bộ máy quản lý thu thuế và xây dựng cơ sở pháp lý cho quản lý thuế. Trong đó, quản trị chiến lược trong QLT bao gồm nội dung như lên kế hoạch chiến lược về quản lý thuế cho cơ quan thuế là một công việc rất quan trọng với cơ quan thuế. Bài viết đã đưa ra kế hoạch hoạt động và một số chỉ tiêu thực hiện về QLT của các nước như đơn giản hóa thuế, giải quyết quyền của người nộp thuế, thúc đẩy tính tự nguyện tuân thủ luật thuế, chống trốn thuế và thu hồi thuê bị trốn, tuy nhiên đaya là những chỉ tiêu mang tích chất chung về quản lý thuế.
Đề tài “Đổi mới và hoàn thiện hệ thống quản lý thu thuế ở Việt Nam” của tác giả Nguyễn Thị Mai Phương ( 2003) của Viện Khoa học tài chính đã khải quát những vấn đề lý luận về quản lý thuế, các nhân tố ảnh hưởng tới công tác quản lý thuế, đưa ra một số mô hình cơ chế tổ chức ngành thuế, đề xuất các giải pháp nâng cao hiệu quả công tác quản lý thuế trong điều kiện của Việt Nam. Tuy nhiên, đề tài 3 chưa đề cập đến một số vấn đề lý thuế cơ bản như nội dung và các phương thức quản lý thuế. Một số nhận xét và cái cách hành chính thuế ở một số nước trên thế giới được tác giả nêu ra một cách phong phú nhưng các bài học cho việt Nam chưa rõ, các giải pháp chưa có tính đột phá để cải thiện cơ bản về công tác QLT ở Việt Nam hiện nay. Luận án tiến sĩ của nghiên cứu sinh Nguyễn Thị Thùy Dương thực hiện năm 2011 thực hiện năm 2011 tại trường Đại học kinh tế quốc dân với đề tài: “ Quản lý thuế ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế” đã nêu ra quan điểm riêng về khái niệm quản lý thuế: “ Quản lý thuế là quá trình Nhà nước sử dụng hệ thống các công cụ và phương pháp thích hợp tác động lên đối tượng của quản lý thuế làm chu chúng vận động phù hợp với mục tiêu đặt ra”, đồng thời cũng xác định rằng đối với điều kiện hội nhập ngày nay, những tiêu chí đánh giá một hệ thống thuế tốt đòi hỏi phát xét đến mối quan hệ giữa người nộp thuế với cơ quan thuế , quan hệ giữa các công chức thuế, các tiêu chỉ về lập pháp, đặc điểm về quản lý nhằm đảm bảo tính linh hoạt trong quản lý thuế.
Bên cạnh đó, luận án còn đề xuất những giải pháp tăng cường hiệu quả quản lý thuế ở Việt Nảmtong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Mục tiêu nghiên cứu.1 Mục tiêu chung. Trên cơ sở đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn quận Hoàn Kiếm thời gian qua đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn trong thời gian tới.2 Mục tiêu cụ thể. Nhận thức một số vấn đề lý luận chung về thuế GTGT và những nhân tố ảnh hưởng đến công tác quản lý thuế GTGT đối với kinh tế cá thể.
Trong phần này, tập trung phân tích một số vấn đề lý luận chung về thuế GTGT và phân tích cụ thể luật thuế GTGT được áp dụng đối với hộ kinh doanh cá thể. Từ việc nghiên cứu vai trò, 4 đặc điểm của thành phần kinh tế hộ cá thể chi phối tới công tác quản lý thuế GTGT chỉ ra tầm quan trọng và những vấn đề cần lưu ý trong quản lý thuế GTGT đối với khu vực kinh tế này Đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ cá thể tại Chi cục Thuế Hoàn Kiếm trong những năm qua. Trong phần này, tập trung phân tích, đánh giá thực trạng công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ cá thể tại Chi cục Thuế Hoàn Kiếm, trên cơ sở đó rút ra những kết quả đã đạt được, những hạn chế còn tồn tại, nguyên nhân cốt lõi của vấn đề. Đưa ra một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ cá thể tại Chi cục Thuế Hoàn Kiếm.
Trong phần này, đưa ra những định hướng, yêu cầu cơ bản trong công tác quản lý từ đó đề ra các nhóm giải pháp cụ thể để giải quyết các vấn đề đặt ra. Câu hỏi nghiên cứu. Thực trạng công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn thành quận Hoàn Kiếm trong những năm nay gần đây như thế nào ? Hoạt động công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn quận Hoàn Kiếm đã đáp ứng được yêu cầu của lý thuế hay chưa ? Những nhân tố nào tác động đến kết quả công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn quận ? Để quản lý tốt thuế GTGT đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn quận trong thời gian tới cần đề xuất những giải pháp cụ thể nào ? 5. Đối tƣợng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu.
Đối tƣợng nghiên cứu. Đối tượng nghiên cứu là công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ kinh doanh cá thể. Phạm vi nghiên cứu Phạm vi về nội dung: Đề tài tập trung nghiên cứu công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ kinh doanh cá thể, trong đó tập trung đánh gia kết quả của công tác quản lý nhìn từ khía cạnh cơ quan quản lý thuế. 5 Về không gian: Đề tài nghiên cứu công tác quản lý thuế giá trị gia tăng đối với hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn quận Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội.
Về thời gian: Để phục vụ công tác nghiên cứu, tác giả thu thập số liệu về hộ, cá nhân kinh doanh tại chi cục thuế quận Hoàn Kiếm từ năm 2013 đến năm 2016 và đề xuất giải pháp đến năm 2020. Phƣơng pháp nghiên cứu của luận văn Trong quá trình nghiên cứu, luận văn sử dụng phương pháp tiếp cận nghiên cứu định tính. Luận văn sử dụng các nguồn dữ liệu thu thập từ thông tin nội bộ như: Bộ tài chính, Tổng cục thuế, Cục thuế Hà Nội, Chi cục thuế quận Hoàn Kiếm – Hà Nội, nguồn dữ liệu thu thập từ bên ngoài như: Internet, báo chí, tạp chí. Kết cấu của luận văn: Kết cấu luận văn ngoài phần mở đầu và kết luận gồm 3 chương: Chương 1: Một số lý luận về công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ kinh doanh cá thể.
Chương 2: Thực trạng công tác quản lý thuế GTGT đối với Hộ kinh doanh cá thể trên địa bàn quận Hoàn Kiếm – Hà Nội. Chương 3: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý thuế GTGT đối với hộ kinh doanh cá thể. 6 CHƢƠNG 1 MỘT SỐ LÝ LUẬN VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ THUẾ GTGT ĐỐI VỚI HỘ KINH DOANH CÁ THỂ 1. Thuế giá trị gia tăng đối với hộ kinh doanh cá thể 1.
Khái niệm thuế giá trị gia tăng Khai sinh từ nước Pháp, thuế giá trị gia tăng đã được áp dụng rộng rãi ở nhiều nước trên thế giới.