Chương I CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ ĐẦU TƢ, DỰ ÁN ĐẦU TƢ QUẢN LÝ DỰ ÁN ĐẦU TƢ XÂY DỰNG TRÊN VÙNG LÃNH THỔ 1. Đầu tƣ và dự án đầu tƣ 1. Khái niệm đầu tƣ Cho đến nay, có nhiều khái niệm về đầu tư, tùy thuộc vào quan điểm và mục đích nghiên cứu. Theo quan điểm kinh tế: Đầu tư là sự bỏ ra một lượng vốn để tạo ra một tài sản dưới một hình thức nào đó (có thể là hình thức vật chất cụ thể như nhà cửa, cở sở hạ tầng, máy móc thiết bị, hoặc là hình thức tài chính như mua cổ phần, cổ phiếu, cho vay…) nhằm khai thác và sử dụng nó, để tài sản này có khả năng sinh lời hay thỏa mãn một nhu cầu nhất định nào đó của người bỏ vốn trong một khoảng thời gian nhất định trong tương lai.
Nói cách khác, theo quản điểm này: Đầu tư là hoạt động bỏ vốn để tạo ra một tài sản để tài sản này có thể tham gia vào nhiều chu kỳ sản xuất nối tiếp nhau để đạt được mục đích của người bỏ vốn. Theo quan điểm tài chính: Đầu tư là làm bất động một số vốn, để sau đó rút ra với một khoản tiền lãi ở thời kỳ tiếp theo. Nói một cách chi tiết hơn, đó là một chuỗi hoạt động chi tiền của chủ đầu tư, từ đó chủ đầu tư sẽ nhận được một chuỗi tiền tệ để đảm bảo hoàn trả vốn và trang trải mọi chi phí liên quan và có lãi. Theo quan điểm kế toán: Đầu tư là gắn liền với một số khoản chi vào động sản hoặc bất động sản để tạo nên các khoản thu lớn hơn.
Như vậy dù theo quan điểm nào đi nữa, thì chúng vẫn có những cái chung, đó là: Đầu tư là hoạt động bỏ vốn trong một khoảng thời gian nhất định để đạt được mục đích của chủ đầu tư thông qua hoạt động đầu tư. Từ nhận xét trên, chúng ta có thể đi đến kết luận: Đầu tư là hoạt động bỏ vốn (vốn có thể bằng tiền, tài sản hoặc thời gian lao động) để đạt được mục đích sinh lợi của chủ đầu tư thông qua hoạt động đầu tư. KHÁI QUÁT VỀ DỰ ÁN ĐẦU TƢ GVHD: GS.TSKH Nghiêm Văn Dĩnh HVTH: Nguyễn Công Hải 14 1. Khái niệm về dự án đầu tư Dự án đầu tư có thể xem xét ở nhiều góc độ - Về mặt hình thức: Dự án đầu tư là một tài liệu mang tính pháp lý, mà ở đó được trình bày một cách chi tiết và có hệ thống các hoạt động và chi phí theo một kế hoạch để đạt được những kết quả và thực hiện được những mục tiêu nhất định trong tương lai.
- Trên góc độ quản lý: Dự án đầu tư là một công cụ quản lý mà ở đó được hoạch định về việc sử dụng vốn, vật tư, lao động để tạo ra các kết quả kinh tế tài chính trong một thời gian dài. - Trên góc độ kế hoạch hóa: Dự án đầu tư là một công cụ để thực hiện kế hoạch chi tiết của một công cuộc đầu tư sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế xã hội, làm tiền đề cho quyết định đầu tư và tài trợ. Dự án đầu tư là một hoạt động kinh tế riêng biệt nhỏ nhất trong công tác kế hoạch hóa nền kinh tế nói chung. - Trên góc độ về nội dung: Dự án đầu tư là một tập hợp các hoạt động có liên quan với nhau được kế hoạch hóa nhằm đạt được mục tiêu đã định bằng việc tạo ra các kết quả cụ thể trong một thời gian nhất định.
- Đối với lĩnh vực xây dựng cơ bản có thể đưa ra một khái niệm về dự án đầu tư như sau: Dự án đầu tư là văn kiện mà ở đó bằng phương pháp khoa học, người ta luận cứ được tổng hợp các giải pháp kinh tế – kỹ thuật về việc bỏ vốn để cải tạo hoặc xây dựng mới công trình, những biện pháp tổ chức khai thác để phục vụ nhu cầu của xã hội và đạt được hiệu quả kinh tế trong khoảng thời gian nhất định. Phân loại dự án đầu tư Có nhiều cách phân loại dự án đầu tư: Phân loại theo mục tiêu của dự án, phân loại theo phạm vi, phân loại theo lĩnh vực hoạt động, phân loại theo nguồn vốn, phân loại theo tính chất và quy mô của dự án v.v… Sau đây là một vài cách phân loại chính. Phân loại theo lĩnh vực hoạt động bao gồm: + Nhóm các dự án đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng. + Nhóm các dự án đầu tư xây dựng cơ bản.
+ Nhóm các dự án đầu tư dịch vụ và kinh doanh.TSKH Nghiêm Văn Dĩnh HVTH: Nguyễn Công Hải 15 + Nhóm các dự án đầu tư trực tiếp nước ngoài. + Nhóm các dự án đầu tư hỗ trợ tài chính. + Nhóm các dự án đầu tư hỗ trợ kỹ thuật. Phân loại theo nguồn vốn và phƣơng diện quản lý Theo cách phân loại này bao gồm: Dự án đầu tư sử dụng vốn ngân sách nhà nước và dự án không sử dụng vốn ngân sách nhà nước.
Các dự án sử dụng vốn ngân sách nhà nước bao gồm: a. Các dự án kết cấu hạ tầng kinh tế – xã hội, quốc phòng, an ninh không có khả năng thu hồi vốn và được quản lý sử dụng theo phân cấp về chi phí ngân sách nhà nước cho đầu tư phát triển. Chi cho công tác điều tra, khảo sát, lập các dự án quy hoạch tổng thể phát triển kinh tế – xã hội vùng, lãnh thổ, quy hoạch xây dựng đô thị và nông thôn được Thủ tướng chính phủ cho phép. Cho vay của chính phủ để đầu tư phát triển.
Hỗ trợ các dự án của các doanh nghiệp đầu tư vào các lĩnh vực cần có sự tham gia của Nhà nước theo quy định của pháp luật. Vốn khấu hao cơ bản và các khoản thu của Nhà nước để lại cho doanh nghiệp nhà nước đầu tư. Các dự án đầu tư thuộc các nguồn vốn khác bao gồm: Các dự án đầu tư của cá nhân, các tổ chứ kinh tế xã hội đầu tư dưới nhiều hình thức huy động vốn khác nhau được cấp thẩm quyền cho phép. Phân loại theo tính chất và quy mô của dự án Tùy theo tính chất của dự án và quy mô đầu tư, dự án đầu tư trong nước được phân loại thành 3 nhóm: A, B, C để phân cấp quản lý.
Đặc trưng của mỗi nhóm được tóm tắt như sau: GVHD: GS.TSKH Nghiêm Văn Dĩnh HVTH: Nguyễn Công Hải 16 Bảng 1. Các loại dự án đầu tư Tổng mức STT LOẠI DỰ ÁN ĐẦU TƢ vốn đầu tƣ I. NHÓM A Các dự án thuộc phạm vi bảo vệ an ninh quốc phòng có tính bảo Không kể 1 mật quốc gia, có ý nghĩ chính trị xã hội quan trọng, thành lập và mức vốn xây dựng hạ tầng khu công nghiệp mới Các dự án sản xuất chất độc hại, chất nổ không phụ thuộc vào Không kể 2 quy mô đầu tư. mức vốn Các dự án: công nghiệp điện, khai thác dầu khí, chế biến dầu khí, hóa chất, phân bón, chế tạo máy (bao gồm cả mua và đóng tàu, Trên 600 tỷ 3 lắp ráp ô tô), ximăng, luyện kim, khai thác chế biến khoáng sản; đồng dự án giao thông: cầu, cảng biển, cảng sông, sân bay, đường săt, đường quốc lộ.
Các dự án: thủy lợi, giao thông (khác ở điểm I-3), cấp thoát nước và công trình hạ tầng kỹ thuật, kỹ thuật điện, sản xuất thiết bị thông tin, điện tử, tin học, hóa học, thiết bị y tế, công trình cơ khí Trên 400 tỷ 4 khác, sản xuất vật liệu, bưu chính viễn thông, BOT trong nước, đồng xây dựng khu nhà ở, đường giao thông nội thị thuộc các khu đô thị đã có quy hoạch chi tiết được duyệt. Các dự án: hạ tầng kỹ thuật của khu đô thị mới; các dự án: công nghiệp nhẹ, sành sứ, thủy tinh, in; vườn quốc gia, khu bảo tồn Trên 300 tỷ 5 thiên nhiên, mua sắm thiết bị xây dựng, sản xuất nông lâm đồng nghiệp, nuôi trồng thủy sản, chế biến nông sản Các dự án: y tế, giáo dục, phát nhanh, truyền hình, xây dựng dân Trên 200 tỷ 6 dụng, kho tàng du lịch, thể thao, và các dự án khác đồng II. NHÓM B Các dự án: công nghiệp điện, dầu khí, hóa chất phân bón, chế tạo máy, ximăng, luyện kim, khai thác chế biến khoáng sản; các dự 30 600 tỷ 1 án giao thông: cầu, cảng biển, cảng sông, sân bay, đường sắt, đồng đường quốc lộ. Các dự án: thủy lợi, giao thông, cấp thoát nước và công trình hạ 20 400 tỷ 2 tầng kỹ thuật, kỹ thuật điện, sản xuất thiết kế viễn thông, điện tử, đồng GVHD: GS.TSKH Nghiêm Văn Dĩnh HVTH: Nguyễn Công Hải 17 tin học, hóa dược, thiết bị y tế, công trình y tế khác, sản xuât vật liệu, bưu chính viễn thông, BOT trong nước, xây dựng khu nhà ở, trường phổ thông, đường giao thông nội thị thuộc các khu đô thị đã có quy hoạch chi tiết được duyệt.
Các dự án: hạ tầng kỹ thuật đô thị mới; các dự án công nghiệp nhẹ, sành sứ, thủy tinh, in; vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên 15 300 tỷ 3 nhiên, mua sắm thiết bị xây dựng, sản xuất nông lâm nghiệp, đồng nuôi trồng thủy sản, chế biến nông lâm sản. Các dự án: y tế, văn hóa, giáo dục, phát thanh, truyền hình, xây 7 200 4 dựng dân dụng, kho tàn du lịch, thể dục, thể thao, nghiên cứu tỷ đồng khoa học, và các dự án khác. NHÓM C Các dự án: công nghiệp điện, dầu khí hóa chất, phân bón, chế tạo máy (bao gồm cả mua và đóng tàu, lắp ráp ô tô), ximăng, luyện Dưới 30 tỷ 1 kim, khai thác, chế biến khoáng sản; các dự án giao thông: cầu, đồng cảng biển, cảng sông, sân bay, đường sắt, đường quốc lộ. Các trường phổ thông nằm trong quy hoạch (không kể mức vốn) Các dự án: thủy lợi giao thông ( khác ở điểm III-1), cấp thoát nước và công trình hạ tầng kỹ thuật, kỹ thuật điện, sản xuất viễn thông, điện tử, tin học, hóa dược, thiết bị y tế, công trình cơ khí Dưới 20 tỷ 2 khác, sản xuất vật liệu, bưu chính viễn thông, BOT trong nước, đồng xây dựng khu nhà ở, trường phổ thông, đường giao thông nội thị thuộc các khu quy hoạch chi tiết đã được duyệt.
Các dự án: hạ tầng kỹ thuật đô thị mới; các dự án công nghiệp nhẹ, sành sứ, thủy tinh, in; vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên Dưới 15 tỷ 3 nhiên, mua sắm thiết bị xây dựng, sản xuất nông lâm nghiệp, đồng nuôi trồng thủy sản, chế biến nông lâm sản.