| - — — TRUNG TÂM NGHIÊN COU PHÁPLUẬT - || en KHO A HANH CHÍNH NHÀ NƯỚC VỀ TỔ CHỨC BO MAY NHÀ NƯỚC | HỘI THẢO KHOA HỌC. HOÀN THIỆN DHAD LUẬT VỀ TỔ CHÚC VÀ HOẠT ĐỘNG CUA CO QUAN HANH CHÍNH NHÀ NUOC CAD XÃ : THU VIEN ROTEaSYs =4 on ea a _= TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI PHÒNG ĐỌC - F | HA NOL THANG 10 NĂM 2008 TRƯỜNG ĐẠI HỌC LUẬT HÀ NỘI Khoa Hành chính - Nhà nước HỘI THẢO KHOA HỌC HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VỀ TỔ CHỨC VÀ HOẠT ĐỘNG CỦA CƠ QUAN HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC CẤP XÃ Hà Nội, ngày 25 tháng 10 năm 2008 DANH MỤC CÁC BÁO CÁO KHOA HỌC 1. Nguyễn Đăng Dung. Chính quyền địa phương và chính quyền xã| 1 2.
Déi mới mô hình tổ chức chính quyền xã ở nước | 16 ta hiện nay 3. | TS Lê Hồng Sơn. Chính quyền cấp xã — những van dé đang đặt ra và | 27 : các giải pháp đổi mới 4. Bùi Xuân Phái.
Một số yếu té ảnh hưởng đến tô chức và hoạt động | 41 của chính quyền cấp xã 5. Một số suy nghĩ bước đầu về cải cách chính 49 | quyền cấp xã qua góc nhìn từ thực tiễn 6. Phan Thị Lan Huong. Nâng cao vai trò tự quản của chính quyền cấp | 58 xã 7.
Vi trí, vai trò, chức năng, mỗi quan hệ của Ủy ban nhân dân xã với các cơ | 66 quan nhà nước khác và một số kiến nghị 8. Bui Thị Đào. Uy ban nhân dân xã ~ một vài van dé về thực tiễn và 70 pháp luật | 9. Nguyên Minh Doan.
Nên thay Hội đồng nhân dân xã bằng một cơ 75 | quan khác và cải cách Ủy ban nhân dân cấp xã ị 10. Tính hợp hiến của việc thí điểm không tổ chức | 82 HDWD cấp huyện và nhân dân bau trực tiếp Chủ tịch UBND xã 11. Nguyễn Ngọc Bich. Cử tri trực tiếp bầu chủ tịch UBND cấp xã và những van dé đặt ra đối với việc tổ chức Bộ máy Nhà nước ở địa phương 87 2kÁ 12.
Nguyễn Thị Thuy. Khiêu nại hành chính và giải quyết khiếu nại hành | 92 chính ở xã, phường, thị tran 13. Tran Minh Hương. Vai trò của Uy ban nhân dân cấp xã trong tô chức | 99 và hoạt động của Té hòa giải ở cơ sở : 14.
| Truong Khánh Hoàn. Về thầm quyền xử phạt vi phạm hành chính của 105 Chủ tịch UBND xã, phường, thị tran 15. Lê Thi Thúy. Một số biện pháp nâng cao hiệu quả hoạt động của 110 UBND xã, phường, thị tran trong lĩnh vực chứng thực.
Nguyễn Mạnh Hùng. Hoàn thiện về tổ chức và hoạt động của thanh | 117 tra xây dựng cấp phường 17. Trân Thị Hiền. Cán bộ, công chức cấp xã 124 ig.
| Phí Thị Thanh Tuyển. Văn hóa công sở - một số vẫn dé cần quan tâm 130 19. | Trần Hồng Nhung. Mấy suy nghĩ về bộ máy hành chính xã thời 138 phong kiến (Thế kỉ X đến Thế kỉ XIX) HỘI THẢO: PHÁP LUẬT VE TO CHỨC VÀ HOAT DONG CUA CƠ QUAN HCNN CAP XÃ CHINH QUYEN DIA PHUONG VA CHINH QUYEN XA PGS.
Nguyễn Đăng Dung Khoa Luật — Đại học Quốc gia Hà Nội 1. Chính quyền địa phương nói chung Việc quản lý ở địa phương đã từ xa xưa nhà nước nào cũng phải tiến hành. Bởi một lẽ thông thường rằng, không một chính phủ của một là nước nào chỉ thực hiện quyền lực nhà nước của mình ở một chỗ, nơi toa ngự của các cơ quan Nhà nước trung ương. Vì vậy bat cứ chế độ chính trị nào cũng phải lo việc quản lý địa phương.
Đây không phải là van dé dé giải quyết vì biên giới thích hợp cho một hoạt động này, th? lại ít khi đồng nhất, lại thích hợp cho một loại hoạt động khác. Một thi tran lớn được cung cấp nước từ chỗ này, nhưng lại được thoát nước lại từ ở những chỗ kia. Hệ thống giao thông nối liền các vùng trong một thị xã với nhau và với các vùng phụ cận theo _ một kế hoạch, hoàn toàn khác với các vùng phục vụ cho việc giáo duc và dao tạo,. cũng như các vùng phòng và chống tội phạm.
Nếu mỗi chức năng của chính quyền xét “về phương điện địa dư được phóng chiếu trên một tam bản dé tương ứng với những - những nhu cầu riêng của chức năng đó, và đặt chúng chồng lên nhau, thì sẽ cho chúng - ta một kết qua, không một cái nào chông khít lên một cái nào ca.” al Hiện nay khoa học pháp lý thế giới có rất nhiều quan điểm khác nhau về vị trí _ vai trò của chính quyền địa phương. Chính quyền địa phương được xem xét “như i. một cành quyền lực thứ tư, chỉ phụ thuộc vào pháp luật và chịu sự xét xử của toà án, không trực.thuộc chính phủ và các cơ quan của chính phủ kể ca từ trung ương lẫn địa phương.” Ngược lại quan điểm này, trong tình trạng hiện nay của việc xây dựng _ “Nhà nước thịnh vượng chung,” đòi hỏi sự can thiệp ngày càng sâu rộng vào tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội của các cơ quan nhà nước trung ương, xuất hiện mối: quan hệ ngày càng trở nên chặt chẽ giữa nhà nước và địa phương tự quản, nên các cơ quan tự quản của địa phương ngày càng trở thành một bộ phận của chính quyền hành pháp.” ! Xem, The great issues of politics by Leslie Lipson Copyri ght 1965 p. 415 , em, The great issues of politics, Sđ đ.
Các cơ quan tự quán của các nha nước hiện đại (Mỹ, Anh) M. 102 HỘI THẢO: PHÁP LUẬT VE TO CHỨC VÀ HOAT ĐỘNG CUA CƠ QUAN HCNN CAP XÃ Tuy vay, tính tự quản của chính quyền địa phương vẫn được nhiều nhà luật học “2 bảo vệ, chủ yếu là từ phía hệ thống pháp luật Anglô-Sắc xông, chính quyền địa phương chỉ có thể thực hiện được chức năng của mình ở đâu, mà ở đó chính quyền trung ương không có điều kiện thực hiện quyền lực của mình.” Việc tăng cường quyền lực nhà nước cho chính quyền nhà nước địa phương là một trong những biện pháp 'giảm quyên lực nhà nước cấp trên, tức là chịu trách nhiệm của quyền lực nhà nước. Tổ chức chính quyền địa phương phụ thuộc vào nhiều thứ, nhưng trước hết vào việc hình thành ra các lãnh thổ hành chính trực thuộc. Các đơn vị lãnh thổ địa phương trên thé gidi hiện nay được hình thành theo 2 nguyên tắc cơ bản: Tự nhiên và nhân tạo.
Lãnh thổ hành chính tự nhiên tức là lãnh thổ hình thành một cách tự nhiên. Nhà nước phải công nhận các ranh giới hình thành một cách tự nhiên theo các đặc điểm dân cư, địa lý, phong tục, tập quán, truyền thống văn hoá và lịch sử. Đó là các cộng đồng dân cư bền vững, nhà nước buộc phải thừa nhận trong quá trình thực hiện sự cai trị - quản lý của mình trên toàn vẹn lãnh thổ quốc gia. Ví dụ như các Commun của các nước phương Tây; xã, làng ở các nước phương Đông (Việt nam), các thành phố.
cho dù những thành phố rất lớn, rất đông dân, cũng như những thành phố rất nhỏ kế cả về mặt dân cư, lẫn lãnh thổ trực thuộc. Thường những đơn vị lãnh thổ này là những đơn vị lãnh thổ cơ sở, nhà nu: không nên chia nhỏ ra thành nhiều đơn vị cơ sở khác, trừ những trường hợp đặc biệt. Việc tổ chức quản lý những vùng lãnh thé này cần thiết phải tính đến nguyện vọng và ý chí của cộng đồng dân cư. Vì vậy, tham gia vào cơ chế vận hành bộ máy chính quyền địa phương, ngoài các cơ quan quản lý còn có cả các cơ quan do dân cư hợp thành trực tiếp hoặc gián tiếp bầu ra.
Việc tổ chức chính quyền ở đây mang nhiều tính chất tự quản. ke) Khác với các đơn vị hành chính tự nhiên, mà hình thành ra chúng một cách tự nhiên nhà nước buộc phải công nhận, các đơn vị lãnh thé - hành chính nhân tao là những đơn vị được Nhà nước trung ương chia lãnh thé thành các đơn vị hành chin: trực thuộc theo nhu cầu quản lý hay còn được gọi là nhu cầu “cai trị” của trung ương. Đối với các lãnh thé hành chính nhân tạo, việc tổ chức và hoạt động của các cơ c3 quan dja phương chủ yếu để thực hiện chức năng quan lý.” Trong nhiều nền hành chính hiện nay đã bỏ qua những ranh giới “cô truyền”, kế cả những ranh giới chính trị, trong việc thi hành các nhiệm vụ mới. Một số các khu vực lãnh thổ hành chính được thành lập để thực hiện các công việc hành chính được thuận lợi hơn.
Ví dụ, như các ` Xem, Davies K Local government Law. XXXV na Xem, The Elements of Political Science ,by Alfred de Grazia. Copyright 1959 by Princeton, New Jersey. 624 t HỘI THẢO: PHÁP LUAT VE TO CHỨC VÀ HOẠT DONG CUA CO QUAN HCNN CAP XÃ khu bau cử, khu tư pháp, khu thu thuế, khu cảnh sát, khu phòng hoa, khu học đường.
Mỗi một địa giới đáp ứng được một yêu cầu quản lý nhất định. Loại ranh giới dia phương tốt nhất đối với một chương trình bảo vệ lâm sản tuyệt nhiên không thể trùng re sae Ae 2 i ° Aa 7 với ranh giới tôi hao của khu vực thuỷ điện luc. Các khu vực nói trên hoàn toàn có tính chất hành chính, việc tổ chức các cơ, quan nhà nước ở đơn giản chỉ cần những cơ quan hành chính để đảm nhiệm chức năng hành chính như mục tiêu của nó đã đề ra. Khác với các lãnh thổ được hình thành một cách tự nhiên, chúng thường được gọi là cấp chính quyền không hoàn chỉnh.
Theo đó các nhân viên đảm nhiệm các công việc hành chính của khu vực được trên bổ nhiệm, mà không cần có sự lựa chọn bằng phương pháp bầu cử từ cử tri địa phương." Ở đây không nhất thiết phải thành lập hay tổ chức ra các cơ quan đại diện dân cử. Sự khôn: hoàn chỉnh của các đơn vị này là cơ sở cho việc không tô chức ra các cơ cấu đầy đủ để thực hiện các chức năng “lập pháp, hành pháp và tư pháp” như ở trung ương, và càng không nên tô chức ra các tô chức đoàn thê xã hội đi kèm. Các đơn vị hành chính không có quyền độc lập chính trị: Dé tổ chức thực hiện những van dé về phát triển địa phương, các đơn vị hành chính theo quy định của pháp luật có quyền thành lập các hội đồng tự quản địa phương. Nhưng các cơ quan tự quản này phải chịu sự kiểm tra của đại điện cơ quan quyền lực nhà nước cấp trên.