Luận án: Hoàn thiện pháp luật bảo hiểm xã hội ở Việt Nam từ lý luận đến thực tiễn

Tài liệu nghiên cứu Luận án hoàn thiện pháp luật bảo hiểm xã hội ở việt nam lý luận và thực tiễn, tổng hợp lý thuyết và thực hành, cung cấp kiến thức chuyên sâu về luật học.

• Tác giả: Nguyễn Huy Ban
• Người hướng dẫn: PGS.PTS Nguyễn Ngọc
• Trường học: Đại Học Quốc Gia
• Chuyên ngành: Luật Học
• Đề tài: Hoàn Thiện Pháp Luật Bảo Hiểm Xã Hội Tại Việt Nam: Lý Luận Và Thực Tiễn
• Loại tài liệu: Luận Án Tiến Sĩ
• Năm xuất bản: 1996
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ SỬ DỤNG CHÍNH CỦA PHÁP LUẬT ĐỐI VỚI BẢO HIỂM XÃ HỘI
• 1.1. Khái niệm, phạm vi, đối tượng áp dụng và những nguyên tắc cơ bản của bảo hiểm xã hội
• 1.2. Sự điều chỉnh của pháp luật đối với bảo hiểm xã hội
• 1.3. Pháp luật quốc tế về bảo hiểm xã hội
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI VÀ SỰ CẦN THIẾT PHẢI HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
• 2.1. Đặc điểm về sự hình thành và phát triển pháp luật bảo hiểm xã hội ở Việt Nam
• 2.2. Thực trạng pháp luật bảo hiểm xã hội ở Việt Nam
• 2.3. Hoàn thiện pháp luật bảo hiểm xã hội là yêu cầu khách quan của cơ chế kinh tế mới và sự phát triển của xã hội
• 3. CHƯƠNG 3: NHỮNG GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT VÀ CƠ CHẾ THỰC HIỆN PHÁP LUẬT BẢO HIỂM XÃ HỘI Ở VIỆT NAM
• 3.1. Những quan điểm chủ yếu về bảo hiểm xã hội
• 3.2. Những giải pháp cụ thể nhằm hoàn thiện pháp luật và cơ chế thực hiện pháp luật bảo hiểm xã hội
• 3.3. Sự cần thiết ban hành Luật Bảo hiểm xã hội
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Lý luận về pháp luật bảo hiểm xã hội

Phần này tập trung phân tích các khái niệm cơ bản về pháp luật bảo hiểm xã hội, bao gồm phạm vi, đối tượng áp dụng và các nguyên tắc cốt lõi. Bảo hiểm xã hội được xem là một công cụ quan trọng để đảm bảo an sinh xã hội, giúp người lao động đối mặt với các rủi ro như ốm đau, tai nạn, thất nghiệp. Phần này cũng đề cập đến sự điều chỉnh của pháp luật Việt Nam đối với bảo hiểm xã hội, so sánh với các quy định quốc tế.

1.1 Khái niệm và phạm vi bảo hiểm xã hội

Bảo hiểm xã hội là một hệ thống các quy định pháp lý nhằm bảo vệ người lao động khi gặp rủi ro. Phạm vi áp dụng bao gồm các đối tượng lao động trong khu vực chính thức và không chính thức. Các nguyên tắc cơ bản như bắt buộc, tự nguyện và công bằng được nhấn mạnh.

1.2 Nguyên tắc điều chỉnh pháp luật

Pháp luật bảo hiểm xã hội được điều chỉnh dựa trên các nguyên tắc như bình đẳng, công khai và minh bạch. Các quy định này nhằm đảm bảo quyền lợi của người lao động và sự phát triển bền vững của hệ thống bảo hiểm xã hội Việt Nam.

II. Thực trạng pháp luật bảo hiểm xã hội tại Việt Nam

Phần này đánh giá thực trạng pháp luật bảo hiểm xã hội tại Việt Nam, chỉ ra những điểm mạnh và hạn chế. Hệ thống pháp luật hiện hành đã có những bước tiến đáng kể, nhưng vẫn tồn tại nhiều bất cập như thiếu đồng bộ, chồng chéo và khó khăn trong thực thi. Thực tiễn bảo hiểm xã hội cho thấy sự cần thiết phải cải cách để đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế thị trường.

2.1 Đặc điểm hình thành và phát triển

Pháp luật bảo hiểm xã hội tại Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, từ thời kỳ bao cấp đến hiện nay. Mỗi giai đoạn đều có những đặc điểm riêng, phản ánh sự thay đổi của nền kinh tế và xã hội.

2.2 Những hạn chế và thách thức

Hệ thống pháp luật hiện hành còn nhiều bất cập, đặc biệt là sự thiếu đồng bộ giữa các quy định. Thực tiễn pháp luật cho thấy nhiều quy định chưa phù hợp với thực tế, gây khó khăn cho việc thực thi và quản lý.

III. Giải pháp hoàn thiện pháp luật bảo hiểm xã hội

Phần này đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện pháp luật bảo hiểm xã hội tại Việt Nam. Các giải pháp bao gồm việc mở rộng đối tượng áp dụng, quy định các loại hình bảo hiểm bắt buộc và tự nguyện, và tăng cường tính độc lập của quỹ bảo hiểm. Cải cách pháp luật cần được thực hiện đồng bộ với các chính sách kinh tế - xã hội khác.

3.1 Quan điểm và định hướng

Các quan điểm chủ yếu tập trung vào việc đảm bảo quyền lợi của người lao động và sự phát triển bền vững của hệ thống bảo hiểm xã hội. Định hướng cải cách cần dựa trên các nguyên tắc công bằng, hiệu quả và minh bạch.

3.2 Các giải pháp cụ thể

Các giải pháp cụ thể bao gồm việc ban hành Luật Bảo hiểm xã hội, mở rộng đối tượng áp dụng, và tăng cường hiệu quả quản lý quỹ bảo hiểm. Pháp luật an sinh xã hội cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

* DAI HOC QUOC GIA 11A NOI TRUONG DAI HOC KHOA HOC XA HOI VA NIIAN VAN -ti 4-0 6 1 NguyGn Huy Ban ll( JAN T1IIEN I’HAP IAJA ! BAO IIIKM XA II()l (J VIET NAM - LV LUAN VA TIIUC TiitN Chuyen uganh ; LY LUAN NIIA NUOC VA PIIAPQUYEN MA SO : O5O5OI LUAN AN PHO TIEN SI KHOA HOC LUAI HOC ! Ngudi liuong dan khoa hoc : i L\/ 4^ I - PGS.PTS Nguyen' NtEiT------------ 2- P I'S Pham Cong Prijr Ila Noi 1996 >• MUC LUC LOI NOI DAll Trang I - Tinh cap thiet cua de lai’ 3 2- Muc dich , pham vi va nhiein vu nghien cuu cua de lAi 4 < 3- Phuong phap nghien cuu 5 4- Nhung dong g6p chlnh cua loan an 5 5- y nghia (hire lien cua luan an 6 6- Kei can cua Juan an 7 CIIUONG I MOT SO VAN Dlt LY LUAN VIC Sl/DUhl CIIINII CIJA PIIAP LUAT i)6l V6l HAO IIIEM XA 1101 1- Khai niem, pham vi, doi lirong ap dung va nhung nguyen ide co ban cua bao hie'm xa hoi 8 II Sir dieu chi'nh cua phap luai doi v6i bao hie'm xa hoi 28 1H-Phap luai qud'c ie ve bao hie'm xa hoi 42 CllirONG II TH VC TRANG PHAP LUAT BAO 1IIEM XA 1101 VA SI/CAN TIIIET PHAI HOAN TI1IEN PHAP LUAT BAO IlIEM XA HOI 6 VI$T NAM I Dac diem ve sir hinh lhanh va phai irie'n phap luai bao hie'm xa hoi a Viei Nam 53 II Thue irang phap luai bao hie'm xa hoi 6 Viei Nam 61 HI Hoan ihien phap luai bao hie’m xa hoi la you cdu khach quail cua co che kinh ie m6i va sir phai irie'n cua xa hoi 72 CIIUONG HI NHUNG GIAI PHAP N1IAM HOAN I HIEN PHAP LUAT VA CO CHE TIIUC H1EN PHAP LUA I BAO I11EM XA HOI 0 VIET NAM I- Nhung quan die'm chu yeii v6 bao hie'm xa hoi 79 II- Nhung giai phap cu the nham hoan ihiOn phap luai va co che ihuc liicn phap luai bao hiein xa hoi 93 III Su can Ihiei ban hanh Luai Bao hiein xa hoi 123 Ktl luan 129 Ldl NOI DAU 1- Tinh cap thiet ciia de tai Co the’ ndi rftng , sau lien luong hoac lien cOng ihi tro cAp bao hie’m xA hoi diroc cOng nhAn vien chi'rc nhA nude vA ngudi lao dong rft'l quan lAm, vi no cd y nglna ihiei than do'i vdi ddi sOng ciia ho khi gap phiii nhttng inrong hop nii ro phiii nghi vice , khOng co ihu nhAp. 6 nude la chinh sach, phap luai bao hie’m xa hoi da chinh thurc ihirc hien hon 30 nam nay. Do hoan canh lich sir ciia dAt nude irudc day , chinh sach, phap luAl bao hie’m xa hoi diroc ihuc hien irong co che lAp irung , bao cap , ngay nay irudc viec chuye'n ddi sang nen kinh 10 ihi inrdng co sir quan ly ciia nhA nude da va dang bOc 10 nhieu nlnroc diein ca iron binh diOn ly luAn , cung nhir ihirc lien, cii irong van ban phap luAl , cung nhir id cliirc Ihirc hien. De' co can cir cho viec hoach dinh chinh sach , che do ve bao hie’m xa hoi ddi voi ngudi lao dOng irong giai doan hien nay phii hop vdi co chC kinh ie moi va ddng bo vdi cac chinh sach kinh ie - xa hoi khAc, thi viec nghien cuu co so ly luAn , thirc lien ve bao hie’m xa hoi va nhttng giai phap nhAm hoan Ihien phap luai bao hie’m xa hoi la rAl cAp ihiei.

Bao hie’m xa hoi la moi linh vuc rai phirc lap lien quan nhieu den kinh te , xa hoi, chinh tri ciia dai nude. Do do ,bao hie’m xa hoi luOn luOn la vaii de quan lAm ciia ban hei cac qudc gia Iren lhe gidi. Bao hie’m x3 hoi dA lOn lai va phal trie’n hem 100 nam nay nhirng vAn co nhttng quan die’m , y kieii khac nhau ve ddi lirong va pham vi ap dung , ve mO hinh id chuc thuc hien v. Nhttng nOi dung chira ihdng nhai ve bao hie’m xA hoi the' hien chu yeu d nhttng klidi xudng ciia cac chuyen gia ndi lie'ng nhir Bismac ( Dire ) , Uuouquc ( Phap ) , B.

(j nude la , viec nghien ciru ve bao hie’m xA hoi mdi diroc dal ra nen chira c6 mot cOng trinh nghien ciru chuyen sAu ve bao hie’m xa hoi ma chi co mOl sd de lAi khoa hoc nghien ciru ve thong ke bao hiein xa hoi, ve lAi chinh bao hie’m xA hoi, hoac moi so che do bao hiein xa hoi cu lhe. Vi lhe , irudc cAc yeu cAu cAp ihiei ciia cOng lac hoach dinh chinh sach, xAy dung phap luAl bao hie’m xa 3 a * • hoi, cOng lac nghien curu khoa hoc , cOng l£c quail va d£o lao ve b^o hie'm xa hoi , chung lOi chon de lai " Hoan ihien phap luai bao hie’m x3 hoi d Viet nam - Ly luan va (hire lien ” de' nghien curu va viei luan an cua minh vdi mong muon gop phan lain sang id ve ly luan va ihirc lien ve bao hie'm xa hoi va lim ra c&c giai phdp nhSm hoan ihien phap luai bao hie'm x2 hoi a Viei Nam. 2- Muc dich , pham vi va nhiem vu nghien curu cua de tai. De lai nghien curu vdi pham vi sau : - Danh gia dung Ihirc irang viec ihirc hien phap luai bao hie'm xa hoi d nude la irong lheri gian qua Vd hien nay.

- I ren co sd dudng 10'i ddi nidi cua Dang , cua Nha nude , linh hinh ihirc lien cua Viei Nam va lham khao kinh ngliiem ve phap luai bao hie’m xa hoi cua cac nude Iren the gidi, lien hanh nghien curu gop phan xay dung he thOng quail diein ly luan , phiri/ng phap luan ve bao hie’m x3 hoi irong dieu kien ndn kinh ie ihi inrang d nude la. - Khuye'n nglii nhung phirang liirdng va nhung giai phap lam co sd de' hoan lliien phap luai ve bao hie'm xa hoi. Pham vi nghien ciru nham , mOl mal , lam sang id v6 mat ly luan co che cua viec dieu chinh phap luai doi vdi bao hie'm xa hoi, mat khac , van dung nhung van de ly luan vao viec xem xdl nli&ng van de cu the' cua bao hie'm xa hoi d nude la , lien cu sd do de xuai nhung khuye'n nghi v£ viec hoan ihien phap luai bao hie'm xa hoi Pham vi nghien cuu cua de lai dime cu the hoa bang viec giai quyei nhttng nhiem vu co ban sau : Xem x6i co che chung viec diOu chinh phap luai do'i vdi bao hie’m xa hoi. 4 - Nghien ciru nhung dac diem cua qua ii inh hinh lhanh va phhl trien ciia phap luai bao hie'm xa hoi d nunc la va nghien cuu , lham khao kinh nghiem dieu chinh phap luai bao hie'm xa hoi a mOl sd nude Iren the gicri.

- Uhn rd nhCrng die'm manh cflng nhu die’m yeu cua he ihOng phap luai biio hie'm x3 hoi hien hAnh. - DO xuai nhung nOi dung co ban irong vide hoan Ihien phap luai bao hie'm xa hoi, ma cu the' la irong viec xay dung luai bao hie'm xa hoi d Viei Nam. 3- Phuong phap nghien cuu Trong qua Irinh nghien cuu luOn sir dung phuomg phap luan cua chu nghia duy vat bien chung va duy vai lich sir , ngoai ra con ap dung cic phuofng phap cu lhe' nhu : phuong phap liep can ho IhOng va phan lich ho IhOng , so sanh doi chiOu , phan lich IhOng ke. Trong qua irinh nghien cuu c6 sir dung nhfrng sO' lieu IhOng ke cQa Bo Iuio dOng -Thuofng binh va xa hoi , BO Tai chinh, Tdng Lien doAn Lao dOng Viei Nam va lham khao nhieu bai viei , lac pham cua cac tAc gia irong va ngoai nude, cac dao luai cua nhieu nude Iren lhe gidi.

4- Nhung dong gop chinh ciia luan an Day la cOng irinh nghien ciru dau lien d Viei Nam chuyen sau ve phap luai bao hie'm xS hoi. Luan an cd nhOrng dong gop chinh nhu sau : - lxlm ro them mOl sd van de ly luan ve phap luai bao hie'm xA hoi nhu khai niem bao hiem xA hoi , y nghia , ban chai phap 1^ , pham vi , dO'i lirong , cac nguyen I Ac ciia bao hie'm xa hoi cung nhu mOi quan ho giuA mAl |>li;i|> ly voi cac mal kinh 10 , chinh lii , xa hqi ciia bao hid'm xa hOi. 5 - X£c dinh nhttng dac diem co han cua cac giai doan lich sir hinh lhanh va phdl irie'n cua phap luai bao hiein xa hoi. - Lap luan linh iai yeu cua sir lhay ddi co che dieu chinh ph&p lua z t ddi vdi bao hie’m xa hoi phu hop vdi co che kinh ie mdi.

- Chi ra mdi1 quan he httu co giirS chinh sach kinh td vdi chinh sach xa hoi , giua sir dieu chinh kinh ie vdi sir dieu chinh phap luai ddi vdi bao hiein xa hoi. - Kie'n nghi nhttng giai phap hoan ihien phap luai bao hie’m xa ho nhir ma rOng ddi urong ap dung ddi vdi moi ngudi lao dOng ; quy dinh ha loai hinh de' ngirdi lao dOng lham gia bao hie'm xa hoi la loai hinh bat buO va loai hinh nr nguyen ; quy bao hie’m xH hoi phiii hach lodn dOc lap va can ddi Ihu , chi ; ihirc hien bao hie'm xa hoi loan dien ; phan biei chuc ning quan ly hanh chinh va hoal dOng hach loan ddi vdi sir nghiep bao hie’m x hoi. Trong do cd kie'n giai ve co sd ly luan va y nghia thirc lien cua nhttng kie'n nghi. - Luan chung ve su can Ihiei xay dung va ban hanh luai bao hie’m x hoi cung nhir de xuai mot sd nOi dung chinh cua luai bao hie'm xa hoi nhu ddi luong ap dung luai bao hie'm xa hoi lheo hinh thuc bat buOc v& hint thuc tu nguyen , ve he ihdng cac che do irg cap , ve cac ngudn dong gdj vao quy bao hie’m xa hoi, ve id chuc quiin ly thuc hien luai bao hie'm xa ho v.

5- y nghia thuc tien cua luan an : V Luan an co lhe' su dung lain lai liOu lham khao cho nhttng co quan v ngirdi lam cOng lac hoach dinh chinh sach , xay dung phap luai vd bao hi dr xa hoi , cho nhttng ngudi lam cOng lac nghien cuu khoa hoc phap ly hoa khoa hoc xa hoi. DOng Ihdi luan an con cd lhe' su dung de’ bien soan gift irinh giang day ve mOn luai bao hie'm xa hoi Irong cac Irudng chuyen luf hoac khOng chuyen luai. 6 6- Ket cau cua luan an. Luan an dime kei cAu phu hap vdi inuc dich pham vi va nhtem vu cua vice lighten curu , ngoai 16.