CHƯƠNG I: TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU Phân tích tài chính doanh nghiệp có thể hiểu là nghệ thuật phân tích và giải thích các báo cáo tài chính. Để việc phân tích đạt được múc đích như nhà phân tích mong muốn thì đòi hỏi phải có một trình tự phân tích logic và có hệ thống. Trong quá trình này, việc đưa ra quyết định là mục tiêu cuối cùng của phân tích tài chính. Dựa trên tầm quan trọng đó, đã có không ít các nghiên cứu về phân tích tài chính được đưa ra.
Đào Thị Lệ Quyên (2011). “Công tác phân tích báo cáo tài chính tại Ngân hàng Đàu tư và Phát triển Việt Nam – Thực trạng và giải pháp”. Luận văn nghiên cứu công tác phân tích báo cáo tài chính tại hệ thống Ngân hàng thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam, Tác giả đã đưa ra quy trình phân tích và đánh giá ưu điểm, nhược điểm của hoạt động phân tích báo cáo tài chính đồng thời tập trung đề xuất những giải pháp hữu ích, thực tế nhằm hoàn thiện hơn trong công tác phân tích báo cáo tài chính của khách hàng tại Ngân hàng. Mai Thanh Tùng (2019).
“Hoàn thiện công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động tín dụng tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam - Chi nhánh Hà Tây”. Trong nghiên cứu của mình, tác giá đưa ra cơ sở lý thuyết về các vấn đề tài chính, đánh giá thực trạng phân tích tài chính doanh nghiệp đối với các khách hàng doanh nghiệp tại chi nhánh Hà Tây của Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam. Từ đó, tác giả tập trung đề xuất giải pháp để nâng cao công tác phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp và một số kiến nghi đến các đơn vị liên quan. Nguyễn Thị Sen (2016).
“Phân tích báo cáo tài chính khách hàng doanh nghiệp trong hoạt động cho vay tại Sở giao dịch Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam”. Luận văn mô tả công tác tổ chức phân tích khách hàng doanh nghiệp từ giai đoạn 2009-2014 tại Sở giao dịch Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam dựa trên quy trình, tổ chức nhân sự, phương pháp phân tích và các nguồn thông tin. Sau khi chỉ ra những kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân, tác giả đã đề xuất giải pháp cho Ngân hàng. Có rất nhiều nghiên cứu về hoạt đông phân tích tài chính nói chung và phân tích tài chính trong hoạt động tín dụng nói riêng.
Bởi lẽ đề tài này mang tính ứng dụng thực 4 tiễn cao, áp dụng cho khâu tín dụng nhằm hạn chế được những rủi ro trong quá trình kinh doanh. Đề tài của cá nhân em mang tính kế thừa lý thuyết và phương pháp từ những nghiên cứu trước đó, nêu lên thực trạng quá trình phân tích tài chính tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) – Chi nhánh Hà Nội giai đoạn 2018-2020 và đưa ra những quan điểm cá nhân về các giải pháp hoàn thiện công tác này trong thời gian tới. 5 CHƯƠNG II: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI 2. TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI.
Khái niệm phân tích tài chính doanh nghiệp Trong thực tiễn đã tồn tại khá nhiều các khái niệm liên quan đến phân tích tài chính doanh nghiệp. Tuy nhiên có thể hiểu đơn giản rằng, phân tích tài chính doanh nghiệp là quá trình kiểm tra, xem xét các số liệu tài chính hiện hành và trong quá khứ của doanh nghiệp cũng như các thông tin liên quan bên ngoài bằng các công cụ, kỹ thuật phân tích để làm rõ tình hình tài chính của doanh nghiệp, đánh giá các rủi ro và tiềm năng tương lai, làm cơ sở cho việc đưa ra các quyết định tài chính có liên quan đến doanh nghiệp. Phân tích tài chính doanh nghiệp được tiến hành nhằm mục đích cung cấp thông tin hữu ích cho việc ra các quyết định quản trị tài chính, cho vay, đầu tư của các đối tượng tiến hành phân tích. Để đạt được mục tiêu này, các nhà phân tích cần phải có sự hiểu biết sâu sắc về các công cụ, kỹ thuật và phương pháp phân tích.
Thực tế hiện nay đã có rất nhiều các phương pháp được áp dụng trong quá trình phân tích. Bằng việc sử dụng linh hoạt nhiều phương pháp khi tiến hành phân tích tài chính một doanh nghiệp, kết hợp với các thông tin, số liệu chính xác, nhà phân tích sẽ kiểm tra được quá trình hoạt động, chất lượng thu nhập, các mối quan hệ tài chính, thấy được điểm mạnh điểm yếu về tài chính cũng như dự tính rủi ro và tiềm năng phát triển của doanh nghiệp. Phân tích tình hình tài chính của doanh nghiệp cũng giống như việc đánh giá trạng thái sức khỏe của doanh nghiệp, cần phải xem xét thường xuyên để đưa ra những nhận xét và giải pháp phù hợp. Quy trình thực hiện phân tích tài chính ngày càng được áp dụng rộng rãi trong mọi đơn vị kinh tế được tự chủ nhất định về tài chính như các doanh nghiệp thuộc mọi hình thức, được áp dụng trong các tổ chức xã hội, tập thể và các cơ quan quản lý, tổ chức công cộng.
Đặc biệt, sự phát triển của các doanh nghiệp, của các ngân hàng và của thị trường vốn đã tạo nhiều cơ hội để chứng tỏ phân tích tài chính thực sự có ích 6 và cần thiết. Những người phân tích tài chính ở những cương vị khác nhau nhằm các mục tiêu khác nhau. Phân tích tài chính doanh nghiệp được thực hiện thông qua 05 bước: Bước 1: Lập kế hoạch phân tích Đây là bước xác định nội dung, phạm vi, thời gian và cách tổ chức phân tích. Phụ thuộc vào yêu cầu mực đích của chủ thể phân tích để xác định: phân tích toàn bộ hay phân tích theo từng vấn đề; phân tích một hay nhiều đơn vị, thời gian phân tích trong bao lâu, trách nhiệm cụ thể từng bộ phận, ý kiến đánh giá khác Bước 2: Thu thập thông tin và xử lý thông tin - Thông tin tài chính: thu thập các kế hoạch tài chính chi tiết và tổng hợp, các báo cáo tài chính, báo cáo kế toán quản trị, tài liệu kế toán.
- Thông tin phi tài chính: thông tin kinh tế, chính trị, luật pháp; thông tin về ngành, thông tin về doanh nghiệp. Thông tin kinh tế chính trị có thể là tình hình tăng trưởng hay suy thoái của nền kinh tế, chính sách Nhà nước. Đối với thông tin về ngành kinh tế, nhà phân tích tìm hiểu về sản phẩm, công nghệ, cạnh tranh. Các thông tin về doanh nghiệp bao gồm đặc điểm hoạt động, cơ cấu tổ chức, lãnh đạo, thị trường, chính sách.
Bước 3: Xác định những biểu hiện đặc trưng Nhà phân tích cần tính toán tỷ số tài chính phù hợp, lập bảng biểu, so sánh với các chỉ số kỳ trước, các chỉ số ngành, doanh nghiệp khác. Bước 4: Phân tích - Xác định các nhân tố ảnh hưởng - Xem xét mức độ ảnh hưởng - Đánh giá hạn chế và nguyên nhân Bước 5: Tổng hợp và dự đoán Tổng hợp kết quả, rút ra nhận xét, dự báo xu hướng phát triển và đề xuất các giải pháp tài chính. Mục tiêu và vai trò của phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp tại NHTM 7 Đối với các NHTM, để đưa ra được những quyết định cấp hay không cấp tín dụng, cấp tín dụng ngắn hạn hay dài hạn, các NHTM sẽ quan tâm đến doanh nghiệp thực sự có nhu cầu vay vốn hay không; tình hình hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp; khả năng thực hiện các cam kết trả nợ trong quá khứ. Đặc biệt NHTM sẽ quan tâm tới khả năng trả nợ hiện tại và trong tương lai của các doanh nghiệp.
Bởi vây, việc phân tích tài chính doanh nghiệp giúp cho ngân hàng xác định rõ các vấn đề về tài chính có liên quan đến doanh nghiệp, làm cơ sở cho việc ra quyết định cấp tín dụng, tránh rủi ro cho ngân hàng. Tuy nhiên, đứng trước những quyết định khác nhau, ở vị thế khác nhau, nội dung và kỹ thuật phân tích tài chính có thể khác nhau. Phân tích đối với những khoản cho vay dài hạn khác với những khoản cho vay ngắn hạn. NHTM quan tâm tới khả năng thanh toán ngắn hạn của doanh nghiệp đối với các quyết định cho vay ngắn hạn, khả năng sinh lời từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp đối với các quyết định cho vay dài hạn.
Tóm lại, phân tích tài chính khách hàng doanh nghiệp giúp NHTM có thể: - Đưa ra các quyết định đúng đắn đối với doanh nghiệp; - Tạo căn cứ để xác định khả năng thanh toán của khách hàng, làm cơ sở cho khả năng thu hồi lãi và vốn vay của các Ngân hàng; - Làm cơ sở cho việc đánh giá xếp loại tín dụng và có biện pháp trích, phòng ngừa hợp lý. CÁC PHƯƠNG PHÁP CHỦ YẾU TRONG PHÂN TÍCH TÀI CHÍNH KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Phương pháp phân tích tài chính doanh nghiệp là một hệ thống bao gồm các công cụ và biện pháp nhằm tiếp cận, nghiên cứu các sự kiện, hiện tượng, các mối quan hệ bên trong và bên ngoài, các luồng dịch chuyển và biến đổi tài chính, các chỉ tiêu tài chính tổng hợp và các chi tiết đánh giá tình hình tài chính doanh nghiệp. Để tiến hành phân tích báo cáo tài chính của một doanh nghiệp, các nhà phân tích thường kết hợp sử dụng các phương pháp mang tính nghiệp vụ - kỹ thuật khác nhau như phương pháp so sánh, phương pháp tỷ số, phương pháp Dupont. Mỗi một phương pháp có những tác dụng khác nhau và được sử dụng trong từng nội dung phân 8 tích khác nhau.
Phương pháp so sánh Phương pháp so sánh được sử dụng phổ biến và thường được thực hiện ở bước khởi đầu của quá trình phân tích. Về nguyên tắc cần phải đảm bảo các điều kiện có thể so sánh được của các chỉ tiêu tài chính (thống nhất về không gian, thời gian, nội dung, tính chất, và đơn vị tính toán.) Gốc so sánh được lựa chọn là gốc về mặt thời gian hoặc không gian Kỳ phân tích được lựa chọn là kỳ báo cáo hoặc kỳ kế hoạch Giá trị so sánh có thể được lựa chọn bằng số tuyệt đối, số tương đối hoặc số bình quân. - Số tuyệt đối: Là kết quả của phép trừ giữa trị số của chỉ tiêu kỳ phân tích với trị số của chỉ tiêu kỳ gốc. Kết quả so sánh biểu hiện khối lượng, quy mô biến động của các hiện tượng kinh tế.