Khóa luận kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty CP Thương mại Sao Khuê

Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là một phần hành quan trọng trong doanh nghiệp thương mại. 101 trang · Trường Đại Học Hồng Đức · 2021.

• Tác giả: Lê Thị Vân Anh
• Người hướng dẫn: TS. Trần Thị Thu Hường
• Trường học: Trường Đại Học Hồng Đức
• Chuyên ngành: Kế toán
• Đề tài: Hoàn Thiện Kế Toán Bán Hàng Và Xác Định Kết Quả Kinh Doanh Tại Công Ty Cổ Phần Thương Mại Sao Khuê
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2021
• Địa điểm: Thanh Hóa

Mục lục chi tiết

• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU
• 1.1. Tổng quan về đề tài nghiên cứu
• 1.2. Phương pháp nghiên cứu
• 2. CHƯƠNG 2: NHỮNG LÝ LUẬN CHUNG VỀ KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ BÁN HÀNG TẠI DOANH NGHIỆP THƯƠNG MẠI
• 2.1. Khái quát về bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại
• 2.2. Khái niệm về bán hàng. Khái niệm xác định kết quả bán hàng
• 2.3. Vai trò, nhiệm vụ của bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Mối quan hệ giữa bán hàng và xác định kết quả bán hàng. Yêu cầu của kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong các doanh nghiệp. Phương thức bán hàng và phương thức thanh toán
• 2.3.1. Phương thức bán hàng
• 2.3.2. Phương thức thanh toán
• 2.4. Kế toán giá vốn hàng bán trong doanh nghiệp thương mại
• 2.4.1. Các phương pháp tính giá vốn
• 2.4.2. Kế toán chi tiết giá vốn hàng bán trong doanh nghiệp thương mại
• 2.4.3. Kế toán tổng hợp giá vốn hàng bán trong doanh nghiệp thương mại
• 2.5. Kế toán chi tiết doanh thu bán hàng trong doanh nghiệp thương mại
• 2.6. Kế toán tổng hợp doanh thu bán hàng trong doanh nghiệp thương mại
• 2.7. Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu trong doanh nghiệp thương mại
• 2.7.1. Kế toán chiết khấu thương mại trong doanh nghiệp thương mại
• 2.7.2. Kế toán hàng bán bị trả lại trong doanh nghiệp thương mại
• 2.7.3. Kế toán giảm giá hàng bán trong doanh nghiệp thương mại
• 2.8. Kế toán chi phí quản lý kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại
• 2.8.1. Kế toán chi phí bán hàng trong doanh nghiệp thương mại
• 2.8.2. Kế toán chi phí quản lý doanh nghiệp trong doanh nghiệp thương mại
• 2.9. Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp thương mại
• 2.10. Kế toán xác định kết quả bán hàng trong doanh nghiệp thương mại
• 2.11. Tổ chức hệ thống sổ kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng theo hình thức chứng từ ghi sổ
• 2.11.1. Đặc điểm của hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ
• 2.11.2. Trình tự luân chuyển chứng từ và sổ kế toán theo hình thức kế toán Chứng từ ghi sổ
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI SAO KHUÊ
• 3.1. Tổng quan về Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 3.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 3.1.2. Đặc điểm hoạt động, cơ cấu tổ chức sản xuất kinh doanh và cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý của công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 3.1.3. Đánh giá khái quát tình hình tài chính của Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 3.1.4. Tình hình tài chính của Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 3.1.5. Kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh của Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 3.1.6. Đặc điểm tổ chức công tác kế toán tại Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 3.1.6.1. Tổ chức bộ máy kế toán tại Công ty
• 3.1.6.2. Tổ chức hệ thống sổ kế toán tại công ty
• 3.1.6.3. Tổ chức vận dụng hệ thống chứng từ và tài khoản kế toán
• 3.2. Thực trạng công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 3.2.1. Đặc điểm hoạt động kinh doanh hàng hoá
• 3.2.2. Tổ chức phương thức bán hàng tại công ty
• 3.2.3. Tổ chức phương thức thanh toán tại công ty
• 3.2.4. Kế toán doanh thu bán hàng và các khoản giảm trừ doanh thu tại Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 3.2.5. Kế toán giá vốn hàng bán tại Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 3.2.6. Kế toán chi phí quản lý kinh doanh tại công ty
• 3.2.7. Kế toán doanh thu và chi phí hoạt động tài chính
• 3.2.8. Kế toán thu nhập khác và chi phí khác
• 3.2.9. Kế toán chi phí thuế thu nhập doanh nghiệp hiện hành tại công ty
• 3.2.10. Kế toán xác định kết quả kinh doanh tại công ty
• 3.3. Đánh giá chung về công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 3.3.1. Những Ưu điểm về công tác kế toán bán hàng và và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 3.3.2. Một số hạn chế tồn tại trong công tác kế toán bán hàng và và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ GIẢI PHÁP GÓP PHẦN HOÀN THIỆN KẾ TOÁN BÁN HÀNG VÀ XÁC ĐỊNH KẾT QUẢ KINH DOANH TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN THƯƠNG MẠI SAO KHUÊ
• 4.1. Định hướng phát triển của Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 4.2. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty cổ phần thương mại Sao Khuê
• 4.2.1. Về công tác quản lý bán hàng
• 4.2.2. Về tài khoản sử dụng và phương pháp kế toán
• 4.2.3. Về các loại sổ sách kế toán chi tiết Công ty đang sử dụng
• 4.2.4. Đối với các khoản chi phí
• 4.2.5. Về vấn đề phân công lao động
• 4.2.6. Về kế hoạch dự trữ hàng hóa
• 4.2.7. Đối với công tác kiểm kê hàng hoá
• 4.2.8. Về vấn đề kho bãi
• 4.2.9. Về phương thức và hình thức bán hàng
• 4.2.10. Các chính sách kinh tế nhằm nâng cao lợi nhuận
• 4.2.11. Điều kiện thực hiện giải pháp
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Kế Toán Bán Hàng Xác Định Kết Quả Kinh Doanh

Kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là một phần hành quan trọng trong doanh nghiệp thương mại. Nó không chỉ ghi nhận doanh thu mà còn phản ánh chi phí, từ đó xác định lợi nhuận. Việc hoàn thiện kế toán bán hàng giúp doanh nghiệp có cái nhìn chính xác về hiệu quả kinh doanh, từ đó đưa ra các quyết định quản lý phù hợp. Kế toán bán hàng hiệu quả là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả kinh doanh và đảm bảo sự tồn tại của doanh nghiệp trên thị trường. Các thông tin kế toán cần đảm bảo tính đúng đắn, đáng tin cậy, phục vụ đắc lực cho quá trình kinh doanh. Theo tài liệu gốc, hoạt động bán hàng là khâu cuối cùng của hoạt động kinh doanh và có tính quyết định đến cả quá trình kinh doanh.

1.1. Vai Trò Của Kế Toán Bán Hàng Trong Doanh Nghiệp

Kế toán bán hàng đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp thông tin về doanh thu, chi phí và lợi nhuận từ hoạt động bán hàng. Thông tin này giúp nhà quản lý đánh giá hiệu quả của các chiến lược bán hàng, xác định các sản phẩm hoặc dịch vụ mang lại lợi nhuận cao nhất, và đưa ra các quyết định về giá cả, khuyến mãi và phân phối. Kế toán bán hàng cũng giúp doanh nghiệp tuân thủ các quy định về thuế và báo cáo tài chính. Việc ghi chép chính xác các giao dịch bán hàng là rất quan trọng để đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp.

1.2. Các Yếu Tố Ảnh Hưởng Đến Kết Quả Bán Hàng

Kết quả bán hàng chịu ảnh hưởng bởi nhiều yếu tố, bao gồm chất lượng sản phẩm, giá cả, chiến lược marketing, dịch vụ khách hàng và môi trường cạnh tranh. Kế toán bán hàng cần thu thập và phân tích dữ liệu về các yếu tố này để hiểu rõ hơn về nguyên nhân thành công hoặc thất bại của hoạt động bán hàng. Ví dụ, nếu doanh số bán hàng giảm, kế toán cần phân tích xem nguyên nhân là do giá cả không cạnh tranh, chất lượng sản phẩm kém, hay chiến dịch marketing không hiệu quả. Từ đó, doanh nghiệp có thể điều chỉnh chiến lược để cải thiện kết quả bán hàng.

II. Thách Thức Trong Kế Toán Bán Hàng Tại Sao Khuê

Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê, như nhiều doanh nghiệp khác, đối mặt với những thách thức riêng trong công tác kế toán bán hàng. Một trong số đó là việc chưa chi tiết hóa tài khoản doanh thu và giá vốn hàng bán cho từng loại hàng hóa. Điều này gây khó khăn trong việc xác định lãi lỗ của từng loại hàng, ảnh hưởng đến việc đưa ra các chiến lược kinh doanh kịp thời. Bên cạnh đó, việc tính tổng hợp chi phí bán hàng cho toàn bộ hàng hóa, thay vì phân bổ riêng cho từng loại, cũng là một hạn chế cần khắc phục. Theo tài liệu gốc, doanh nghiệp chưa chi tiết hóa tài khoản doanh thu và giá vốn hàng bán cho từng loại hàng hóa mà công ty cung cấp, các khoản chi phí bán hàng được tính tổng hợp cho toàn bộ hàng hóa chứ không phân bổ riêng cho từng loại.

2.1. Khó Khăn Trong Phân Bổ Chi Phí Bán Hàng Chi Tiết

Việc phân bổ chi phí bán hàng chi tiết cho từng loại hàng hóa đòi hỏi hệ thống theo dõi và phân tích chi phí phức tạp hơn. Doanh nghiệp cần xác định các tiêu chí phân bổ phù hợp, ví dụ như doanh thu, số lượng bán, hoặc diện tích trưng bày. Việc thu thập và xử lý dữ liệu chi phí cũng tốn nhiều thời gian và công sức. Tuy nhiên, lợi ích của việc phân bổ chi phí chi tiết là rất lớn, giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về lợi nhuận của từng sản phẩm và đưa ra các quyết định về giá cả, khuyến mãi và phân phối hiệu quả hơn.

2.2. Vấn Đề Xác Định Giá Vốn Hàng Bán Chính Xác

Việc xác định giá vốn hàng bán chính xác là rất quan trọng để tính toán lợi nhuận gộp và đánh giá hiệu quả kinh doanh. Nếu giá vốn hàng bán không được xác định chính xác, lợi nhuận gộp sẽ bị sai lệch, dẫn đến các quyết định kinh doanh không chính xác. Doanh nghiệp cần áp dụng các phương pháp tính giá vốn phù hợp, ví dụ như phương pháp nhập trước xuất trước (FIFO), phương pháp bình quân gia quyền, hoặc phương pháp đích danh. Việc lựa chọn phương pháp tính giá vốn phù hợp sẽ giúp doanh nghiệp phản ánh chính xác giá trị hàng tồn kho và giá vốn hàng bán.

III. Cách Hoàn Thiện Kế Toán Doanh Thu Bán Hàng Tại Sao Khuê

Để hoàn thiện kế toán doanh thu bán hàng, Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê cần tập trung vào việc chi tiết hóa tài khoản doanh thu theo từng loại hàng hóa. Điều này giúp doanh nghiệp có thể theo dõi doanh thu của từng sản phẩm một cách chính xác, từ đó đánh giá hiệu quả kinh doanh của từng loại hàng hóa. Ngoài ra, việc áp dụng các phương pháp ghi nhận doanh thu phù hợp với chuẩn mực kế toán cũng rất quan trọng. Doanh nghiệp cần đảm bảo rằng doanh thu được ghi nhận khi hàng hóa đã được chuyển giao cho khách hàng và doanh nghiệp có quyền thu tiền.

3.1. Chi Tiết Hóa Tài Khoản Doanh Thu Theo Từng Loại Hàng

Việc chi tiết hóa tài khoản doanh thu theo từng loại hàng hóa đòi hỏi doanh nghiệp phải xây dựng hệ thống mã hàng hóa chi tiết và theo dõi doanh thu của từng mã hàng hóa. Doanh nghiệp có thể sử dụng phần mềm kế toán để tự động hóa quá trình này. Khi có thông tin chi tiết về doanh thu của từng loại hàng hóa, doanh nghiệp có thể phân tích xu hướng bán hàng, xác định các sản phẩm bán chạy nhất, và đưa ra các quyết định về sản xuất, nhập khẩu và marketing phù hợp.

3.2. Áp Dụng Chuẩn Mực Kế Toán Về Ghi Nhận Doanh Thu

Doanh nghiệp cần tuân thủ các chuẩn mực kế toán về ghi nhận doanh thu, đặc biệt là chuẩn mực kế toán Việt Nam (VAS) và chuẩn mực kế toán quốc tế (IFRS). Các chuẩn mực này quy định rõ các điều kiện để ghi nhận doanh thu, ví dụ như hàng hóa đã được chuyển giao cho khách hàng, doanh nghiệp có quyền thu tiền, và giá trị doanh thu có thể được xác định một cách đáng tin cậy. Việc tuân thủ các chuẩn mực kế toán giúp doanh nghiệp đảm bảo tính minh bạch và trách nhiệm giải trình của báo cáo tài chính.

IV. Phương Pháp Xác Định Giá Vốn Hàng Bán Hiệu Quả Nhất

Việc lựa chọn phương pháp xác định giá vốn hàng bán phù hợp là rất quan trọng để đảm bảo tính chính xác của báo cáo tài chính. Các phương pháp phổ biến bao gồm FIFO, bình quân gia quyền và đích danh. Mỗi phương pháp có ưu nhược điểm riêng và phù hợp với từng loại hình doanh nghiệp và hàng hóa khác nhau. Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê cần đánh giá kỹ lưỡng các phương pháp này để lựa chọn phương pháp phù hợp nhất với đặc điểm kinh doanh của mình.

4.1. So Sánh Các Phương Pháp Tính Giá Vốn Hàng Bán

Phương pháp FIFO giả định rằng hàng hóa nhập kho trước sẽ được xuất kho trước. Phương pháp này phù hợp với các doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa dễ hư hỏng hoặc có thời hạn sử dụng ngắn. Phương pháp bình quân gia quyền tính giá vốn hàng bán dựa trên giá trị trung bình của hàng tồn kho. Phương pháp này phù hợp với các doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa có giá trị ổn định. Phương pháp đích danh xác định giá vốn hàng bán dựa trên giá trị thực tế của từng lô hàng. Phương pháp này phù hợp với các doanh nghiệp kinh doanh hàng hóa có giá trị cao và có thể theo dõi được từng lô hàng.

4.2. Lựa Chọn Phương Pháp Phù Hợp Với Sao Khuê

Để lựa chọn phương pháp tính giá vốn phù hợp, Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê cần xem xét các yếu tố như loại hình hàng hóa kinh doanh, đặc điểm của thị trường, và yêu cầu của hệ thống kế toán. Nếu công ty kinh doanh nhiều loại hàng hóa khác nhau, có thể áp dụng các phương pháp tính giá vốn khác nhau cho từng loại hàng hóa. Quan trọng nhất là phải đảm bảo rằng phương pháp tính giá vốn được áp dụng một cách nhất quán và tuân thủ các chuẩn mực kế toán.

V. Giải Pháp Quản Lý Chi Phí Bán Hàng Chi Phí Quản Lý

Quản lý chi phí bán hàng và chi phí quản lý là một yếu tố quan trọng để nâng cao hiệu quả kinh doanh. Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê cần xây dựng hệ thống theo dõi và kiểm soát chi phí chặt chẽ, đồng thời tìm kiếm các giải pháp để cắt giảm chi phí không cần thiết. Việc phân bổ chi phí một cách hợp lý cho từng loại hàng hóa cũng giúp doanh nghiệp có cái nhìn chính xác hơn về lợi nhuận của từng sản phẩm.

5.1. Xây Dựng Hệ Thống Theo Dõi Chi Phí Chi Tiết

Hệ thống theo dõi chi phí cần được thiết kế để thu thập thông tin chi tiết về các loại chi phí bán hàng và chi phí quản lý, ví dụ như chi phí quảng cáo, chi phí vận chuyển, chi phí lương nhân viên, và chi phí thuê văn phòng. Doanh nghiệp có thể sử dụng phần mềm kế toán để tự động hóa quá trình theo dõi chi phí. Khi có thông tin chi tiết về chi phí, doanh nghiệp có thể phân tích xu hướng chi phí, xác định các khoản chi phí lớn nhất, và tìm kiếm các giải pháp để cắt giảm chi phí.

5.2. Phân Bổ Chi Phí Hợp Lý Cho Từng Loại Hàng Hóa

Việc phân bổ chi phí hợp lý cho từng loại hàng hóa giúp doanh nghiệp có cái nhìn chính xác hơn về lợi nhuận của từng sản phẩm. Doanh nghiệp cần xác định các tiêu chí phân bổ phù hợp, ví dụ như doanh thu, số lượng bán, hoặc diện tích trưng bày. Việc phân bổ chi phí có thể được thực hiện thủ công hoặc bằng phần mềm kế toán. Quan trọng nhất là phải đảm bảo rằng các tiêu chí phân bổ được áp dụng một cách nhất quán và phản ánh đúng bản chất của chi phí.

VI. Ứng Dụng CNTT Để Hoàn Thiện Kế Toán Bán Hàng Tại Sao Khuê

Ứng dụng công nghệ thông tin (CNTT) là một giải pháp quan trọng để hoàn thiện kế toán bán hàng. Việc sử dụng phần mềm kế toán giúp tự động hóa các quy trình kế toán, giảm thiểu sai sót, và cung cấp thông tin kế toán nhanh chóng và chính xác. Ngoài ra, CNTT còn giúp doanh nghiệp quản lý dữ liệu khách hàng, theo dõi hàng tồn kho, và phân tích hiệu quả kinh doanh.

6.1. Lợi Ích Của Phần Mềm Kế Toán Trong Bán Hàng

Phần mềm kế toán giúp tự động hóa các quy trình kế toán như ghi nhận doanh thu, tính giá vốn hàng bán, và lập báo cáo tài chính. Điều này giúp giảm thiểu sai sót do con người gây ra và tiết kiệm thời gian cho nhân viên kế toán. Ngoài ra, phần mềm kế toán còn cung cấp các công cụ phân tích dữ liệu giúp doanh nghiệp hiểu rõ hơn về hiệu quả kinh doanh.

6.2. Tích Hợp Các Hệ Thống Quản Lý Bán Hàng Với Kế Toán

Việc tích hợp các hệ thống quản lý bán hàng (ví dụ như hệ thống CRM) với hệ thống kế toán giúp doanh nghiệp có được cái nhìn toàn diện về hoạt động kinh doanh. Thông tin từ hệ thống quản lý bán hàng có thể được tự động chuyển sang hệ thống kế toán, giúp giảm thiểu sai sót và tiết kiệm thời gian. Ngoài ra, việc tích hợp các hệ thống còn giúp doanh nghiệp phân tích dữ liệu bán hàng và dữ liệu kế toán một cách hiệu quả hơn.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong nền kinh tế thị trường và tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, các doanh nghiệp thương mại giữ vai trò là cầu nối trung gian giữa người sản xuất và người tiêu dùng. Hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp thương mại bao gồm chu trình: mua vào – dự trữ – bán ra hàng hóa và dịch vụ. Trong đó, bán hàng là khâu cuối cùng, có tính chất quyết định đến sự tồn tại, bảo toàn vốn và khả năng sinh lời của doanh nghiệp. Để quản lý hiệu quả hoạt động này, công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh là phần hành trung tâm, cung cấp dữ liệu phục vụ điều hành nội bộ và thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước.

Tại Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê, qua khảo sát thực tế, tác giả nhận thấy công tác kế toán bán hàng còn bộc lộ một số hạn chế: doanh nghiệp chưa chi tiết hóa tài khoản doanh thu và giá vốn hàng bán cho từng loại hàng hóa; các khoản chi phí bán hàng được tính tổng hợp cho toàn bộ hàng hóa mà chưa phân bổ riêng cho từng chủng loại. Điều này dẫn đến việc khó xác định chính xác lãi, lỗ của từng mặt hàng để xây dựng chiến lược kinh doanh kịp thời.

Mục đích nghiên cứu của khóa luận gồm 3 nhiệm vụ cụ thể:

1. Hệ thống hóa cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong các doanh nghiệp thương mại.
2. Đánh giá thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê, chỉ ra các ưu điểm và khó khăn tồn tại.
3. Đề xuất một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu:

• Đối tượng nghiên cứu: Kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng (tập trung vào các mặt hàng kinh doanh chính như phân bón, nông sản, hàng tiêu dùng, máy móc thiết bị) tại đơn vị.
• Phạm vi nghiên cứu về không gian: Tại Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê (địa chỉ: Thôn 9, xã Đông Hoàng, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa).
• Phạm vi nghiên cứu về thời gian: Số liệu kế toán chuyên sâu Quý III/2020 và chuỗi số liệu tài chính tổng hợp giai đoạn 2018 – 2020.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận xây dựng hệ thống cơ sở lý thuyết dựa trên các chuẩn mực, chế độ kế toán và tài liệu học thuật hiện hành:

• Chế độ kế toán: Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính hướng dẫn Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa.
• Chuẩn mực kế toán: Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 02 (VAS 02) – Hàng tồn kho; Chuẩn mực kế toán Việt Nam số 14 (VAS 14) – Doanh thu và thu nhập khác (quy định 5 điều kiện ghi nhận doanh thu bán hàng).
• Tài liệu lý luận: Giáo trình Kinh tế chính trị (NXB Chính trị Quốc gia, 2008), Giáo trình Kế toán Tài chính (NXB Tài chính, 2013), Giáo trình Kế toán Tài chính của GS.TS. Ngô Thế Chi (2014).

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả sử dụng:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Tham khảo, tổng hợp các nguyên tắc, chuẩn mực và văn bản chế độ kế toán hiện hành.
• Hệ thống phương pháp kế toán:
  • Phương pháp chứng từ kế toán: Phản ánh các nghiệp vụ kinh tế phát sinh vào hệ thống chứng từ theo thời gian, địa điểm phát sinh.
  • Phương pháp tài khoản kế toán: Phân loại, theo dõi thường xuyên và có hệ thống sự biến động của từng đối tượng kế toán.
  • Phương pháp tính giá: Xác định giá trị thực tế của vật tư, hàng hóa xuất kho theo các phương pháp quy định (bình quân gia quyền, nhập trước xuất trước, đích danh) và phân bổ chi phí thu mua hàng hóa.
  • Phương pháp tổng hợp và cân đối kế toán: Khái quát tình hình tài sản, nguồn vốn và kết quả kinh doanh thông qua Sổ Cái, Bảng cân đối số phát sinh và Báo cáo tài chính.
• Phương pháp phân tích, so sánh: Đánh giá số liệu tài chính qua các năm để làm rõ xu hướng biến động doanh thu, chi phí và lợi nhuận.

Nguồn dữ liệu: Dữ liệu sơ cấp và thứ cấp thu thập từ các chứng từ gốc (hóa đơn GTGT, phiếu xuất kho, giấy báo nợ, giấy báo có), hệ thống sổ kế toán và báo cáo kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh do Phòng Tài chính - Kế toán Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê cung cấp.

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan về đề tài nghiên cứu

Chương này tổng thuật 3 công trình nghiên cứu trước đây có liên quan đến kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại các doanh nghiệp thương mại:

• Nghiên cứu của Hoàng Thùy Trang (2020) tại Công ty TNHH TM Minh Oanh: Chỉ ra hạn chế không sử dụng Sổ đăng ký chứng từ ghi sổ; không phân bổ chi phí thu mua cho hàng tiêu thụ mà tính thẳng vào chi phí bán hàng; chưa theo dõi chi phí theo nhóm hàng và chưa trích lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho. Tác giả đề xuất hoàn thiện tính giá vốn, phân loại chiết khấu và áp dụng phần mềm kế toán.
• Nghiên cứu của Trần Văn Tuấn (2019) tại Công ty CP Thương mại Thiệu Yên: Nêu rõ thực trạng cơ sở vật chất phòng kế toán thiếu thốn (máy tính, máy in); phân bổ chi phí quản lý chung cho toàn bộ hàng hóa; thiếu nhân sự kế toán thuế và chưa lập dự phòng nợ phải thu khó đòi. Giải pháp đề xuất gồm trang bị máy móc, mở rộng mạng lưới bán lẻ, áp dụng chiết khấu thanh toán, phân bổ chi phí cho từng mặt hàng và tuyển kế toán thuế.
• Nghiên cứu của Hoàng Thị Thu (2019) tại Công ty TNHH Chiến Nga: Phát hiện thiếu sót không lập Sổ đăng ký chứng từ ghi sổ; không mở sổ chi tiết TK 632 cho từng mặt hàng; ghi chép thủ công và thiếu bộ phận kế toán quản trị. Tác giả đề xuất đưa Sổ đăng ký chứng từ ghi sổ vào sử dụng, mở sổ chi tiết giá vốn theo mặt hàng và ứng dụng công nghệ thông tin.

Chương 2: Những lý luận chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại doanh nghiệp thương mại

Chương 2 trình bày toàn diện khung lý thuyết về phần hành kế toán bán hàng:

• Khái niệm và phương pháp đánh giá hàng hóa: Giá nhập kho (giá mua ghi trên hóa đơn cộng chi phí thu mua, trừ giảm giá); công thức phân bổ chi phí thu mua cho hàng xuất bán trong kỳ; các phương pháp tính giá xuất kho (bình quân cả kỳ dự trữ, bình quân cuối kỳ trước, bình quân sau mỗi lần nhập, nhập trước - xuất trước, giá đích danh).
• Khái niệm doanh thu và điều kiện ghi nhận doanh thu theo VAS 14; khái niệm chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp và kết quả kinh doanh.
• Kế toán tổng hợp và chi tiết các phần hành theo Thông tư 133/2016/TT-BTC:
  • TK 632 (Giá vốn hàng bán): Tập hợp giá vốn hàng xuất bán, kết chuyển sang TK 911 cuối kỳ.
  • TK 511 (Doanh thu bán hàng và cung cấp dịch vụ): Bao gồm TK 5111 (bán hàng hóa), TK 5113 (cung cấp dịch vụ), TK 5118 (doanh thu khác).
  • Kế toán các khoản giảm trừ doanh thu: Chiết khấu thương mại, hàng bán bị trả lại, giảm giá hàng bán (hạch toán Nợ TK 511 theo Thông tư 133 để giảm trừ trực tiếp doanh thu).
  • TK 6421 (Chi phí bán hàng) và TK 6422 (Chi phí quản lý doanh nghiệp): Phản ánh chi phí nhân viên, vật liệu, khấu hao TSCĐ, dịch vụ mua ngoài, dự phòng...
  • TK 821 (Chi phí thuế TNDN) và TK 911 (Xác định kết quả kinh doanh): Tổng hợp doanh thu thuần, thu nhập khác, giá vốn và chi phí để kết chuyển lãi/lỗ sang TK 421.
• Tổ chức hệ thống sổ theo hình thức Chứng từ ghi sổ: Quy trình từ chứng từ gốc $\rightarrow$ lập Chứng từ ghi sổ $\rightarrow$ ghi Sổ Đăng ký Chứng từ ghi sổ và Sổ Cái $\rightarrow$ lập Bảng cân đối số phát sinh $\rightarrow$ Báo cáo tài chính, kết hợp đối chiếu với Sổ/Thẻ kế toán chi tiết và Bảng tổng hợp chi tiết.

Chương 3: Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê

Chương này đi sâu phản ánh tổ chức kinh doanh và thực tiễn hạch toán tại doanh nghiệp:

• Khái quát đơn vị: Thành lập ngày 28/04/2006, mã số thuế 2801147985, Giám đốc là ông Đỗ Hoàng Chúc, trụ sở tại Thôn 9, xã Đông Hoàng, huyện Đông Sơn, tỉnh Thanh Hóa. Danh mục kinh doanh đa dạng gồm: phân bón (NPK, lân, đạm, kali), gạo sạch (kinh doanh từ năm 2013), xe máy và phụ tùng Honda Việt Nam, hàng tiêu dùng siêu thị, điện tử, điện lạnh và dịch vụ ăn uống. Thị trường tiêu thụ tập trung tại Thanh Hóa, các tỉnh Bắc Trung Bộ (Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình) và một số tỉnh phía Bắc (Ninh Bình, Cao Bằng, Lạng Sơn).
• Cơ cấu bộ máy quản lý và kế toán: Áp dụng mô hình kế toán tập trung với 6 vị trí: Kế toán trưởng, Kế toán thanh toán và công nợ, Kế toán tiền lương, Kế toán TSCĐ - CCDC, Kế toán doanh thu - xác định kết quả, Thủ quỹ.
• Chế độ kế toán áp dụng: Doanh nghiệp áp dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC; đơn vị tiền tệ VNĐ; kỳ kế toán năm dương lịch; nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ; hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên; tính giá tồn kho theo phương pháp bình quân gia quyền; trích khấu hao TSCĐ theo phương pháp đường thẳng.
• Phương thức bán hàng và thanh toán: Thực hiện bán buôn qua kho (trực tiếp và gián tiếp); bán lẻ (thu tiền trực tiếp và tự phục vụ tại siêu thị); bán hàng trả chậm, trả góp (áp dụng cho xe máy, đồ điện máy với điều kiện thế chấp tài sản và thanh toán nợ gốc trong 15 ngày, quá hạn tính lãi). Thanh toán bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản qua ngân hàng.
• Đánh giá thực trạng:
  • Ưu điểm: Bộ máy kế toán gọn nhẹ, tuân thủ chế độ chứng từ của Bộ Tài chính, kiểm soát được doanh thu tổng thể.
  • Tồn tại: Công tác kế toán thực hiện hoàn toàn thủ công, chưa ứng dụng phần mềm kế toán; chưa mở sổ chi tiết doanh thu và giá vốn cho từng mặt hàng; chi phí bán hàng và chi phí quản lý chưa phân bổ cho từng nhóm hàng; công nợ bán hàng trả chậm lớn nhưng chưa tiến hành trích lập dự phòng phải thu khó đòi.

Chương 4: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh tại Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê

Dựa trên các hạn chế đã phân tích, chương 4 đề xuất các nhóm giải pháp:

• Hoàn thiện công tác quản lý bán hàng và chính sách kinh tế nâng cao lợi nhuận: Xây dựng chính sách chiết khấu thanh toán, chiết khấu thương mại cụ thể theo từng quy mô đơn hàng; linh hoạt chính sách giá bán đối với hàng hóa lưu kho lâu ngày.
• Hoàn thiện việc vận dụng tài khoản và phương pháp kế toán: Mở các tài khoản chi tiết cấp 2, cấp 3 cho TK 511 (51111, 51112...), TK 632 để theo dõi doanh thu và giá vốn riêng biệt cho từng mặt hàng chủ lực (phân bón, xe máy, gạo, điện tử).
• Hoàn thiện hệ thống sổ sách kế toán: Thiết lập đầy đủ Sổ chi tiết bán hàng, Sổ chi tiết giá vốn hàng bán và Sổ chi phí theo từng mặt hàng kinh doanh; đưa Sổ Đăng ký Chứng từ ghi sổ vào quản lý chặt chẽ theo đúng trình tự luân chuyển chứng từ.
• Hoàn thiện công tác phân bổ chi phí: Xây dựng tiêu thức phân bổ chi phí bán hàng và chi phí quản lý doanh nghiệp cho từng loại hàng hóa tiêu thụ trong kỳ để tính toán chính xác kết quả kinh doanh của từng nhóm sản phẩm.
• Tăng cường quản lý kho bãi, kiểm kê và dự trữ: Lập kế hoạch dự trữ hàng hóa tối ưu nhằm giảm chi phí bảo quản và hạn chế ứ đọng vốn; thực hiện kiểm kê định kỳ và lập dự phòng giảm giá hàng tồn kho khi có biến động giá thị trường.
• Ứng dụng công nghệ thông tin và phân công lao động: Đưa phần mềm kế toán vào vận hành thay thế ghi chép thủ công; đào tạo nâng cao trình độ tin học cho cán bộ kế toán; bố trí cán bộ phụ trách kế toán quản trị và kế toán thuế.

Kết quả và đóng góp

Kết quả tài chính và số liệu thực tế tại doanh nghiệp

Khóa luận đã trích xuất các bảng dữ liệu phản ánh quy mô và kết quả hoạt động của Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê giai đoạn 2018 – 2020:

Chỉ tiêu tài chính	Năm 2018	Năm 2019	Năm 2020	So sánh 2019/2018	So sánh 2020/2019
Tổng tài sản (đồng)	12.106.340.000	20.422.702.000	14.650.225.000	+8.316.362.000 (+68,69%)	-5.772.477.000 (-28,26%)
Vốn chủ sở hữu (đồng)	10.366.100.000	17.016.794.000	18.093.206.000	+6.650.694.000 (+64,16%)	+1.076.412.000 (+6,33%)
Nợ phải trả (đồng)	4.280.240.000	3.405.908.000	1.307.545.000	-874.332.000 (-20,43%)	-2.098.363.000 (-61,61%)
Doanh thu (đồng)	6.216.400.000	11.253.500.000	12.755.693.000	+5.037.100.000 (+81,03%)	+1.502.193.000 (+13,35%)
Lợi nhuận trước thuế (đồng)	1.511.500.000	4.927.147.000	5.753.675.000	+3.415.647.000 (+225,98%)	+826.528.000 (+16,77%)
Chi phí thuế TNDN (đồng)	355.957.000	985.429.400	1.150.735.000	+629.472.400 (+176,84%)	+165.305.600 (+16,77%)
Lợi nhuận sau thuế (đồng)	1.155.543.000	3.941.717.600	4.602.940.000	+2.786.174.600 (+241,11%)	+661.222.400 (+16,77%)

Bên cạnh đó, tác giả tổng hợp tình hình thực hiện một số chỉ tiêu kế hoạch giai đoạn 2018 – 2020:

• Thu nhập bình quân người lao động tăng từ 2,18 triệu đồng/người/tháng (năm 2018) lên 2,55 triệu đồng/người/tháng (năm 2019) và đạt 2,78 triệu đồng/người/tháng (năm 2020).
• Tỷ lệ chia cổ tức duy trì ổn định ở mức 20%/năm trong hai năm 2019 và 2020 (năm 2018 đạt 15%).

Đóng góp của đề tài

• So với các nghiên cứu trước (Hoàng Thùy Trang 2020, Trần Văn Tuấn 2019, Hoàng Thị Thu 2019), công trình đã phân tích thực trạng hạch toán trong một mô hình thương mại đặc thù kết hợp cả bán buôn vật tư nông nghiệp quy mô lớn lẫn bán lẻ tiêu dùng siêu thị và bán trả góp xe máy.
• Khóa luận đã hệ thống hóa quy trình luân chuyển chứng từ theo Thông tư 133/2016/TT-BTC trên thực tế, đồng thời đề xuất giải pháp kỹ thuật cụ thể về việc mở tài khoản chi tiết doanh thu, giá vốn và thiết lập tiêu thức phân bổ chi phí bán hàng cho từng nhóm hàng hóa.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của đề tài: Phạm vi khảo sát thực tế tập trung chủ yếu vào số liệu Quý III/2020 tại Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê; nghiên cứu chưa có điều kiện thử nghiệm thực tế việc cài đặt phần mềm kế toán chuyên dụng trên hệ thống máy tính của đơn vị để đánh giá độ trễ xử lý dữ liệu.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng nghiên cứu quy trình số hóa toàn diện công tác kế toán thương mại; xây dựng mô hình kế toán quản trị chi phí và dòng tiền chuyên sâu; phân tích cơ chế trích lập dự phòng nợ phải thu khó đòi đối với các phương thức bán lẻ trả góp, trả chậm đa kênh.

Giá trị tham khảo

• Đối tượng tham khảo: Sinh viên, học viên chuyên ngành Kế toán, Kiểm toán, Tài chính - Doanh nghiệp; kế toán viên và nhà quản lý tại các doanh nghiệp thương mại có quy mô vừa và nhỏ đang vận dụng Thông tư 133/2016/TT-BTC.
• Nội dung tham khảo giá trị:
  • Khung lý luận và sơ đồ luân chuyển chứng từ theo hình thức Chứng từ ghi sổ.
  • Phương pháp phân bổ chi phí thu mua và xác định giá vốn hàng xuất kho đa chủng loại.
  • Hệ thống bảng biểu phân tích tài chính và quy trình hạch toán các phương thức bán hàng (bán buôn qua kho, bán lẻ trực tiếp, bán tự phục vụ, bán trả chậm trả góp).

Câu hỏi thường gặp

1. Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê áp dụng chế độ kế toán và hình thức ghi sổ nào?
   Công ty áp dụng Chế độ kế toán doanh nghiệp nhỏ và vừa ban hành theo Thông tư số 133/2016/TT-BTC ngày 26/8/2016 của Bộ Tài chính, hình thức kế toán áp dụng là Chứng từ ghi sổ và nộp thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ.

2. Phương pháp kế toán hàng tồn kho và tính giá xuất kho tại công ty được thực hiện như thế nào?
   Doanh nghiệp hạch toán hàng tồn kho theo phương pháp kê khai thường xuyên, ghi nhận giá trị nhập kho theo giá mua thực tế và xác định giá trị hàng xuất kho theo phương pháp bình quân gia quyền.

3. Công ty tổ chức các phương thức bán hàng nào trong thực tế?
   Doanh nghiệp thực hiện 3 phương thức bán hàng chính: Bán buôn qua kho (gồm giao hàng trực tiếp và giao hàng gián tiếp qua hợp đồng); Bán lẻ (gồm bán lẻ thu tiền trực tiếp cho phân bón, xe máy và bán lẻ tự phục vụ tại siêu thị); Bán trả chậm, trả góp (áp dụng cho xe máy, điện tử với điều kiện thế chấp và thời hạn thanh toán 15 ngày).

4. Tình hình doanh thu và lợi nhuận sau thuế của công ty biến động ra sao trong giai đoạn 2018 – 2020?
   Doanh thu thuần tăng liên tục từ 6.216,4 triệu đồng (năm 2018) lên 11.253,5 triệu đồng (năm 2019) và đạt 12.755,69 triệu đồng (năm 2020). Lợi nhuận sau thuế tăng từ 1.155,54 triệu đồng (2018) lên 3.941,72 triệu đồng (2019) và đạt 4.602,94 triệu đồng (2020).

5. Nhược điểm lớn nhất trong công tác kế toán bán hàng tại Sao Khuê được tác giả chỉ ra là gì?
   Doanh nghiệp vẫn thực hiện ghi chép sổ sách bằng phương pháp thủ công, chưa áp dụng phần mềm kế toán; chưa mở sổ chi tiết doanh thu và giá vốn cho từng mặt hàng; đồng thời chi phí bán hàng và chi phí quản lý chưa được phân bổ riêng cho từng loại hàng tiêu thụ.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Lê Thị Vân Anh đã hệ thống hóa đầy đủ cơ sở lý luận về kế toán bán hàng và xác định kết quả kinh doanh trong doanh nghiệp thương mại theo Thông tư 133/2016/TT-BTC. Công trình phản ánh trung thực thực trạng tổ chức chứng từ, tài khoản, phương thức bán buôn, bán lẻ và chu chuyển sổ sách tại Công ty Cổ phần Thương mại Sao Khuê giai đoạn 2018 – 2020. Đồng thời, tác giả đã đề xuất các giải pháp khả thi về mở sổ kế toán chi tiết, phân bổ chi phí, quản lý kho bãi và ứng dụng công nghệ thông tin nhằm nâng cao chất lượng thông tin kế toán phục vụ quản trị doanh nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, đề tài gồm 3 chƣơng: Chƣơng 1 : Tổng quan về tình hình nghiên cứu Chƣơng 2: Lí luận chung về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng trong các doanh nghiệp thƣơng mại Chƣơng 3:Thực trạng kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại công ty cổ phần thƣơng mại Sao Khuê Chƣơng 4: Một số giải pháp góp phần hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả bán máy in tại Công ty cổ phần thƣơng mại Sao Khuê 6 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ ĐỀ TÀI NGHIÊN CỨU 1. Tổng quan về đề tài nghiên cứu Bán hàng là khâu cuối cùng, một khâu quan trọng trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Nó mang tính chất quyết định đến sự tồn tại và phát triển của một doanh nghiệp. Đã có nhiều đề tài nghiên cứu về kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng nhƣ: *Tác giả: Hoàng Thùy Trang (2020) với đề tài: “Một số giải pháp góp phần hoàn thiện kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng tại công ty TNHH TM Minh Oanh” đã xác định: * Trong nghiên cứu, tác giả đã chỉ ra các mặt hạn chế trong kế toán bán hàng và xác định kết quả bán hàng nhƣ: Thứ nhất: Trong trình tự ghi sổ theo hình thức kế toán chứng từ ghi sổ, công ty không sử dụng sổ đăng ký chứng từ ghi sổ.

Từ những chứng từ gốc, sổ chi tiết, báo cáo chi tiết, cuối tháng kế toán lập chứng từ ghi sổ rồi chuyển cho kế toán tổng hợp ghi vào sổ cái tài khoản. Mặc dù công ty chƣa xảy ra hiện tƣợng bỏ sót hay thất lạc chứng từ ghi sổ khi không sủ dụng sổ đăng ký chứng từ ghi sổ để có thể quản lý chặt chẽ hơn các chứng từ ghi sổ làm cơ sở đối chiếu kiểm tra số liệu với bảng cân đối số phát sinh. Thứ hai: Về việc tính trị giá vốn Công ty áp dụng phƣơng pháp bình quân cả kỳ dự trữ để tính trị giá vốn của hàng hóa xuất bán ra trong tháng. Tuy nhiên, công ty không thực hiện phân bổ chi phí thu mua cho hàng tiêu thụ trong kỳ mà chi phí thu mua đƣợc hạch toán vào chi phí bán hàng.

Do đó giá vốn của hàng hóa không những đƣợc phản ánh thấp hơn so với thực tế mà còn làm tăng chi phí bán hàng dẫn tới việc phản ánh kết quả tiêu thụ không chính xác. Thứ ba : Kế toán hạch toán chi phí bán hàng, chi phí quản lý doanh nghiệp chung cho toàn mặt hàng mà Công ty kinh doanh chƣa hạch toán riêng cho từng nhóm hàng hóa. Thứ tƣ : Hiện nay Công ty có một số mặt hàng tồn kho bị giảm giá do giá cả thị trƣờng biến động, trong khi kế toán không sử dụng tài khoản dự phòng. Điều này đã làm giảm tính chính xác của việc xác định kết quả tiêu thụ, do đó việc lập dự phòng giảm giḠhàng tồn kho là việc rất cần thiết làm tăng ý nghĩa cho việc kinh doanh cũng nhƣ đảm bảo lợi ích cho doanh nghiệp.

* Nghiên cứu đã đƣa ra các giải pháp nhằm hoàn thiện kế toán bá hàng và xác định kết quả bán hàng tại đơn vị nhƣ sau: Thứ Nhất: Hoàn thiện việc xác định giá vốn hàng bán 7 Nếu nhƣ Công ty hạch toán nhƣ hiện nay, phần chi phí quản lý thu mua không đƣợc phản ánh riêng để cuối kỳ phân bổ cho hàng hóa xuất bán thì trị giá vốn của hàng hóa là không chính xác.