Luận văn thạc sĩ ueb hoàn thiện chính sách thuế nhập khẩu của việt nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế

Luận văn thạc sĩ kinh tế nghiên cứu ueb hoàn thiện chính sách thuế nhập khẩu của việt nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề

• Tác giả: Hoàng Ngọc Tú
• Người hướng dẫn: Pgs. Nguyễn Thị Bất
• Trường học: Trường Đại học Kinh tế - ĐHQGHN
• Chuyên ngành: Tài chính - Ngân hàng
• Đề tài: Hoàn thiện chính sách thuế nhập khẩu của Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2016
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THUẾ NHẬP KHẨU VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ
• 1.1. Tổng quan về đề tài nghiên cứu
• 1.2. Lý luận chung về thuế nhập khẩu và hội nhập kinh tế quốc tế
• 1.3. Tổng quan về thuế nhập khẩu. Nội dung của chính sách thuế nhập khẩu. Hội nhập kinh tế quốc tế và những yêu cầu đặt ra đối với chính sách thuế nhập khẩu ô tô
• 2. CHƯƠNG 2: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Phương pháp luận, cách tiếp cận và thiết kế nghiên cứu
• 2.2. Các phương pháp nghiên cứu
• 2.3. Phương pháp duy vật biện chứng và duy vật lịch sử
• 2.4. Phương pháp chuyên gia
• 2.5. Phương pháp phân tích thống kê
• 2.6. Phương pháp phân tích tổng hợp
• 2.7. Phương pháp so sánh đối chiếu
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC TRẠNG CHÍNH SÁCH THUẾ NHẬP KHẨU VIỆT NAM
• 3.1. Xét trường hợp thuế nhập khẩu ô tô
• 3.2. Khái quát về ngành công nghiệp ô tô ở Việt Nam
• 3.3. Thực trạng chính sách thuế nhập khẩu Việt Nam trong điều kiện hội nhập xét trường hợp thuế nhập khẩu ô tô
• 3.4. Cơ sở pháp lý của thuế nhập khẩu ô tô ở Việt Nam
• 3.5. Nội dung chính sách thuế nhập khẩu ô tô ở Việt Nam hiện nay
• 3.6. Kết quả thực thi chính sách thuế nhập khẩu ô tô ở Việt Nam hiện nay
• 3.7. Đánh giá chung về chính sách thuế nhập khẩu ô tô của Việt Nam
• 3.8. Nguyên nhân của những hạn chế
• 4. CHƯƠNG 4: MỘT SỐ KIẾN NGHỊ HOÀN THIỆN CHÍNH SÁCH THUẾ NHẬP KHẨU Ô TÔ CỦA VIỆT NAM TRONG ĐIỀU KIỆN HỘI NHẬP QUỐC TẾ
• 4.1. Quan điểm chung về thuế nhập khẩu ô tô của Việt Nam trong điều kiện hội nhập
• 4.2. Một số kiến nghị hoàn thiện chính sách thuế nhập khẩu ô tô của Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế
• 4.3. Hoàn thiện biểu thuế suất thuế nhập khẩu ô tô
• 4.4. Hoàn thiện công tác tổ chức thu thuế
• 4.5. Tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan trong quản lý thuế nhập khẩu ô tô
• KẾT LUẬN
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về chính sách thuế nhập khẩu Việt Nam trong hội nhập kinh tế quốc tế

Chính sách thuế nhập khẩu của Việt Nam đã trải qua nhiều giai đoạn phát triển, đặc biệt là trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế. Việc hoàn thiện chính sách này không chỉ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh của hàng hóa trong nước mà còn đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Chính sách thuế nhập khẩu hiện nay cần được điều chỉnh để phù hợp với các cam kết quốc tế và yêu cầu phát triển kinh tế trong nước.

1.1. Lịch sử phát triển chính sách thuế nhập khẩu tại Việt Nam

Chính sách thuế nhập khẩu của Việt Nam đã được hình thành từ những năm đầu của công cuộc đổi mới. Luật thuế xuất nhập khẩu đầu tiên được ban hành vào năm 1987, và đã trải qua nhiều lần sửa đổi để phù hợp với tình hình thực tế và yêu cầu hội nhập.

1.2. Vai trò của thuế nhập khẩu trong nền kinh tế Việt Nam

Thuế nhập khẩu không chỉ là nguồn thu quan trọng cho ngân sách nhà nước mà còn là công cụ điều tiết kinh tế, bảo vệ sản xuất trong nước và khuyến khích xuất khẩu. Chính sách thuế nhập khẩu cần được thiết kế để hỗ trợ phát triển bền vững.

II. Những thách thức trong chính sách thuế nhập khẩu Việt Nam hiện nay

Trong bối cảnh hội nhập kinh tế quốc tế, chính sách thuế nhập khẩu của Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức. Các hiệp định thương mại tự do (FTA) yêu cầu giảm thuế quan, điều này có thể ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách và khả năng cạnh tranh của hàng hóa nội địa.

2.1. Tác động của các hiệp định thương mại tự do đến thuế nhập khẩu

Các FTA như CPTPP và EVFTA đã tạo ra áp lực lớn lên chính sách thuế nhập khẩu, yêu cầu Việt Nam phải giảm thuế suất cho nhiều mặt hàng, từ đó ảnh hưởng đến nguồn thu ngân sách.

2.2. Hạn chế trong việc thực thi chính sách thuế nhập khẩu

Việc thực thi chính sách thuế nhập khẩu còn gặp nhiều khó khăn do sự thiếu đồng bộ trong hệ thống pháp luật và sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng. Điều này dẫn đến tình trạng thất thu thuế và gian lận thương mại.

III. Phương pháp hoàn thiện chính sách thuế nhập khẩu Việt Nam

Để hoàn thiện chính sách thuế nhập khẩu, cần áp dụng các phương pháp nghiên cứu và phân tích thực tiễn. Việc cải cách chính sách thuế cần dựa trên các tiêu chí như tính khả thi, hiệu quả và sự công bằng trong cạnh tranh.

3.1. Cải cách biểu thuế suất thuế nhập khẩu

Cần xem xét lại biểu thuế suất thuế nhập khẩu để đảm bảo tính cạnh tranh cho hàng hóa trong nước, đồng thời phù hợp với các cam kết quốc tế. Việc điều chỉnh này cần dựa trên phân tích chi tiết về tác động đến nền kinh tế.

3.2. Tăng cường công tác quản lý thuế nhập khẩu

Cần nâng cao năng lực quản lý thuế nhập khẩu thông qua việc áp dụng công nghệ thông tin và cải cách thủ tục hành chính. Điều này sẽ giúp giảm thiểu gian lận và thất thu thuế.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về chính sách thuế nhập khẩu

Nghiên cứu về chính sách thuế nhập khẩu đã chỉ ra nhiều điểm mạnh và điểm yếu trong thực tiễn áp dụng. Việc phân tích các số liệu thống kê và thực trạng sẽ giúp đưa ra các giải pháp phù hợp hơn.

4.1. Kết quả thực thi chính sách thuế nhập khẩu trong thời gian qua

Kết quả thực thi chính sách thuế nhập khẩu cho thấy sự tăng trưởng trong nguồn thu ngân sách, nhưng cũng chỉ ra nhiều vấn đề cần khắc phục, như tình trạng gian lận và thất thu thuế.

4.2. Bài học kinh nghiệm từ các quốc gia khác

Việc nghiên cứu kinh nghiệm của các quốc gia khác trong việc quản lý thuế nhập khẩu sẽ giúp Việt Nam có thêm thông tin và phương pháp để cải cách chính sách thuế một cách hiệu quả.

V. Kết luận và hướng đi tương lai cho chính sách thuế nhập khẩu Việt Nam

Chính sách thuế nhập khẩu cần được hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế. Việc điều chỉnh chính sách này không chỉ giúp tăng cường khả năng cạnh tranh mà còn đảm bảo nguồn thu cho ngân sách nhà nước.

5.1. Định hướng phát triển chính sách thuế nhập khẩu trong tương lai

Cần xây dựng một chính sách thuế nhập khẩu linh hoạt, phù hợp với bối cảnh hội nhập và phát triển kinh tế. Điều này bao gồm việc điều chỉnh thuế suất và cải cách quy trình quản lý thuế.

5.2. Tầm quan trọng của sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng

Sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng trong việc quản lý thuế nhập khẩu là rất cần thiết để đảm bảo tính hiệu quả và minh bạch trong thực thi chính sách.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong cơ cấu tài chính công của Việt Nam, nguồn thu từ thuế xuất nhập khẩu đóng vai trò quan trọng khi chiếm khoảng 19% đến 20% tổng số thu về thuế và phí của Nhà nước, đồng thời tổng các sắc thuế luôn chiếm trên 90% tổng thu ngân sách quốc gia. Tuy nhiên, bước vào giai đoạn hội nhập kinh tế quốc tế sâu rộng với việc thực thi Hiệp định Thương mại Hàng hóa ASEAN (ATIGA), Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương cùng các cam kết của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO), chính sách thuế nhập khẩu đứng trước những thách thức mang tính bước ngoặt.

Vấn đề nghiên cứu trọng tâm là sự xung đột giữa nghĩa vụ cắt giảm thuế quan theo lộ trình quốc tế và yêu cầu bảo hộ hợp lý nền sản xuất công nghiệp ô tô non trẻ trong nước. Khi thuế suất nhập khẩu ô tô nguyên chiếc từ khu vực ASEAN giảm dần từ mức 50% về 0% theo cam kết ATIGA, áp lực cạnh tranh đè nặng lên các doanh nghiệp lắp ráp nội địa, đồng thời tạo nguy cơ thâm hụt nguồn thu ngân sách hàng nghìn tỷ đồng mỗi năm.

Mục tiêu cụ thể của nghiên cứu gồm:

• Hệ thống hóa cơ sở lý luận về thuế nhập khẩu và cơ chế tác động của công cụ thuế quan trong điều kiện tự do hóa thương mại.
• Phân tích, đánh giá toàn diện thực trạng chính sách thuế nhập khẩu ô tô tại Việt Nam giai đoạn 2010 đến năm 2015.
• Đề xuất hệ thống giải pháp hoàn thiện biểu thuế suất và nâng cao hiệu quả công tác quản lý thu thuế nhập khẩu ô tô giai đoạn 2016 đến 2020.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thị trường ô tô Việt Nam trong giai đoạn 5 năm (2010 - 2015), với định hướng giải pháp ứng dụng trong 5 năm tiếp theo. Ý nghĩa của luận văn thể hiện ở việc cung cấp luận cứ khoa học nhằm duy trì tỷ trọng thu ngân sách ổn định trên 15% từ thuế xuất nhập khẩu, đồng thời nâng cao năng lực cạnh tranh cho các doanh nghiệp sản xuất linh kiện, phụ tùng ô tô trong nước.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý thuyết bảo hộ ngành công nghiệp non trẻ (Infant Industry Argument) kết hợp với lý thuyết thương mại quốc tế hiện đại và mô hình phân tích cân bằng cục bộ (Partial Equilibrium Analysis). Theo lý thuyết này, thuế nhập khẩu tác động trực tiếp làm tăng giá hàng hóa nước ngoài từ mức giá thế giới $P_w$ lên mức giá nội địa $P_t = P_w(1 + t%)$, qua đó mở rộng sản lượng cung ứng trong nước từ $Q_s$ lên $Q_s'$ và giảm lượng cầu tiêu thụ từ $Q_d$ xuống $Q_d'$.

Khung lý thuyết của đề tài làm sáng tỏ 4 khái niệm cốt lõi:

• Thuế nhập khẩu: Khoản thu mang tính bắt buộc, là thuế gián thu đánh vào hàng hóa được phép nhập khẩu qua biên giới quốc gia.
• Trị giá hải quan theo Hiệp định GATT/WTO: Xác định theo 6 phương pháp chuẩn mực quốc tế dựa trên giá trị giao dịch thực tế thay cho hệ thống giá tối thiểu áp đặt.
• Biểu thuế suất ưu đãi (MFN) và ưu đãi đặc biệt (FTA): Công cụ phân tầng mức độ bảo hộ và thể hiện cam kết đối xử tối huệ quốc giữa các đối tác thương mại.
• Hạn ngạch thuế quan (TRQ): Cơ chế điều tiết kết hợp giữa khối lượng nhập khẩu cho phép và hai mức thuế suất trong - ngoài hạn ngạch.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng nguồn dữ liệu thứ cấp được tổng hợp từ Tổng cục Hải quan, Bộ Tài chính và Hiệp hội các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA) trong giai đoạn từ tháng 1 năm 2010 đến tháng 8 năm 2015.

Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm toàn bộ 68 bộ dữ liệu chuỗi thời gian hàng tháng về kim ngạch, số lượng xe nhập khẩu nguyên chiếc (CBU) và linh kiện phụ tùng (CKD/IKD) của các dòng xe dưới 9 chỗ ngồi và xe tải. Phương pháp chọn mẫu có chủ đích toàn diện được áp dụng nhằm bao quát toàn bộ biến động chính sách trong suốt chu kỳ điều chỉnh thuế quan từ Thông tư 59/2007/TT-BTC đến Thông tư 39/2015/TT-BTC.

Phương pháp phân tích chủ đạo bao gồm phương pháp thống kê mô tả, phương pháp so sánh đối chiếu và phân tích tổng hợp. Lý do lựa chọn các phương pháp này là vì chúng cho phép định lượng chính xác sự tương quan giữa việc biến thiên mức thuế suất (từ 50% đến 70%) với mức độ gia tăng kim ngạch nhập khẩu và sự chuyển dịch cơ cấu nguồn thu ngân sách, tạo cơ sở thực chứng vững chắc cho các đề xuất chính sách. Timeline nghiên cứu được thực hiện xuyên suốt từ năm 2015 đến năm 2016.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu đưa ra 4 phát hiện quan trọng về thực trạng chính sách thuế nhập khẩu ô tô tại Việt Nam:

Thứ nhất, lộ trình cắt giảm thuế suất ưu đãi đặc biệt trong khuôn khổ ATIGA đã tạo ra làn sóng chuyển dịch mạnh mẽ từ sản xuất sang nhập khẩu thương mại. Khi thuế suất ô tô nguyên chiếc từ các nước ASEAN giảm từ mức 50% năm 2014 xuống 35% năm 2015 và hướng về 0% vào năm 2018, kim ngạch nhập khẩu ô tô nguyên chiếc trong 8 tháng đầu năm 2015 đã tăng trưởng đột biến hơn 40% so với cùng kỳ năm trước.

Thứ hai, chính sách thuế nhập khẩu linh kiện chưa khuyến khích được quá trình gia tăng tỷ lệ nội địa hóa. Do mức chênh lệch thuế suất giữa linh kiện rời (CKD) và cụm linh kiện chưa đồng bộ (IKD) chưa đủ lớn, tỷ lệ nội địa hóa của các dòng xe con tại Việt Nam chỉ duy trì ở mức thấp từ 7% đến 10%, thấp hơn rất nhiều so với mục tiêu chiến lược 40% của ngành công nghiệp ô tô.

Thứ ba, sự thay đổi căn bản trong cơ chế xác định trị giá tính thuế từ phương pháp giá tối thiểu sang trị giá giao dịch theo Hiệp định GATT (quy định tại Thông tư 39/2015/TT-BTC) đã tạo lập môi trường kinh doanh minh bạch hơn. Tuy nhiên, tình trạng gian lận thương mại qua việc khai báo giá thấp vẫn diễn biến phức tạp, khiến hơn 60% các lô hàng ô tô nhập khẩu có nghi vấn phải chuyển sang tham vấn trị giá khấu trừ hoặc phương pháp suy luận.

Thứ tư, nguồn thu ngân sách từ thuế nhập khẩu ô tô đóng góp khoảng 5% đến 7% trong tổng thu ngân sách từ hoạt động xuất nhập khẩu nhưng đang có xu hướng suy giảm dần do tác động của các hiệp định tự do hóa thương mại thế hệ mới.

Thảo luận kết quả

Diễn biến thực tế được minh chứng rõ nét khi dữ liệu được trình bày qua biểu đồ so sánh giữa tốc độ cắt giảm thuế suất ATIGA và đường cong tăng trưởng của lượng xe nhập khẩu nguyên chiếc. Biểu đồ cho thấy mối quan hệ tỷ lệ nghịch rõ rệt: thuế suất giảm từ 50% về 35% tương ứng với sự gia tăng sản lượng xe nhập khẩu từ mức khoảng 35.000 xe lên trên 70.000 xe trong giai đoạn 2014 - 2015. Đồng thời, bảng đối chiếu tỷ lệ thu ngân sách phản ánh sự chuyển dịch nguồn thu: giảm thu từ thuế nhập khẩu nhưng tăng thu từ thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế giá trị gia tăng ở khâu nội địa.

Nguyên nhân của những hạn chế trên xuất phát từ việc quy mô thị trường xe trong nước còn nhỏ lẻ, chưa đạt ngưỡng 200.000 xe/năm để hình thành chuỗi cung ứng phụ trợ hiệu quả. Bên cạnh đó, sự phối hợp giữa cơ quan Hải quan và cơ quan Thuế nội địa trong công tác kiểm tra sau thông quan còn thiếu tính liên kết dữ liệu thời gian thực. Kết quả này hoàn toàn tương đồng với các nghiên cứu kinh tế về hội nhập khu vực, chứng minh rằng nếu không có sự điều chỉnh đồng bộ về chính sách thuế nội địa, việc dỡ bỏ hàng rào thuế quan sẽ khiến ngành công nghiệp lắp ráp trong nước bị thu hẹp đáng kể.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm nhằm hoàn thiện chính sách thuế nhập khẩu ô tô của Việt Nam:

• Tái cấu trúc biểu thuế suất thuế nhập khẩu ưu đãi đối với linh kiện ô tô: Bộ Tài chính cần chủ trì rà soát và điều chỉnh thuế suất nhập khẩu các cụm linh kiện, nguyên liệu mà trong nước chưa sản xuất được về mức 0% trong giai đoạn 2016 - 2018. Mục tiêu nhằm giảm chi phí sản xuất xe lắp ráp trong nước từ 10% đến 15%, giúp nâng cao năng lực cạnh tranh trước áp lực xe nhập khẩu 0% từ ASEAN.
• Hoàn thiện quy trình xác định trị giá tính thuế theo chuẩn mực GATT: Tổng cục Hải quan cần thiết lập cơ sở dữ liệu giá tham chiếu chuẩn hóa trên toàn quốc, rút ngắn thời hạn kiểm tra và tham vấn trị giá từ 60 ngày xuống còn dưới 30 ngày. Giải pháp này hướng tới việc kiểm soát chặt chẽ 100% các lô hàng có rủi ro cao về giá, giảm tỷ lệ gian lận thương mại xuống dưới 5% vào năm 2020.
• Tăng cường cơ chế phối hợp liên ngành giữa Hải quan, Thuế và Đăng kiểm: Tổng cục Hải quan và Cục Đăng kiểm Việt Nam cần xây dựng hệ thống chia sẻ dữ liệu số tự động từ năm 2017 nhằm đối chiếu chính xác dung tích xi lanh, số khung, số máy và năm sản xuất của xe đã qua sử dụng, ngăn chặn triệt để hành vi trốn thuế tiêu thụ đặc biệt và thuế tuyệt đối.
• Xây dựng hệ thống hàng rào kỹ thuật và phòng vệ thương mại hợp pháp: Bộ Công Thương phối hợp với Bộ Giao thông Vận tải ban hành các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn và khí thải (Euro 4 từ năm 2017 và Euro 5 từ năm 2022). Biện pháp này vừa bảo vệ quyền lợi của hơn 90 triệu người tiêu dùng, vừa tạo hàng rào phi thuế quan hợp pháp để điều tiết lượng xe nhập khẩu kém chất lượng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung nghiên cứu mang giá trị thực tiễn cao cho 4 nhóm đối tượng chính:

• Cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Bộ Tài chính, Tổng cục Hải quan, Bộ Công Thương sử dụng số liệu và mô hình phân tích để xây dựng các kịch bản điều chỉnh thuế suất, đàm phán hiệp định thương mại và hoàn thiện các văn bản quy phạm pháp luật như Luật Thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu.
• Doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và phân phối ô tô: Các thành viên VAMA và các nhà nhập khẩu ô tô thương mại khai thác lộ trình giảm thuế để định hình chiến lược sản phẩm, tối ưu hóa chuỗi cung ứng linh kiện và cân đối chi phí giá thành xe giai đoạn 2016 - 2020.
• Cộng đồng học thuật và nghiên cứu kinh tế: Giảng viên, học viên cao học và sinh viên chuyên ngành Tài chính - Ngân hàng, Kinh tế quốc tế sử dụng làm tài liệu tham khảo chuyên sâu về phương pháp định giá hải quan theo GATT và mô hình kinh tế lượng phân tích tác động thuế quan.
• Chuyên viên tư vấn thuế và đại lý hải quan: Đội ngũ chuyên môn ứng dụng các quy định về chứng nhận xuất xứ (C/O), quy trình 6 phương pháp xác định trị giá khấu trừ và thủ tục hải quan điện tử vào thực tiễn thông quan hàng hóa xuất nhập khẩu.

Câu hỏi thường gặp

Lộ trình cắt giảm thuế nhập khẩu theo Hiệp định ATIGA tác động như thế nào đến thị trường ô tô Việt Nam?
Theo cam kết ATIGA, thuế nhập khẩu ô tô nguyên chiếc từ khu vực ASEAN giảm từ 50% năm 2014 xuống 35% năm 2015 và chạm mức 0% vào ngày 1/1/2018. Lộ trình này tạo áp lực cạnh tranh khốc liệt cho các doanh nghiệp sản xuất trong nước, đòi hỏi phải tái cơ cấu sản xuất hoặc chuyển dịch sang nhập khẩu phân phối.

Sáu phương pháp xác định trị giá hải quan theo Hiệp định GATT được quy định thế nào tại Việt Nam?
Căn cứ theo Thông tư 39/2015/TT-BTC, 6 phương pháp được áp dụng tuần tự gồm: trị giá giao dịch của hàng nhập khẩu, hàng giống hệt, hàng tương tự, trị giá khấu trừ (bán ra trong vòng 90 đến 120 ngày), trị giá tính toán và phương pháp suy luận, thay thế hoàn toàn hệ thống bảng giá tối thiểu mang tính áp đặt trước đây.

Vì sao thuế nhập khẩu giảm về 0% nhưng giá xe ô tô tại Việt Nam không giảm tương ứng?
Giá xe chịu tác động của cấu trúc nhiều tầng thuế và chi phí. Khi thuế nhập khẩu giảm, Nhà nước có thể điều chỉnh tăng thuế tiêu thụ đặc biệt (từ 35% đến 150% tùy dung tích) và thuế giá trị gia tăng (10%) nhằm điều tiết tiêu dùng và bù đắp thâm hụt ngân sách, khiến tổng giá lăn bánh giảm không đáng kể.

Sự khác nhau cơ bản giữa thuế suất ưu đãi (MFN), ưu đãi đặc biệt và thuế suất thông thường là gì?
Thuế suất MFN áp dụng cho các nước có quan hệ tối huệ quốc; thuế suất ưu đãi đặc biệt áp dụng cho các khối hiệp định thương mại tự do (FTA) có giấy chứng nhận xuất xứ C/O hợp lệ; trong khi thuế suất thông thường bằng mức thuế MFN cộng thêm 70% dành cho các nước không có thỏa thuận thương mại.

Biện pháp hữu hiệu nhất để kiểm soát gian lận thương mại qua giá tính thuế ô tô là gì?
Biện pháp cốt lõi là chuyển từ phương thức tiền kiểm sang hậu kiểm thông qua kiểm tra sau thông quan, xây dựng hệ thống quản lý rủi ro điện tử liên kết và áp dụng quy định xuất trình C/O bắt buộc trong thời hạn 60 ngày để ngăn chặn việc khai báo sai giá trị giao dịch.

Kết luận

• Luận văn hệ thống hóa toàn diện cơ sở lý luận về vai trò, bản chất và tác động bảo hộ của thuế nhập khẩu trong bối cảnh toàn cầu hóa thương mại.
• Phân tích chi tiết chuỗi dữ liệu 2010 - 2015 chỉ ra những điểm nghẽn của chính sách thuế đối với tỷ lệ nội địa hóa ngành ô tô và nguy cơ sụt giảm nguồn thu ngân sách.
• Đóng góp chính của đề tài là xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp liên hoàn kết hợp giữa cải cách biểu thuế linh kiện 0%, chuẩn hóa quy trình định giá GATT và lập hàng rào kỹ thuật.
• Kế hoạch triển khai cần ưu tiên hoàn thiện hạ tầng dữ liệu hải quan điện tử và điều chỉnh các sắc thuế nội địa trong giai đoạn 2016 - 2018 nhằm đón đầu cột mốc thuế quan 0%.
• Các cơ quan quản lý và cộng đồng doanh nghiệp cần chủ động phối hợp hành động ngay hôm nay để biến thách thức hội nhập thành động lực tái cơ cấu toàn diện ngành công nghiệp ô tô Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu, danh mục tài liệu tham khảo và các phần liên quan khác, đề tài đƣợc chia làm 4 chƣơng nhƣ sau: Chƣơng 1: Tổng quan và lý luận chung về thuế nhập khẩu với hội nhập kinh tế quốc tế Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cứu Chƣơng 3: Thực trạng chính sách thuế nhập khẩu ở Việt Nam xét trƣờng hợp thuế nhập khẩu ô tô Chƣơng 4: Một số kiến nghị hoàn thiện chính sách thuế nhập khẩu ô tô ở Việt Nam đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế 4 CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ THUẾ NHẬP KHẨU VÀ HỘI NHẬP QUỐC TẾ 1. Tổng quan về đề tài nghiên cứu Trong thời gian qua, các công trình nghiên cứu về thuế xuất nhập khẩu ở Việt Nam khá đa dạng. Tuy nhiên những công trình sâu sắc về chính sách thuế nhập khẩu trong điều kiện hội nhập sâu của nền kinh tế Việt Nam nhƣ hiện nay còn rất hạn chế hoặc mới chỉ đề cập đƣợc một khía cạnh hẹp. Luận văn Thạc sỹ kinh tế “Hoàn thiện chính sách thuế nhập khẩu của Việt Nam hiện nay” do học viên Vũ Anh Tú của trƣờng Đại học Kinh tế Quốc dân thực hiện đã trình bày đƣợc cơ sở lý luận cơ bản, phân tích thực trạng đồng thời đề xuất giải pháp nhằm hoàn thiện chính sách thuế nhập khẩu của Việt Nam phù hợp với thực tiễn.

Tuy nhiên, nghiên cứu của đề tài mới chỉ dừng lại ở mốc thời gian 2007. Luận án Tiến sỹ kinh tế“Đổi mới quản lý thuế trong điều kiện hội nhập kinh tế ở Việt Nam” của tác giả Lê Duy Thành, bảo vệ năm 2007. Bên cạnh nhiều điểm thành công, luận án còn có những hạn chế nhƣ: Chƣa phân tích và làm rõ đƣợc những tác động của gia nhập WTO và hội nhập kinh tế quốc tế đối với quản lý thuế (vì luận án hoàn thành trƣớc thời điểm Việt Nam gia nhập WTO); Các phân tích hoàn toàn mang tính định tính, chƣa có công cụ phân tích định lƣợng hỗ trợ nên kết quả phân tích chƣa mang tính khách quan; và chƣa đề cập đƣợc kinh nghiệm quản lý thuế hiện đại ở các nƣớc tiên tiến trên thế giới. Luận văn thạc sỹ Kinh tế “Quản lý thu thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu tại Cục Hải quan thành phố Hải Phòng” của Đặng Văn Dũng, Học viện Chính trị - Hành chính quốc gia Hồ Chí Minh năm 2011, cũng đƣa ra đƣợc 5 một số lý luận và thực trạng khái quát của chính sách thuế xuất nhập khẩu trong tình hình mới.

Luận án Tiến sĩ kinh tế ―Tiếp tục cải cách và hiện đại hóa hải quan Việt Nam đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế quốc tế” của tác giả Nguyễn Ngọc Túc (2007) đã phân tích khá toàn diện thực trạng cải cách thủ tục hải quan, thực trạng cải cách công tác thu thuế đối với hàng hóa xuất nhập khẩu, thực trạng công tác chống buôn lậu, công tác cải cách tổ chức bộ máy của hải quan, công tác phát triển nguồn nhân lực và thực trạng ứng dụng công nghệ thông tin phục vụ công tác hải quan. Ngoài ra luận án đã hệ thống các cam kết của Việt Nam trong quá trình hội nhập kinh tế quốc tế về lĩnh vực hải quan. Trên cơ sở phân tích thực trạng và kinh nghiệm hiện đại hóa hải quan của các nƣớc trên thế giới, đã xây dựng các giải pháp hợp lý để hiện đại hóa hải quan Việt Nam, đáp ứng yêu cầu hội nhập. Tuy nhiên đây là luận án chuyên sâu nghiên cứu về quản lý thuế trong lĩnh vực hải quan.

Đề tài ―Hoàn thiện chính sách thuế ở Việt Nam trong điều kiện gia nhập WTO‖, Luận án Tiến sỹ Kinh tế của Vƣơng Thu Hiền, Học viện Tài chính năm 2008 đã phân tích đánh giá những hạn chế của hệ thống chính sách thuế hiện hành khi gia nhập WTO và đƣa ra các giải pháp khá phù hợp để hoàn thiện chính sách thuế ở Việt Nam trong điều kiện gia nhập WTO. Luận án chủ yếu đi sâu đến các vấn đề về chính sách thuế nói chung, không đi sâu vào chính sách thuế nhập khẩu. Đề tài “Quản lý nhà nước trong lĩnh vực thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu theo pháp luật Việt Nam”, Luận văn Thạc sỹ Kinh tế của Trần Thu Trang, Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2012, đã phân tích đánh giá khái quát các quy định pháp luật về thuế xuất khẩu và thuế nhập khẩu cùng thực tiễn áp 6 dụng. Các quy định này đƣợc đánh giá trên cơ sở đánh giá sự thay đổi so với các quy định pháp luật cũ kết hợp so sánh đối chiếu với pháp luật nƣớc ngoài.

Luận án Tiến sỹ Kinh tế “Quản lý thuế ở Việt Nam trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế”của Nguyễn Thị Thùy Dƣơng, Đại học Kinh tế Quốc Dân năm 2009, đã phân tích khái quát những tác động của gia nhập WTO và hội nhập kinh tế quốc tế đối với quản lý thuế và một số các giải pháp hoàn thiện quản lý thuế trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế. Tuy nhiên luận án này không đi sâu vào thuế nhập khẩu. Nhìn chung, các đề tài và tài liệu trên đều có đề cập ở những mức độ nhất định về Thuế, chính sách thuế xuất khẩu, thuế nhập khẩu của Việt Nam. Tuy nhiên, chƣa có công trình khoa học nào dƣới dạng luận văn thạc sỹ và luận án tiến sỹ nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện về đề tài chính sách thuế nhập khẩu trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế ở Việt Nam hiện nay.

Trong luận văn này, tác giả sẽ phân tích chuyên sâu về chính sách thuế nhập khẩu ô tô ở Việt Nam nhằm đánh giá một cách khái quát các thành tựu cũng nhƣ hạn chế của chính sách thuế nhập khẩu ở Việt Nam đồng thời rút ra các bài học kinh nghiệm. Lý luận chung về Thuế nhập khẩu và hội nhập kinh tế quốc tế 1. Tổng quan về thuế nhập khẩu 1. Bản chất của thuế nhập khẩu a.

Lịch sử phát triển của xã hội loài ngƣời đã chứng minh rằng, thuế ra đời là đòi hỏi cần thiết khách quan gắn liền với sự ra đời, tồn tại và phát triển của Nhà nƣớc. Để có nguồn tài chính đáp ứng nhu cầu chi tiêu (chi cho việc duy trì và củng cố bộ máy cai trị từ trung ƣơng đến địa phƣơng thuộc phạm vi lãnh thố mà Nhà nƣớc đó đang cai quản; chi cho các công việc thuộc chức năng 7 của Nhà nƣớc nhƣ: quốc phòng, an ninh, xây dựng và phát triển các cơ sở hạ tầng; chi cho các vấn đề phúc lợi công cộng.), Nhà nƣớc sử dụng ba hình thức động viên là: quyên góp của dân, vay dân và dùng quyền lực bắt dân phải đóng góp. Trong đó, hình thức quyên góp và vay của dân là những hình thức không mang tính ổn định lâu dài, thƣờng chỉ đƣợc sử dụng giới hạn trong những trƣờng hợp đặc biệt.Để đáp ứng nhu cầu chi tiêu thƣờng xuyên, Nhà nƣớc dùng quyền lực chính trị buộc dân phải đóng góp.Đây chính là hình thức cơ bản nhất để huy động tập trung nguồn tài chính Nhà nƣớc.Hình thức này gọi là Thuế. Từ những nội dung trên, chúng ta có thể nêu một khái niệm tổng quát về thuế nhƣ sau: Thuế là khoản đóng góp bắt buộc do Nhà nƣớc quy định đối với các tổ chức và cá nhân trong xã hội nhằm sử dụng cho mục đích chung của toàn xã hội.

Thuế nhập khẩu là một phần thu nhập đƣợc tạo ra từ các hoạt động nhập khẩu mà các tổ chức, cá nhân tham gia hoạt động nhập khẩu có nghĩa vụ phải đóng góp cho Nhà nƣớc theo quy định của pháp luật thuế nhập khẩu, nhằm đáp ứng nhu cầu chi tiêu cũng nhƣ các chính sách của Nhà nƣớc. Nói cách khác, thuế nhập khẩu là loại thuế đánh vào mỗi đơn vị hàng hoá từ nƣớc ngoài nhập khẩu vào lãnh thổ của quốc gia hoặc từ khu chế xuất xuất vào thị trƣờng thuộc lãnh thổ của quốc gia đó. Bản chất của thuế nhập khẩu Bản chất của thuế nhập khẩu là thuế gián thu nhƣng chỉ mang tính tƣơng đối bởi nếu hàng hóa đƣợc nhập khẩu về nhằm sử dụng, tiêu dùng thì khi ấy ngƣời tiêu dùng là ngƣời nộp thuế đồng thời là ngƣời chịu thuế có tính chất là thuế trực thu. Còn nếu nhƣ nhà nhập khẩu đã nộp thuế hàng hóa và sau đó kinh doanh với chính số hàng hóa đó thì số tiền thuế nhập khẩu đã nộp có xu hƣớng chuyển sang cho ngƣời mua hàng và khi đó, khoản thuế nhập khẩu 8 này lại có tính chất gián thu.

Nghiên cứu bản chất của thuế nhập khẩu, chúng ta có thể rút ra một số kết luận sau: Thứ nhất, thuế nhập khẩu là phần thu nhập đƣợc tạo ra từ các hoạt động nhập khẩu. Thứ hai, việc xây dựng thuế suất thuế nhập khẩu phải đảm bảo giải quyết hài hoà quan hệ lợi ích kinh tế giữa Nhà nƣớc với các doanh nghiệp tham gia hoạt động nhập khẩu. Thứ ba, thuế suất thuế nhập khẩu đƣợc xây dựng ở mức hợp lý. Thứ tƣ, chính sách thuế nhập khẩu của Nhà nƣớc phải đảm bảo tính khả thi và tính hiệu quả.

Những đặc điểm của thuế nhập khẩu Thuế nhập khẩu là một loại thuế nên cũng mang các đặc điểm của thuế nói chung: Thứ nhất, mang tính quyền lực Nhà nước. Đặc điểm này đƣợc thể chế hóa trong hiến pháp của mỗi quốc gia.Đối với mỗi quốc gia, việc đóng thuế cho Nhà nƣớc đƣợc coi là một trong những nghĩa vụ bắt buộc của các tổ chức kinh tế và của mỗi công dân cho Nhà nƣớc. Các tổ chức kinh tế và công dân thực hiện nghĩa vụ thuế theo các luật thuế cụ thể đƣợc cơ quan quyền lực tối cao ở quốc gia đó quy định phù hợp với các hoạt động và thu nhập của từng tổ chức kinh tế và công dân. Tổ chức và cá nhân nào không thực hiện đúng nghĩa vụ thuế của mình, tức là họ đã vi phạm pháp luật của quốc gia đó.

Đặc điểm này phân biệt sự khác nhau giữa thuế với các khoản đóng góp mang tính tự nguyện cho NSNN và thuế với các khoản vay muợn của Chính phủ. Thứ hai, thuế nhập khẩu là khoản đóng góp bắt buộc cho Nhà nước và 9 không mang tính hoàn trả trực tiếp. Khác với các khoản vay, Nhà nƣớc thu thuế từ các tổ chức kinh tế và các cá nhân nhƣng không phải hoàn trả lại trực tiếp cho ngƣời nộp thuế sau một khoảng thời gian với một khoản tiền mà họ đã nộp vào NSNN. số tiền thuế thu đƣợc, Nhà nƣớc sẽ sử dụng cho các chi tiêu công cộng, phục vụ cho các nhu cầu của Nhà nƣớc và của mọi cá nhân trong xã hội.