Luận văn Lê Thiết Lĩnh – Hỗ trợ nhà nước cho doanh nghiệp nhỏ trong nông nghiệp, ĐH Kinh tế – Hà Nội, 2020

Luận án tiến sĩ nông nghiệp nghiên cứu hỗ trợ nhà nước đối với hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa hà nội trong lĩnh vực nông nghiệp, phân tích chuyên sâu, xây dựng mô hình lý

• Tác giả: Lê Thiết Lĩnh
• Người hướng dẫn: TS. Lê Quốc Hội
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế chính trị
• Đề tài: Hỗ Trợ Nhà Nước Đối Với Doanh Nghiệp Nhỏ và Vừa Trong Lĩnh Vực Nông Nghiệp Tại Hà Nội
• Loại tài liệu: luận án tiến sĩ
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG
• DANH MỤC SƠ ĐỒ
• PHẦN MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• 1.1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về hỗ trợ nhà nước đối với DNNVV
• 1.1.1. Tổng quan các công trình ngoài nước
• 1.1.2. Tổng quan các công trình trong nước
• 1.2. Tổng quan các công trình nghiên cứu tác động hỗ trợ nhà nước đến hoạt động của doanh nghiệp
• 1.2.1. Tổng quan các công trình ngoài nước
• 1.2.2. Tổng quan các công trình trong nước
• 1.3. Những vấn đề đã được nghiên cứu và khoảng trống nghiên cứu của luận án
• 1.3.1. Những vấn đề rút ra từ các công trình nghiên cứu đã được đề cập ở trên
• 1.3.2. Những vấn đề sẽ tiếp tục nghiên cứu trong luận án
• 1.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 1
• 2. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HỖ TRỢ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CỦA DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP
• 2.1. Một số vấn đề lý luận về DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 2.1.1. Khái niệm DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 2.1.2. Đặc điểm của DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 2.1.3. Vai trò của DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 2.2. Lý luận hỗ trợ nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 2.2.1. Khái niệm của hỗ trợ nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 2.2.2. Các hình thức hỗ trợ của Nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 2.2.3. Đặc điểm của hỗ trợ nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 2.2.4. Sự cần thiết hỗ trợ của nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 2.2.5. Nội dung nghiên cứu hỗ trợ nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 2.3. Các tiêu chí đánh giá và các yếu tố ảnh hưởng đến hỗ trợ của nhà nước đối với hoạt động các DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 2.3.1. Tiêu chí đánh giá hỗ trợ của nhà nước đối với các DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 2.3.2. Các yếu tố ảnh hưởng đến hỗ trợ của nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 2.4. KẾT LUẬN CHƯƠNG 2
• 3. CHƯƠNG 3: PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. CÂU HỎI NGHIÊN CỨU
• 3.2. CÁCH TIẾP CẬN
• 3.3. KHUNG PHÂN TÍCH
• 3.4. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.4.1. Phương pháp thu thập thông tin, số liệu
• 3.4.2. Phương pháp tổng hợp thông tin và xử lý số liệu
• 3.4.3. Phương pháp phân tích thông tin
• 3.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 3
• 4. CHƯƠNG 4: THỰC TRẠNG HỖ TRỢ CỦA NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP TẠI HÀ NỘI
• 4.1. Đặc điểm tự nhiên, kinh tế, xã hội của thành phố Hà Nội
• 4.1.1. Đặc điểm tự nhiên, vị trí địa lý của thành phố Hà Nội
• 4.1.2. Đặc điểm kinh tế, xã hội của thành phố Hà Nội
• 4.2. Khái quát hoạt động sản xuất kinh doanh của DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội
• 4.2.1. Khái quát DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội
• 4.2.2. Khái quát lao động tại các DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội
• 4.2.3. Khái quát vốn SXKD và tài sản cố định tại các DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội
• 4.2.4. Khái quát Doanh thu và lợi nhuận của DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 4.3. Phân tích thực trạng hỗ trợ của Nhà nước đối với hoạt động của DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội
• 4.3.1. Thực trạng hỗ trợ tài chính
• 4.3.2. Thực trạng hỗ trợ đào tạo và phát triển nguồn nhân lực
• 4.3.3. Thực trạng hỗ trợ KHCN và cải tiến sản phẩm
• 4.3.4. Thực trạng hỗ trợ tìm kiếm thị trường
• 4.4. Ước lượng tác động của hỗ trợ nhà nước đối với hoạt động DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 4.4.1. Hỗ trợ nhà nước đến hiệu quả tài chính của DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 4.4.2. Hỗ trợ nhà nước đến năng suất của DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn thành phố Hà Nội
• 4.4.3. Hỗ trợ nhà nước đến khả năng cải tiến và đổi mới công nghệ của DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội
• 4.5. Đánh giá chung về hỗ trợ Nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp trên địa bàn Hà Nội
• 4.5.1. Kết quả đạt được
• 4.5.2. Nguyên nhân của hạn chế
• 4.6. KẾT LUẬN CHƯƠNG 4
• 5. CHƯƠNG 5: BỐI CẢNH, QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN HỖ TRỢ CỦA NHÀ NƯỚC ĐẾN HOẠT ĐỘNG DOANH NGHIỆP NHỎ VÀ VỪA TRONG LĨNH VỰC NÔNG NGHIỆP TẠI HÀ NỘI
• 5.1. Bối cảnh quốc tế và trong nước ảnh hưởng tới hoạt động hỗ trợ của Nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội
• 5.1.1. Bối cảnh Quốc tế
• 5.1.2. Bối cảnh trong nước
• 5.2. Quan điểm thực hiện hỗ trợ nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội trong thời gian tới
• 5.2.1. Nhà nước chỉ đóng vai trò kiến tạo phát triển cho DNNVV trong lĩnh vực Nông nghiệp
• 5.2.2. Giảm bớt hỗ trợ trực tiếp, tăng cường tạo môi trường kinh doanh thuận lợi
• 5.2.3. Phát huy vai trò nhà nước ở cấp địa phương thống nhất với quy định, chủ trương, chính sách của Nhà nước
• 5.2.4. Công tác hỗ trợ nhà nước cần đảm bảo hài hòa các lợi ích
• 5.3. Định hướng phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội trong thời gian tới
• 5.3.1. Khuyến khích phát triển hợp tác, liên kết sản xuất với tiêu thụ sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp
• 5.3.2. Khuyến khích phát triển sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong bối cảnh cách mạng công nghiệp lần thứ 4
• 5.3.3. Chuyển dịch cơ cấu theo hướng tăng doanh nghiệp trong lĩnh vực chế biến, bảo quản và dịch vụ thương mại
• 5.3.4. Tăng số lượng DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp trên cơ sở phát triển, chuyển đổi từ các hộ kinh doanh
• 5.3.5. Khuyến khích Doanh nghiệp sản xuất các nông sản đặc sản có giá trị kinh tế cao, sức cạnh tranh lớn tạo lập vị thế trên thị trường trong và ngoài nước
• 5.4. Giải pháp hoàn thiện hỗ trợ nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội
• 5.4.1. Nhóm giải pháp chung
• 5.4.2. Các giải pháp hoàn thiện hỗ trợ DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp cho từng hình thức cụ thể
• 5.4.3. Các giải pháp đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp
• 5.5. KẾT LUẬN CHƯƠNG 5
• DANH MỤC CÁC CÔNG TRÌNH ĐÃ CÔNG BỐ CÓ LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Chính Sách Hỗ Trợ DNNVV Nông Nghiệp Hà Nội

Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) trong lĩnh vực nông nghiệp đóng vai trò quan trọng trong sự phát triển kinh tế của Hà Nội. Các chính sách hỗ trợ DNNVV nông nghiệp Hà Nội được thiết kế để thúc đẩy tăng trưởng, tạo việc làm và nâng cao khả năng cạnh tranh. Tuy nhiên, hiệu quả của các chính sách này cần được đánh giá và cải thiện liên tục để đáp ứng những thách thức mới. Bài viết này sẽ trình bày tổng quan về các chính sách hỗ trợ hiện hành, phân tích những vấn đề còn tồn tại và đề xuất các giải pháp để hoàn thiện hỗ trợ nhà nước cho DNNVV nông nghiệp tại Hà Nội.

1.1. Vai Trò Quan Trọng Của DNNVV Trong Nông Nghiệp Hà Nội

DNNVV nông nghiệp không chỉ đóng góp vào tăng trưởng kinh tế mà còn tạo ra nhiều việc làm, đặc biệt ở khu vực nông thôn. Sản phẩm OCOP Hà Nội, nhiều trong số đó được sản xuất bởi DNNVV, góp phần đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao thu nhập cho người dân. Hợp tác xã nông nghiệp Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc liên kết các hộ nông dân và DNNVV, tạo thành chuỗi cung ứng hiệu quả hơn. Các DNNVV góp phần quan trọng vào sự phát triển bền vững của khu vực nông nghiệp.

1.2. Tổng Quan Các Chính Sách Hỗ Trợ Hiện Hành Cho DNNVV

Hà Nội đã ban hành nhiều chính sách hỗ trợ DNNVV nông nghiệp Hà Nội, tập trung vào các lĩnh vực như tài chính, đào tạo, khoa học công nghệ và xúc tiến thương mại. Các chính sách này bao gồm hỗ trợ lãi suất vay vốn, hỗ trợ chi phí đào tạo, hỗ trợ ứng dụng công nghệ mới và hỗ trợ quảng bá sản phẩm. Mục tiêu là tạo điều kiện thuận lợi cho DNNVV phát triển và nâng cao năng lực cạnh tranh. Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc triển khai và giám sát các chính sách này.

II. Thách Thức Tiếp Cận Ưu Đãi Doanh Nghiệp Nông Nghiệp Hà Nội

Mặc dù có nhiều chính sách hỗ trợ, DNNVV nông nghiệp tại Hà Nội vẫn gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận các ưu đãi doanh nghiệp nông nghiệp Hà Nội. Các thủ tục hành chính phức tạp, thông tin về chính sách chưa đầy đủ và khả năng đáp ứng các điều kiện hỗ trợ hạn chế là những rào cản chính. Điều này dẫn đến việc nhiều DNNVV không thể tận dụng được các chính sách hỗ trợ, ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt động và khả năng phát triển.

2.1. Thủ Tục Hành Chính Phức Tạp Và Thiếu Minh Bạch

Một trong những rào cản lớn nhất đối với DNNVV là thủ tục hành chính phức tạp và thiếu minh bạch trong quá trình tiếp cận các chính sách hỗ trợ. Các doanh nghiệp phải trải qua nhiều bước, chuẩn bị nhiều giấy tờ và chờ đợi thời gian dài để được xét duyệt. Điều này gây tốn kém chi phí và thời gian, làm giảm động lực của doanh nghiệp trong việc tìm kiếm sự hỗ trợ. Hỗ trợ pháp lý DNNVV nông nghiệp là cần thiết để giải quyết vấn đề này.

2.2. Thông Tin Về Chính Sách Hỗ Trợ Chưa Đầy Đủ Và Kịp Thời

Nhiều DNNVV, đặc biệt là các doanh nghiệp ở vùng nông thôn, thiếu thông tin về các chính sách hỗ trợ hiện hành. Thông tin về chính sách thường được truyền tải qua nhiều kênh khác nhau, nhưng không phải kênh nào cũng hiệu quả. Điều này dẫn đến việc nhiều doanh nghiệp không biết đến các chính sách hỗ trợ hoặc không hiểu rõ về các điều kiện và thủ tục để được hưởng ưu đãi. Hỗ trợ tiếp cận thị trường cũng là một yếu tố quan trọng để DNNVV thành công.

2.3. Khả Năng Đáp Ứng Các Điều Kiện Hỗ Trợ Còn Hạn Chế

Một số DNNVV không đáp ứng được các điều kiện để được hưởng các chính sách hỗ trợ. Ví dụ, các doanh nghiệp có quy mô nhỏ, năng lực tài chính yếu hoặc trình độ quản lý hạn chế có thể gặp khó khăn trong việc chứng minh khả năng sử dụng vốn hiệu quả hoặc đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng sản phẩm. Đào tạo DNNVV nông nghiệp là một giải pháp để nâng cao năng lực của doanh nghiệp.

III. Giải Pháp Vốn Vay Ưu Đãi Cho DNNVV Nông Nghiệp Hà Nội

Tiếp cận vốn là một trong những yếu tố then chốt để DNNVV nông nghiệp phát triển. Cần có các giải pháp hiệu quả để tăng cường khả năng tiếp cận vốn vay ưu đãi DNNVV nông nghiệp cho các doanh nghiệp này. Điều này bao gồm việc đơn giản hóa thủ tục vay vốn, tăng cường nguồn vốn ưu đãi và đa dạng hóa các hình thức hỗ trợ tài chính.

3.1. Đơn Giản Hóa Thủ Tục Vay Vốn Và Giảm Chi Phí Giao Dịch

Thủ tục vay vốn cần được đơn giản hóa để giảm chi phí giao dịch và thời gian chờ đợi cho doanh nghiệp. Các ngân hàng nên áp dụng quy trình xét duyệt nhanh chóng, minh bạch và thân thiện với doanh nghiệp. Ngoài ra, cần giảm các loại phí liên quan đến vay vốn để giảm gánh nặng tài chính cho doanh nghiệp. Hỗ trợ lãi suất vay vốn là một biện pháp hiệu quả.

3.2. Tăng Cường Nguồn Vốn Ưu Đãi Từ Ngân Sách Nhà Nước

Ngân sách nhà nước cần tăng cường nguồn vốn ưu đãi cho DNNVV nông nghiệp. Nguồn vốn này có thể được sử dụng để cấp bù lãi suất, bảo lãnh tín dụng hoặc hỗ trợ trực tiếp cho các dự án đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp. Việc tăng cường nguồn vốn ưu đãi sẽ giúp doanh nghiệp giảm chi phí vay vốn và tăng khả năng tiếp cận vốn. Hỗ trợ đầu tư là một yếu tố quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng.

3.3. Đa Dạng Hóa Các Hình Thức Hỗ Trợ Tài Chính Cho Doanh Nghiệp

Ngoài các hình thức hỗ trợ truyền thống như vay vốn ưu đãi, cần đa dạng hóa các hình thức hỗ trợ tài chính cho doanh nghiệp. Điều này bao gồm việc phát triển các quỹ đầu tư mạo hiểm, quỹ bảo lãnh tín dụng, các chương trình hỗ trợ tài chính vi mô và các hình thức tài trợ dựa trên kết quả hoạt động. Hỗ trợ thuế DNNVV nông nghiệp cũng là một biện pháp quan trọng.

IV. Phát Triển Khuyến Nông Hà Nội Đào Tạo Nguồn Nhân Lực

Nguồn nhân lực chất lượng cao là yếu tố then chốt để DNNVV nông nghiệp có thể ứng dụng công nghệ mới, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Cần tăng cường khuyến nông Hà Nội, đầu tư vào đào tạo nguồn nhân lực cho lĩnh vực nông nghiệp, bao gồm cả đào tạo kỹ năng quản lý, kỹ năng kỹ thuật và kỹ năng marketing.

4.1. Xây Dựng Chương Trình Đào Tạo Thiết Thực Và Phù Hợp

Các chương trình đào tạo cần được xây dựng dựa trên nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và phù hợp với đặc thù của từng lĩnh vực sản xuất. Chương trình đào tạo nên tập trung vào việc trang bị cho người lao động các kỹ năng cần thiết để ứng dụng công nghệ mới, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Nông nghiệp công nghệ cao Hà Nội đòi hỏi nguồn nhân lực có trình độ chuyên môn cao.

4.2. Tăng Cường Hợp Tác Giữa Cơ Sở Đào Tạo Và Doanh Nghiệp

Cần tăng cường hợp tác giữa các cơ sở đào tạo và doanh nghiệp để đảm bảo rằng chương trình đào tạo đáp ứng được nhu cầu thực tế của thị trường lao động. Các doanh nghiệp có thể tham gia vào việc xây dựng chương trình đào tạo, cung cấp cơ sở thực hành cho học viên và tuyển dụng sinh viên sau khi tốt nghiệp. Liên kết sản xuất nông nghiệp cần nguồn nhân lực được đào tạo bài bản.

4.3. Khuyến Khích Doanh Nghiệp Đầu Tư Vào Đào Tạo Nguồn Nhân Lực

Nhà nước cần khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào đào tạo nguồn nhân lực thông qua các chính sách hỗ trợ tài chính, ưu đãi thuế và các hình thức khuyến khích khác. Doanh nghiệp có thể được hỗ trợ chi phí đào tạo, chi phí thuê chuyên gia và chi phí nâng cấp cơ sở vật chất phục vụ đào tạo. Hỗ trợ chuyển đổi số trong nông nghiệp cũng cần nguồn nhân lực am hiểu công nghệ.

V. Ứng Dụng Công Nghệ Nông Nghiệp Hà Nội Đổi Mới Sáng Tạo

Ứng dụng khoa học công nghệ (KHCN) là chìa khóa để nâng cao năng suất, chất lượng và giá trị gia tăng của sản phẩm nông nghiệp. Cần tăng cường công nghệ nông nghiệp Hà Nội, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo, chuyển giao công nghệ và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

5.1. Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Nghiên Cứu Và Phát Triển Công Nghệ Mới

Nhà nước cần hỗ trợ doanh nghiệp nghiên cứu và phát triển (R&D) công nghệ mới thông qua các chương trình tài trợ, ưu đãi thuế và các hình thức hỗ trợ khác. Doanh nghiệp có thể được hỗ trợ chi phí nghiên cứu, chi phí mua sắm thiết bị và chi phí thuê chuyên gia. Hỗ trợ đổi mới sáng tạo là yếu tố then chốt.

5.2. Tạo Điều Kiện Thuận Lợi Cho Chuyển Giao Công Nghệ

Cần tạo điều kiện thuận lợi cho chuyển giao công nghệ từ các viện nghiên cứu, trường đại học và các tổ chức khoa học công nghệ khác cho doanh nghiệp. Điều này bao gồm việc xây dựng cơ chế chia sẻ thông tin, kết nối cung - cầu công nghệ và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận các nguồn công nghệ tiên tiến. Hỗ trợ xúc tiến thương mại cần gắn liền với chuyển giao công nghệ.

5.3. Hỗ Trợ Doanh Nghiệp Thương Mại Hóa Kết Quả Nghiên Cứu

Nhà nước cần hỗ trợ doanh nghiệp thương mại hóa kết quả nghiên cứu thông qua các chương trình hỗ trợ marketing, quảng bá sản phẩm và xây dựng thương hiệu. Doanh nghiệp có thể được hỗ trợ chi phí tham gia hội chợ triển lãm, chi phí quảng cáo trên các phương tiện truyền thông và chi phí đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ. Hỗ trợ tiếp cận thị trường trong và ngoài nước là rất quan trọng.

VI. Kết Luận Hoàn Thiện Hỗ Trợ DNNVV Nông Nghiệp Tại Hà Nội

Hỗ trợ nhà nước đối với DNNVV nông nghiệp tại Hà Nội đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy sự phát triển bền vững của lĩnh vực này. Để nâng cao hiệu quả của các chính sách hỗ trợ, cần tập trung vào việc giải quyết các thách thức về thủ tục hành chính, thông tin và khả năng đáp ứng điều kiện. Đồng thời, cần tăng cường đầu tư vào đào tạo nguồn nhân lực, ứng dụng khoa học công nghệ và phát triển thị trường cho sản phẩm nông nghiệp. Nghị định về hỗ trợ DNNVV và Luật Hỗ trợ DNNVV là cơ sở pháp lý quan trọng để thực hiện các chính sách này.

6.1. Đánh Giá Hiệu Quả Các Chính Sách Hỗ Trợ Hiện Hành

Cần định kỳ đánh giá hiệu quả của các chính sách hỗ trợ hiện hành để xác định những điểm mạnh, điểm yếu và đề xuất các giải pháp cải thiện. Việc đánh giá cần dựa trên các tiêu chí khách quan, minh bạch và có sự tham gia của các bên liên quan, bao gồm cả doanh nghiệp, cơ quan quản lý nhà nước và các chuyên gia. Thị trường nông sản Hà Nội cần được phân tích kỹ lưỡng để đưa ra các chính sách phù hợp.

6.2. Tăng Cường Phối Hợp Giữa Các Cơ Quan Quản Lý Nhà Nước

Cần tăng cường phối hợp giữa các cơ quan quản lý nhà nước trong việc xây dựng và triển khai các chính sách hỗ trợ. Điều này sẽ giúp đảm bảo tính đồng bộ, hiệu quả và tránh chồng chéo trong các hoạt động hỗ trợ. Khởi nghiệp nông nghiệp Hà Nội cần được hỗ trợ một cách toàn diện, từ vốn, kiến thức đến thị trường.

6.3. Nâng Cao Nhận Thức Của Doanh Nghiệp Về Chính Sách Hỗ Trợ

Cần tăng cường tuyên truyền, phổ biến thông tin về các chính sách hỗ trợ cho DNNVV nông nghiệp. Doanh nghiệp cần được cung cấp đầy đủ thông tin về các chính sách hỗ trợ, các điều kiện và thủ tục để được hưởng ưu đãi. Điều này sẽ giúp doanh nghiệp chủ động hơn trong việc tìm kiếm và tiếp cận các nguồn hỗ trợ từ nhà nước. Hỗ trợ thuê đất cho DNNVV nông nghiệp cũng là một chính sách quan trọng.

Nội dung chính

Tổng quan luận án

Luận án tiến sĩ kinh tế chính trị với đề tài "Hỗ trợ nhà nước đối với hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa Hà Nội trong lĩnh vực nông nghiệp" được thực hiện bởi nghiên cứu sinh Lê Thiết Lĩnh, dưới sự hướng dẫn khoa học của PGS.TS. Lê Quốc Hội và TS. Trần Quang Tuyến, bảo vệ tại Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội năm 2020 (Mã số chuyên ngành: 9 31 01 02.01).

Tính cấp thiết và khoảng trống nghiên cứu

Doanh nghiệp nhỏ và vừa hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp (DNNVV nông nghiệp) giữ vị trí quan trọng đối với việc tạo việc làm và giảm nghèo tại khu vực nông thôn (Kokko & Sjöholm, 2005). Tại thành phố Hà Nội, mặc dù giá trị sản phẩm nông nghiệp năm 2018 chỉ chiếm 1,94% GDP toàn thành phố, nhưng lực lượng lao động từ 15 tuổi trở lên tại khu vực nông thôn chiếm tới 40,2%. DNNVV nông nghiệp trên địa bàn đối mặt với nhiều rủi ro đặc thù về thời tiết, dịch bệnh, khả năng tiếp cận đất đai, vốn, thông tin thị trường và chất lượng lao động thấp. Thành phố Hà Nội đã ban hành nhiều chính sách trợ giúp như Nghị quyết số 25/2013/NQ-HĐND ngày 04/12/2013, Nghị quyết số 03/2015/NQ-HĐND ngày 08/7/2015, Nghị quyết số 04/2015/NQ-HĐND ngày 01/12/2015 và Nghị quyết số 17/2015/NQ-HĐND ngày 02/12/2015. Tuy nhiên, việc thực thi còn bộc lộ bất cập: doanh nghiệp thiên về mong muốn hỗ trợ trực tiếp hơn gián tiếp, điều kiện tiếp cận chưa sát thực tế, thủ tục phức tạp và số lượng doanh nghiệp nông nghiệp tại Hà Nội có xu hướng suy giảm qua các năm. Luận án giải quyết khoảng trống nghiên cứu khi trước đó chưa có công trình nào đánh giá toàn diện tác động của hỗ trợ nhà nước đến hoạt động sản xuất kinh doanh của DNNVV nông nghiệp Hà Nội gắn với phân tích mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp theo từng chu trình hỗ trợ.

Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu

• Mục đích nghiên cứu: Nghiên cứu các vấn đề lý luận và thực tiễn về hỗ trợ của Nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nhằm tăng cường hỗ trợ của Nhà nước đối với hoạt động của nhóm doanh nghiệp này tại thành phố Hà Nội.
• Nhiệm vụ nghiên cứu:
  1. Hệ thống hóa và làm rõ cơ sở lý thuyết về hỗ trợ của Nhà nước đối với hoạt động của DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp.
  2. Phân tích thực trạng hỗ trợ của Nhà nước đối với hoạt động của DNNVV nông nghiệp tại Hà Nội giai đoạn 2007–2019.
  3. Đánh giá và ước lượng tác động của hỗ trợ nhà nước đến hoạt động sản xuất kinh doanh của DNNVV nông nghiệp trên địa bàn Hà Nội.
  4. Đề xuất các quan điểm, định hướng và giải pháp hoàn thiện công tác hỗ trợ của Nhà nước đối với DNNVV nông nghiệp tại Hà Nội đến năm 2025.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động hỗ trợ của Nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp tại thành phố Hà Nội.
• Phạm vi không gian: Địa bàn thành phố Hà Nội.
• Phạm vi thời gian: Đánh giá thực trạng từ năm 2007 đến năm 2019; đề xuất giải pháp định hướng đến năm 2025.
• Phạm vi nội dung: Luận án tập trung vào 4 hình thức hỗ trợ trọng yếu: (1) Hỗ trợ tài chính; (2) Hỗ trợ đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; (3) Hỗ trợ khoa học công nghệ (KHCN) và cải tiến sản phẩm; (4) Hỗ trợ tiếp cận thông tin và tìm kiếm thị trường. Tiếp cận theo quy trình xuyên suốt gồm: ban hành chính sách, tổ chức thực hiện, kết quả đạt được và tác động thực tế.

---

Tổng quan tài liệu và vị trí của luận án

Các hướng nghiên cứu quốc tế

• Về bản chất và công cụ hỗ trợ: Carlsson và cộng sự (1997) lập luận Nhà nước nên can thiệp gián tiếp qua công cụ thuế và tư vấn thay vì trợ cấp trực tiếp. Jan Poucek và cộng sự (2006) phân tích các biện pháp hành chính trung ương tại Cộng hòa Séc nhằm tháo gỡ điểm nghẽn huy động vốn của DNNVV sau năm 1989. Jong Ha Lee và cộng sự (2011) sử dụng mô hình phương trình cấu trúc (SEM) chỉ ra quy trình hỗ trợ có tác động đến sự hài lòng của nữ doanh nhân. Moha Asri Abdullah (1999) phân loại các kênh hỗ trợ tại Malaysia và chỉ ra rào cản tiếp cận của DNNVV. Dong Xiang và cộng sự (2013) dùng dữ liệu Cục Thống kê Úc (ABS) chứng minh hỗ trợ tài chính công giúp doanh nghiệp nâng cao hiệu suất và tạo tín hiệu thu hút nguồn vốn phi chính phủ. Albena Pergelova & Fernando Angulo-Ruiz (2014) dựa trên lý thuyết dựa vào nguồn lực và lý thuyết thể chế tại Hoa Kỳ để chứng minh bảo lãnh và vốn góp chính phủ tác động trực tiếp đến lợi thế cạnh tranh và gián tiếp đến hiệu suất doanh nghiệp mới.
• Về tác động của tài trợ R&D và đổi mới sáng tạo: Lach (2002) tại Israel ghi nhận tài trợ R&D có tác động bổ sung đối với DNNVV nhưng có xu hướng thay thế nhẹ ở doanh nghiệp lớn. Cohen và cộng sự (2002) phân tích kênh lan tỏa từ nghiên cứu công lập đến năng lực hấp thụ của doanh nghiệp. Si-jeoung Kim và cộng sự (2016) khẳng định hỗ trợ tài chính trực tiếp kích thích đổi mới sản phẩm ở nhóm DNNVV mạnh hơn doanh nghiệp lớn. Beom Cheol Cin và cộng sự (2013) ứng dụng phương pháp sai biệt trong sai biệt (DID) và mô hình Tobit/Logit-DPD hai giai đoạn trên dữ liệu mảng tại Hàn Quốc, chứng minh trợ cấp R&D gia tăng năng suất giá trị gia tăng. Jiuchang Wei và cộng sự (2015) dùng hồi quy nhị thức âm trên dữ liệu doanh nghiệp Trung Quốc, phân định hỗ trợ theo chiều dọc (trợ cấp R&D) và chiều ngang (chính sách vùng). Hall và cộng sự (1995) tại Pháp chỉ ra tài trợ R&D chỉ nâng cao năng suất khi đạt tỷ trọng trên 20% vốn đầu tư của doanh nghiệp. David và cộng sự (2000) tổng hợp hiện tượng bổ sung (crowding-in) và thay thế (crowding-out) giữa tài chính công và tư nhân.
• Về hạn chế và sai lệch chính sách: Danlu Bu và cộng sự (2017) chỉ ra trợ cấp không chỉ định tại Trung Quốc làm suy giảm hiệu quả đầu tư. Dragana Radicic và cộng sự (2014) ghi nhận thất bại chính sách hỗ trợ cải tiến sản phẩm tại 7 vùng thuộc EU. Zhang và cộng sự (2014) phát hiện trợ cấp dựa trên liên kết chính trị làm méo mó phân bổ nguồn lực và giảm tỷ suất sinh lời trên tài sản.

Các hướng nghiên cứu trong nước

• Chính sách hỗ trợ chung và tài chính: Trần Thị Vân Hoa (2003) chỉ ra tính thiếu đồng bộ và tính quản chế của khung pháp luật DNNVV. Nguyễn Cúc (2000) nghiên cứu 6 nhóm chính sách hỗ trợ dựa trên dữ liệu Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh giai đoạn 1991–1996. Bạch Đức Hiền (1996), Hồ Xuân Phương và cộng sự (2002) phân tích các công cụ thuế, tín dụng, cho thuê tài chính và thị trường chứng khoán giai đoạn 1986–2000. Nguyễn Thiện Phong (2007) khảo sát chính sách tài chính tại Đồng bằng sông Cửu Long. Ngô Thị Mai Linh (2015), Dương Thị Bình Minh (2001), Viện Nghiên cứu Quản lý Kinh tế Trung ương – CIEM (2018) nghiên cứu tiếp cận vốn, quỹ hỗ trợ và độ trễ chính sách. Đỗ Thiên Anh Tuấn (2010), Đinh Tuấn Minh và cộng sự (2010), Ủy ban Kinh tế của Quốc hội (2011) đánh giá hiệu quả gói kích thích kinh tế và hỗ trợ lãi suất 4% năm 2009. Nguyễn Thị Việt Nga (2012) phân tích công cụ tài chính vĩ mô tác động tới năng lực cạnh tranh.
• Chính sách KHCN, đào tạo và thị trường: Nguyễn Hữu Xuyên (2013) đánh giá chính sách đổi mới công nghệ tại Hà Nội theo 4 khía cạnh: hiệu lực, hiệu quả, phù hợp và bền vững. Nguyễn Quang Tuấn (2007) nghiên cứu chính sách kích cầu công nghệ và tổ chức trung gian. Hoàng Xuân Long (2011) khảo sát chính sách KHCN cấp địa phương. Võ Thanh Tùng (2018) nghiên cứu chính sách đào tạo lao động nông thôn tại Quảng Nam. Đinh Văn Sơn (2009) phân tích chính sách hỗ trợ xúc tiến thương mại và xuất khẩu.

Khoảng trống nghiên cứu của luận án

1. Về lý luận: Chưa có nghiên cứu hệ thống hóa lý luận hỗ trợ nhà nước đối với DNNVV chuyên biệt trong lĩnh vực nông nghiệp ở cấp độ chính quyền địa phương (cấp tỉnh/thành phố); thiếu khung đánh giá mối quan hệ lợi ích song trùng giữa Nhà nước và doanh nghiệp theo từng hình thức hỗ trợ cụ thể.
2. Về thực tiễn: Chưa có công trình nào đánh giá toàn diện thực trạng và lượng hóa tác động của các chính sách hỗ trợ đối với DNNVV nông nghiệp trên địa bàn Thủ đô Hà Nội theo chu trình khép kín: ban hành – tổ chức thực thi – kết quả – tác động.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và các khái niệm sử dụng

• Doanh nghiệp: Tiếp cận theo Luật Doanh nghiệp năm 2014, là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được đăng ký thành lập theo quy định của pháp luật nhằm mục đích kinh doanh.
• Doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV): Căn cứ theo Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017 và Nghị định số 39/2018/NĐ-CP ngày 11/3/2018 của Chính phủ, quy định theo số lao động tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH) bình quân năm không quá 200 người và thỏa mãn điều kiện về tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng hoặc tổng doanh thu năm trước liền kề không quá 300 tỷ đồng.
• DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp: Luận án định nghĩa là tổ chức có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch, được thành lập hợp pháp nhằm mục đích kinh doanh trong ngành nông nghiệp, đáp ứng các tiêu chí phân loại quy mô theo quy định hiện hành.

Phân loại quy mô	Số lao động đóng BHXH bình quân năm	Tổng doanh thu của năm	Tổng nguồn vốn
Doanh nghiệp siêu nhỏ	$\le 10$ người	$\le 3$ tỷ đồng	$\le 3$ tỷ đồng
Doanh nghiệp nhỏ	$\le 100$ người	$\le 50$ tỷ đồng	$\le 20$ tỷ đồng
Doanh nghiệp vừa	$\le 200$ người	$\le 200$ tỷ đồng	$\le 100$ tỷ đồng

• Hỗ trợ nhà nước đối với DNNVV nông nghiệp: Tập hợp các hình thức và biện pháp can thiệp trực tiếp hoặc gián tiếp của Nhà nước nhằm thúc đẩy lợi ích phát triển của doanh nghiệp nông nghiệp và đảm bảo các mục tiêu kinh tế – xã hội của Nhà nước.
• Khung phân tích chu trình hỗ trợ (Sơ đồ 3.1):
  • Công tác ban hành: Đánh giá tính khoa học, tính cấp thiết, căn cứ pháp lý và nguồn lực bố trí (Weimer và cộng sự, 2005).
  • Tổ chức thực hiện: Trình tự thực thi, bộ máy phân công, công tác tuyên truyền, hướng dẫn và phối hợp liên ngành (Phạm Vân Đình và cộng sự, 2009).
  • Đánh giá kết quả và tác động: Kết quả thực tế đạt được từ phía doanh nghiệp và cơ quan thực thi; lượng hóa tác động đến năng suất, tài chính và công nghệ; cân đối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp (William và cộng sự, 2007).

Khung phân tích quy trình hỗ trợ nhà nước đối với DNNVV nông nghiệp:
Ban hành chính sách -> Tổ chức thực hiện -> Kết quả thực thi -> Tác động & Quan hệ lợi ích

Phương pháp nghiên cứu

• Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp (Bảng 3.1): Thu thập văn bản quy phạm pháp luật, nghị quyết HĐND TP. Hà Nội, báo cáo thống kê của Cục Thống kê Hà Nội, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Khoa học và Công nghệ, niên giám thống kê giai đoạn 2007–2019.
• Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp (Bảng 3.2): Thiết kế phiếu điều tra khảo sát chọn mẫu đối với các DNNVV hoạt động trong lĩnh vực nông nghiệp và cán bộ quản lý tại các cơ quan thực thi chính sách trên địa bàn thành phố Hà Nội.
• Phương pháp xử lý và phân tích thông tin:
  • Phương pháp định tính: Thống kê mô tả, phân tích tổng hợp, so sánh đối chiếu, phân tích chính sách và tổng hợp ý kiến đánh giá qua thang đo Likert về mức độ phù hợp, thủ tục hành chính, thái độ phục vụ của cán bộ thực thi và mức độ hài hòa lợi ích.
  • Phương pháp định lượng: Xây dựng mô hình kinh tế lượng ước lượng tác động của các chương trình hỗ trợ nhà nước đến: (1) Hiệu quả tài chính (doanh thu, lợi nhuận trước thuế); (2) Năng suất lao động và năng suất sản xuất; (3) Khả năng cải tiến và đổi mới công nghệ của các DNNVV nông nghiệp Hà Nội.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu liên quan đến luận án

Chương 1 hệ thống hóa các công trình nghiên cứu trong và ngoài nước về hai nhóm nội dung chính: lý luận – thực tiễn về hỗ trợ nhà nước cho DNNVV và phương pháp đánh giá tác động của các chính sách hỗ trợ đến hoạt động doanh nghiệp. Tác giả chỉ ra rằng các nghiên cứu quốc tế đã sử dụng nhiều mô hình kinh tế lượng chuyên sâu (DID, Tobit, Dynamic Panel Data) để kiểm định tính cộng gộp hoặc triệt tiêu của các khoản tài trợ công, trong khi các công trình trong nước chủ yếu tiếp cận theo phương pháp thống kê mô tả hoặc đánh giá định tính trên phạm vi đa ngành. Chương này xác lập cơ sở khoa học để luận án kế thừa các biến số can thiệp và phương pháp phân tích, đồng thời khẳng định tính độc lập của đề tài khi tập trung vào đối tượng chuyên biệt là DNNVV nông nghiệp tại địa bàn Hà Nội.

Chương 2: Cơ sở lý luận về hỗ trợ nhà nước đối với hoạt động của doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực nông nghiệp

Chương 2 luận giải các khái niệm nền tảng về doanh nghiệp, DNNVV và đặc điểm kinh tế – kỹ thuật của DNNVV nông nghiệp: địa bàn hoạt động chủ yếu ở nông thôn, quy mô vốn nhỏ, chi phí khởi tạo cao, độ rủi ro lớn do phụ thuộc vào tự nhiên và thị trường nông sản biến động. Luận án phân tích 4 vai trò cốt lõi của DNNVV nông nghiệp: (1) Thúc đẩy thương mại hóa nông sản; (2) Ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và chuyển dịch cơ cấu kinh tế nông thôn; (3) Tạo động lực phát triển kinh tế hàng hóa; (4) Tạo việc làm, tăng thu nhập và thúc đẩy đô thị hóa phi tập trung.

Chương này phân tích sự cần thiết khách quan của hỗ trợ nhà nước nhằm khắc phục các thất bại thị trường (tâm lý ngại đầu tư vào nông nghiệp, chi phí thay đổi tư duy sản xuất tiểu nông không thể tính vào giá thành) và giảm thiểu các rủi ro nội tại cũng như hội nhập quốc tế. Tác giả chuẩn hóa nội dung 4 hình thức hỗ trợ của Nhà nước:

Các hình thức hỗ trợ nhà nước chủ yếu đối với DNNVV nông nghiệp:

Chương 2 cũng thiết lập hệ thống tiêu chí đánh giá quy trình hỗ trợ bao gồm tính khoa học, tính khả thi trong ban hành; mức độ tiếp cận, tính công khai, thủ tục hành chính trong thực thi; cùng các chỉ tiêu đo lường kết quả và tương quan lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp.

Chương 3: Phương pháp nghiên cứu

Chương 3 trình bày chi tiết câu hỏi nghiên cứu, cách tiếp cận hệ thống, khung phân tích chu trình chính sách (Sơ đồ 3.1) và quy trình thu thập thông tin. Tác giả phân định nguồn dữ liệu thứ cấp (giai đoạn 2007–2019) và dữ liệu sơ cấp từ khảo sát thực tế. Chương này thuyết minh chi tiết phương pháp tổng hợp số liệu, phương pháp phân tích thống kê mô tả, phương pháp phân tích chính sách và thiết kế mô hình kinh tế lượng phục vụ ước lượng tác động của chính sách hỗ trợ đối với hiệu quả tài chính, năng suất và năng lực đổi mới công nghệ của doanh nghiệp.

Chương 4: Thực trạng hỗ trợ của Nhà nước đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội

Chương 4 phân tích bối cảnh tự nhiên, kinh tế – xã hội của Hà Nội và thực trạng sản xuất kinh doanh của khối DNNVV nông nghiệp:

• Khái quát hoạt động SXKD của DNNVV nông nghiệp Hà Nội (2007–2019): Phân tích quy mô số lượng theo loại hình kinh tế (Hình 4.1), cơ cấu lao động theo vùng và khu vực (Hình 4.2, Bảng 4.1), vốn SXKD bình quân và tổng giá trị tài sản cố định (Hình 4.3, Bảng 4.2), tổng doanh thu thuần và lợi nhuận trước thuế (Hình 4.4, Bảng 4.3). Kết quả cho thấy năng lực tài chính của khối này nhìn chung còn khiêm tốn, tốc độ gia tăng quy mô chậm.
• Thực trạng 4 hình thức hỗ trợ của Nhà nước tại Hà Nội:
  1. Hỗ trợ tài chính: Đánh giá công tác ban hành chính sách (Hình 4.5); tỷ lệ tiếp cận thông tin qua các kênh (Hình 4.6); ý kiến doanh nghiệp về mức độ phù hợp (Bảng 4.4), thủ tục đăng ký (Bảng 4.5), thái độ phục vụ của cán bộ (Bảng 4.6); kết quả hỗ trợ tài chính (Bảng 4.7, Bảng 4.8); đánh giá ảnh hưởng đến mục tiêu của Nhà nước (Bảng 4.9); quan hệ lợi ích Nhà nước – Doanh nghiệp (Bảng 4.10) và tác động tổng hợp (Bảng 4.11).
  2. Hỗ trợ đào tạo và phát triển nguồn nhân lực: Công tác ban hành (Hình 4.7), kênh tiếp cận thông tin (Hình 4.8), tính phù hợp nội dung đào tạo (Bảng 4.12), thủ tục (Bảng 4.13), thái độ cán bộ (Bảng 4.14), kết quả đạt được (Bảng 4.15, Bảng 4.16), ảnh hưởng tới lợi ích Nhà nước (Bảng 4.17), cân đối quan hệ lợi ích (Bảng 4.18) và tác động thực tế (Bảng 4.19).
  3. Hỗ trợ KHCN và cải tiến sản phẩm: Đánh giá việc ban hành chính sách ứng dụng công nghệ cao (Hình 4.9), tỷ lệ tiếp cận thông tin (Hình 4.10), tính phù hợp của công nghệ chuyển giao (Bảng 4.20), thủ tục tham gia (Bảng 4.21), thái độ phục vụ (Bảng 4.22), kết quả thực thi (Bảng 4.23, Bảng 4.24), tác động đến mục tiêu công của Nhà nước (Bảng 4.25), tương quan lợi ích (Bảng 4.26) và tác động chuyển giao (Bảng 4.27).
  4. Hỗ trợ tìm kiếm thị trường: Ban hành chính sách xúc tiến thương mại (Hình 4.11), kênh thông tin thị trường (Hình 4.12), mức độ phù hợp của hội chợ/triển lãm (Bảng 4.28), thủ tục (Bảng 4.29), thái độ cán bộ (Bảng 4.30), kết quả mở rộng thị trường (Bảng 4.31, Bảng 4.32), đóng góp vào mục tiêu phát triển (Bảng 4.33), tương quan lợi ích (Bảng 4.34) và tác động mở rộng đầu ra (Bảng 4.35).
• Ước lượng tác động của hỗ trợ nhà nước:
  • Tác động đến hiệu quả tài chính: Hỗ trợ nhà nước (đặc biệt là hỗ trợ tài chính và xúc tiến thị trường) có tác động tích cực đến doanh thu và lợi nhuận của doanh nghiệp (Bảng 4.37).
  • Tác động đến năng suất: Phân tích định lượng khẳng định các chính sách hỗ trợ đào tạo và hỗ trợ công nghệ có ảnh hưởng thúc đẩy năng suất lao động (Bảng 4.37).
  • Tác động đến khả năng cải tiến và đổi mới công nghệ: Hỗ trợ KHCN làm tăng năng lực ứng dụng tiến bộ kỹ thuật và cải tiến bao bì, quy trình sản xuất (Bảng 4.38).
• Đánh giá tổng quát: Luận án tổng kết các thành tựu đạt được trong việc trợ giúp doanh nghiệp duy trì sản xuất, đồng thời chỉ rõ những tồn tại: tỷ lệ doanh nghiệp tiếp cận được chính sách còn thấp, hỗ trợ dàn trải, thủ tục hành chính phức tạp, thông tin chính sách chưa thông suốt và hiệu quả phối hợp giữa các sở ngành chưa cao.

Chương 5: Bối cảnh, quan điểm và giải pháp hoàn thiện hỗ trợ của Nhà nước đến hoạt động doanh nghiệp nhỏ và vừa trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội

Chương 5 phân tích bối cảnh quốc tế (hội nhập, các hiệp định thương mại tự do FTA, biến đổi khí hậu) và bối cảnh trong nước, từ đó đề xuất hệ thống quan điểm và giải pháp:

• 4 quan điểm định hướng hỗ trợ:
  1. Nhà nước giữ vai trò kiến tạo phát triển cho DNNVV nông nghiệp.
  2. Giảm dần hỗ trợ trực tiếp mang tính bao cấp, tăng cường hỗ trợ gián tiếp qua việc kiến tạo môi trường kinh doanh thuận lợi.
  3. Phát huy vai trò chủ động của chính quyền địa phương thành phố Hà Nội trong sự thống nhất với quy định, chủ trương chung của Trung ương.
  4. Công tác hỗ trợ phải đảm bảo hài hòa mối quan hệ lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp.
• 5 định hướng phát triển DNNVV nông nghiệp Hà Nội:
  1. Khuyến khích liên kết sản xuất với tiêu thụ sản phẩm trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, lâm nghiệp.
  2. Phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư.
  3. Chuyển dịch cơ cấu theo hướng tăng tỷ trọng doanh nghiệp chế biến, bảo quản và dịch vụ thương mại nông nghiệp.
  4. Tăng số lượng DNNVV nông nghiệp thông qua việc khuyến khích chuyển đổi các hộ kinh doanh cá thể lên doanh nghiệp.
  5. Phát triển các nông sản đặc sản, sản phẩm có giá trị kinh tế và sức cạnh tranh cao.
• Hệ thống giải pháp hoàn thiện hỗ trợ:
  • Nhóm giải pháp chung: Đổi mới quy trình ban hành chính sách; tinh giản thủ tục hành chính; nâng cao năng lực cán bộ thực thi; hoàn thiện mạng lưới thông tin thị trường trong và ngoài nước (Sơ đồ 5.1).
  • Nhóm giải pháp theo từng hình thức hỗ trợ cụ thể:
    • Hoàn thiện hỗ trợ tài chính: Đơn giản hóa điều kiện vay vốn từ các quỹ hỗ trợ phát triển, linh hoạt hóa tài sản bảo đảm, kết hợp cơ chế hỗ trợ lãi suất có mục tiêu.
    • Hoàn thiện hỗ trợ đào tạo: Đổi mới giáo trình đào tạo sát nhu cầu thực tiễn, đẩy mạnh mô hình hợp tác 3 bên (Nhà nước – Viện/Trường – Doanh nghiệp).
    • Hoàn thiện hỗ trợ KHCN: Khuyến khích thành lập quỹ R&D tại doanh nghiệp, hỗ trợ kinh phí chuyển giao công nghệ mới, bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ nông sản.
    • Hoàn thiện hỗ trợ thị trường: Xây dựng cổng dữ liệu thông tin thị trường nông sản mục tiêu, đẩy mạnh xúc tiến thương mại điện tử và kết nối cung cầu chuỗi giá trị.
  • Nhóm giải pháp đối với bản thân DNNVV nông nghiệp: Nâng cao năng lực quản trị, chuẩn hóa báo cáo tài chính để đáp ứng điều kiện thụ hưởng chính sách, chủ động liên kết và đổi mới công nghệ.

---

Kết quả và những đóng góp mới

Đóng góp mới về mặt lý luận

1. Luận giải và làm rõ khái niệm, đặc điểm kinh tế – kỹ thuật và nội dung hỗ trợ của Nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp ở cấp độ địa phương.
2. Xây dựng khung phân tích đánh giá toàn diện hoạt động hỗ trợ nhà nước theo chu trình: ban hành chính sách – tổ chức thực hiện – kết quả thực thi – tác động thực tế.
3. Làm rõ lý luận về mối quan hệ lợi ích song trùng giữa Nhà nước (thực hiện các mục tiêu tăng trưởng, việc làm, an sinh xã hội) và doanh nghiệp (tối ưu hóa chi phí, nâng cao lợi nhuận và năng lực cạnh tranh) trong từng hình thức hỗ trợ cụ thể.

Đóng góp mới về mặt thực tiễn

1. Cung cấp bức tranh toàn diện và hệ thống dữ liệu thực nghiệm về thực trạng hoạt động sản xuất kinh doanh của DNNVV nông nghiệp thành phố Hà Nội giai đoạn 2007–2019.
2. Đánh giá khách quan mức độ đáp ứng của 4 hình thức hỗ trợ nhà nước (tài chính, đào tạo, KHCN, thị trường) tại Hà Nội; chỉ rõ các điểm nghẽn về thủ tục đăng ký, mức độ tiếp cận thông tin và sự bất cập trong khâu phối hợp thực thi.
3. Ước lượng thực nghiệm tác động tích cực của các can thiệp hỗ trợ nhà nước đối với hiệu quả tài chính, năng suất lao động và năng lực đổi mới sáng tạo của các DNNVV nông nghiệp Hà Nội.
4. Đề xuất hệ thống giải pháp đồng bộ gắn với bối cảnh phát triển nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao và chuyển đổi số, làm căn cứ thực tiễn cho HĐND và UBND thành phố Hà Nội điều chỉnh chính sách hỗ trợ đến năm 2025.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của luận án:
  • Phạm vi khảo sát thực nghiệm tập trung trên địa bàn thành phố Hà Nội, chưa thực hiện phân tích so sánh định lượng chéo với các tỉnh, thành phố khác có đặc thù nông nghiệp tương đồng.
  • Khung thời gian nghiên cứu thực trạng dừng lại ở mốc 2019, chưa phản ánh các biến động kinh tế phát sinh trong giai đoạn sau năm 2019.
  • Các hình thức hỗ trợ tập trung vào 4 kênh chính (tài chính, đào tạo, KHCN, thị trường), chưa bao quát toàn diện các chính sách hỗ trợ khác như tiếp cận mặt bằng sản xuất đất đai quy mô lớn.
• Hướng nghiên cứu tiếp:
  • Mở rộng phạm vi nghiên cứu so sánh tác động của chính sách hỗ trợ DNNVV nông nghiệp giữa các vùng kinh tế trọng điểm.
  • Cập nhật mô hình lượng hóa tác động của các chính sách hỗ trợ mới theo Luật Hỗ trợ DNNVV và các nghị quyết điều chỉnh của thành phố trong bối cảnh phục hồi kinh tế và phát triển kinh tế xanh.

---

Giá trị tham khảo

• Đối với các cơ quan quản lý nhà nước và hoạch định chính sách: Luận án là tài liệu tham khảo cho HĐND, UBND TP. Hà Nội, Sở Kế hoạch và Đầu tư, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn, Sở Khoa học và Công nghệ trong việc rà soát, sửa đổi các nghị quyết và đề án hỗ trợ phát triển doanh nghiệp nông nghiệp trên địa bàn Thủ đô.
• Đối với các viện nghiên cứu, trường đại học và nghiên cứu sinh: Cung cấp khung phân tích chu trình chính sách, hệ thống bảng biểu khảo sát thực tế và phương pháp luận ước lượng tác động kinh tế lượng của hỗ trợ công đối với khu vực kinh tế nông nghiệp.
• Đối với các hiệp hội và DNNVV nông nghiệp: Giúp các nhà quản trị doanh nghiệp nắm bắt hệ thống chính sách hỗ trợ của thành phố, nhận diện các tiêu chí điều kiện và nâng cao năng lực chủ động tham gia các chương trình hỗ trợ phát triển của Nhà nước.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Luận án xác định DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp theo những tiêu chí nào?

Luận án căn cứ theo Luật Hỗ trợ DNNVV năm 2017 và Nghị định số 39/2018/NĐ-CP ngày 11/3/2018 của Chính phủ để xác định DNNVV nông nghiệp dựa trên 3 tiêu chí: số lao động tham gia BHXH bình quân năm không quá 200 người, kết hợp với tổng doanh thu của năm không quá 200 tỷ đồng hoặc tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng (phân định chi tiết theo quy mô siêu nhỏ, nhỏ và vừa).

2. Luận án khảo sát và đánh giá sâu những hình thức hỗ trợ nhà nước nào?

Luận án tập trung phân tích 4 hình thức hỗ trợ chính của Nhà nước đối với DNNVV nông nghiệp tại Hà Nội: (1) Hỗ trợ tài chính (lãi suất và tín dụng); (2) Hỗ trợ đào tạo và phát triển nguồn nhân lực; (3) Hỗ trợ KHCN và cải tiến sản phẩm; (4) Hỗ trợ tìm kiếm thông tin và phát triển thị trường.

3. Những nguyên nhân chủ yếu khiến DNNVV nông nghiệp tại Hà Nội gặp khó khăn khi tiếp cận hỗ trợ nhà nước là gì?

Các nguyên nhân được luận án chỉ ra gồm: điều kiện thụ hưởng chính sách chưa sát với thực tiễn sản xuất nông nghiệp; thủ tục hành chính đăng ký còn rườm rà, phức tạp; quy mô doanh nghiệp nhỏ lẻ, thiếu tài sản bảo đảm; hệ thống thông tin tuyên truyền chính sách chưa đến được đa số đối tượng; và năng lực phối hợp của các cơ quan thực thi cấp cơ sở còn hạn chế.

4. Luận án đưa ra những quan điểm trọng tâm nào cho việc hoàn thiện hỗ trợ nhà nước trong thời gian tới?

Luận án xác lập 4 quan điểm chính: (1) Nhà nước đóng vai trò kiến tạo phát triển; (2) Chuyển dịch từ hỗ trợ trực tiếp sang hỗ trợ gián tiếp thông qua cải thiện môi trường kinh doanh; (3) Nâng cao tính chủ động của chính quyền địa phương Hà Nội trên cơ sở thống nhất với khung chính sách quốc gia; (4) Đảm bảo tính hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và doanh nghiệp.

---

Kết luận

Luận án của tác giả Lê Thiết Lĩnh đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về hỗ trợ nhà nước đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp và xây dựng khung phân tích chính sách theo chu trình quản lý. Nghiên cứu phân tích thực trạng thực thi 4 nhóm chính sách hỗ trợ tại thành phố Hà Nội giai đoạn 2007–2019, đồng thời lượng hóa tác động tích cực của các chính sách này tới hiệu quả tài chính, năng suất và năng lực đổi mới công nghệ của doanh nghiệp. Hệ thống quan điểm và giải pháp đề xuất cung cấp căn cứ khoa học trực tiếp phục vụ công tác điều hành, hoàn thiện chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế nông nghiệp của Thủ đô Hà Nội đến năm 2025.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu và kết luận, luận án đƣợc kết cấu thành 5 chƣơng bao gồm: - Chƣơng 1: Tổng quan tài liệu nghiên cứu liên quan đến luận án - Chƣơng 2: Cơ sở lý luận về hỗ trợ nhà nƣớc đối với hoạt động của DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp - Chƣơng 3: Phƣơng pháp nghiên cứu - Chƣơng 4: Thực trạng hỗ trợ nhà nƣớc đối với hoạt động của DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội - Chƣơng 5: Giải pháp hoàn thiện hỗ trợ nhà nƣớc đối với DNNVV trong lĩnh vực nông nghiệp tại Hà Nội.nghiep 4 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] CHƢƠNG 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU NGHIÊN CỨU LIÊN QUAN ĐẾN LUẬN ÁN 1. Tổng quan các công trình nghiên cứu về hỗ trợ nhà nƣớc đối với DNNVV 1. Tổng quan các công trình ngoài nước. Với vai trò quan trọng của doanh nghiệp trong nền kinh tế đã đƣợc nhiều quốc gia thừa nhân đồng thời cũng đã có một số công trình nghiên cứu ngoài nƣớc về hỗ trợ của nhà nƣớc đối với doanh nghiệp cụ thể nhƣ: Theo Carlsson.

B và cộng sự (1997) cho rằng Nhà nƣớc không nên hỗ trợ trực tiếp cho các DNNVV mà nên thông qua các công cụ trung gian nhƣ thuế, tổ chức tƣ vấn… Chính sách thuế doanh nghiệp có ảnh hƣởng tiêu cực tới năng suất của các DNNVV, thêm vào đó các doanh nghiệp có quy mô càng lớn mức độ ảnh hƣởng càng cao. Jan Poucek và cộng sự (2006) nghiên cứu các vấn đề phát triển của DNNVV (SMEs) tại Cộng hòa Séc. Tác giả cho thấy quá trình chuyển đổi diễn ra trong nền kinh tế quốc gia Séc sau năm 1989 đã dẫn đến sự tăng trƣởng đáng kể về số lƣợng DNNVV và đóng góp quan trọng của họ trong nền kinh tế quốc gia Séc. Tác giả phân tích chi tiết về các hình thức hỗ trợ cho các DNNVV thuộc thẩm quyền của cơ quan hành chính trung ƣơng Cộng hòa Séc.

Các hình thức hỗ trợ đƣợc thành lập để loại bỏ các vấn đề của DNNVV do sức mạnh kinh tế thấp và khả năng huy động vốn để phát triển doanh nghiệp của họ. Jong Ha Lee và cộng sự (2011) điều tra mức độ hiệu quả của chính phủ trong việc thúc đẩy sự hài lòng của các doanh nhân nữ sử dụng mô hình phƣơng trình cấu trúc. Tác giả đã nghiên cứu tác động nhân quả từ chính sách hỗ trợ của Chính phủ và quy trình hỗ trợ của Chính phủ đối với sự hài lòng của nữ doanh nhân cùng với nhiều yếu tố cá nhân khác nhƣ năng lực cá nhân, cuộc sống gia đình, mạng xã hội và môi trƣờng kinh doanh. Kết quả thực nghiệm cho thấy quá trình hỗ trợ của Chính phủ có hiệu quả cao nhất trong việc cải thiện sự hài lòng của các doanh nhân nữ.

Tuy nhiên, mức độ hiện tại của quá trình hỗ trợ từ Chính phủ là tƣơng đối thấp và do đó cần phải đƣợc cải thiện.nghiep 5 TIEU LUAN MOI download : [e-mail] Moha AsriAbdullah (1999) khái quát hỗ trợ của chính phủ Malaysia gồm có hỗ trợ tài chính và tín dụng; hỗ trợ kỹ thuật và đào tạo; dịch vụ khuyến nông và tƣ vấn; tiếp thị và nghiên cứu thị trƣờng; và hỗ trợ cơ sở hạ tầng. Tác giả cũng cho biết phần lớn các DNNVV không nhận đƣợc bất kỳ sự trợ giúp nào của chính phủ; sự trợ giúp mà các doanh nghiệp nhận đƣợc cũng khá đa dạng, tức là một số doanh nghiệp chỉ đƣợc nhận một loại hỗ trợ, trong khi những đối tƣợng khác đã sử dụng hai hoặc nhiều loại hỗ trợ. Những lý do cho sự khác biệt về khả năng tiếp cận hỗ trợ cũng đƣợc trình bày trong nghiên cứu.