Nghiên cứu hiệu quả điều trị bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2 tại trại chăn nuôi bán hoang dã

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2 và hiệu quả điều trị bằng thuốc Vinacoc ACB, Hanzuril 50 tại trại chăn nuôi bán hoang dã.

• Tác giả: Nguyễn Hữu Khánh
• Người hướng dẫn: PGS. Trần Văn Phùng
• Trường học: Đại học Nông Lâm Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Thú y
• Đề tài: Bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2 nuôi tại trại chăn nuôi động vật bán hoang dã và hiệu quả điều trị của hai loại thuốc Vinacoc ACB và Hanzuril 50
• Loại tài liệu: Khóa luận tốt nghiệp đại học
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• LỜI NÓI ĐẦU
• 1. PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT
• 1.1. ĐIỀU TRA CƠ BẢN
• 1.1.1. Điều kiện tự nhiên của cơ sở thực tập tốt nghiệp
• 1.1.1.1. Vị trí địa lý
• 1.1.1.2. Địa hình đất đai
• 1.1.1.3. Điều kiện khí hậu thủy văn
• 1.1.1.4. Điều kiện kinh tế - xã hội
• 1.1.1.4.1. Tình hình kinh tế
• 1.1.1.4.2. Tình hình văn hóa xã hội
• 1.1.1.4.3. Về trồng trọt
• 1.1.1.4.4. Về chăn nuôi
• 1.1.2. Tình hình sản xuất của Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã thuộc Công ty NC & PT động thực vật bản địa
• 1.1.2.1. Tổ chức quản lí cơ sở của Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã
• 1.1.2.2. Ngành trồng trọt
• 1.1.2.3. Đối với ngành chăn nuôi
• 1.1.2.4. Công tác thú y của trại
• 1.1.2.5. Đánh giá chung
• 1.1.2.5.1. Thuận lợi
• 1.1.2.5.2. Khó khăn
• 2. PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC
• 2.1. Mục tiêu của đề tài
• 2.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài
• 2.3. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.3.1. Cơ sở khoa học của đề tài
• 2.3.2. Đặc điểm của cầu trùng lợn
• 2.3.3. Những vấn đề chung về bệnh cầu trùng
• 2.3.4. Miễn dịch học của bệnh cầu trùng
• 2.3.5. Đặc điểm sinh trưởng của lợn rừng lai F2(♂rừng x ♀ ĐP Pác Nặm)
• 2.3.6. Đặc điểm lợn con giai đoạn sơ sinh đến 90 ngày tuổi
• 2.3.7. Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước
• 2.3.7.1. Tình hình nghiên cứu trong nước
• 2.3.7.2. Tình hình nghiên cứu ngoài nước
• 2.3.8. Vài nét về các loại thuốc sử dụng trong thí nghiệm
• 2.4. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.4.1. Đối tượng nghiên cứu
• 2.4.2. Nội dung nghiên cứu
• 2.4.3. Tình hình nhiễm cầu trùng ở lợn rừng lai nuôi tại trại chăn nuôi động vật hoang dã Tức Tranh
• 2.4.4. Thử nghiệm hiệu lực của hai loại thuốc Vinacoc.ACB và Hanzurin dùng để điều trị bệnh cầu trùng cho lợn rừng lai
• 2.4.5. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.4.6. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.6.1. Phương pháp nghiên cứu tình hình mắc bệnh
• 2.4.6.2. Phương pháp lấy mẫu
• 2.4.6.3. Phương pháp xét nghiệm mẫu
• 2.4.6.4. Phương pháp đánh giá cường độ nhiễm
• 2.4.6.5. Phương pháp so sánh hiệu quả điều trị bệnh của hai loại thuốc Vinacoc. ACB và Hanzuril
• 2.4.6.6. Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi
• 2.4.6.6.1. Chỉ tiêu về tình hình mắc bệnh
• 2.4.6.6.2. Các chỉ tiêu theo dõi về sự lưu hành oocyst tại ngoại cảnh
• 2.4.6.6.3. Chỉ tiêu theo dõi về so sánh hiệu quả của thuốc Vinacoc.ACB và Hanzuril
• 2.4.6.7. Phương pháp xử lý số liệu
• 2.5. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 2.5.1. Tình hình nhiễm cầu trùng của lợn rừng lai nuôi tại trại chăn nuôi động vật bán hoang dã - Chi nhánh NC&PT động thực vật bản địa
• 2.5.2. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng của đàn lợn rừng lai
• 2.5.3. Cường độ nhiễm cầu trùng lợn
• 2.5.4. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo tuổi
• 2.5.5. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo tính biệt
• 2.5.6. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo tình trạng vệ sinh thú y
• 2.5.7. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo trạng thái phân
• 2.5.8. Kết quả thử nghiệm khả năng phòng trị cầu trùng của hai loại thuốc Vinacoc. ACB và Hanzuril
• 2.5.9. Độ an toàn của hai loại thuốc Vinacoc.ACB và Hanzuril dùng trong phòng trị bệnh cầu trùng ở lợn rừng
• 2.5.10. Hiệu lực của hai loại thuốc trị cầu trùng cho lợn rừng lai
• 2.5.11. Sinh trưởng tích lũy của lợn rừng lai
• 2.5.12. Hiệu quả kinh tế của việc sử dụng hai loại thuốc
• 2.6. KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• appendix.1. Tài liệu tiếng Việt
• appendix.2. Tài liệu Tiếng Anh

Tóm tắt

I. Hiệu quả điều trị bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2

Nghiên cứu tập trung vào hiệu quả điều trị bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2 bằng hai loại thuốc Vinacoc ACB và Hanzuril 50. Bệnh cầu trùng là một vấn đề nghiêm trọng trong chăn nuôi, đặc biệt là ở lợn rừng, gây thiệt hại kinh tế lớn. Nghiên cứu này nhằm đánh giá khả năng phòng trị bệnh của hai loại thuốc, từ đó đưa ra giải pháp tối ưu cho người chăn nuôi.

1.1. Bệnh cầu trùng trên lợn rừng

Bệnh cầu trùng trên lợn do ký sinh trùng Eimeria gây ra, thường xuất hiện ở lợn con từ 1-3 tháng tuổi. Bệnh gây tiêu chảy, chậm lớn, và tỷ lệ tử vong cao nếu không được điều trị kịp thời. Lợn rừng lai F2 là đối tượng dễ mắc bệnh do điều kiện nuôi bán hoang dã, nơi mầm bệnh dễ lây lan. Nghiên cứu này xác định tỷ lệ nhiễm bệnh và cường độ nhiễm ở đàn lợn tại trại chăn nuôi Tức Tranh.

1.2. Sử dụng Vinacoc ACB và Hanzuril 50

Vinacoc ACB và Hanzuril 50 là hai loại thuốc được sử dụng phổ biến trong điều trị bệnh cầu trùng. Vinacoc ACB có thành phần chính là Sulfadimidine, trong khi Hanzuril 50 chứa Toltrazuril. Nghiên cứu so sánh hiệu quả của hai loại thuốc này trong việc giảm tỷ lệ nhiễm bệnh và cải thiện tăng trưởng của lợn. Kết quả cho thấy cả hai loại thuốc đều có hiệu quả cao, nhưng Hanzuril 50 cho kết quả nhanh hơn và ổn định hơn.

II. Phương pháp nghiên cứu và kết quả

Nghiên cứu được thực hiện trên đàn lợn rừng lai F2 tại trại chăn nuôi Tức Tranh. Các phương pháp bao gồm lấy mẫu phân, xét nghiệm oocyst, và đánh giá hiệu quả điều trị. Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh cao nhất ở lợn con từ 1-2 tháng tuổi, chiếm 65%. Hiệu quả điều trị của Vinacoc ACB đạt 85%, trong khi Hanzuril 50 đạt 92%.

2.1. Phương pháp lấy mẫu và xét nghiệm

Mẫu phân được thu thập từ 100 con lợn ở các độ tuổi khác nhau. Phương pháp xét nghiệm sử dụng kỹ thuật nổi trong dung dịch đường để phát hiện oocyst. Kết quả cho thấy tỷ lệ nhiễm bệnh cao nhất ở lợn con, với cường độ nhiễm trung bình 5000 oocyst/gram phân. Điều này cho thấy sự cần thiết của việc điều trị sớm và hiệu quả.

2.2. Đánh giá hiệu quả điều trị

Sau khi điều trị bằng Vinacoc ACB và Hanzuril 50, tỷ lệ nhiễm bệnh giảm đáng kể. Vinacoc ACB giảm tỷ lệ nhiễm từ 65% xuống còn 10%, trong khi Hanzuril 50 giảm xuống còn 5%. Ngoài ra, lợn được điều trị bằng Hanzuril 50 có tốc độ tăng trưởng nhanh hơn, với khối lượng trung bình tăng 15% so với nhóm điều trị bằng Vinacoc ACB.

III. Ý nghĩa và ứng dụng thực tiễn

Nghiên cứu này có ý nghĩa quan trọng trong việc cải thiện hiệu quả chăn nuôi lợn rừng lai F2. Việc sử dụng Hanzuril 50 và Vinacoc ACB giúp giảm thiểu thiệt hại do bệnh cầu trùng, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng đàn lợn. Kết quả nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để áp dụng rộng rãi trong các trại chăn nuôi bán hoang dã.

3.1. Ứng dụng trong chăn nuôi

Nghiên cứu khuyến nghị sử dụng Hanzuril 50 như một giải pháp tối ưu để điều trị bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2. Thuốc không chỉ hiệu quả cao mà còn an toàn, không gây tác dụng phụ nghiêm trọng. Điều này giúp người chăn nuôi giảm chi phí và tăng lợi nhuận.

3.2. Hướng nghiên cứu tiếp theo

Cần tiếp tục nghiên cứu về các biện pháp phòng bệnh hiệu quả, bao gồm cải thiện điều kiện vệ sinh chuồng trại và sử dụng vaccine phòng bệnh. Đồng thời, nghiên cứu sâu hơn về cơ chế kháng thuốc của ký sinh trùng để đảm bảo hiệu quả lâu dài của các loại thuốc điều trị.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Trong cơ cấu ngành chăn nuôi tại Việt Nam, chăn nuôi lợn giữ vai trò chủ đạo trong việc cung cấp nguồn thực phẩm cho xã hội. Theo số liệu thống kê của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) được tác giả trích dẫn, Việt Nam đứng thứ 7 thế giới, thứ 2 châu Á và giữ vị trí hàng đầu khu vực Đông Nam Á về tổng đàn lợn, đạt quy mô 27,4 triệu đầu con với tốc độ tăng trưởng bình quân 3,9%/năm, đáp ứng 66,80% nhu cầu thịt cho thị trường nội địa. Cùng với xu hướng tiêu thụ thực phẩm chất lượng cao, mô hình chăn nuôi lợn rừng thuần chủng và lợn rừng lai với lợn địa phương tại các tỉnh miền núi phía Bắc đang phát triển do đặc tính thích nghi tốt với điều kiện sinh thái và tập quán chăn nuôi bán chăn thả. Tuy nhiên, phương thức nuôi bán hoang dã tạo điều kiện thuận lợi cho các loài ký sinh trùng đường tiêu hóa phát tán và lây nhiễm, đặc biệt là bệnh cầu trùng (Coccidiosis suum). Bệnh gây viêm ruột, tiêu chảy phân lỏng lẫn máu, làm suy giảm khả năng tăng trọng, gây còi cọc và mở đường cho các bệnh truyền nhiễm kế phát, trực tiếp đe dọa tỷ lệ nuôi sống của đàn lợn con giai đoạn bú sữa và sau cai sữa.

Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn trong công tác kiểm soát dịch bệnh ký sinh trùng tại cơ sở thực tập, tác giả thực hiện khóa luận với các mục tiêu và nhiệm vụ cụ thể được xác định trong văn bản như sau:

1. Xác định tỷ lệ nhiễm và cường độ nhiễm cầu trùng trên đàn lợn rừng lai nuôi tại Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã thuộc Chi nhánh Nghiên cứu & Phát triển (NC&PT) động thực vật bản địa.
2. Nghiên cứu sự lưu hành của noãn nang (oocyst) cầu trùng lợn rừng lai ở môi trường ngoại cảnh theo các điều kiện vệ sinh thú y và lứa tuổi.
3. Nghiên cứu và so sánh hiệu lực điều trị, độ an toàn cùng hiệu quả kinh tế của hai loại thuốc thú y Vinacoc.ACB và Hanzuril 50 trong việc tẩy trừ cầu trùng cho đàn lợn rừng lai F2.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của khóa luận được xác định cụ thể:

• Đối tượng nghiên cứu: Đàn lợn rừng lai thế hệ F2, là con lai giữa đực lợn rừng và nái lai F1 (đực rừng phối với nái địa phương giống Pác Nặm), phân chia theo các nhóm tuổi từ sơ sinh đến lợn trưởng thành, bao gồm lợn đực giống, lợn nái sinh sản và đàn lợn con theo mẹ, lợn sau cai sữa.
• Phạm vi không gian: Trại chăn nuôi động vật hoang dã thuộc Chi nhánh NC&PT động thực vật bản địa (Công ty Cổ phần Khai khoáng Miền núi), đóng trên địa bàn xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên.
• Phạm vi thời gian: Khóa luận hoàn thành và bảo vệ vào tháng 12 năm 2013, phục vụ chương trình đào tạo Bác sĩ Thú y khóa 2009 – 2014.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khóa luận dựa trên hệ thống phân loại học ký sinh trùng đường tiêu hóa động vật. Theo các tài liệu chuyên ngành được tác giả tổng hợp, cầu trùng lợn thuộc ngành nguyên sinh động vật (Protozoa), lớp Sporozoa, bộ Coccidae, gồm hai giống chính là Eimeria và Isospora. Có 6 chủng gây bệnh phổ biến gồm Eimeria debliecki, Eimeria perminuta, Eimeria spinosa, Eimeria scabra, Isospora suis và Cryptosporidium parvum, trong đó Eimeria debliecki là loài có độc lực cao nhất và phổ biến nhất ở lợn con. Vòng đời sinh học của cầu trùng trải qua ba giai đoạn: sinh sản vô tính (Schizogony) và sinh sản hữu tính (Gametogony) diễn ra nội sinh trong tế bào biểu mô niêm mạc ruột non (tá tràng, không tràng, hồi tràng), cùng giai đoạn sinh sản bào tử (Sporogony) diễn ra ngoại sinh ngoài môi trường khi noãn nang theo phân thải ra ngoài gặp điều kiện nhiệt độ (thích hợp 18 – 35°C), ẩm độ và oxy để hình thành bào tử nang mang khả năng truyền nhiễm.

Cơ sở dược lý học kiểm soát cầu trùng dựa trên cơ chế tác động của các nhóm hóa chất ức chế giai đoạn phân lập và hình thành giao tử. Thuốc Vinacoc.ACB (chứa thành phần hoạt chất Sulphachlopyrazin sodium salt 30g phối hợp chất mang Lactose vừa đủ 100g) và chế phẩm Hanzuril 50 được sử dụng để đánh giá hiệu lực kìm hãm sự bài xuất noãn nang và phục hồi tổn thương đường tiêu hóa.

Phương pháp nghiên cứu thực tế được tác giả triển khai bao gồm:

• Phương pháp điều tra dịch tễ và lấy mẫu phân: Thu thập mẫu phân trực tiếp từ trực tràng hoặc bãi phân mới thải của lợn theo các nhóm tuổi (lợn con theo mẹ < 21 ngày tuổi, lợn cai sữa 21 – 60 ngày tuổi, lợn hậu bị và lợn trưởng thành), ghi nhận trạng thái phân (bình thường, phân sệt, phân lỏng, phân lẫn máu) và điều kiện vệ sinh chuồng trại.
• Phương pháp xét nghiệm mẫu: Sử dụng phương pháp phù nổi Fülleborn cải tiến. Cân 5 – 10g phân, hòa tan đồng nhất trong dung dịch nước muối bão hòa (NaCl), lọc bỏ cặn cơ học qua lưới thép mịn, rót dung dịch vào ống nghiệm đầy tới miệng, đặt phiến kính lên miệng ống trong 20 – 30 phút để noãn nang có tỷ trọng nhẹ hơn nổi lên bám vào phiến kính, sau đó kiểm tra dưới kính hiển vi quang học ở độ phóng đại 10x và 40x.
• Phương pháp đánh giá cường độ nhiễm: Xác định số lượng noãn nang (oocyst) trên vi trường kính hiển vi hoặc buồng đếm chuyên dụng để phân loại mức độ nhiễm nhẹ, trung bình và nặng.
• Phương pháp thử nghiệm lâm sàng và so sánh thuốc: Phân lô thí nghiệm đàn lợn rừng lai F2 mắc bệnh cầu trùng thành các lô tương đồng để dùng thuốc theo đúng liều khuyến cáo, theo dõi các chỉ tiêu lâm sàng, thời gian cắt cơn tiêu chảy, độ an toàn của thuốc (theo dõi phản ứng phụ, tình trạng thân nhiệt, hô hấp), cường độ bài xuất oocyst trước và sau điều trị (ngày thứ 3, 5, 7), khối lượng sinh trưởng tích lũy và hạch toán chi phí sử dụng thuốc.
• Nguồn dữ liệu: Số liệu điều tra tự nhiên, kinh tế - xã hội thu thập từ Ủy ban nhân dân xã Tức Tranh; số liệu quản lý đàn, dịch bệnh, sổ sách phối giống và ghi chép lâm sàng tại Trại chăn nuôi động vật hoang dã Chi nhánh NC&PT động thực vật bản địa; số liệu xét nghiệm mẫu phân tại phòng thí nghiệm chuyên khoa.

Nội dung chính theo từng phần và chuyên đề

Khóa luận được cấu trúc thành hai phần chính: Công tác phục vụ sản xuất tại cơ sở và Chuyên đề nghiên cứu khoa học chuyên sâu về bệnh cầu trùng.

Phần 1: Công tác phục vụ sản xuất và điều tra cơ bản tại cơ sở thực tập

Nội dung phần này phản ánh toàn diện các hoạt động lâm sàng và kỹ thuật chăn nuôi mà tác giả trực tiếp tham gia tại Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã (xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên):

• Điều tra điều kiện tự nhiên - kinh tế xã hội: Xã Tức Tranh có tổng diện tích đất tự nhiên 2.559,35 ha, trong đó đất nông nghiệp chiếm 1.211,3 ha (47,33%), đất lâm nghiệp 766,67 ha (29,96%), đất ở 423,3 ha (16,54%), công trình phúc lợi 153,08 ha (5,98%) và đất chưa sử dụng 5,0 ha (0,2%). Toàn xã có 2.050 hộ với 8.905 nhân khẩu, trồng 1.011,3 ha chè. Tổng đàn gia súc gia cầm của xã gồm 338 con trâu bò, 1.970 con lợn và 13.220 con gia cầm.
• Quy mô và tổ chức Trại chăn nuôi: Cơ sở được xây dựng năm 2006 trên diện tích 6,0 ha (nhà ở và kho: 0,05 ha; cây ăn quả: 2,0 ha; chuồng nuôi lợn: 0,35 ha; bãi cỏ: 2,5 ha; chuồng hươu nai: 0,1 ha; chuồng ngựa: 1,0 ha). Quy mô đàn vật nuôi gồm 250 con lợn rừng lai (3 đực giống, 25 nái sinh sản, 8 nái hậu bị, còn lại là lợn con và lợn choai), 10 con hươu Sao và 24 con ngựa Bạch.
• Công tác thú y và phòng dịch: Cơ sở áp dụng lịch sát trùng chuồng trại định kỳ bằng Haniodine 10% (1 lần/tuần) hoặc Benkocid, Navet-iodine (2 ngày/lần khi có nguy cơ dịch). Tác giả đã thực hiện tiêm phòng vaccine dịch tả lợn (nhược độc chủng C, tiêm 160 con), vaccine tai xanh PRRS (chủng JXA1-R, tiêm 150 con), vaccine tụ dấu lợn (155 con) và vaccine lở mồm long móng (22 con).
• Công tác điều trị nội khoa thú y: Thực hiện điều trị 4 nhóm bệnh phổ biến trên đàn lợn: hội chứng hô hấp (dùng phác đồ Pneumotic phối hợp Kanatialin hoặc Hanflo LA, điều trị 82 con, khỏi 70 con, đạt 85,36%); bệnh phân trắng lợn con (dùng Spectinomycin 5% hoặc Bio-D.C, điều trị 82 con, khỏi 75 con, đạt 91,46%); hội chứng tiêu chảy (dùng phác đồ thảo mộc, Norfacoli hoặc Bio-tylosone, điều trị 124 con, khỏi 118 con, đạt 95,16%); bệnh ve ghẻ (dùng Vimectin, điều trị 4 con, khỏi 4 con, đạt 100%).
• Công tác quản lý giống và nuôi dưỡng đàn lợn sinh sản: Theo dõi chu kỳ động dục và phối giống trực tiếp cho 25 nái sinh sản (24 nái thụ thai ngay lần phối đầu, tỷ lệ đậu thai 96,00%). Thiết lập khẩu phần nuôi dưỡng nái chửa kỳ I (0,5 kg tinh + 0,05 kg đậm đặc + 1,0-2,0 kg thô xanh/ngày) và nái chửa kỳ II (tăng 20% khẩu phần: 0,6 kg tinh + 0,06 kg đậm đặc + 1,0-1,5 kg thô xanh/ngày).

Bảng tổng hợp kết quả công tác điều trị bệnh tại cơ sở thực tập:

STT	Loại bệnh lý điều trị	Số con điều trị (con)	Số con khỏi (con)	Tỷ lệ khỏi (%)
1	Bệnh phân trắng lợn con	82	75	91,46
2	Bệnh đường hô hấp	82	70	85,36
3	Hội chứng tiêu chảy	124	118	95,16
4	Bệnh ve ghẻ lợn	4	4	100,00

Phần 2: Chuyên đề nghiên cứu khoa học bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2

Chuyên đề tập trung làm rõ đặc điểm dịch tễ và biện pháp điều trị bệnh cầu trùng trên đàn lợn rừng lai F2:

• Đặc điểm dịch tễ học nhiễm cầu trùng: Tác giả phân tích tỷ lệ và cường độ nhiễm noãn nang theo nhóm tuổi, tính biệt, tình trạng phân và điều kiện vệ sinh thú y. Kết quả chỉ ra lợn con theo mẹ và lợn giai đoạn sau cai sữa (từ 10 ngày tuổi đến dưới 60 ngày tuổi) có tỷ lệ và cường độ nhiễm cao nhất, phân bài xuất chủ yếu ở dạng phân sệt màu vàng hoặc lỏng nhiều nước. Lợn trưởng thành có tỷ lệ nhiễm thấp hơn do đã hình thành miễn dịch tự nhiên theo lứa tuổi.
• Thực nghiệm điều trị bằng Vinacoc.ACB và Hanzuril 50: Cả hai loại thuốc đều thể hiện độ an toàn tuyệt đối, không gây biến đổi sinh lý phụ trên lợn rừng lai thí nghiệm. Về hiệu lực tẩy trừ, thuốc tác động nhanh vào các giai đoạn phân lập vô tính của cầu trùng trong niêm mạc ruột, làm giảm rõ rệt số lượng oocyst bài xuất ra ngoại cảnh sau 3 đến 5 ngày điều trị liên tục, giúp niêm mạc ruột hồi phục, phân lợn trở lại khuôn bình thường và chấm dứt triệu chứng tiêu chảy.
• Sinh trưởng tích lũy và hiệu quả kinh tế: Đàn lợn rừng lai F2 sau khi được điều trị sạch cầu trùng có mức tăng trọng hàng ngày (ADG) và sinh trưởng tích lũy cao hơn rõ rệt so với lô đối chứng không được điều trị hoặc điều trị không dứt điểm. Việc ứng dụng phác đồ điều trị đặc hiệu giúp giảm tiêu tốn thức ăn, rút ngắn thời gian nuôi dưỡng và mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt trong hạch toán chi phí thuốc thú y.

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đã ghi nhận và tổng hợp hệ thống số liệu thực nghiệm và điều tra dịch tễ có giá trị thực tiễn:

Bảng tổng hợp kết quả công tác tiêm phòng vaccine trên đàn lợn:

STT	Loại vaccine sử dụng	Lợn đực (con)	Lợn nái (con)	Lợn thịt/choai (con)	Tổng số tiêm (con)
1	Vaccine Dịch tả lợn chủng C	3	25	132	160
2	Vaccine Tụ dấu lợn	3	25	127	155
3	Vaccine Lở mồm long móng (FMD)	3	25	0	22
4	Vaccine Tai xanh PRRS (JXA1-R)	3	25	122	150

Các kết quả chính và giải pháp tác giả rút ra từ nghiên cứu gồm:

• Khẳng định sự lưu hành của các loài cầu trùng đường ruột (chủ yếu thuộc giống Eimeria và Isospora) trên đàn lợn rừng lai F2 nuôi theo phương thức bán hoang dã.
• Chứng minh hiệu lực tẩy trừ ký sinh trùng cao và độ an toàn của hai chế phẩm Vinacoc.ACB và Hanzuril 50 khi áp dụng điều trị lâm sàng liên tục 3 – 5 ngày.
• Đề xuất quy trình vệ sinh phòng dịch và giải pháp can thiệp thú y: sử dụng Vinacoc.ACB liều phòng (bằng 1/2 liều điều trị) cho lợn con từ 15 đến 90 ngày tuổi theo chu kỳ dùng 3 ngày, nghỉ 5 ngày để chủ động phòng bệnh cầu trùng, phân trắng và phó thương hàn; duy trì vệ sinh, thu gom và ủ phân sinh học nhằm tiêu diệt noãn nang oocyst ở ngoại cảnh.
• Về mặt đóng góp học thuật, đề tài cung cấp các dẫn liệu khoa học về tình hình nhiễm ký sinh trùng đường tiêu hóa trên đối tượng đặc thù là con lai lợn rừng F2 {♂ đực rừng x ♀ nái F1 (đực rừng x nái bản địa Pác Nặm)}, bổ sung cơ sở thực tiễn cho công tác chăn nuôi thú y các giống lợn lai bán hoang dã tại vùng trung du và miền núi phía Bắc.

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu: Thời gian thực tập tốt nghiệp có giới hạn nên phạm vi khảo sát và bố trí thí nghiệm chỉ tập trung tại một cơ sở thực nghiệm đơn lẻ (Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã xã Tức Tranh). Khóa luận chưa đi sâu định danh phân tử hoặc giải trình tự gen các chủng Eimeria và Isospora mà chủ yếu dựa trên hình thái học noãn nang qua kính hiển vi quang học.
• Hướng nghiên cứu tiếp: Mở rộng quy mô điều tra dịch tễ học bệnh cầu trùng trên đàn lợn rừng lai tại nhiều trang trại và nông hộ thuộc các vùng sinh thái khác nhau; nghiên cứu ứng dụng các kỹ thuật sinh học phân tử (PCR) để định loại chính xác loài cầu trùng; đánh giá biến thiên tính kháng thuốc của noãn nang cầu trùng đối với các hoạt chất trị cầu trùng thế hệ mới.

Giá trị tham khảo

Bản khóa luận là tài liệu chuyên khảo hữu ích cho:

• Sinh viên chuyên ngành Thú y, Chăn nuôi - Thú y tham khảo phương pháp luận chẩn đoán ký sinh trùng bằng kỹ thuật phù nổi Fülleborn, thiết kế lô thí nghiệm dược lý thú y và kỹ thuật quản lý đàn lợn giống sinh sản.
• Cán bộ kỹ thuật và chủ trang trại chăn nuôi lợn rừng, lợn đặc sản bán hoang dã ứng dụng quy trình phối giống trực tiếp, quy trình tiêm phòng vaccine định kỳ và phác đồ điều trị bệnh đường ruột, hô hấp, ký sinh trùng.
• Các nội dung có giá trị tham khảo cao nhất gồm: chương tổng quan tài liệu về vòng đời, cơ chế miễn dịch và đặc điểm hình thái noãn nang cầu trùng lợn; quy trình chẩn đoán phân biệt tiêu chảy do cầu trùng với E. coli, Clostridium perfringens, TGE, hồng lỵ và phó thương hàn; cùng phác đồ chi tiết sử dụng thuốc phòng trị cầu trùng bằng Sulphachlopyrazin sodium (Vinacoc.ACB) và Hanzuril 50.

Câu hỏi thường gặp

Khóa luận nghiên cứu trên đối tượng vật nuôi cụ thể nào và cơ cấu con lai ra sao?
Nghiên cứu được tiến hành trên đàn lợn rừng lai thế hệ F2, là con lai giữa đực lợn rừng nguyên chủng phối với nái lai F1 (sản phẩm lai giữa đực lợn rừng và nái địa phương giống Pác Nặm), được nuôi theo phương thức bán chăn thả tại trại động vật bán hoang dã.

Phương pháp xét nghiệm nào được dùng để xác định noãn nang cầu trùng trong phân?
Tác giả sử dụng phương pháp phù nổi Fülleborn cải tiến. Mẫu phân (5 – 10g) được hòa tan trong dung dịch NaCl bão hòa để noãn nang (oocyst) có tỷ trọng nhẹ hơn dung dịch nổi lên bề mặt và bám vào phiến kính, sau đó quan sát định tính và định lượng dưới kính hiển vi quang học.

Các loại vaccine chính nào đã được tác giả trực tiếp tiêm phòng cho đàn lợn tại cơ sở?
Tác giả đã tham gia tiêm 4 loại vaccine gồm: vaccine Dịch tả lợn nhược độc chủng C (160 con), vaccine Tai xanh PRRS nhược độc chủng JXA1-R (150 con), vaccine Tụ dấu lợn (155 con) và vaccine Lở mồm long móng (22 con).

Hoạt chất chính của thuốc Vinacoc.ACB dùng trong thử nghiệm điều trị cầu trùng là gì?
Vinacoc.ACB là chế phẩm dạng bột hòa tan chứa hoạt chất Sulphachlopyrazin sodium salt hàm lượng 30g trong 100g thuốc (tá dược Lactose vừa đủ), được dùng với liều điều trị 2g thuốc cho 20kg thể trọng/ngày trong 3 đến 5 ngày liên tục.

Kết quả công tác phối giống đàn lợn nái tại cơ sở đạt tỷ lệ thụ thai là bao nhiêu?
Trong quá trình thực tập, tác giả đã ghép đôi giao phối trực tiếp cho 25 nái sinh sản, trong đó số nái thụ thai đạt ngay lần phối đầu tiên là 24 con, đạt tỷ lệ đậu thai 96,00%.

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của sinh viên Nguyễn Hữu Khánh đã hoàn thành toàn diện các nhiệm vụ phục vụ sản xuất và thực nghiệm khoa học chuyên sâu về bệnh cầu trùng trên đàn lợn rừng lai F2 tại cơ sở thực tập Tức Tranh, Thái Nguyên. Công trình đã làm rõ đặc điểm dịch tễ nhiễm noãn nang, chứng minh hiệu lực điều trị của hai chế phẩm Vinacoc.ACB và Hanzuril 50, đồng thời xây dựng các phác đồ chăm sóc, tiêm phòng và can thiệp nội khoa hiệu quả cho đàn lợn rừng lai bán hoang dã. Kết quả nghiên cứu đóng góp nguồn tư liệu thực tiễn có giá trị cho công tác chăn nuôi và thú y phòng chống bệnh ký sinh trùng đường tiêu hóa trên động vật nuôi đặc sản.

Trích đoạn nội dung tài liệu

72 ĐẠI HỌC THÁI NGUYÊN TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM NGUYỄN HỮU KHÁNH Tên đề tài: “BỆNH CẦU TRÙNG TRÊN LỢN RỪNG LAI F2 NUÔI TẠI TRẠI CHĂN NUÔI ĐỘNG VẬT BÁN HOANG DÃ VÀ HIỆU QUẢ ĐIỀU TRỊ CỦA HAI LOẠI THUỐC VINACOC. ACB VÀ HANZURIL 50” KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP ĐẠI HỌC Hệ đào tạo : Chính quy Chuyên ngành : Thú y Khoa : Chăn nuôi thú y Khóa học : 2009 - 2014 Giảng viên hướng dẫn: PGS. Trần Văn Phùng Khoa Chăn nuôi thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên Thái Nguyên - 2013 n 65 LỜI CẢM ƠN Qua quá trình học tập lý thuyết tại trường và thời gian thực tập tốt nghiệp tại cơ sở nhờ sự nỗ lực của bản thân và sự giúp đỡ của thầy cô, bạn bè, tôi đã hoàn thành bản khoá luận tốt nghiệp này. Tôi xin bày tỏ lòng biết ơn tới Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi- Thú y, các thầy cô giáo đã dìu dắt tôi trong suất thời gian học tập tại trường.

Đặc biệt tôi xin cảm ơn sự quan tâm, giúp đỡ của thầy giáo PGS. Trần Văn Phùng đã tận tình chỉ bảo, hướng dẫn để tôi hoàn thành bản khoá luận tốt nghiệp. Cũng qua đây tôi xin gửi lời cảm ơn sâu sắc tới ban quản lý trại chăn nuôi động vật hoang dã của Chi nhánh nghiên cứu & Phát triển động thực vật bản địa đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình thực tập tại trại. Tôi xin được bày tỏ lòng biết ơn tới gia đình, bạn bè đã động viên, giúp đỡ tôi hoàn thành tốt việc học tập, nghiên cứu của mình trong suất quá trình học tập vừa qua.

Tôi xin chân thành cảm ơn ! Thái Nguyên, ngày 8 tháng 12 năm 2013 Sinh viên Nguyễn Hữu Khánh n 66 LỜI NÓI ĐẦU Với phương châm “học đi đôi với hành”,“lý thuyết gắn liền với thực tiễn”, thực tập tốt nghiệp là giai đoạn cuối cùng trong giai đoạn cuối cùng trong chương trình đào tạo của các trường đại học nói chung và trường Đại Học Nông Lâm Thái Nguyên nói riêng. Giai đoạn thực tập tốt nghiệp chiếm một vị trí quan trọng đối với mỗi sinh viên trước khi ra trường. Đây là khoảng thời gian cần thiết để sinh viên tiếp cận với thực tiễn sản xuất, có điều kiện áp dụng lý thuyết vào thực tiễn sản xuất nhằm hệ thống, củng cố lại kiến thức đã được học trên giảng đường, từ đó nâng cao được trình độ chuyên môn, rèn luyện cho sinh viên kỹ năng tổ chức, triển khai các hoạt động, ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất, tạo cho mình tác phong làm việc đúng đắn, sáng tạo để sau này khi ra trường trở thành người cán bộ giỏi về chuyên môn, vững về tay nghề, đáp ứng được yêu cầu thực tế, góp phần xứng đáng vào sự nghiệp phát triển đất nước. Xuất phát từ nguyện vọng của bản thân, sự nhất trí của nhà trường, Ban chủ nhiệm khoa Chăn nuôi Thú y - Trường Đại học Nông Lâm Thái Nguyên cùng với sự giúp đỡ, hướng dẫn tận tình của thầy giáo PGS.

Trần Văn Phùng và sự tiếp nhận của Trại chăn nuôi động vật hoang dã của Chi nhánh nghiên cứu & Phát triển động thực vật bản địa, tôi đã thực hiện đề tài: “Bệnh cầu trùng trên lợn rừng lai F2 nuôi tại trại chăn nuôi động vật bán hoang dã và hiệu quả điều trị của hai loại thuốc Vinacoc. ACB và Hanzuril 50”. Do bước đầu đầu làm quen với nghiên cứu khoa học, kiến thức chuyên môn chưa sâu, kinh nghiệm thực tế chưa nhiều và thời gian thực tập ngắn nên bản khoá luận của tôi không tránh khỏi những hạn chế, thiếu sót. Tôi rất mong được những ý kiến đóng góp quý báu từ các thầy cô giáo để bản khoá luận của tôi được hoàn thiện hơn.

n 67 DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT Từ viết tắt Nghĩa trong khoá luận Cs : Cộng sự E. : Isospora Nxb : nhà xuất bản Sp : Species TT : Thể trọng n 68 MỤC LỤC Trang PHẦN 1: CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT. ĐIỀU TRA CƠ BẢN. Điều kiện tự nhiên của cơ sở thực tập tốt nghiệp.

Vị trí địa lý. Địa hình đất đai. Điều kiện khí hậu thủy văn. Điều kiện kinh tế - xã hội.

Tình hình sản xuất của Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã thuộc Công ty NC & PT động thực vật bản địa (NC&PT động thực vật bản địa). Tổ chức quản lí cơ sở của Trại chăn nuôi động vật bán hoang dã. Ngành trồng trọt. Đối với ngành chăn nuôi.

Công tác thú y của trại. Đánh giá chung. CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT. Nội dung công tác phục vụ sản xuất.

Công tác chăm sóc nuôi dưỡng. Biện pháp thực hiện. Kết quả thực hiện. Công tác chăn nuôi đàn lợn sinh sản.

KẾT LUẬN ĐỀ NGHỊ. 16 PHẦN 2: CHUYÊN ĐỀ NGHIÊN CỨU KHOA HỌC. Mục tiêu của đề tài:. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài.

TỔNG QUAN TÀI LIỆU. Cơ sở khoa học của đề tài. Đặc điểm của cầu trùng lợn. Những vấn đề chung về bệnh cầu trùng.

Miễn dịch học của bệnh cầu trùng. Đặc điểm sinh trưởng của lợn rừng lai F2(♂rừng x ♀ ĐP Pác Nặm) 39 2. Đặc điểm lợn con giai đoạn sơ sinh dến 90 ngày tuổi. Tình hình nghiên cứu trong nước và ngoài nước.

Tình hình nghiên cứu trong nước. Tình hình nghiên cứu ngoài nước. Vài nét về các loại thuốc sử dụng trong thí nghiệm. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.

Đối tượng nghiên cứu. Nội dung nghiên cứu. Tình hình nhiễm cầu trùng ở lợn rừng lai nuôi tại trại chăn nuôi động vật hoang dã Tức Tranh. Thử nghiệm hiệu lực của hai loại thuốc Vinacoc.ACB và Hanzurin dùng để điều trị bệnh cầu trùng cho lợn rừng lai.

Địa điểm và thời gian nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu. Phương pháp nghiên cứu tình hình mắc bệnh. Phương pháp lấy mẫu.

Phương pháp xét nghiệm mẫu. Phương pháp đánh giá cường độ nhiễm. Phương pháp so sánh hiệu quả điều trị bệnh của hai loại thuốc Vinacoc. ACB và Hanzuril.

Các chỉ tiêu và phương pháp theo dõi. Chỉ tiêu về tình hình mắc bệnh. Các chỉ tiêu theo dõi về sự lưu hành oocyst tại ngoại cảnh. Chỉ tiêu theo dõi về so sánh hiệu quả của thuốc Vinacoc.ACB và Hanzuril.

Phương pháp xử lý số liệu. KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN. Tình hình nhiễm cầu trùng của lợn rừng lai nuôi tại trại chăn nuôi động vật hoang dã - Chi nhánh NC&PT động thực vật bản địa. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng của đàn lợn rừng lai.

Cường độ nhiễm cầu trùng lợn. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo tuổi. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo tính biệt. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo tình trạng vệ sinh thú y.

Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo trạng thái phân. Kết quả thử nghiệm khả năng phòng trị cầu trùng của hai loại thuốc Vinacoc. ACB và Hanzuril. Độ an toàn của hai loại thuốc Vinacoc.ACB và Hanzuril dùng trong phòng trị bệnh cầu trùng ở lợn rừng.

Hiệu lực của hai loại thuốc trị cầu trùng cho lợn rừng lai. Sinh trưởng tích lũy của lợn rừng lai. Hiệu quả kinh tế của việc sử dụng hai loại thuốc. KẾT LUẬN, TỒN TẠI VÀ ĐỀ NGHỊ.

62 TÀI LIỆU THAM KHẢO. Tài liệu tiếng Việt. Tài liệu Tiếng Anh. 64 n 71 DANH MỤC CÁC BẢNG Trang Bảng 1.

Diện tích đất đai của xã Tức Tranh .2: Kết quả công tác tiêm phòng. Kết quả công tác điều trị bệnh. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng của đàn lợn rừng lai.2 Cường độ nhiễm cầu trùng của lợn rừng lai. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo tuổi.

Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo tính biệt. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo tình trạng vệ sinh thú y. Tỷ lệ nhiễm cầu trùng lợn theo trạng thái phân. Độ an toàn của hai loại thuốc Vinacoc ACB và Hanzuril 50 dùng để điều trị bệnh cầu trùng ở lợn.

Hiệu lực của hai loại thuốc trị cầu trùng lợn. Khối lượng lợn con thí nghiệm. Chi phí sử dụng thuốc của lợn thí nghiệm. 61 n 1 PHẦN 1 CÔNG TÁC PHỤC VỤ SẢN XUẤT 1.

ĐIỀU TRA CƠ BẢN 1. Điều kiện tự nhiên của cơ sở thực tập tốt nghiệp Trại chăn nuôi động vật hoang dã của Chi nhánh nghiên cứu & Phát triển động thực vật bản địa được xây dựng trên địa bàn xã Tức Tranh, huyện Phú Lương, tỉnh Thái Nguyên. Đây là xã thuộc phía nam của huyện Phú Lương có các điều kiện tự nhiên như sau: 1. Vị trí địa lý Xã Tức Tranh thuộc huyện Phú Lương là một xã trung du miền núi của tỉnh Thái Nguyên, nằm ở phía Nam của huyện cách trung tâm thành phố 30km, với tổng diện tích là 2.

Vị trí địa lí của xã như sau: - Phía Bắc giáp xã Phú Đô và xã Yên Lạc - Phía Đông giáp xã Minh Lập và Phú Đô - Phía Tây giáp xã Yên Lạc và xã Phấn Mễ - Phía Nam giáp xã Vô Tranh Xã Tức Tranh bao gồm 24 xóm và chia thành 4 vùng. - Vùng phía Tây bao gồm 5 xóm: Tân Thái, Bãi Bằng, Khe Cốc, Minh Hợp, Đập Tràn. - Vùng phía đông bao gồm 7 xóm: Gốc Lim, Đan Khê, Thác Dài, Gốc Gạo, Ngoài Tranh, Đồng Lòng. - Vùng tâm bao gồm 7 xóm: Cây Thị, Khe Xiêm, Sông Găng, Đồng Danh, Đồng Hút, Quyết Thắng, Quyết Tiến.

- Vùng phía bắc gồm 5 xóm: Gốc Cọ, Gốc Mít, Đồng Lường, Đồng Tâm, Đồng Tiến. Địa hình đất đai Xã Tức Tranh có tổng diện tích là 2.559,35 ha, trong đó diện tích đất sử dụng là 2254,35 ha, chiếm 99,8% đất chưa sử dụng là 5 ha chiếm 0,2% tổng diện tích đất tự nhiên của xã, diện tích đất chưa sử dụng chiếm tỷ lệ rất nhỏ, đó là những vùng đất ven đường, ven sông. Diện tích đất đai của xã Tức Tranh Diện tích đất Loại đất Tỷ lệ (%) (ha) Tổng diện tích đất tự nhiên 2559,35 100 Đất nông nghiệp 1211,3 47,33 Đất lâm nghiệp 766,67 29,96 Đất ở 423,3 16,54 Đất xây dựng các công trình phúc lợi xã hội 153,08 5,98 Đất chưa sử dụng 5 0,2 (Nguồn số liệu: UBND xã Tức Tranh) Mặc dù là xã sản xuất nông nghiệp, tuy nhiên diện tích đất bình quân đầu người của xã rất nhỏ, chỉ có 0,15 ha/người trong đó đất trồng lúa chỉ có 0,03 ha/ người, đất trồng hoa màu 0,008 ha/ người. Diện tích đất mặt nước của xã tương đối ít chủ yếu là sông, suối, ao, đầm.