PHẦN MỞ ĐẦU 1. Lý do chọn đề tài Sự phát triển của trí thông minh nhân tạo đang vượt xa những gì con người có thể tưởng tượng trước đây. Nổi bật giữa làn sóng tiến bộ ấy, chatbot đã khẳng định được vai trò quan trọng của mình trong nhiều lĩnh vực cuộc sống. Khái niệm chatbot hay chatbox hay hệ thống trả lời tự động bắt đầu sôi động kể từ 2016 khi các công ty lớn như Microsoft (Cortana), Google (Google Assistant), Facebook (M), Apple (Siri), Samsung (Viv), WeChat, Slack đã giới thiệu các trợ lý ảo của mình, là các hệ thống trả lời tự động.
Chính thức đặt cược lớn vào cuộc chơi chatbot, với mong muốn tạo ra một trợ lý ảo thực sự thông minh tồn tại trong hệ sinh thái các sản phẩm của mình[1]. Kết hợp những đoạn hội thoại được thiết lập sẵn và dựa vào mạng thần kinh có khả năng học, chatbot có thể dự đoán, đưa ra được câu trả lời phù hợp, chính xác về câu hỏi hay phát biểu của người dùng theo cách lược bỏ bớt những từ rườm rà của một câu hoàn chỉnh, để bắt chước theo văn nói ngắn gọn thông thường. Theo đó, nó có thể ứng dụng vào mọi lĩnh vực và dịch vụ như thương mại điện tử, dự báo thời tiết,. Theo ghi nhận thực tế, tùy thuộc vào cách những chương trình cụ thể được lập trình, chúng ta có thể chia thành hai nhóm lớn: Thực hiện công việc theo lệnh đã được lập trình trước (simple chatbox) và thực hiện công việc bằng cách đào tạo (smart chatbox).
Chatbot xuất hiện như chìa khóa giải quyết vấn đề này cho các doanh nghiệp, đặc biệt trong hoạt động giao tiếp và kết nối với các khách hàng. Chatbox trực tuyến giúp tiết kiệm thời gian, công sức bằng cách hỗ trợ người dùng một cách hoàn toàn tự động. e 2 Với sức mạnh của trợ lý ảo chatbot, chúng ta có thể ứng dụng vào thực tế để nâng cao chất lượng phục vụ khách hàng, giảm chi phí vận hành, gia tăng lợi thế cạnh tranh thích ứng nhanh trong thời kỳ hậu ứng dụng, đón đầu cách mạng công nghiệp 4. Trường Cao đẳng Bình Định là đơn vị đào tạo đa ngành nghề, đáp ứng nhu cầu giáo dục của địa phương, các tỉnh miền Trung và Tây Nguyên.
Nhà trường chính thức đi vào hoạt động vào năm 1965, đến cuối năm 2009 đã trả qua 5 giai đoạn phát triển và đã cung cấp hàng nghìn nhân lực tri thức sư phạm và ngoài sư phạm. Tuy nhiên số, lượng tuyển sinh của trường giảm mạnh trong những năm gần đây đã gây khó khăn cho nhiều hoạt động của Trường. Mặt khác, theo quyết định của UBND tỉnh Bình Định từ ngày 01/01/2019 thì 4 Trường Trung cấp trên địa bàn tỉnh được sáp nhập vào Trường Cao đẳng Bình Định. Do đó, nhà trường hiện có gồm 75 ngành nghề được đào tạo trình độ trung cấp và cao đẳng (gồm trong và ngoài sư phạm) và gần 30 ngành nghề đào tạo trình độ sơ cấp.
Vì vậy, việc sử dụng nhân sự trong tư vấn tuyển sinh gặp nhiều khó khăn vì không nắm hết các nội dung tư vấn như: trình độ đào tạo, chương trình đào tạo, thời gian khóa học, học phí… nên sẽ không đáp ứng được nhu cầu người học. Trong khi đó, tuyển sinh đào tạo hiện nay có một khối lượng lớn các tài liệu điện tử cho phép tìm kiếm của bất kỳ thông tin tuyển sinh nào, thông tin tuyển sinh thường xuyên thay đổi và cập nhật hằng năm cho phù hợp với tình hình thực tế của ngành. Tuy nhiên, dữ liệu này vẫn chưa được khai thác triệt để. Trong tình hình thực tế hiện nay, cần ứng dụng tốt công nghệ thông tin và truyền thông, để công tác thông tin tuyển sinh ngày càng dễ tiếp cận.
Vì vậy, vấn đề tư vấn học sinh và phụ huynh của học sinh biết về tất cả thông tin tuyển sinh của Nhà trường là rất cần thiết. e 3 Với những lý do trên, tôi quyết định chọn đề tài “Xây dựng hệ thống trả lời tự động tư vấn tuyển sinh tại Trường Cao đẳng Bình Định” nhằm giúp cho học sinh và phụ huynh của học sinh quan tâm có hiểu biết về công tác tuyển sinh của Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Lao động thương binh và Xã hội nói chung và của Trường Cao đẳng Bình Định nói riêng để từ đó có lựa chọn đúng đắn trường và ngành sẽ học trong tương lai. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu Mục tiêu của đề tài là ứng dụng học máy để xây dựng một hệ thống trả lời tự động nhằm ứng dụng có hiệu quả cho công tác tư vấn tuyển sinh tại Trường Cao đẳng Bình Định. Để hoàn thành mục tiêu trên cần thực hiện các nội dung sau: Nghiên cứu tổng quát về hệ thống hỏi-đáp tự động, tập trung nghiên cứu các phương pháp có thể áp dụng cho ngôn ngữ tiếng Việt dựa trên những thành quả xử lý ngôn ngữ tiếng Việt đã có.
Dựa trên những nghiên cứu này, nhằm đề xuất ra được một giải pháp xây dựng hệ hỗ trợ tư vấn tự động bằng tiếng Việt trong tuyển sinh đào tạo. Những nghiên cứu này làm cơ sở lý thuyết cũng như thực nghiệm cho việc xây dựng các hệ thống trả lời tự động (hỏi-đáp) tiếng Việt có hiệu quả trong tương lai. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu Đối tượng nghiên cứu + Học máy. + Xử lý ngôn ngữ tự nhiên.
+ Hệ thống trả lời tự động. Phạm vi nghiên cứu Hệ thống trả lời tự động dạng văn bản. Nội dung trả lời giới hạn trong chủ đề liên quan đến các vấn đề tuyển sinh Trường Cao đẳng Bình Định. Phƣơng pháp nghiên cứu Phương pháp lý thuyết Nghiên cứu tài liệu, ngôn ngữ lập trình và công nghệ liên quan.
Tổng hợp các tài liệu, phân tích và xây dựng mô hình hệ thống. Phương pháp thực nghiệm Phân tích yêu cầu thực tế của bài toán và đề xuất giải pháp xây dựng hệ thống trả lời tự động hỗ trợ tư vấn tuyển sinh. Xây dựng dữ liệu và hệ thống thông tin dựa trên các dữ liệu, số liệu và thống kê tuyển sinh của Nhà trường. Đánh giá kết quả thực nghiệm.
Công cụ và kỹ thuật sử dụng + Ngôn ngữ lập trình: Python + Định dạng dữ liệu: JSON + Thư viện xử lý ngôn ngữ tự nhiên: NLTK, PYVI + Xây dựng mô hình học máy: TFlearn của Tensorflow. TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG TRẢ LỜI TỰ ĐỘNG Chương này trình bày tổng quan về hệ thống trả lời tự động và một số kỹ thuật học máy, xử lý ngôn ngữ tự nhiên thường dùng trong các hệ thống trả lời tự động.1 Hệ thống trả lời tự động 1.1 Hệ thống trả lời tự động là gì? Hệ thống trả lời tự động là hệ thống được xây dựng để thực hiện việc tìm kiếm tự động câu trả lời từ một tập lớn các tài liệu cho câu hỏi đầu vào một cách chính xác. Từ những năm 1960, các hệ thống hỏi đáp đầu tiên đã được ra đời. Điểm chung trong các hệ thống này là sử dụng cơ sở dữ liệu được thiết kế bằng tay bởi các chuyên gia trong lĩnh vực được chọn.
Giai đoạn những năm 1970- 1980, có nhiều dự án lớn hướng đến việc “hiểu văn bản” và xây dựng hệ thống hỏi đáp dựa trên các mô hình ngôn ngữ thống kê. Hội nghị TREC diễn ra hàng năm (bắt đầu từ cuối những năm 1990) thu hút sự tham gia của rất nhiều các nhóm nghiên cứu cũng đã góp phần rất lớn trong việc thúc đẩy các nghiên cứu về hệ thống hỏi đáp. Cuối những năm 1990, world wide web ra đời và nhanh chóng phát triển bùng nổ trở thành một kho ngữ liệu khổng lồ. Các nhà nghiên cứu về hệ thống hỏi đáp cũng bắt đầu khai thác web như là một nguồn cho việc tìm kiếm câu trả lời.
Các kĩ thuật mới đòi hỏi tốc độ cao, khả năng xử lý lượng dữ liệu web lớn đang rất được quan tâm.1 : Lĩnh vực trả lời tự động.2 Lịch sử phát triển các hệ thống trả lời tự động Trả lời câu hỏi tự động đã là một chủ đề được nghiên cứu và phát triển kể từ những ứng dụng AI đầu tiên. Sức mạnh máy tính đã tăng lên kể từ khi các hệ thống đầu tiên như vậy được phát triển và phương pháp luận chung đã thay đổi từ việc sử dụng cơ sở kiến thức được mã hóa thủ công về các lĩnh vực đơn giản sang sử dụng các tập hợp văn bản làm nguồn tri thức chính trên các lĩnh vực phức tạp hơn. Thuật ngữ “Chatbot” dường như chỉ mới được đưa vào bảng từ vựng cách đây vài năm, nhưng dự kiến sẽ có đến 80% doanh nghiệp toàn cầu sẽ sử dụng chúng vào năm 2020. Nhưng có rất ít người biết rằng Chatbot có một lịch sử phát triển rất lâu đời từ những thập niên 50 của thế kỷ trước[15].2: Lịch sử hình thành và phát triển của Chatbot (Nguồn: congdongchatbot.com) e 7 Trong sự phát triển nhanh như vũ bão của làn sóng cách mạng công nghiệp 4.0, nhiều chương trình dựa trên trí thông minh nhân tạo (AI) được biểu hiện dưới nhiều dạng như hình ảnh, âm thanh và giọng nói.
Bots cũng sẽ có thể làm được nhiều thứ như con người và có khả năng thay thế con người, chẳng hạn như bán hàng, thanh toán hóa đơn, chẩn đoán bệnh tật, quản lý tài chính và cuối cùng là thấu hiểu cảm giác của con người.3 Một số hệ thống trả lời tự động tiêu biểu - Giải trí: Các Chatbot giải trí trực tuyến tốt nhất dựa trên AI có thể là Mitsuku, Rose, Insomno Bot…trong qua trình tương tác với người dùng Bot có thể hiểu được tâm trạng người dùng với sự đa dạng của ngôn ngữ. - Thời tiết: Poncho, Siri, Cortana… là ChatBot được thiết kế để trở thành một chuyên gia thời tiết, ngoài dự báo thời tiết chúng còn gửi cảnh báo khi thời tiết xấu với sự chấp thuận của người dùng. - Từ thiện: Để nâng cao nhận thức của con người về cuộc khủng hoảng nước ở Ethiopia, Yeshi là một ChatBot giúp người dùng có trải nghiệm sâu sắc về cuộc sống khắc nghiệt ở nơi đây. - Nhà hàng và các ngành bán lẻ: Đi cùng với chuỗi các cửa hàng thì việc sở hữu các kênh bán lẻ online là một trong những kênh kinh doanh chính của nhiều của nhiều cửa hàng bán lẻ hiện nay.
Cùng với những hình thức tiếp thị online như Email, SMS, việc xây dựng chat bot qua Fanpage Facebook cũng sẽ là một trong những công cụ đắc lực trong việc thúc đẩy doanh thu, xây dựng thương hiệu và tiết kiệm được tối đa chi phí nhất.