Xây Dựng Và Sử Dụng Hệ Thống Bài Tập Tiếp Cận Năng Lực Của PISA Chương “Chất Khí” - Vật Lý 10

Chương trình PISA (Programme for International Student Assessment) là một chương trình đánh giá học sinh quốc tế do OECD… 102 trang · Đại học Đà Nẵng · 2018.

• Tác giả: Nguyễn Thị Ngọc Hiệp
• Người hướng dẫn: TS. Phùng Việt Hải
• Trường học: Đại học Đà Nẵng
• Chuyên ngành: Sư phạm Vật lí
• Đề tài: Hệ Thống Bài Tập Tiếp Cận Năng Lực PISA Chương Chất Khí - Vật Lý 10
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2018
• Địa điểm: Đà Nẵng

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC KÍ HIỆU VÀ CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC HÌNH
• DANH MỤC BẢNG BIỂU
• MỞ ĐẦU
• 0.1. Lý do chọn đề tài
• 0.2. Mục đích nghiên cứu
• 0.3. Nhiệm vụ nghiên cứu
• 0.4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 0.5. Phương pháp nghiên cứu
• 0.6. Tổng quan vấn đề nghiên cứu
• 1. CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN VỀ PISA VÀ VIỆC ĐÁNH GIÁ NĂNG LỰC HỌC SINH THEO PISA
• 1.1. Khái niệm về Pisa
• 1.2. Các năng lực hình thành
• 1.2.1. Năng lực Toán học
• 1.2.2. Năng lực Khoa học
• 1.2.3. Năng lực Đọc hiểu
• 1.3. Đặc điểm
• 1.4. Đề thi và mã hóa trong PISA
• 1.4.1. Đề thi
• 1.4.2. Các kiểu câu hỏi được sử dụng trong đề thi Pisa
• 1.4.2.1. Câu hỏi PISA dạng Multiple choice (nhiều lựa chọn)
• 1.4.2.2. Câu hỏi đóng (close – constructed response question)
• 1.4.2.3. Câu hỏi mở (open – constructed response question)
• 1.4.3. Mã hóa trong Pisa
• 2. CHƯƠNG 2: XÂY DỰNG HỆ THỐNG BÀI TẬP TIẾP CẬN NĂNG LỰC CỦA PISA CHƯƠNG “CHẤT KHÍ” – VẬT LÍ 10
• 2.1. Nội dung kiến thức chương “Chất khí” – Vật lí 10
• 2.2. Cấu trúc logic nội dung kiến thức chương “Chất khí” – Vật lí 10
• 2.3. Xây dựng hệ thống bài tập tiếp cận năng lực của PISA chương “Chất khí” – Vật lí 10
• 2.4. Bảng tổng hợp các bài tập tình huống đã xây dựng
• 2.5. Nội dung hệ thống bài tập tiếp cận năng lực của PISA chương “Chất khí” – Vật lí 10
• 2.6. Ý tưởng sử dụng các bài tập PISA chương “Chất khí” – Vật lí 10
• 2.7. Trong hoạt động dạy của giáo viên và hoạt động kiểm tra học sinh
• 2.8. Một số giáo án và đề kiểm tra minh họa
• 2.9. Xây dựng phiếu đánh giá thực nghiệm sư phạm
• 3. CHƯƠNG 3: THỰC NGHIỆM SƯ PHẠM
• 3.1. Mục đích của thực nghiệm sư phạm
• 3.2. Nhiệm vụ của thực nghiệm sư phạm
• 3.3. Đối tượng thực nghiệm sư phạm
• 3.4. Phạm vi thực nghiệm sư phạm
• 3.5. Thời điểm thực nghiệm sư phạm
• 3.6. Phương pháp thực nghiệm sư phạm
• 3.7. Tổ chức thực nghiệm sư phạm
• 3.8. Phương pháp khảo sát chuyên gia
• 3.9. Thực nghiệm sư phạm ở trường phổ thông
• 3.10. Đánh giá kết quả thực nghiệm sư phạm
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• Ý KIẾN CỦA NGƯỜI HƯỚNG DẪN

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Bài Tập PISA Vật Lý 10 Chương Chất Khí

Chương trình PISA (Programme for International Student Assessment) là một chương trình đánh giá học sinh quốc tế do OECD điều phối. Mục đích chính của PISA là đánh giá khả năng vận dụng kiến thức và kỹ năng của học sinh 15 tuổi vào thực tiễn cuộc sống. Điều này giúp đánh giá chất lượng giáo dục của một quốc gia một cách khách quan và toàn diện. PISA không chỉ đơn thuần là một kỳ thi, mà còn là một xu hướng đánh giá quốc tế, ảnh hưởng đến cách các quốc gia nhìn nhận và cải thiện hệ thống giáo dục của mình. Việc xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập tiếp cận năng lực PISA trong chương trình Vật lý 10, đặc biệt là chương Chất Khí, là một bước tiến quan trọng để nâng cao chất lượng dạy và học.

1.1. Mục Tiêu Đánh Giá Năng Lực Theo Chuẩn PISA

Mục tiêu của việc đánh giá năng lực theo chuẩn PISA không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra kiến thức lý thuyết. Quan trọng hơn, nó tập trung vào khả năng ứng dụng kiến thức vào các tình huống thực tế, khả năng giải quyết vấn đề, và khả năng tư duy phản biện. Theo tài liệu gốc, PISA chú trọng xem xét và đánh giá các vấn đề như chính sách công, hiểu biết phổ thông và học tập suốt đời. Điều này đòi hỏi học sinh không chỉ nắm vững kiến thức mà còn phải biết cách sử dụng chúng một cách linh hoạt và sáng tạo.

1.2. Tại Sao Cần Bài Tập Vật Lý 10 Chương Chất Khí Theo PISA

Việc áp dụng bài tập Vật lý 10 chương Chất Khí theo PISA giúp học sinh làm quen với các dạng bài tập mang tính ứng dụng cao, gắn liền với thực tiễn. Điều này giúp học sinh không còn cảm thấy nhàm chán với những bài tập rập khuôn, cứng nhắc, mà thay vào đó, thấy được sự liên hệ giữa kiến thức Vật lý và cuộc sống hàng ngày. Theo nghiên cứu, việc này cũng giúp học sinh phát triển các kỹ năng mềm như làm việc nhóm, giao tiếp, và tư duy phản biện, những kỹ năng cần thiết cho sự thành công trong thế kỷ 21.

II. Thách Thức Khi Dạy Bài Tập Năng Lực PISA Vật Lý

Mặc dù việc áp dụng bài tập năng lực PISA Vật lý mang lại nhiều lợi ích, nhưng cũng đặt ra không ít thách thức cho cả giáo viên và học sinh. Một trong những thách thức lớn nhất là sự khác biệt giữa phương pháp dạy và học truyền thống và phương pháp tiếp cận PISA. Giáo viên cần thay đổi cách dạy, từ việc truyền đạt kiến thức một chiều sang việc tạo điều kiện cho học sinh tự khám phá và giải quyết vấn đề. Học sinh cũng cần thay đổi cách học, từ việc học thuộc lòng sang việc tư duy và ứng dụng kiến thức.

2.1. Thiếu Tài Liệu Tham Khảo Về Bài Tập PISA Vật Lý 10

Một trong những khó khăn lớn nhất mà giáo viên gặp phải là thiếu tài liệu tham khảo về bài tập PISA Vật lý 10. Hiện nay, nguồn tài liệu cho giáo viên tham khảo còn khá ít, chưa rõ ràng. Điều này gây khó khăn cho giáo viên trong việc thiết kế và lựa chọn các bài tập phù hợp với trình độ và năng lực của học sinh. Theo tài liệu gốc, việc xây dựng hệ thống bài tập tiếp cận năng lực PISA đòi hỏi giáo viên phải đầu tư rất nhiều thời gian và công sức.

2.2. Thay Đổi Phương Pháp Dạy và Học Vật Lý 10

Việc chuyển đổi từ phương pháp dạy và học truyền thống sang phương pháp tiếp cận PISA đòi hỏi sự thay đổi lớn trong tư duy và cách làm của cả giáo viên và học sinh. Giáo viên cần trở thành người hướng dẫn, tạo điều kiện cho học sinh tự khám phá và giải quyết vấn đề. Học sinh cần chủ động hơn trong việc học tập, tự tìm tòi và nghiên cứu. Sự thay đổi này đòi hỏi sự nỗ lực và kiên trì từ cả hai phía.

2.3. Đánh Giá Năng Lực Học Sinh Theo Chuẩn PISA

Đánh giá năng lực học sinh theo chuẩn PISA không chỉ dừng lại ở việc kiểm tra kiến thức lý thuyết. Quan trọng hơn, nó tập trung vào khả năng ứng dụng kiến thức vào các tình huống thực tế, khả năng giải quyết vấn đề, và khả năng tư duy phản biện. Điều này đòi hỏi giáo viên phải có phương pháp đánh giá phù hợp, không chỉ dựa vào điểm số mà còn phải xem xét quá trình học tập và phát triển của học sinh.

III. Cách Xây Dựng Hệ Thống Bài Tập Tiếp Cận Năng Lực PISA

Để xây dựng một hệ thống bài tập tiếp cận năng lực PISA hiệu quả, cần tuân thủ một số nguyên tắc và quy trình nhất định. Đầu tiên, cần xác định rõ mục tiêu đánh giá, tức là những năng lực nào cần được đánh giá. Tiếp theo, cần lựa chọn hoặc xây dựng các bài tập phù hợp với mục tiêu đánh giá. Cuối cùng, cần thiết kế phương pháp đánh giá phù hợp, đảm bảo tính khách quan và toàn diện.

3.1. Xác Định Mục Tiêu Đánh Giá Năng Lực PISA

Mục tiêu đánh giá cần được xác định rõ ràng và cụ thể, dựa trên khung năng lực PISA. Theo tài liệu gốc, PISA đánh giá ba năng lực chính: năng lực Toán học, năng lực Khoa học, và năng lực Đọc hiểu. Trong chương Chất Khí, mục tiêu đánh giá có thể tập trung vào khả năng vận dụng kiến thức về các định luật Boyle-Mariotte, Gay-Lussac, Charles, và phương trình trạng thái khí lý tưởng vào các tình huống thực tế.

3.2. Lựa Chọn và Xây Dựng Bài Tập Vật Lý 10 Chương Chất Khí

Các bài tập Vật lý 10 chương Chất Khí cần được lựa chọn hoặc xây dựng sao cho phù hợp với mục tiêu đánh giá. Các bài tập nên mang tính ứng dụng cao, gắn liền với thực tiễn, và đòi hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức một cách linh hoạt và sáng tạo. Ví dụ, có thể sử dụng các tình huống liên quan đến áp suất lốp xe, bình khí oxy y tế, hoặc động cơ đốt trong để xây dựng các bài tập.

3.3. Thiết Kế Phương Pháp Đánh Giá Năng Lực PISA

Phương pháp đánh giá cần được thiết kế sao cho đảm bảo tính khách quan và toàn diện. Có thể sử dụng nhiều hình thức đánh giá khác nhau, như trắc nghiệm, tự luận, hoặc bài tập thực hành. Quan trọng là phải có tiêu chí đánh giá rõ ràng và cụ thể, dựa trên khung năng lực PISA. Theo tài liệu gốc, PISA sử dụng thuật ngữ mã hóa, không sử dụng khái niệm chấm bài vì mỗi một mã của câu trả lời được quy ra điểm số tùy theo câu hỏi.

IV. Hướng Dẫn Sử Dụng Bài Tập PISA Trong Dạy và Học

Việc sử dụng bài tập PISA trong dạy và học cần được thực hiện một cách linh hoạt và sáng tạo. Giáo viên có thể sử dụng các bài tập này để khởi động bài học, để minh họa kiến thức, hoặc để kiểm tra đánh giá. Quan trọng là phải tạo điều kiện cho học sinh tự khám phá và giải quyết vấn đề, thay vì chỉ cung cấp đáp án.

4.1. Sử Dụng Bài Tập PISA Để Khởi Động Bài Học

Bài tập PISA có thể được sử dụng để khởi động bài học, giúp học sinh làm quen với chủ đề và kích thích sự tò mò. Ví dụ, có thể sử dụng một tình huống thực tế liên quan đến áp suất lốp xe để giới thiệu về định luật Boyle-Mariotte. Điều này giúp học sinh thấy được sự liên hệ giữa kiến thức Vật lý và cuộc sống hàng ngày.

4.2. Sử Dụng Bài Tập PISA Để Minh Họa Kiến Thức

Bài tập PISA có thể được sử dụng để minh họa kiến thức, giúp học sinh hiểu rõ hơn về các khái niệm và định luật. Ví dụ, có thể sử dụng một bài tập liên quan đến bình khí oxy y tế để minh họa về phương trình trạng thái khí lý tưởng. Điều này giúp học sinh hiểu rõ hơn về cách các khái niệm và định luật được áp dụng trong thực tế.

4.3. Sử Dụng Bài Tập PISA Để Kiểm Tra Đánh Giá

Bài tập PISA có thể được sử dụng để kiểm tra đánh giá, giúp giáo viên đánh giá năng lực của học sinh. Quan trọng là phải có tiêu chí đánh giá rõ ràng và cụ thể, dựa trên khung năng lực PISA. Theo tài liệu gốc, PISA sử dụng nhiều hình thức câu hỏi khác nhau, như trắc nghiệm, tự luận, và bài tập thực hành.

V. Ứng Dụng Thực Tế và Kết Quả Nghiên Cứu Bài Tập PISA

Việc ứng dụng bài tập PISA trong dạy và học đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Học sinh trở nên chủ động hơn trong việc học tập, có khả năng vận dụng kiến thức vào thực tế tốt hơn, và phát triển các kỹ năng mềm cần thiết. Các nghiên cứu cũng cho thấy rằng việc sử dụng bài tập PISA giúp nâng cao chất lượng dạy và học, và giúp học sinh đạt kết quả tốt hơn trong các kỳ thi.

5.1. Nâng Cao Khả Năng Vận Dụng Kiến Thức Vật Lý

Việc sử dụng bài tập PISA giúp học sinh nâng cao khả năng vận dụng kiến thức Vật lý vào thực tế. Học sinh không chỉ học thuộc lòng các khái niệm và định luật, mà còn biết cách sử dụng chúng để giải quyết các vấn đề thực tế. Điều này giúp học sinh hiểu rõ hơn về ý nghĩa và tầm quan trọng của kiến thức Vật lý.

5.2. Phát Triển Kỹ Năng Mềm Cho Học Sinh Vật Lý 10

Việc sử dụng bài tập PISA giúp học sinh phát triển các kỹ năng mềm cần thiết, như làm việc nhóm, giao tiếp, và tư duy phản biện. Các bài tập thường đòi hỏi học sinh phải làm việc cùng nhau để giải quyết vấn đề, phải trình bày và bảo vệ ý kiến của mình, và phải tư duy một cách logic và sáng tạo.

5.3. Cải Thiện Kết Quả Học Tập Môn Vật Lý 10

Các nghiên cứu cho thấy rằng việc sử dụng bài tập PISA giúp cải thiện kết quả học tập môn Vật lý. Học sinh đạt kết quả tốt hơn trong các kỳ thi, và có khả năng tiếp thu kiến thức mới nhanh hơn. Điều này cho thấy rằng việc sử dụng bài tập PISA là một phương pháp dạy và học hiệu quả.

VI. Kết Luận và Tương Lai Của Bài Tập PISA Vật Lý 10

Việc xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập tiếp cận năng lực PISA trong chương trình Vật lý 10, đặc biệt là chương Chất Khí, là một hướng đi đúng đắn và cần được khuyến khích. Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các bài tập PISA phù hợp với chương trình Vật lý, và cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, nhà trường, và các chuyên gia giáo dục để đảm bảo hiệu quả cao nhất.

6.1. Tổng Kết Về Hệ Thống Bài Tập Tiếp Cận Năng Lực PISA

Hệ thống bài tập tiếp cận năng lực PISA là một công cụ hữu ích để nâng cao chất lượng dạy và học môn Vật lý. Nó giúp học sinh phát triển các kỹ năng cần thiết cho sự thành công trong thế kỷ 21, và giúp giáo viên đánh giá năng lực của học sinh một cách khách quan và toàn diện.

6.2. Hướng Phát Triển Bài Tập PISA Vật Lý 10 Trong Tương Lai

Trong tương lai, cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các bài tập PISA phù hợp với chương trình Vật lý, và cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa giáo viên, nhà trường, và các chuyên gia giáo dục để đảm bảo hiệu quả cao nhất. Cần tập trung vào việc xây dựng các bài tập mang tính ứng dụng cao, gắn liền với thực tiễn, và đòi hỏi học sinh phải vận dụng kiến thức một cách linh hoạt và sáng tạo.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Đổi mới căn bản, toàn diện giáo dục phổ thông theo Nghị quyết Trung ương 9 khóa XI của Đảng đặt ra mục tiêu cốt lõi là chuyển từ mô hình dạy học truyền thụ kiến thức ("học sinh biết gì") sang mô hình phát triển phẩm chất và năng lực ("học sinh có khả năng làm gì"). Trong tiến trình này, phương pháp kiểm tra, đánh giá kết quả học tập đóng vai trò định hướng việc đổi mới phương pháp dạy học.

Thực trạng dạy học môn Vật lí tại các trường trung học phổ thông (THPT) cho thấy việc kiểm tra, đánh giá chủ yếu tập trung vào việc yêu cầu học sinh ghi nhớ máy móc và vận dụng các công thức giải bài tập mang tính rập khuôn, xa rời bối cảnh đời sống thực tế. Hệ quả là học sinh gặp khó khăn trong việc nhìn nhận ý nghĩa ứng dụng của kiến thức môn học. Đồng thời, giáo viên phổ thông phải đối mặt với áp lực thời lượng (45 phút/tiết) và khối lượng kiến thức chuẩn, trong khi hệ thống tài liệu hướng dẫn xây dựng công cụ đánh giá năng lực theo chuẩn quốc tế còn hạn chế và thiếu tính đồng bộ.

Đề tài "Xây dựng và sử dụng hệ thống bài tập tiếp cận năng lực của PISA chương “Chất khí” – Vật lí 10" do tác giả Nguyễn Thị Ngọc Hiệp thực hiện tại Khoa Vật lý, Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng (năm 2018) nhằm giải quyết khoảng trống tài liệu tham khảo thực nghiệm này.

Mục tiêu nghiên cứu của khóa luận được xác định gồm 2 mục tiêu:

1. Thiết kế hệ thống bài tập Vật lí đánh giá năng lực học sinh trung học theo định hướng tiếp cận PISA thuộc chương "Chất khí" – Vật lí 10.
2. Thực nghiệm sư phạm để xác định tính khả thi và hiệu quả của hệ thống bài tập đã xây dựng.

Để đạt được các mục tiêu trên, khóa luận triển khai 5 nhiệm vụ nghiên cứu cụ thể:

1. Nghiên cứu lý luận về PISA và việc đánh giá năng lực học sinh theo khung đánh giá PISA.
2. Nghiên cứu mục tiêu, chuẩn kiến thức và kỹ năng của chương "Chất khí" – Vật lí 10.
3. Xây dựng hệ thống bài tập tình huống tiếp cận năng lực PISA cho chương "Chất khí".
4. Tiến hành thực nghiệm sư phạm nhằm kiểm chứng tính khả thi của hệ thống bài tập trong việc đánh giá năng lực giải quyết vấn đề của học sinh.
5. Xử lý dữ liệu, tiếp thu ý kiến chuyên gia và học sinh để chỉnh sửa, hoàn thiện hệ thống bài tập.

Đối tượng nghiên cứu: Hoạt động đánh giá năng lực học sinh theo hướng tiếp cận PISA và hệ thống bài tập tiếp cận năng lực PISA trong dạy học chương "Chất khí" – Vật lí 10.

Phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi nội dung: Kiến thức chương "Chất khí" (Vật lí 10) và các tình huống thực tiễn, đời sống, kỹ thuật, y tế và thời sự liên quan.
• Phạm vi khách thể: Học sinh lớp 10 theo chương trình cơ bản tại trường THPT (thực nghiệm tại trường THPT Nguyễn Thượng Hiền, thành phố Đà Nẵng).
• Thời gian nghiên cứu: 8 tháng (từ tháng 9/2017 đến tháng 4/2018).

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp

Khóa luận xây dựng dựa trên khung lý thuyết đánh giá của Chương trình Đánh giá Học sinh Quốc tế (PISA - Programme for International Student Assessment) do Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD) khởi xướng. Khung đánh giá PISA tập trung đo lường khả năng vận dụng kiến thức, kỹ năng của học sinh 15 tuổi vào giải quyết các vấn đề thực tiễn thông qua ba lĩnh vực năng lực cốt lõi: Năng lực Toán học, Năng lực Khoa học và Năng lực Đọc hiểu.

Tác giả đã cụ thể hóa khung Năng lực Khoa học của PISA thành hệ thống năng lực chuyên biệt của môn Vật lí gồm 3 nhánh năng lực chính:

• Năng lực nhận thức kiến thức Vật lí (bao gồm các mức độ: nhận biết, thông hiểu, vận dụng).
• Năng lực tìm tòi, khám phá thế giới tự nhiên dưới góc độ Vật lí (các mức độ: dự đoán, đề xuất, lập kế hoạch thực hiện).
• Năng lực vận dụng kiến thức Vật lí vào thực tiễn (các mức độ: giải thích vấn đề thực tiễn; phân tích, tổng hợp; liên hệ, so sánh; chế tạo mô hình, thiết bị).

Về kỹ thuật ra đề và mã hóa, khóa luận tuân thủ quy chuẩn thiết kế đề thi PISA:

• Cấu trúc đề thi chia thành các cụm (cluster), đơn vị bài tập (unit) và câu hỏi thành phần (item). Mỗi unit gồm phần dẫn (ngữ cảnh thực tế), các câu hỏi và các phương án trả lời.
• Dạng câu hỏi sử dụng: Câu hỏi trắc nghiệm khách quan đơn giản (chọn một phương án đúng), câu hỏi trắc nghiệm phức hợp (đánh giá chuỗi nhận định liên quan đến cùng một bối cảnh), câu hỏi đóng yêu cầu câu trả lời ngắn và câu hỏi mở đòi hỏi lập luận hoặc giải pháp sáng tạo.
• Kỹ thuật mã hóa: Không dùng hình thức chấm điểm đơn thuần mà áp dụng mã hóa câu trả lời. Hệ thống mã 1 chữ số (0: sai hoàn toàn; 1 hoặc 2: mức tối đa hoặc chưa tối đa; 9: bỏ giấy trắng) và mã 2 chữ số (chữ số đầu chỉ mức độ chính xác, chữ số thứ hai thể hiện đặc tính nhận thức hoặc lỗi tư duy của học sinh). Quy tắc mã hóa bỏ qua lỗi chính tả, ngữ pháp không làm sai lệch ngữ nghĩa.

Khóa luận phối hợp các phương pháp nghiên cứu sau:

• Phương pháp nghiên cứu lý luận: Phân tích các văn bản chỉ đạo đổi mới giáo dục, tài liệu chuyên khảo về PISA của OECD, sách giáo khoa, sách giáo viên Vật lí 10 để xác định cấu trúc mục tiêu kiến thức và năng lực.
• Phương pháp thực nghiệm và khảo sát chuyên gia: Thu thập ý kiến đánh giá từ các chuyên gia, giảng viên và giáo viên THPT thông qua phiếu lấy ý kiến; khảo sát thực tế tính khả thi của hệ thống bài tập.
• Phương pháp thực nghiệm sư phạm: Tổ chức dạy học và kiểm tra đánh giá trên đối tượng học sinh lớp 10/7 tại trường THPT Nguyễn Thượng Hiền (Đà Nẵng).
• Phương pháp thống kê toán học: Xử lý, phân tích định lượng số liệu thu được từ phiếu điều tra và bài làm của học sinh.

Nguồn dữ liệu: Dữ liệu văn bản từ chương trình giáo dục phổ thông, tài liệu PISA của OECD; thông số kỹ thuật thực tế từ nhà sản xuất (bóng đèn Rạng Đông, nồi áp suất Supor, xe Hyundai Elantra, bình khí y tế, bình khí heli); dữ liệu thời sự từ các báo điện tử về các vụ nổ bình oxy, bình khí nén và bóng bay galaxy; dữ liệu khảo sát 5 chuyên gia và kết quả bài làm thực nghiệm của học sinh.

---

Nội dung chính theo từng chương

Chương 1: Lý luận về PISA và việc đánh giá năng lực học sinh theo PISA

Chương 1 hệ thống hóa cơ sở lý luận về chương trình PISA, làm rõ sự khác biệt giữa kiểm tra kiến thức truyền thống và đánh giá năng lực thực tiễn. Tác giả phân tích các đặc trưng cơ bản của PISA: chu kỳ 3 năm/lần, quy mô khảo sát toàn cầu ở độ tuổi 15 (kết thúc giai đoạn giáo dục bắt buộc), hướng trọng tâm vào chính sách công, hiểu biết phổ thông (literacy) và học tập suốt đời (lifelong learning).

Chương này trình bày chi tiết ba nhóm năng lực của PISA:

• Năng lực Toán học: 3 cấp độ (Tái hiện; Kết nối và tích hợp; Tư duy toán học, khái quát hóa tri thức ẩn giấu).
• Năng lực Khoa học: 3 cấp độ (Nhận biết các vấn đề khoa học; Giải thích hiện tượng một cách khoa học; Sử dụng và lý giải chứng cứ khoa học để rút ra kết luận).
• Năng lực Đọc hiểu: 3 cấp độ (Cấp độ đơn giản; Giải mã và kích hoạt; Năng lực siêu nhận thức trong việc sử dụng chiến lược đọc phù hợp).

Về kỹ thuật xây dựng công cụ, tác giả mô tả quy trình 12 bước thiết kế bài kiểm tra PISA và 12 bước chọn trường thực nghiệm theo chuẩn OECD. Đồng thời, tác giả thiết lập quy trình 9 bước biên soạn bộ câu hỏi tiếp cận PISA ứng dụng vào môn học:

1. Xác định kiến thức liên quan;
2. Lựa chọn tình huống gắn liền với thực tiễn;
3. Xác định lĩnh vực;
4. Xác định mức độ và kiểu câu hỏi;
5. Soạn thảo bộ câu hỏi theo tình huống (gồm: đặt tên tình huống, viết lời dẫn, soạn câu hỏi và phương án, soạn đáp án và bảng hướng dẫn mã hóa);
6. Thảo luận bộ câu hỏi;
7. Chỉnh sửa lần 1;
8. Kiểm tra thử;
9. Hoàn thiện bài tập tình huống.

Chương 2: Xây dựng hệ thống bài tập tiếp cận năng lực của PISA chương “Chất khí” – Vật lí 10

Chương 2 là nội dung trọng tâm của khóa luận. Tác giả phân tích cấu trúc logic kiến thức chương "Chất khí" gồm: Thuyết động học phân tử chất khí (cấu tạo chất, đặc điểm khí lí tưởng); Các quá trình biến đổi trạng thái (đẳng nhiệt theo định luật Bôi-lơ – Ma-ri-ốt, đẳng tích theo định luật Sác-lơ, đẳng áp); Phương trình trạng thái của khí lí tưởng ($pV/T = \text{const}$).

Dựa trên cấu trúc đó, tác giả thiết kế hoàn chỉnh hệ thống gồm 5 Bài tập tình huống (BTTH) với tổng số 44 câu hỏi, tích hợp đa dạng các lĩnh vực đời sống, công nghệ, y tế:

STT	Tên bài tập tình huống	Số câu hỏi	Nội dung kiến thức Vật lí trọng tâm	Lĩnh vực tích hợp thực tiễn
1	Bóng đèn sợi đốt	10	Định luật Sác-lơ, điện trở dây dẫn, điện năng tiêu thụ, công suất	Vật lí và đời sống, kỹ thuật điện
2	Nồi áp suất – “Bạn đồng hành cùng bà nội trợ”	7	Định luật Sác-lơ, áp suất chất khí, lực nén cơ học	Vật lí và đời sống gia đình
3	Bình khí Oxy – “Cứu tinh người bệnh”	11	Phương trình trạng thái khí lí tưởng, định luật Sác-lơ	Vật lí và y tế, công nghiệp hóa lỏng khí
4	Động cơ đốt trong	10	Phương trình trạng thái khí lí tưởng, đồ thị các đẳng quá trình	Vật lí và công nghệ ô tô, sinh học (hô hấp)
5	Bóng bay Galaxy – quả “bom” di động	6	Cấu tạo chất, định luật Bôi-lơ – Ma-ri-ốt, phương trình trạng thái	Vật lí và đời sống, an toàn cháy nổ

Chi tiết các số liệu và bài toán điển hình trong 5 tình huống:

• BTTH 1 (Bóng đèn sợi đốt): Sử dụng thông số bóng đèn sợi đốt Rạng Đông đui E27 (đường kính 27 mm). Đưa ra bài toán tính chiều dài sợi vonfram có điện trở $25,\Omega$ ở $20^\circ\text{C}$, bán kính $0{,}01\text{ mm}$, điện trở suất $5{,}5 \times 10^{-8},\Omega\cdot\text{m}$. Yêu cầu giải thích nguyên nhân bơm khí trơ thay vì để không khí (tránh oxy hóa vonfram ở nhiệt độ cao), tính áp suất khí trơ trong bóng khi đèn chưa sáng ($25^\circ\text{C}$, $p_1 \approx 0{,}56\text{ atm}$) dựa trên áp suất $1\text{ atm}$ ở $260^\circ\text{C}$ theo định luật Sác-lơ; bài toán so sánh chi phí sử dụng giữa đèn sợi đốt 40W và đèn compact 11W trong 8.000 giờ thắp sáng với giá điện 1.549 đồng/kWh.
• BTTH 2 (Nồi áp suất): Sử dụng thông số kỹ thuật nồi Supor YL22FB-6L dung tích 6 lít, hợp kim nhôm 3003; cấu tạo hệ thống van kép (van chính và van phụ xả áp) với trọng lượng van $3{,}4\text{ N}$, lực ma sát $3\text{ N}$. Bài toán yêu cầu tính áp suất hơi nước khi đạt $121^\circ\text{C}$ ($p_2 = 1{,}34\text{ atm}$); tính nhiệt độ mở van đối với van tải lò xo ($k = 1300\text{ N/m}$, độ nén $1\text{ cm}$, tiết diện lỗ van $1\text{ cm}^2$); phân tích nguyên nhân vụ nổ nồi áp suất nấu đậu phụ tại Đông Hà, Quảng Trị (năm 2013) làm chết 1 người.
• BTTH 3 (Bình khí Oxy): Khai thác dữ liệu kỹ thuật các bình oxy y tế $40\text{l}$, $8\text{l}$, $5\text{l}$ nạp ở áp suất quy định 150 bar. Bài toán nạp oxy điều kiện chuẩn vào bình 8 lít; tính thời gian sử dụng liên tục bình 8 lít của bệnh nhân COPD ở lưu lượng thở 3 lít/phút ($8 \times 150 = 1200\text{ lít}$ khí, thời gian sử dụng tính toán $1200 / 3 = 400\text{ phút} \approx 6{,}7\text{ giờ}$); bài toán tính toán chi phí thuê bình và đổi khí trong 1 tháng từ bảng giá cửa hàng Thiên Long (Đống Đa, Hà Nội); phân tích nguyên nhân vụ nổ bình oxy tại thủy điện Namnghiep ở Lào (năm 2017) và so sánh sự khác biệt giữa oxy y tế ($99{,}5%$ độ tinh khiết) và oxy công nghiệp ($99{,}2%$, có lẫn CO, $\text{CO}_2$, $\text{C}_2\text{H}_2$).
• BTTH 4 (Động cơ đốt trong): Dẫn nhập thông số xe ô tô Hyundai Elantra 1.6AT (dung tích động cơ 1.6L, công suất 130 mã lực tại 6.300 vòng/phút). Yêu cầu mô tả cấu tạo, nguyên lý 4 kì (nạp, nén, nổ, xả); tính toán áp suất cuối kì nén khi thể tích giảm từ $1{,}8\text{ lít}$ xuống $0{,}3\text{ lít}$ và nhiệt độ tăng từ $47^\circ\text{C}$ lên $367^\circ\text{C}$ ($p_2 = 1{,}2 \times 10^6\text{ Pa}$); tính áp suất cuối kì sinh công khi nhiệt độ đạt $600^\circ\text{C}$ ($p \approx 1{,}6 \times 10^6\text{ Pa}$); nhận diện đồ thị biến đổi trạng thái (đoạn đẳng áp $zz'$, đoạn đẳng tích $ab$); bài toán tính thời gian nguy hiểm do ngộ độc khí $\text{CO}_2$ khi bật điều hòa đóng kín cửa ngủ trong khoang hành khách thể tích $3444\text{ lít}$.
• BTTH 5 (Bóng bay Galaxy): Phân tích hiện tượng khuếch tán khí qua khe hở phân tử màng nhựa PVC khiến bóng xẹp sau 4-5 ngày. So sánh đặc tính của 3 loại khí bơm bóng: Heli (khí trơ, không cháy, giá cao), Hydro (nhẹ, rất dễ cháy nổ, giá rẻ), Không khí (không bay); tính toán áp suất quả bóng 2 lít sau 35 lần bơm bằng bơm xe đạp (mỗi lần $125\text{ cm}^3$ không khí) theo định luật Bôi-lơ – Ma-ri-ốt; tính toán số bóng Galaxy 10 inches bơm được từ bình Heli 14 lít ở $27^\circ\text{C}$ và số tiền lãi thu được theo giá bán lẻ; giải thích nguyên nhân vụ nổ bóng bay Galaxy tại Cầu Giấy (Hà Nội, 2018) nhập viện cấp cứu tại Bệnh viện E do bơm khí Hydro gặp tàn thuốc lá.

Chương này cũng đề xuất phương án sư phạm tích hợp các bài tập vào tiến trình dạy học bài 30 "Quá trình đẳng tích. Định luật Sác-lơ" (lồng ghép các câu hỏi trong giờ học lí thuyết, kiểm tra miệng 15 phút, bài kiểm tra định kỳ 1 tiết hoặc giao bài tập về nhà), đồng thời thiết kế các phiếu đánh giá thực nghiệm.

Chương 3: Thực nghiệm sư phạm

Chương 3 trình bày việc kiểm chứng tính khả thi của hệ thống bài tập thông qua hai kênh:

1. Khảo sát chuyên gia: Sử dụng phiếu khảo sát lấy ý kiến đánh giá từ 5 chuyên gia (gồm các giảng viên khoa Vật lý và giáo viên bộ môn Vật lý tại các trường THPT) về tính khoa học, mức độ gắn kết thực tiễn, tính phân hóa và mức độ bám sát khung năng lực PISA của hệ thống bài tập.
2. Thực nghiệm sư phạm tại trường phổ thông: Tiến hành tại lớp 10/7 trường THPT Nguyễn Thượng Hiền (Đà Nẵng) với sự hỗ trợ của giáo viên phụ trách bộ môn Trần Lê Ngọc Trâm. Tác giả trực tiếp quan sát lớp học, phát phiếu học tập cho học sinh giải các bài tập tình huống, ghi nhận tiến trình thảo luận nhóm, hoạt động giải bài tập trên bảng và thu thập phiếu trả lời để tiến hành mã hóa.

Kết quả thực nghiệm cho thấy học sinh thích ứng tốt với dạng bài tập tình huống gắn với đời sống thực tế, không khí lớp học sôi nổi và khả năng liên hệ kiến thức Vật lí với các hiện tượng kỹ thuật, đời sống được cải thiện rõ rệt so với các dạng bài tập truyền thống.

---

Kết quả và đóng góp

Khóa luận đạt được các kết quả cụ thể sau:

• Xây dựng hoàn chỉnh hệ sinh thái công cụ đánh giá năng lực gồm 5 bài tập tình huống với 44 câu hỏi thành phần được xây dựng theo đúng cấu trúc unit của PISA.
• Lập ma trận đối sánh chi tiết giữa từng câu hỏi với chuẩn kiến thức chương "Chất khí" và các chỉ số hành vi của khung năng lực Vật lí (nhận thức kiến thức, tìm tòi khám phá, vận dụng vào thực tiễn).
• Xây dựng bộ hướng dẫn mã hóa chi tiết cho toàn bộ 44 câu hỏi theo thang mã PISA (0, 1, 9 hoặc 0, 1, 2, 9), cung cấp minh chứng rõ ràng cho các mức đạt, chưa đạt và các câu trả lời sáng tạo hoặc lỗi sai điển hình của học sinh.
• Cung cấp kế hoạch bài dạy minh họa chi tiết cho bài 30 "Quá trình đẳng tích. Định luật Sác-lơ" cùng hệ thống đề kiểm tra 15 phút, 1 tiết sử dụng các bài tập tình huống đã thiết kế.
• Đóng góp thực tiễn: Khóa luận là một trong những công trình nghiên cứu sớm ở cấp độ sinh viên tại Trường Đại học Sư phạm – Đại học Đà Nẵng chuyển giao được sản phẩm ứng dụng cụ thể về PISA vào chương trình Vật lí 10, đóng vai trò nguồn tài liệu tham khảo cho giáo viên phổ thông trong bối cảnh chuẩn bị triển khai chương trình giáo dục định hướng phát triển năng lực.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

Khóa luận có một số hạn chế do tác giả tự xác định hoặc phản ánh từ phạm vi nghiên cứu:

• Phạm vi nội dung mới chỉ giới hạn trong một chương duy nhất là chương "Chất khí" của chương trình Vật lí 10 cơ bản, chưa mở rộng sang các chương khác của cơ học, nhiệt học hoặc toàn bộ chương trình Vật lí THPT.
• Địa bàn thực nghiệm sư phạm còn hẹp: Quá trình dạy học và kiểm tra thực nghiệm mới chỉ thực hiện trên quy mô một lớp học (lớp 10/7 tại trường THPT Nguyễn Thượng Hiền, Đà Nẵng); mẫu khảo sát chuyên gia còn nhỏ (5 chuyên gia).
• Khóa luận chưa tổ chức kiểm chứng so sánh quy mô lớn giữa nhóm thực nghiệm và nhóm đối chứng theo các chỉ số thống kê toán học chuyên sâu ($t$-test, độ tin cậy kiểm định) để đo lường mức độ phát triển năng lực dài hạn.

Hướng nghiên cứu tiếp:

• Tiếp tục mở rộng quy trình biên soạn bài tập tình huống tiếp cận PISA cho các chương còn lại của chương trình Vật lí lớp 10, lớp 11 và lớp 12.
• Kết hợp với các nhóm nghiên cứu sinh viên khác để xây dựng ngân hàng bài tập tình huống PISA hoàn chỉnh cho toàn bộ môn Vật lí phổ thông.
• Triển khai thực nghiệm diện rộng trên nhiều trường THPT với các điều kiện cơ sở vật chất và đối tượng học sinh khác nhau nhằm hoàn thiện chuẩn hóa các mức mã hóa câu hỏi.

---

Giá trị tham khảo

Khóa luận có giá trị tham khảo thiết thực cho nhiều nhóm đối tượng:

• Sinh viên ngành Sư phạm Vật lí và học viên cao học: Tham khảo phương pháp luận thiết kế công cụ đánh giá năng lực theo chuẩn PISA, quy trình 9 bước thiết lập bộ câu hỏi tình huống và cách xây dựng rubric mã hóa định tính chuyển sang định lượng.
• Giáo viên môn Vật lí tại các trường THPT: Sử dụng trực tiếp hệ thống 5 bài tập tình huống (bóng đèn sợi đốt, nồi áp suất, bình oxy, động cơ đốt trong, bóng bay galaxy) làm ngữ liệu giảng dạy, bài tập dự án, câu hỏi kiểm tra định kỳ hoặc tài liệu bồi dưỡng học sinh giải quyết vấn đề thực tiễn.
• Cán bộ quản lý chuyên môn và nhà nghiên cứu giáo dục: Tham khảo mô hình tích hợp kiến thức khoa học với kỹ thuật, y tế và đời sống xã hội trong việc xây dựng đề thi đánh giá năng lực đáp ứng yêu cầu của Chương trình Giáo dục phổ thông 2018.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Khóa luận này cụ thể hóa khung năng lực Khoa học của PISA vào môn Vật lí như thế nào?
Khóa luận chia năng lực Vật lí thành 3 nhóm năng lực cụ thể với các cấp độ đo lường:

• Năng lực nhận thức kiến thức Vật lí (nhận biết, thông hiểu, vận dụng).
• Năng lực tìm tòi, khám phá thế giới tự nhiên dưới góc độ Vật lí (dự đoán, đề xuất, lập kế hoạch thực hiện).
• Năng lực vận dụng kiến thức Vật lí vào thực tiễn (giải thích vấn đề thực tiễn, phân tích/tổng hợp, liên hệ/so sánh, chế tạo mô hình/thiết bị).

2. Quy trình thiết kế một bài tập tình huống tiếp cận PISA trong khóa luận gồm những bước nào?
Quy trình gồm 9 bước:

1. Xác định kiến thức liên quan;
2. Lựa chọn tình huống thực tiễn;
3. Xác định lĩnh vực;
4. Xác định mức độ và kiểu câu hỏi;
5. Soạn thảo bộ câu hỏi theo tình huống (gồm 4 bước phụ: đặt tên, viết lời dẫn, soạn câu hỏi và phương án, soạn đáp án và mã hóa);
6. Thảo luận bộ câu hỏi;
7. Chỉnh sửa lần 1;
8. Kiểm tra thử;
9. Hoàn thiện bài tập tình huống.

3. Thang mã hóa câu trả lời của học sinh được quy định ra sao trong các bài tập tình huống?
Tác giả sử dụng hệ thống mã hóa PISA gồm:

• Mã 1 chữ số: mã 2 hoặc 1 là mức tối đa (đạt đầy đủ); mã 1 là mức chưa tối đa (đạt một phần); mã 0 là không đạt (lập luận sai hoàn toàn); mã 9 là bỏ trống không làm.
• Mã 2 chữ số: chữ số thứ nhất thể hiện mức độ trả lời, chữ số thứ hai thể hiện đặc tính hoặc xu hướng của câu trả lời (nhận diện các sai lầm tư duy điển hình). Việc chấm điểm bỏ qua các lỗi ngữ pháp hoặc chính tả nhỏ nếu không ảnh hưởng tới bản chất khoa học.

4. Dữ liệu thực tế nào được sử dụng để xây dựng bài tập tình huống về động cơ đốt trong và bình oxy?
Trong tình huống Động cơ đốt trong, tác giả lấy dữ liệu thông số kỹ thuật của xe ô tô Hyundai Elantra 1.6AT Model 2014 (dung tích 1.6L, thể tích khoang hành khách $3444\text{ lít}$, chu trình nhiệt động 4 kì). Trong tình huống Bình khí Oxy, tác giả sử dụng bảng thông số bình oxy y tế dung tích $40\text{l}$, $8\text{l}$, $5\text{l}$ nạp áp suất 150 bar, bảng giá thuê và nạp khí của cơ sở y tế Thiên Long (Hà Nội), cùng vụ nổ bình oxy năm 2017 tại công trình thủy điện Namnghiep ở Lào.

5. Thực nghiệm sư phạm của đề tài được triển khai ở đâu và sử dụng phương pháp đánh giá nào?
Thực nghiệm sư phạm được tiến hành trên học sinh lớp 10/7 tại trường THPT Nguyễn Thượng Hiền (thành phố Đà Nẵng) do cô Trần Lê Ngọc Trâm phụ trách. Phương pháp đánh giá kết hợp giữa khảo sát ý kiến 5 chuyên gia, quan sát tiến trình học tập trên lớp và phân tích phiếu bài tập được mã hóa theo tiêu chí PISA của từng học sinh.

---

Kết luận

Khóa luận tốt nghiệp của tác giả Nguyễn Thị Ngọc Hiệp đã hệ thống hóa lý luận đánh giá năng lực của PISA và hiện thực hóa thành công vào nội dung chương "Chất khí" thuộc chương trình Vật lí 10. Tác giả đã thiết kế 5 bài tập tình huống thực tiễn với 44 câu hỏi thành phần được xây dựng ma trận mục tiêu và hướng dẫn mã hóa chuẩn xác. Kết quả thực nghiệm sư phạm tại trường THPT Nguyễn Thượng Hiền cùng ý kiến chuyên gia đã khẳng định tính khả thi, sự phù hợp và giá trị ứng dụng của hệ thống bài tập trong việc đổi mới kiểm tra đánh giá môn Vật lí ở trường phổ thông.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho một đề tài nào đó. - Trong câu hỏi đóng các phương án trả lời phải là một hệ thống đầy đủ tất cả các khía cạnh của hiện tượng nghiên cứu, phải có mặt các phương án trả lời để người trả lời dễ dàng xác định câu trả lời.3 Câu hỏi mở (open – constructed response question)  Hướng dẫn viết các câu hỏi câu trả lời mở tốt: Câu hỏi và câu trả lời - Phải viết thế nào cho rõ ràng, không mơ hồ. - Phải viết thế nào để các câu trả lời có thể rơi vào các câu trả lời tiêu chuẩn (đáp án). - Viết thế nào để tránh những câu trả lời hời hợt, không rơi vào các câu trả lời chuẩn.

- Đối với Đọc hiểu thì câu hỏi phải là một câu “hưởng ứng” văn bản.  Hướng dẫn mã hoá - Phải khớp với Mục đích câu hỏi (thêm vào những mô tả chung mà câu hỏi có ý định đánh giá) - Phải có một mô tả chính xác – Mô tả – của mỗi loại mã hoá - Phải nhằm mục đích bao quát TẤT CẢ các loại câu trả lời - Phải bao gồm ví dụ về câu trả lời của học sinh – Câu trả lời ví dụ – cho tất cả các loại 1. Mã hóa trong Pisa PISA sử dụng thuật ngữ mã hóa, không sử dụng khái niệm chấm bài vì mỗi một mã của câu trả lời được quy ra điểm số tùy theo câu hỏi. Các câu trả lời đối với các câu hỏi nhiều lựa chọn hoặc câu trả lời của một số câu hỏi trả lời ngắn được xây dựng trước sẽ được nhập trực tiếp vào phần mềm nhập dữ liệu.

Các câu trả lời còn lại sẽ được mã hóa bởi các chuyên gia. Tài liệu Hướng dẫn mã hóa sẽ đưa ra các chỉ dẫn và cách thức để giúp cho các chuyên gia mã hóa được toàn bộ các câu hỏi được yêu cầu. Sau khi mã hóa xong, sẽ được nhập vào phần 7 mềm, tổ chức hợp tác và phát triển kinh tế (OECD) nhận dữ liệu và chuyển đổi thành điểm cho mỗi học sinh. Nhiều quốc gia mã hóa tiến hành theo quy trình mã hóa trên bài thi trên giấy, một số quốc gia khác sử dụng mã hóa trực tuyến trên Pisa.

Dữ liệu được mã hóa bởi chuyên gia sau đó sẽ được phân tích và xử lí ngay một cách tự động. Tùy theo mỗi câu hỏi, mỗi mức trên sẽ có một hay một vài mã số được quy định cụ thể trong hướng dẫn chấm điểm. [1] Mã một chữ số: thường là 0, 1, 2, 9 hoặc 0, 1, 9 tùy theo từng câu hỏi. Các mã thể hiện mức độ trả lời bao gồm: mức đạt được tối đa cho mỗi câu hỏi và được quy ước gọi là “Mức tối đa”, mức “Không đạt” mô tả các câu trả lời không được chấp nhận và bỏ trống không trả lời.

Một số câu hỏi có thêm “Mức chưa tối đa” cho những câu trả lời thỏa mãn một phần nào đó. Cụ thể: - Mức tối đa (Mức đầy đủ): Mức cao nhất (mã 1 trong câu có mã 0, 1, 9 hoặc mã 2 trong câu có mã 0, 1, 2, 9). Ở đây hiểu là điểm. - Mức chưa tối đa (Mức không đầy đủ) (mã 1 trong câu có mã 0, 1, 2, 9).

Mã 0: có ghi nhưng sai (không có ý nào đúng hoặc lập luận sai), mã 9: không ghi gì để giấy trắng không trả lời câu hỏi đó. Mã hai chữ số: 00, 01… 21, 22 … - Chữ số đầu tiên cho biết mức độ trả lời. Chữ số thứ hai được sử dụng để mã hóa đặc tính hay xu hướng của câu trả lời.