Hạn Chế Tài Chính, Đầu Tư và Nắm Giữ Tiền Mặt ở Doanh Nghiệp Việt Nam

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích hạn chế tài chính đầu tư và nắm giữ tiền mặt tại các doanh nghiệp Việt Nam, cung cấp giải pháp hiệu quả.

• Tác giả: Nguyễn Thị Hương Trà
• Người hướng dẫn: TS. Lê Đạt Chí
• Trường học: Trường Đại Học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Tài Chính – Ngân Hàng
• Đề tài: Hạn Chế Tài Chính và Chiến Lược Nắm Giữ Tiền Mặt ở Doanh Nghiệp Việt Nam
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2015
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• 1. CHƯƠNG 1: GIỚI THIỆU
• 1.1. Đặt vấn đề
• 1.2. Mục tiêu – Câu hỏi nghiên cứu
• 1.3. Phương pháp nghiên cứu
• 1.4. Kỳ vọng về kết quả
• 2. CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT
• 2.1. Khái niệm hạn chế tài chính trong các nghiên cứu trước đây
• 2.2. Khái niệm về đầu tư
• 2.3. Các lý thuyết liên quan đến hạn chế tài chính, đầu tư, nắm giữ tiền
• 3. CHƯƠNG 3: CÁC GIẢ THUYẾT, MÔ HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Các giả thuyết và mô hình nghiên cứu
• 3.2. Phương pháp nghiên cứu
• 4. CHƯƠNG 4: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
• 4.1. Việc nắm giữ tiền mặt của các công ty bị hạn chế tài chính có khác biệt với các công ty không bị hạn chế tài chính hay không? Nắm giữ tiền mặt nhiều hơn có đem lại giá trị cao hơn cho công ty hay không?
• 4.2. Cơ hội đầu tư sẽ tác động như thế nào đến nắm giữ tiền mặt ở công ty bị hạn chế tài chính và không bị hạn chế tài chính?
• 4.3. Việc nắm giữ tiền mặt ảnh hưởng như thế nào đến đầu tư của các công ty?
• 4.4. Việc gia tăng đầu tư ở các công ty bị hạn chế tài chính có làm gia tăng giá trị công ty hay không?
• PHỤ LỤC
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Hạn Chế Tài Chính ở Doanh Nghiệp Việt Nam

Hạn chế tài chính là một vấn đề nghiêm trọng đối với nhiều doanh nghiệp tại Việt Nam. Nó ảnh hưởng đến khả năng đầu tư và phát triển bền vững của các công ty. Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Hương Trà (2015), các doanh nghiệp bị hạn chế tài chính thường gặp khó khăn trong việc tiếp cận nguồn vốn bên ngoài, dẫn đến việc phải dựa vào nguồn vốn nội bộ. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến khả năng đầu tư mà còn làm giảm giá trị công ty trong dài hạn.

1.1. Khái niệm Hạn Chế Tài Chính và Tác Động

Hạn chế tài chính được định nghĩa là tình trạng mà doanh nghiệp không thể tiếp cận nguồn vốn bên ngoài với chi phí hợp lý. Điều này dẫn đến việc doanh nghiệp phải sử dụng nguồn vốn nội bộ, ảnh hưởng đến khả năng đầu tư và phát triển.

1.2. Tình Hình Hạn Chế Tài Chính ở Doanh Nghiệp Việt Nam

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa, thường gặp khó khăn trong việc huy động vốn. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, tỷ lệ doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tiếp cận vốn lên đến 60%.

II. Thách Thức trong Quản Lý Tài Chính Doanh Nghiệp

Quản lý tài chính trong bối cảnh hạn chế tài chính là một thách thức lớn. Doanh nghiệp phải đối mặt với nhiều rủi ro tài chính, từ việc không đủ vốn để đầu tư đến việc phải trả lãi suất cao cho các khoản vay. Điều này làm giảm khả năng cạnh tranh và phát triển bền vững.

2.1. Rủi Ro Tài Chính và Chi Phí Vay Vốn

Rủi ro tài chính gia tăng khi doanh nghiệp phải vay vốn với lãi suất cao. Điều này không chỉ làm tăng chi phí mà còn ảnh hưởng đến khả năng đầu tư và phát triển của doanh nghiệp.

2.2. Khó Khăn trong Quyết Định Đầu Tư

Doanh nghiệp thường gặp khó khăn trong việc đưa ra quyết định đầu tư khi không có đủ thông tin và nguồn lực tài chính. Điều này dẫn đến việc bỏ lỡ nhiều cơ hội đầu tư có giá trị.

III. Chiến Lược Nắm Giữ Tiền Mặt Hiệu Quả

Chiến lược nắm giữ tiền mặt là một trong những phương pháp quan trọng giúp doanh nghiệp vượt qua hạn chế tài chính. Việc duy trì một lượng tiền mặt đủ lớn giúp doanh nghiệp có thể linh hoạt trong các quyết định đầu tư và chi tiêu.

3.1. Lợi Ích của Việc Nắm Giữ Tiền Mặt

Nắm giữ tiền mặt giúp doanh nghiệp có khả năng thanh toán nhanh chóng và giảm thiểu rủi ro tài chính. Theo nghiên cứu của Almeida và cộng sự (2004), doanh nghiệp có lượng tiền mặt lớn thường có khả năng đầu tư tốt hơn.

3.2. Các Phương Pháp Nắm Giữ Tiền Mặt

Doanh nghiệp có thể áp dụng nhiều phương pháp để nắm giữ tiền mặt, bao gồm tối ưu hóa quy trình thu chi, giảm thiểu chi phí không cần thiết và tăng cường quản lý dòng tiền.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn và Kết Quả Nghiên Cứu

Nghiên cứu cho thấy rằng các doanh nghiệp bị hạn chế tài chính thường nắm giữ nhiều tiền mặt hơn so với các doanh nghiệp không bị hạn chế. Điều này cho thấy tầm quan trọng của việc quản lý tài chính hiệu quả trong bối cảnh hạn chế tài chính.

4.1. Kết Quả Nghiên Cứu về Nắm Giữ Tiền Mặt

Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng doanh nghiệp bị hạn chế tài chính có xu hướng nắm giữ tiền mặt nhiều hơn, giúp họ duy trì hoạt động và đầu tư hiệu quả hơn.

4.2. Ứng Dụng Chiến Lược Nắm Giữ Tiền Mặt

Các doanh nghiệp có thể áp dụng các chiến lược nắm giữ tiền mặt để cải thiện tình hình tài chính và tăng cường khả năng cạnh tranh trên thị trường.

V. Kết Luận và Tương Lai của Hạn Chế Tài Chính

Hạn chế tài chính vẫn là một thách thức lớn đối với doanh nghiệp Việt Nam. Tuy nhiên, với các chiến lược quản lý tài chính hiệu quả, doanh nghiệp có thể vượt qua những khó khăn này và phát triển bền vững trong tương lai.

5.1. Tương Lai của Quản Lý Tài Chính

Trong tương lai, việc cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn và quản lý tài chính sẽ là yếu tố quyết định cho sự phát triển bền vững của doanh nghiệp.

5.2. Khuyến Nghị cho Doanh Nghiệp

Doanh nghiệp cần xây dựng các chiến lược tài chính linh hoạt và hiệu quả để có thể ứng phó với các thách thức trong bối cảnh hạn chế tài chính.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam còn non trẻ và chưa phát triển hoàn thiện, việc tiếp cận nguồn vốn bên ngoài của các doanh nghiệp gặp nhiều khó khăn, đặc biệt là các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Theo ước tính, trong giai đoạn 2005-2014, các công ty niêm yết tại Việt Nam phải đối mặt với hạn chế tài chính do chi phí huy động vốn bên ngoài cao và các rào cản về quy mô, uy tín. Điều này dẫn đến việc các doanh nghiệp phải dựa nhiều hơn vào nguồn vốn nội bộ, trong đó tiền mặt đóng vai trò quan trọng trong việc tài trợ cho các cơ hội đầu tư và duy trì hoạt động kinh doanh.

Luận văn thạc sĩ này tập trung nghiên cứu mối quan hệ giữa hạn chế tài chính, đầu tư và việc nắm giữ tiền mặt của các doanh nghiệp Việt Nam. Mục tiêu cụ thể là khảo sát sự khác biệt trong việc nắm giữ tiền mặt giữa các công ty bị hạn chế tài chính và không bị hạn chế tài chính, đồng thời phân tích tác động của việc nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty và đầu tư. Nghiên cứu sử dụng dữ liệu của 350 công ty niêm yết trên hai sàn chứng khoán HOSE và HNX với 2123 quan sát trong giai đoạn 2005-2014, loại trừ các công ty tài chính, ngân hàng và bảo hiểm.

Ý nghĩa của nghiên cứu nằm ở việc cung cấp bằng chứng thực nghiệm về vai trò của tiền mặt trong bối cảnh thị trường tài chính Việt Nam, góp phần làm rõ cơ chế tài trợ đầu tư và giá trị công ty trong điều kiện hạn chế tài chính. Kết quả nghiên cứu có thể hỗ trợ các nhà quản lý doanh nghiệp và nhà hoạch định chính sách trong việc xây dựng chiến lược tài chính phù hợp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng vốn và phát triển bền vững.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình kinh tế tài chính liên quan đến hạn chế tài chính, đầu tư và nắm giữ tiền mặt:

• Lý thuyết hạn chế tài chính: Theo Fazzari, Hubbard và Petersen (1988), chi phí huy động vốn bên ngoài cao hơn so với vốn nội bộ do bất hoàn hảo thị trường vốn, dẫn đến việc các công ty bị hạn chế tài chính phải dựa nhiều vào nguồn vốn nội bộ như dòng tiền và tiền mặt để tài trợ cho đầu tư. Kaplan và Zingales (1995) cũng nhấn mạnh rằng công ty bị hạn chế tài chính là những công ty có chi phí huy động vốn bên ngoài cao, buộc phải ưu tiên sử dụng vốn nội bộ.

• Lý thuyết đầu tư: Modigliani và Miller (1958) cho rằng trong thị trường vốn hoàn hảo, quyết định đầu tư không phụ thuộc vào cấu trúc tài chính. Tuy nhiên, trong thực tế với thị trường không hoàn hảo, đầu tư phụ thuộc vào dòng tiền nội bộ và khả năng tiếp cận vốn bên ngoài (Myers và Majluf, 1984). Đầu tư được xem là việc sử dụng nguồn lực hiện tại để tạo ra lợi ích kinh tế trong tương lai.

• Mô hình nắm giữ tiền mặt: Faulkender và Wang (2006) đề xuất rằng tiền mặt có giá trị hơn đối với các công ty bị hạn chế tài chính vì giúp giảm khó khăn tài chính và duy trì đầu tư. Denis và Sibilkov (2009) mở rộng nghiên cứu này, chứng minh mối quan hệ tích cực giữa tiền mặt, đầu tư và giá trị công ty, đặc biệt ở nhóm công ty bị hạn chế tài chính.

Các khái niệm chính bao gồm: hạn chế tài chính, đầu tư ròng, tiền mặt và chứng khoán ngắn hạn, tỷ suất sinh lợi vượt trội, chi phí vốn nội bộ và bên ngoài, cơ hội đầu tư.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng dữ liệu thứ cấp từ báo cáo tài chính của 350 công ty niêm yết trên sàn HOSE và HNX trong giai đoạn 2005-2014, với tổng cộng 2123 quan sát. Các công ty tài chính, ngân hàng, bảo hiểm và bất động sản được loại trừ để đảm bảo tính đồng nhất mẫu.

Phân loại công ty bị hạn chế tài chính dựa trên hai phương pháp phổ biến:

• Phương pháp tỷ lệ chi trả cổ tức: Công ty có tỷ lệ chi trả cổ tức thấp được xem là bị hạn chế tài chính, do giữ lại lợi nhuận để duy trì hoạt động và đầu tư.

• Phương pháp quy mô công ty: Công ty nhỏ và non trẻ được xem là bị hạn chế tài chính do khó khăn trong tiếp cận vốn bên ngoài.

Phân tích dữ liệu sử dụng phương pháp hồi quy bình phương nhỏ nhất (OLS) và hồi quy bình phương nhỏ nhất ba giai đoạn (3SLS) nhằm kiểm định các giả thuyết về mối quan hệ giữa hạn chế tài chính, nắm giữ tiền mặt, đầu tư và giá trị công ty. Các mô hình hồi quy bao gồm mô hình tỷ suất sinh lợi vượt trội, mô hình nắm giữ tiền mặt và mô hình đầu tư, với các biến kiểm soát như quy mô công ty, đòn bẩy tài chính, dòng tiền hoạt động, và các chỉ số tài chính khác.

Phần mềm Stata được sử dụng để xử lý dữ liệu và thực hiện các phân tích thống kê.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Sự khác biệt trong nắm giữ tiền mặt giữa các nhóm công ty: Các công ty bị hạn chế tài chính nắm giữ tiền mặt và chứng khoán ngắn hạn chiếm khoảng 15,4% tổng tài sản, cao hơn so với nhóm không bị hạn chế tài chính (khoảng 13,2%). Mức chênh lệch này tuy không lớn nhưng có ý nghĩa thực tiễn, phản ánh xu hướng tích lũy tiền mặt để đối phó với khó khăn tài chính.

2. Ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến giá trị công ty: Kết quả hồi quy mô hình tỷ suất sinh lợi vượt trội cho thấy hệ số hồi quy của biến thay đổi trong nắm giữ tiền mặt là dương nhưng không có ý nghĩa thống kê rõ ràng. Hệ số tương tác giữa hạn chế tài chính và thay đổi tiền mặt mang dấu âm nhẹ, cho thấy việc nắm giữ tiền mặt nhiều hơn không chắc chắn đem lại giá trị cao hơn cho công ty bị hạn chế tài chính so với công ty không bị hạn chế.

3. Tác động của cơ hội đầu tư đến nắm giữ tiền mặt: Mô hình hồi quy cho thấy cơ hội đầu tư (được đo bằng tốc độ tăng trưởng ngành) có tác động tích cực và có ý nghĩa thống kê đến việc nắm giữ tiền mặt, đặc biệt ở nhóm công ty bị hạn chế tài chính. Điều này chứng tỏ các công ty có nhiều cơ hội đầu tư sẽ tích lũy tiền mặt nhiều hơn để tránh bỏ lỡ các dự án sinh lợi.

4. Ảnh hưởng của nắm giữ tiền mặt đến đầu tư: Hệ số hồi quy của tiền mặt trên tổng tài sản trong mô hình đầu tư là dương và có ý nghĩa, cho thấy việc tăng nắm giữ tiền mặt giúp các công ty gia tăng chi tiêu đầu tư. Tuy nhiên, mức độ tác động không khác biệt rõ rệt giữa hai nhóm công ty bị hạn chế và không bị hạn chế tài chính.

5. Tác động của đầu tư đến giá trị công ty: Mô hình hồi quy tỷ suất sinh lợi vượt trội với biến tương tác giữa hạn chế tài chính và thay đổi tài sản ròng cho thấy đầu tư có tác động tích cực đến giá trị công ty, nhưng không có sự khác biệt đáng kể giữa hai nhóm công ty. Điều này cho thấy việc gia tăng đầu tư không nhất thiết đem lại giá trị cao hơn cho công ty bị hạn chế tài chính so với công ty không bị hạn chế.

Thảo luận kết quả

Kết quả nghiên cứu cho thấy các công ty bị hạn chế tài chính tại Việt Nam có xu hướng nắm giữ tiền mặt nhiều hơn nhằm giảm thiểu rủi ro tài chính và duy trì khả năng đầu tư. Tuy nhiên, mức độ chênh lệch không lớn như các nghiên cứu tại các thị trường phát triển, có thể do đặc thù thị trường tài chính Việt Nam còn nhiều hạn chế và chi phí huy động vốn bên ngoài chưa quá cao đối với một số doanh nghiệp lớn.

Việc nắm giữ tiền mặt không được chứng minh là mang lại giá trị cao hơn rõ rệt cho các công ty bị hạn chế tài chính, điều này có thể do hiệu quả sử dụng tiền mặt chưa tối ưu hoặc do các công ty này vẫn gặp khó khăn trong việc chuyển đổi tiền mặt thành các dự án đầu tư sinh lợi.

Mối quan hệ tích cực giữa cơ hội đầu tư và nắm giữ tiền mặt phù hợp với lý thuyết tài chính về vai trò của tiền mặt như một nguồn vốn nội bộ quan trọng trong điều kiện hạn chế tài chính. Tuy nhiên, tác động của tiền mặt đến đầu tư và giá trị công ty không có sự khác biệt lớn giữa các nhóm công ty, cho thấy các yếu tố khác như quản trị công ty, hiệu quả đầu tư và môi trường kinh doanh cũng đóng vai trò quan trọng.

Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ so sánh tỷ lệ nắm giữ tiền mặt trung bình giữa hai nhóm công ty và bảng hồi quy chi tiết các mô hình phân tích để minh họa các phát hiện chính.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường quản lý và sử dụng hiệu quả tiền mặt: Do tiền mặt đóng vai trò quan trọng trong việc hỗ trợ đầu tư, các doanh nghiệp cần xây dựng chính sách quản lý tiền mặt chặt chẽ, tối ưu hóa dòng tiền để tránh tích trữ không hiệu quả, đồng thời đảm bảo khả năng tài trợ cho các dự án sinh lợi.

2. Phát triển các kênh huy động vốn bên ngoài: Các cơ quan quản lý và doanh nghiệp cần thúc đẩy phát triển thị trường vốn, đa dạng hóa nguồn vốn huy động nhằm giảm bớt sự phụ thuộc vào vốn nội bộ và chi phí vốn cao, giúp các công ty hạn chế tài chính tiếp cận nguồn vốn dễ dàng hơn.

3. Nâng cao năng lực đánh giá và lựa chọn dự án đầu tư: Do đầu tư có tác động đến giá trị công ty, doanh nghiệp cần cải thiện quy trình đánh giá, lựa chọn dự án đầu tư hiệu quả, tránh đầu tư dàn trải hoặc vào các dự án không sinh lợi, đặc biệt là các công ty bị hạn chế tài chính.

4. Tăng cường minh bạch và cải thiện uy tín trên thị trường tài chính: Việc nâng cao chất lượng báo cáo tài chính và minh bạch thông tin giúp doanh nghiệp xây dựng uy tín, từ đó giảm chi phí huy động vốn bên ngoài và cải thiện khả năng tiếp cận nguồn vốn.

Các giải pháp trên nên được thực hiện trong vòng 3-5 năm tới, với sự phối hợp giữa doanh nghiệp, cơ quan quản lý và các tổ chức tài chính nhằm tạo môi trường tài chính thuận lợi và bền vững.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà quản lý tài chính doanh nghiệp: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách quản lý tiền mặt và đầu tư phù hợp với đặc điểm tài chính của doanh nghiệp, giúp tối ưu hóa nguồn lực và nâng cao giá trị công ty.

2. Nhà đầu tư và phân tích tài chính: Thông tin về mối quan hệ giữa hạn chế tài chính, tiền mặt và đầu tư giúp nhà đầu tư đánh giá chính xác hơn tiềm năng tăng trưởng và rủi ro của các doanh nghiệp niêm yết tại Việt Nam.

3. Cơ quan quản lý và hoạch định chính sách: Kết quả nghiên cứu hỗ trợ việc thiết kế các chính sách phát triển thị trường vốn, cải thiện môi trường kinh doanh và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận vốn hiệu quả hơn.

4. Các nhà nghiên cứu và học viên kinh tế, tài chính: Luận văn cung cấp tài liệu tham khảo quý giá về phương pháp nghiên cứu, mô hình phân tích và thực trạng tài chính doanh nghiệp trong bối cảnh thị trường tài chính đang phát triển.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao các công ty bị hạn chế tài chính lại nắm giữ nhiều tiền mặt hơn?
   Các công ty này gặp khó khăn trong việc huy động vốn bên ngoài với chi phí thấp, nên tích lũy tiền mặt để đảm bảo khả năng tài trợ cho các dự án đầu tư và duy trì hoạt động khi nguồn vốn bên ngoài hạn chế.

2. Việc nắm giữ tiền mặt có giúp tăng giá trị công ty không?
   Nghiên cứu cho thấy tiền mặt có tác động tích cực đến giá trị công ty nhưng không phải lúc nào cũng có ý nghĩa thống kê rõ ràng, đặc biệt ở các công ty bị hạn chế tài chính tại Việt Nam.

3. Cơ hội đầu tư ảnh hưởng thế nào đến việc nắm giữ tiền mặt?
   Cơ hội đầu tư cao khiến công ty phải giữ nhiều tiền mặt hơn để tránh bỏ lỡ các dự án sinh lợi, đặc biệt là các công ty bị hạn chế tài chính.

4. Tiền mặt có tác động như thế nào đến đầu tư của công ty?
   Tiền mặt giúp công ty tăng chi tiêu đầu tư, nhất là khi nguồn vốn bên ngoài khó tiếp cận hoặc chi phí cao, tuy nhiên mức độ tác động không khác biệt nhiều giữa các nhóm công ty.

5. Gia tăng đầu tư có làm tăng giá trị công ty không?
   Gia tăng đầu tư thường đi kèm với kỳ vọng lợi nhuận cao hơn và có tác động tích cực đến giá trị công ty, nhưng sự khác biệt giữa các nhóm công ty bị hạn chế và không bị hạn chế tài chính không rõ ràng.

Kết luận

• Các công ty bị hạn chế tài chính tại Việt Nam có xu hướng nắm giữ tiền mặt nhiều hơn so với công ty không bị hạn chế, tuy mức chênh lệch không lớn.
• Việc nắm giữ tiền mặt có tác động tích cực đến giá trị công ty và đầu tư, nhưng không có sự khác biệt rõ ràng giữa các nhóm công ty.
• Cơ hội đầu tư là yếu tố quan trọng thúc đẩy việc tích lũy tiền mặt, đặc biệt ở các công ty bị hạn chế tài chính.
• Gia tăng đầu tư có liên quan đến sự gia tăng giá trị công ty, tuy nhiên hiệu quả đầu tư cần được đánh giá kỹ lưỡng.
• Nghiên cứu đề xuất các giải pháp quản lý tiền mặt, phát triển thị trường vốn và nâng cao năng lực đầu tư nhằm hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững.

Next steps: Các doanh nghiệp và nhà quản lý cần áp dụng các khuyến nghị nhằm cải thiện hiệu quả tài chính và đầu tư. Các nghiên cứu tiếp theo có thể mở rộng phạm vi dữ liệu và phân tích sâu hơn về các yếu tố ảnh hưởng khác.

Call-to-action: Để nâng cao năng lực tài chính và phát triển bền vững, các doanh nghiệp nên chủ động xây dựng chiến lược quản lý tiền mặt và đầu tư dựa trên đặc điểm tài chính riêng biệt, đồng thời phối hợp với các cơ quan quản lý để cải thiện môi trường tài chính.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Giới thiệu. Chương 2: Tổng quan các nghiên cứu trước đ}y liên quan đến đề tài nghiên cứu. Chương 3: Giả thuyết, mô hình nghiên cứu v{ phương ph|p nghiên cứu. Chương 4: Kết quả nghiên cứu.

LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 7 CHƯƠNG 2: TỔNG QUAN LÝ THUYẾT 2.1 Khái niệm hạn chế tài chính trong các nghiên cứu trước đ}y: Theo Kenynes (1936) cho rằng sự cân bằng thanh khoản cho phép các công ty thực hiện các dự án có giá trị. Tuy nhiên, tầm quan trọng của sự cân bằng thanh khoản bị ảnh hưởng bởi mức độ mà các công ty tiếp cận với nguồn vốn bên ngoài. Nếu một công ty có thể huy động không hạn chế nguồn vốn bên ngo{i nghĩa l{ công ty không bị hạn chế tài chính thì không có nhu cầu phòng ngừa trước những nhu cầu đầu tư trong tương lai v{ thanh khoản của công ty cũng không trở thành vấn đề quan trọng”. Đ}y cũng chính l{ cơ sở định nghĩa m{ t|c giả Almeida và các cộng sự sử dụng trong bài nghiên cứu năm 2003.

Theo Fazzari và các công sự (1988): “Dựa theo Myers (1984) đ~ cung cấp các bằng chứng thể hiện nguồn vốn bên ngoài không phải là thay thế hoàn hảo cho nguồn vốn nội bộ nên chi phí tài chính từ nguồn vốn bên ngoài có thể kh|c nhau đ|ng kể so với nguồn nội bộ.”Fazzari cho rằng chi phí đầu tư có thể phụ thuộc vào sự sẵn có của chính nguồn nội bộ này và các doanh nghiệp được coi như bị hạn chế tài chính khi chênh lệch giữa chi phí nguồn vốn nội bộ và nguồn vốn bên ngo{i tăng”. Theo Kaplan v{ Zingales (1995): “Một công ty bị hạn chế tài chính nếu các chi phí sẵn có của nguồn vốn bên ngo{i ngăn cản các công ty thực hiện các quyết định đầu tư v{ buộc các công ty phải chọn thực hiện bằng nguồn vốn nội bộ sẵn có”. Và vào bài nghiên cứu năm 1997, c|c t|c giả bổ sung thêm kết luận giống với Fazzari (1988): “Một công ty được cân nhắc như bị hạn chế nhiều về tài chính khi chênh lệch giữa chi phí của nguồn vốn nội bộ và nguồn vốn bên ngo{i ng{y c{ng tăng”. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 8 Và trong nghiên cứu của Denis v{ Sibilkov (2009) cũng nhận định về công ty hạn chế tài chính giống như c|c định nghĩa được nêu ra bên trên.

Công ty với chi phí sử dụng nguồn vốn bên ngo{i cao tương đương với công ty bị hạn chế tài chính sẽ dựa nhiều hơn v{ c|c nguồn lực tài chính nội bộ để hạn chế việc giảm đi đầu tư trong tương lai, giảm hiệu quả hoạt động và sự tăng trưởng của công ty.2 Khái niệm về đầu tư: “Đầu tư l{ việc nh{ đầu tư bỏ vốn bằng các loại tài sản hữu hình hoặc vô hình để hình thành tài sản tiến hành các hoạt động đầu tư theo quy định của Lu}t đầu tư v{ quy định pháp luật có liên quan kh|c. Luật n{y cũng quy định hoạt động đầu tư l{ hoạt động của nh{ đầu tư trong qu| trình đầu tư bao gồm các khâu chuẩn bị đầu tư, thực hiện và quản lý dự |n đầu tư. Trong tài chính, đầu tư được định nghĩa l{ việc mua các tài sản tài chính như cổ phiếu, trái phiếu,…với hy vọng rằng những khoản lợi tức dương sẽ được nhận trong tương lai. Hay nói c|ch kh|c, c|c chuyên gia t{i chính định nghĩa đầu tư v{ việc sử dụng tiền để tạo ra nhiều tiền hơn.

Trong kinh tế, đầu tư thực tế là việc mua sắm máy móc, thiết bị, nhà xưởng,…để tăng cơ hội việc l{m, tăng sản xuất và tốc độ tăng trưởng kinh tế của quốc gia. Trong kinh doanh thì đầu tư l{ việc tận dụng các nguồn lực nhằm tăng thu nhập hay sản lượng đầu ra trong tương lai của công ty (liên quan đến mua sắm tài sản hữu hình để tăng sản lượng sản xuất trong tương lai giúp công ty phát triển trong dài hạn). Modigliani v{ Miller (1958) đ~ nghiên cứu về cấu trúc tài chính của công ty và quyết định đầu tư. Theo đó c|c t|c giả cho rằng không tồn tại mối quan hệ giữa dòng tiền v{ đầu tư của công ty dưới giả định thị trường hoàn LUAN VAN CHAT LUONG download : add luanvanchat@agmail.

Nguồn vốn bên ngoài và bên trong công ty có thể thay thế nhau nên quyết định đầu tư độc lập hoàn toàn với những nhân tố t{i chính kh|c như dòng tiền, đòn bẩy tài chính hay chính sách cổ tức. Với bắt đầu trong nghiên cứu của Modigliani và Miller (1958), các nghiên cứu của tác giả Jorgensen và các cộng sự (1963, 1966, 1967, 1971) đ~ đưa ra lý thuyết đầu tư t}n cổ điển: Huy động vốn từ bên ngoài hay bên trong công ty đều có chi phí như nhau nên quyết định đầu tư phụ thuộc chủ yếu vào những yếu tố như tỷ suất sinh lợi của dự |n đầu tư, l~i suất thực, thuế,…còn c|c quyết định t{i chính như huy động bằng nguồn vốn bên trong hay bên ngoài, bằng hình thức nào hay quyết định chi trả cổ tức thì không liên quan đến quyết định đầu tư. Tuy nhiên các nghiên cứu sau đó lại đặt ra câu hỏi “Trong một thị trường không hoàn hảo, liệu đầu tư có được quyết định bởi các quyết định tài chính của công ty hay không?” Theo Meyer và các cộng sự (1964, 1990): thì đầu tư phụ thuộc chủ yếu vào dòng tiền hoặc nguồn tài chính nội bộ (là tổng lợi nhuận giữ lại và khấu hao), điều n{y có nghĩa l{ đầu tư có thể bị hạn chế bởi nguồn cung của vốn nội bộ. Điều n{y cũng góp phần giải thích cho thứ tự ưu tiên trong việc sử dụng nguồn vốn: thứ nhất là nguồn vốn nội bộ, thứ hai là khoản nợ bên ngoài, thứ ba là cổ phần mới.

Trong thực tế đầu tư có thể phụ thuộc vào tình trạng tài chính của công ty bởi sự không hoàn hảo của thị trường dẫn đến các vấn đề liên quan như: bất cân xứng thông tin, chi phí đại diện… Thông tin bất cân xứng hàm ý là không phải tất cả những người tham gia trong thị trường đều có thể tiếp cận c|c thông tin như nhau. Myers v{ Majluf (1984) đ~ tranh luận rằng khi xuất hiện thông tin bất cân xứng, c|c nh{ đầu tư bên ngo{i sẽ đ|nh gi| thấp các chứng khoán rủi ro, vì vậy chi phí huy động vốn bên ngoài sẽ bị tăng lên cao hơn l{m mức độ chênh lệch giữa chi phí tài trợ bên trong và bên ngoài LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 10 ngày càng lớn. Vì vậy, các công ty mà có nguồn tài trợ từ bên trong sẽ ít bị phụ thuộc vào nguồn tài trợ bên ngoài với chi phí cao nên được xem là ít rủi ro hơn.2 Các lý thuyết liên quan đến hạn chế tài chính, đầu tư, nắm giữ tiền: 2. Hubbard, and Bruce Petersen (1988) Các tác giả đưa ra quan điểm nguồn vốn nội bộ và nguồn vốn bên ngoài không phải là một thay thế hoàn hảo cho nhau.

Theo quan điểm này, đầu tư có thể phụ thuộc vào các yếu tố tài chính của công ty như l{ nguồn vốn nội bộ sẵn có, việc dễ tiếp cận đến nợ mới hoặc vốn cổ phần hay các hoạt động của thị trường tín dụng riêng biệt. Tác giả bắt đầu bằng cách xem xét vai trò của các nhân tố tài chính trong đầu tư. Bài nghiên cứu chứng minh sự khác nhau trong mẫu hình tài chính bởi kích thước công ty và xem xét những lý do giải thích cho việc nguồn vốn nội bộ và nguồn vốn bên ngoài không phải là một thay thế hoàn hảo. Bài sử dụng dữ liệu các công ty sản xuất để phân tích sự khác nhau trong đầu tư công ty m{ được phân loại theo thu nhập giữ lại thực tế.

Nếu những bất lợi trong chi phí của nguồn vốn bên ngoài nhỏ thì tỷ lệ giữ lại nên có mối quan hệ yếu hoặc không có quan hệ gì với đầu tư: công ty chỉ đơn giản sử dụng nguồn vốn bên ngo{i để tài trợ cho đầu tư khi nguồn vốn nội bộ không ổn định, bất kể chính sách cổ tức của công ty như thế nào. Nếu chi phí bất lợi l{ đ|ng kể thì công ty mà giữ lại v{ đầu tư phần lớn thu nhập có thể không huy động được nguồn vốn với chi phí thấp v{ đầu tư của họ nên bị tác động của biến động trong dòng tiền. Bài nghiên cứu muốn kiểm định sự khác biệt trong độ nhạy của đầu tư đối với dòng tiền trên nhóm công ty đối mặt với hạn chế tài chính nhiều hay ít. LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 11 Để chứng minh giả thuyết này, tác giả sử dụng mô hình q, mô hình tân cổ điển và mô hình gia tốc đầu tư.

Trong mỗi trường hợp, đầu tư của công ty mà tài trợ bởi nguồn vốn nội bộ thì nhạy cảm hơn đối với sự biến động của dòng tiền hơn l{ c|c công ty l}u năm v{ có tỷ lệ chi trả cổ tức cao. Các tác giả cũng tìm ra rằng sự khác biệt giữa c|c công ty trong độ nhạy cảm của đầu tư với các biến trong bảng c}n đối đo lường tính thanh khoản. Hiệu ứng tài chính trong đầu tư thì lớn nhất khi có bất cân xứng thông tin trong thị trường vốn, có khả năng l{ nghiêm trọng nhất đối với các công ty có tỷ lệ giữ lại cao. Tìm thấy này củng cố cho luận điểm rằng những hạn chế tài chính trên thị trường vốn ảnh hưởng đến đầu tư.

Cách tiếp cận của tác giả là nghiên cứu sự khác biệt về t{i chính v{ đầu tư của các nhóm doanh nghiệp có đặc điểm khác nhau. Dữ liệu trong bài được sử dụng ở cấp độ công ty từ Value Line với 421 công ty trong ngành sản xuất Mỹ từ năm 1969 đến 1984, các doanh nghiệp n{y thường lớn và cổ phiếu được niêm yết trên sàn chứng khoán. Tác giả chia các công ty thành 3 nhóm: nhóm 1 bao gồm các công ty có tỷ lệ chi trả cổ tức dưới 0,1 trong ít nhất 10 năm (có 49 công ty), nhóm 2 bao gồm công ty có tỷ lệ chi trả cổ tức từ 0,1 và nhỏ hơn 0,2 trong ít nhất 10 năm (39 công ty), nhóm 3 bao gồm các công ty còn lại (334 công ty). Các công ty trả cổ tức thấp được xem l{ đối mặt với hạn chế tài chính vì tác giả cho rằng tỷ lệ chi trả cổ tức là một dấu hiệu của nguồn tài chính bên trong có dồi dào hay không.Vì thế công ty trả cổ tức thấp thì bị xếp vào nhóm bị hạn chế tài chính còn công ty trả cổ tức cao thì không thuộc loại này.