mở đầu Bài 2: Tính chất chung cÿa VLXD Bài 3: VÁt liáu gốm xây dāng Bài 4: Chất kết dính vô c¡ Bài 5: Bê tông Bài 6: Vÿa xây dāng Bài 7: Kim loại Bài 8: Các loại vÁt liáu khác Trong quá trình biên soạn, nhóm giảng viên Bộ môn C¡ Xây dāng cÿa Tr°ờng Cao đẳng Xây dāng Số 1 - Bộ Xây dāng, đã đ°ợc sā động viên quan tâm và góp ý cÿa các đồng chí lãnh đạo, các đồng nghiáp trong và ngoài tr°ờng. Mặc dù có nhiều cố gắng, nh°ng trong quá trình biên soạn, biên tÁp và in ấn khó tránh khỏi nhÿng thiếu sót. Chúng tôi xin đ°ợc l°ợng thā và tiếp thu nhÿng ý kiến đóng góp. Trân trọng cảm ¡n! Hà Nåi, ngày&&tháng&&nm&&& Tham gia biên so¿n 1.
Ph¿m Thß Vinh Lanh - Chā biên 2. Nguyßn Gia Ngác - Thành viên 3. Lê ThÁ Huy - Thành viên 8 CH¯¡NG TRÌNH MÔN HàC Tên môn hác: VÊT LIàU XÂY DĂNG Mã môn hác: MH 08 Thçi gian thăc hißn môn hác:45 gié. Trong đó: - Lý thuyÁt:15 gié; - Thăc hành, thí nghiám, thÁo luËn, bÁi tËp: 28 gié; - Kiểm tra: 2 gié I.Vß trí, tính chÃt cāa môn hác - Vß trí: + Môn hác đ°āc bå trí ë kỳ hác thă 1 + Môn hác tiên quyÁt: không - Tính chÃt: là môn hác c¢ së II.
Mÿc tiêu môn hác Học xong môn học này ng°ời học sẽ có khả năng: II. Trình bày đ°āc tÅm quan tráng và phân lo¿i đ°āc các lo¿i vËt liáu xây dăng (VLXD). Trình bày đ°āc khái niám, ph°¢ng pháp xác đßnh, yÁu tå Ánh h°ëng và ý nghĩa cāa các tính chÃt c¢ bÁn cāa vËt liáu xây dăng. Trình bày đ°āc °u nh°āc điểm, thành phÅn, tính chÃt và ph¿m vi sÿ dÿng (hoÁc ăng dÿng) cāa nhāng vËt liáu c¢ bÁn dùng trong xây dăng.
Phân tích đ°āc các yÁu tå Ánh h°ëng đÁn tính chÃt cāa VLXD và các bián pháp cÁi thián, nâng cao tính chÃt, tuái thá cāa vËt liáu. GiÁi thích đ°āc måt så hián t°āng có liên quan đÁn tính chÃt cāa vËt liáu. GiÁi thích đ°āc quá trình rÍn chÍc cāa các chÃt kÁt dính: vôi, xi mng. Trình bày đ°āc nguyên liáu sÁn xuÃt cāa 1 så vËt liáu xây dăng gßm: vËt liáu gåm, vôi, xi mng, bê tông, vāa, vËt liáu silicat.
Đánh giá đ°āc måt så chỉ tiêu cāa VLXD phù hāp vçi tiêu chuÇn Viát Nam (TCVN) hián hành. Xác đßnh đ°āc mác g¿ch, mác xi mng, mác bê tông và mác thép theo TCVN. Xác đßnh đ°āc các các thông så c¢ lý cāa VLXD, xác đßnh đ°āc thành phÅn h¿t cāa cåt liáu. Tra đßnh măc l°āng vËt liáu dùng cho 1 m3 bê tông và vāa.
Tính đ°āc l°āng dùng vËt liáu cho 1 mẻ trån bê tông theo thăc tÁ ngoài công tr°éng. Kiểm tra và điÃu chỉnh đå sÿt cāa hãn hāp bê tông (HHBT) theo yêu cÅu. Thăc hián đ°āc thí nghiám: xác đßnh 1 så các chỉ tiêu c¢ lý cāa VLXD; thành phÅn h¿t cāa cåt liáu; tính chÃt cāa xi mng; bê tông và thép. Năng lāc tā chā và trách nhiám Dăa vào nhāng kiÁn thăc đã hác để áp dÿng vào thăc tÁ công viác sau này và thăc hián måt cách nghiêm túc, khách quan.
10 BÀI 1: BÀI Mè ĐÄU Mÿc tiêu bài hác 1. Trình bày đ°āc tÅm quan tráng cāa VLXD trong ngành xây dăng; 2. Phân lo¿i đ°āc các lo¿i và tính chÃt VLXD. TÄM QUAN TRàNG CĀA VÀT LIÞU XÂY DĂNG VËt liáu xây dăng không thể thiÁu đ°āc trong các công trình xây dăng c¢ bÁn.
Nó là måt trong các yÁu tå quyÁt đßnh đÁn chÃt l°āng, giá thành, công nghá và théi gian thi công công trình. VËt liáu xây dăng chiÁm måt tỷ lá rÃt lçn trong táng giá thành xây dăng. (70 ø 80)% đåi vçi các công trình dân dÿng và công nghiáp. (70 ø 75)% đåi vçi các công trình giao thông.
(50 ø 55)% đåi vçi các công trình thuỷ lāi. Phân lo¿i vÁt lißu xây dăng: Chia làm 3 lo¿i chính: VÁt liáu vô c¢ - VËt liáu đá thiên nhiên. - VËt liáu gåm xây dăng. - Các lo¿i chÃt kÁt dính vô c¢.
- Các lo¿i đá nhân t¿o không nung. VÁt liáu hÿu c¢ - Gã, tre. - Các lo¿i chÃt kÁt dính hāu c¢. - VËt liáu keo, chÃt dẻo, s¢n, vécni, matit.
- VËt liáu polyme. VÁt liáu kim lo¿i: Gang, thép, các lo¿i kim lo¿i màu, hāp kim. PHÂN LO¾I TÍNH CHÂT VÀT LIÞU XÂY DĂNG Tính chất vÁt lý: Các thông så tr¿ng thái c¢ bÁn, tính chÃt liên quan đÁn môi tr°éng n°çc thông th°éng và môi tr°éng nhiát cāa VLXD. Tính chất c¢ học: c°éng đå chßu lăc, đå mài mòn, đå căng, tính biÁn d¿ng.
11 Tính chất hóa học: Khi VL làm viecj trong các môi tr°éng n mòn axit, bazo, muåi, nhiát đå cao. Ngoài ra, VL yêu cÅu tính thÇm mỹ, tuái thá, tính công tác, & 12 BÀI 2: NHĀNG TÍNH CHÂT CHĀ Y¾U CĀA VÀT LIÞU XÂY DĂNG Mÿc tiêu bài hác 1. Trình bày đ°āc cÃu t¿o, cÃu trúc và thành phÅn cāa VLXD Ánh h°ëng nh° thÁ nào đÁn tính chÃt VLXD 2. Trình bày đ°āc các tính chÃt chung cāa VLXD; 3.
Tính toán đ°āc các thông så c¢ lý c¢ bÁn cāa VLXD; 4. Thăc hián đ°āc 1 så thí nghiám xác đßnh các chỉ tiêu vËt lý cāa VLXD (Khåi l°āng riêng, khåi l°āng thể tích và đå mßn). NHĀNG ĐÀC TR¯NG C¡ BÀN VÀ CÂU T¾O VÀ CÂU TRÚC CĀA VÀT LIÞU XÂY DĂNG 2. CÃu t¿o cāa vÁt lißu xây dăng.
Định nghĩa cấu t¿o cāa VLXD: Là måt khái niám đánh giá măc đå và ph°¢ng thăc lÃp đÅy không gian chiÁm chã cāa các phÅn tÿ vËt chÃt c¢ bÁn cÃu thành nên vËt liáu. Ph°¢ng thức lấp đầy không gian: có bån ph°¢ng thăc liên kÁt. Liên kết theo 3 ph°¡ng không gian Đề Các: Khi các phÅn tÿ vËt chÃt liên kÁt căng vçi nhau trong toàn bå không gian cāa VLXD gái là vËt liáu có cÃu t¿o toàn khåi, bao gßm: VËt liáu cÃu t¿o toàn khåi, đßng nhÃt và đẳng h°çng: Trong toàn bå không gian, ë mái điểm và theo mái ph°¢ng vËt liáu đÃu có cÃu t¿o nh° nhau. VËt liáu cÃu t¿o toàn khåi, không đßng nhÃt và dß h°çng: Trong toàn bå không gian, ë mái điểm và theo mái ph°¢ng vËt liáu có cÃu t¿o khác nhau, gái là vËt liáu có cÃu t¿o không đßng nhÃt.
Liên kết theo 2 ph°¡ng không gian, 1 ph°¡ng không liên kết hoặc liên kết rất yếu. Ví dÿ: VËt liáu d¿ng tÃm, phiÁn lçp. NÁu trong không gian cāa vËt liáu, các phÅn tÿ liên kÁt theo từng lçp riêng biát, giāa các lçp tßn t¿i liên kÁt yÁu h¢n liên kÁt trong các lçp, gái là vËt liáu có cÃu t¿o phân lçp. Liên kết theo 1 ph°¡ng không gian, 2 ph°¡ng không liên kết hoặc liên kết rất yếu.
Ví dÿ: VËt liáu sāi. Cả 3 ph°¡ng không liên kết Trong không gian vËt liáu chiÁm chã, các phÅn tÿ vËt chÃt không liên kÁt vçi nhau, dß dàng tách réi khãi nhau, thËm chí chúng tách réi khãi khåi vËt liáu và giāa các phÅn tÿ vËt chÃt tßn t¿i nhāng khoÁng trång khá lçn, gái là vËt liáu có cÃu t¿o réi r¿c. Trong không gian vËt liáu chiÁm chã, các phÅn tÿ vËt chÃt không liên kÁt vçi nhau, dß dàng tách réi khãi nhau, dßch chuyển t°¢ng đåi so vçi nhau, thËm chí chúng tách réi khãi 13 khåi vËt liáu, nh°ng giāa các phÅn tÿ đó không có khoÁng trång, khåi vËt liáu gái là vËt liáu lãng. Mức đá lấp đầy không gian: thông qua 2 măc đå: VÁt liáu có cấu tạo đặc là khi các phÅn tÿ vËt chÃt lÃp đÅy toàn bå không gian vËt liáu, tăc giāa các phÅn tÿ không còn các khoÁng trång.
VÁt liáu có cấu tạo rỗng là khi các phÅn tÿ vËt chÃt không lÃp đÅy toàn bå không gian vËt liáu, giāa måt så phÅn tÿ còn tßn t¿i khoÁng trång. KhoÁng trång tßn t¿i trong không gian vËt liáu gái là lã rãng. Phân loại lỗ rỗng: - Theo kích th°çc lã rãng: Lã rãng vi mô: là nhāng lã rãng có kích th°çc nhã không nhìn thÃy đ°āc bằng mÍt th°éng. Lã rãng vi mô gÅn nh° không có Ánh h°ëng tçi tính chÃt vËt liáu.
Lã rãng vĩ mô: là nhāng lã rãng có kích th°çc lçn nhìn thÃy đ°āc bằng mÍt th°éng. Lã rãng vĩ mô có Ánh h°ëng lçn tçi tính chÃt vËt liáu nh°: c°éng đå, khåi l°āng thể tích, khÁ nng cách âm, cách nhiát, khÁ nng chång thÃm,. - Theo khÁ nng tiÁp xúc vçi môi tr°éng xung quanh khåi vËt liáu: Lã rãng kín: Là nhāng lã rãng nằm trong khåi vËt liáu và không thông vçi môi tr°éng xung quanh. VËt liáu chăa lã rãng kín có khÁ nng cách nhiát tåt, nhẹ, tính chång thÃm tåt, có tính đàn hßi và c°éng đå chßu lăc tåt h¢n vËt liáu có lã rãng hë.
Lã rãng hë: Là nhāng lã rãng nằm trong khåi vËt liáu hoÁc trên bà mÁt khåi vËt liáu, chúng thông vçi môi tr°éng xung quanh vËt liáu bằng nhāng khe năt, mao quÁn hoÁc các lã rãng khác. VËt liáu chăa lã rãng hë có khÁ nng cách âm tåt (tính hút âm tåt), nhẹ, nh°ng các tính chÃt liên quan đÁn môi tr°éng n°çc, tính đàn hßi và c°éng đå chßu lăc kém. Lã rãng thông nhau: Là lã rãng nÿa kín và nÿa hë. * Chú ý: L°āng lã rãng, kích th°çc, hình d¿ng lã rãng (hình tròn, bÅu dÿc, que, &), đÁc tính lã rãng (kín, hë) và să phân bå lã rãng (phân bå đÃu hay tËp trung) đÃu có Ánh h°ëng lçn đÁn tính chÃt vËt liáu.
CÃu trúc cāa vÁt lißu xây dăng. Định nghĩa cấu trúc cāa VLXD: là khái niám mô tÁ hình Ánh cāa să sÍp xÁp các phÅn tÿ vËt chÃt trong không gian vËt liáu và các hình thăc liên kÁt giāa các phÅn tÿ đó. Hình Ánh cāa sā sắp xÁp: gßm cÃu trúc vĩ mô và vi mô. Cấu trúc vi mô: có 4 d¿ng c¢ bÁn.
CÃu trúc kÁt tinh: Các phÅn tÿ vËt chÃt sÍp xÁp theo måt qui luËt trËt tă nhÃt đßnh trong toàn bå không gian cāa vËt liáu. ĐÁc điểm: có đå bÃn và đå án đßnh lçn, nh°ng có đå ho¿t tính kém. 14 CÃu trúc vô đßnh hình: Các phÅn tÿ vËt chÃt c¢ bÁn sÍp xÁp måt cách hãn đån, không theo måt qui luËt, trËt tă nhÃt đßnh. ĐÁc điểm: có đå bÃn và đå án đßnh kém, nh°ng đå ho¿t tính cao.
Gßm: CÃu trúc polyme: Các phÅn tÿ vËt chÃt c¢ bÁn liên kÁt thành các chuãi nåi tiÁp, nh°ng các chuãi phÅn tÿ l¿i sÍp xÁp không theo qui luËt trong không gian. Liên kÁt giāa các phÅn tÿ trong måt chuãi là liên kÁt hoá hác nh°ng giāa các chuãi phÅn tÿ th°éng chỉ có liên kÁt vËt lý. Đå bÃn cÃu trúc trong cÃu trúc polyme phÿ thuåc vào đå bÃn liên kÁt trong mãi sāi và hình thăc sÍp xÁp các sāi trong không gian.