Giáo trình tổ chức và quản lý sản xuất trình độ trung cấp, cao đẳng - CĐ Nghề Sóc Trăng

Giáo trình tổ chức và quản lý sản xuất của Trường Cao đẳng Nghề Sóc Trăng trang bị kiến thức về tổ chức lao động, thiết bị, vật tư và chi phí sản xuất.

• Trường học: Trường Cao đẳng Nghề Sóc Trăng
• Đề tài: Tổ chức và quản lý sản xuất
• Loại tài liệu: Giáo trình
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Sóc Trăng

Tóm tắt

I. Tổng quan về giáo trình tổ chức và quản lý sản xuất

Giáo trình tổ chức và quản lý sản xuất do Trường Cao đẳng Nghề Sóc Trăng ban hành năm 2019. Tài liệu phục vụ giảng dạy cho các hệ đào tạo trung cấp và cao đẳng nghề. Bản tài liệu này hệ thống hóa những kiến thức cốt lõi về điều hành nhà xưởng. Nội dung bài giảng kết hợp chặt chẽ giữa lý thuyết kinh tế và kỹ thuật công nghiệp. Tài liệu phân chia rõ ràng các giai đoạn tạo ra sản phẩm. Người học tiếp cận phương pháp tổ chức mặt bằng nhà xưởng khoa học. Tài liệu đồng thời hướng dẫn lập kế hoạch tiến độ và phân công nhân lực cụ thể. Cơ cấu giáo trình bao quát năm chương trọng tâm. Chương mở đầu làm rõ khái niệm sản xuất và loại hình chế tạo. Các chương tiếp theo đi sâu vào lao động, thiết bị, nguyên vật liệu và giá thành. Văn bản cung cấp tư duy quản trị hệ thống cho kỹ thuật viên tương lai. Các nguyên tắc tổ chức bảo đảm dây chuyền vận hành nhịp nhàng. Doanh nghiệp nhờ đó giảm thiểu thời gian gián đoạn và lãng phí vật tư. Tài liệu khẳng định vai trò then chốt của công tác quản lý trong việc nâng cao sức cạnh tranh cơ sở sản xuất.

1.1. Mục tiêu đào tạo và đối tượng sử dụng giáo trình

Giáo trình hướng đến đối tượng người học hệ trung cấp và cao đẳng kỹ thuật tại Sóc Trăng. Tài liệu trang bị kỹ năng quản trị xưởng thực tế cho sinh viên. Người học nắm vững quy trình bố trí thiết bị và tổ chức dây chuyền. Văn bản giúp học viên nâng cao khả năng phân tích chu kỳ sản xuất. Học viên biết cách kiểm soát định mức lao động và sử dụng hiệu quả tài nguyên. Mục tiêu dài hạn là xây dựng đội ngũ quản đốc xưởng lành nghề. Đội ngũ này có kiến thức kinh tế vững vàng và kỹ năng kỹ thuật sâu. Giáo trình đồng thời là tài liệu tham khảo giá trị cho các cán bộ kỹ thuật tại doanh nghiệp địa phương.

1.2. Kết cấu 5 chương chuyên đề của tài liệu giảng dạy

Chương một trình bày khái niệm nền tảng về tổ chức quy trình chế tạo. Chương hai tập trung xây dựng cơ cấu lao động tối ưu và định mức giờ công. Chương ba cung cấp phương pháp quản lý, khai thác và bảo trì hệ thống máy móc. Chương bốn hướng dẫn kiểm soát mức hao phí nguyên vật liệu công nghiệp. Chương năm hoàn thiện chu trình sản xuất bằng việc xác định giá thành sản phẩm. Bố cục tài liệu đi từ tổng quan đến chi tiết kỹ thuật. Cách phân chia chương mục tạo mạch tư duy liền mạch cho người học. Từng chuyên đề gắn liền với thực tế vận hành nhà xưởng. Cấu trúc khoa học này hỗ trợ việc tiếp thu kiến thức nhanh chóng và hệ thống.

II. Phân tích giáo trình tổ chức và quản lý sản xuất hiện đại

Quản lý sản xuất trong thực tế luôn đối mặt với nhiều bài toán hóc búa. Các doanh nghiệp sản xuất thường gặp tình trạng lãng phí giờ công lao động. Sự phối hợp lỏng lẻo giữa các công đoạn tạo ra thời gian chờ kéo dài. Mặt bằng xưởng bố trí thiếu khoa học gây ách tắc luồng di chuyển vật tư. Thiết bị máy móc dễ hỏng hóc nếu thiếu quy trình bảo dưỡng định kỳ. Chi phí vật tư đội lên cao do tỷ lệ phế phẩm vượt ngưỡng kiểm soát. Giáo trình của Cao đẳng Nghề Sóc Trăng mổ xẻ trực diện các điểm nghẽn này. Văn bản phân tích sâu nguyên nhân gây gián đoạn dây chuyền công nghệ. Việc bố trí tuần tự thủ công làm ứ đọng bán thành phẩm tại nơi làm việc. Sự thiếu hụt định mức kỹ thuật khiến khâu đánh giá năng suất trở nên cảm tính. Chi phí khấu hao và năng lượng không được theo dõi sát sao làm hao hụt lợi nhuận. Giáo trình đặt ra yêu cầu cấp thiết về chuẩn hóa vận hành. Việc nhận diện đúng các nút thắt sản xuất giúp doanh nghiệp cắt giảm tổn thất không đáng có.

2.1. Vấn đề gián đoạn chu kỳ và ứ đọng bán thành phẩm

Chu kỳ chế tạo kéo dài gây áp lực tài chính nặng nề lên đơn vị gia công. Phương thức chuyển bước tuần tự buộc chi tiết phải chờ đợi toàn bộ lô hàng hoàn tất. Hiện tượng này làm tăng lượng sản phẩm dở dang trên sàn thao tác. Diện tích phân xưởng bị chiếm dụng vô ích cho hoạt động lưu kho tạm thời. Vốn lưu động của cơ sở kinh doanh do đó bị ứ đọng nghiêm trọng. Việc thiếu cân bằng chuyền giữa các bước gia công tạo ra nhiều khoảng trống lãng phí. Các phân xưởng cần chuyển đổi phương thức vận động vật liệu để giải tỏa các điểm nghẽn này.

2.2. Thách thức phân định hao phí nguyên vật liệu công nghiệp

Hao phí nguyên vật liệu trực tiếp quyết định giá thành thành phẩm đầu ra. Giáo trình phân tách rõ hai dạng tổn thất gồm khách quan và chủ quan. Tổn thất công nghệ bắt nguồn từ giới hạn máy móc và quy chuẩn kỹ thuật. Loại hao hụt này mang tính bắt buộc và xuất hiện hợp pháp trong định mức. Ngược lại, tổn thất chủ quan do người lao động gây ra không được chấp nhận. Nguyên nhân chủ quan thường đến từ bảo quản kém hoặc thao tác sai hướng dẫn. Việc không phân định rạch ròi hai dạng tiêu hao này khiến việc tính giá thành bị sai lệch. Quản lý xưởng cần giám sát chặt chẽ để loại bỏ triệt để tổn thất chủ quan.

III. Phương pháp trong giáo trình tổ chức và quản lý sản xuất

Giáo trình đề xuất hệ thống giải pháp kỹ thuật và tổ chức đồng bộ. Doanh nghiệp cần phối hợp nhịp nhàng các bước công việc theo nguyên tắc song song hoặc hỗn hợp. Giải pháp này giúp loại bỏ thời gian chết giữa các khâu chế tạo. Chi tiết hoàn thành bước trước được chuyển ngay sang bước kế tiếp. Tổng thời gian sản xuất của toàn bộ loạt sản phẩm nhờ đó rút ngắn rõ rệt. Đối với công tác nhân sự, tài liệu đưa ra phương pháp thiết lập định mức thời gian lao động. Doanh nghiệp phân loại chính xác các hao phí thời gian để loại trừ lãng phí. Về mặt máy móc, quy trình bảo dưỡng dự phòng định kỳ được thiết lập nghiêm ngặt. Việc sửa chữa định kỳ ngăn chặn sự cố bất ngờ của hệ thống cơ khí. Về quản lý vật tư, giáo trình chỉ dẫn cách tính định mức tiêu dùng chuẩn xác. Doanh nghiệp căn cứ bản vẽ kỹ thuật để xác định trọng lượng tịnh của sản phẩm. Việc kết hợp đồng bộ các giải pháp này giúp phân xưởng duy trì tính liên tục và gia tăng năng suất vượt bậc.

3.1. Phương thức phối hợp song song rút ngắn chu kỳ gia công

Phối hợp song song là kỹ thuật cốt lõi nhằm giải phóng thời gian công nghệ. Phương thức này cho phép toàn bộ bước công việc diễn ra đồng thời trên các máy. Từng chi tiết đơn lẻ sau khi gia công xong được chuyển ngay sang trạm kế tiếp. Người công nhân không phải chờ đợi gia công xong cả lô hàng lớn. Lượng bán thành phẩm nằm chờ giữa các công đoạn giảm xuống mức tối thiểu. Diện tích sàn thao tác được giải phóng tối đa cho hoạt động di chuyển. Nhịp độ chuyền được duy trì ổn định và liên tục suốt ca làm việc. Đây là giải pháp tối ưu cho mô hình sản xuất hàng khối và hàng loạt lớn.

3.2. Thiết lập định mức lao động và sử dụng thiết bị tối ưu

Định mức lao động chính xác tạo cơ sở vững chắc cho việc phân công công việc. Quản đốc xưởng phân tích kỹ cơ cấu thời gian hao phí của ca sản xuất. Thời gian tác nghiệp chính được đo lường cẩn thận bằng phương pháp bấm giờ. Các thời gian chuẩn bị và nghỉ ngơi sinh lý được tính toán hợp lý. Bên cạnh đó, việc lập lịch bảo trì thiết bị giúp giảm thời gian dừng máy đột xuất. Doanh nghiệp áp dụng hình thức bảo dưỡng phòng ngừa để duy trì tuổi thọ động cơ. Sự kết hợp giữa con người có định mức chuẩn và máy móc ổn định bảo đảm hiệu quả vận hành cao nhất.

IV. Ứng dụng thực tế giáo trình tổ chức và quản lý sản xuất

Giáo trình tổ chức và quản lý sản xuất khẳng định giá trị thực tiễn to lớn trong đào tạo nghề. Tài liệu không chỉ phục vụ kỳ thi chuyên môn mà còn là cẩm nang dẫn dắt học viên bước vào thực tế sản xuất. Sinh viên tốt nghiệp nắm bắt phương pháp tổ chức sẽ nhanh chóng thích ứng với môi trường nhà xưởng. Những nguyên lý về mặt bằng, định mức và luồng di chuyển vật liệu dễ dàng triển khai tại các nhà máy cơ khí, chế biến và may mặc. Việc áp dụng đúng lý thuyết giúp doanh nghiệp tại Sóc Trăng và vùng Đồng bằng sông Cửu Long chuẩn hóa tác nghiệp. Đơn vị sản xuất kiểm soát tốt chi phí đầu vào và giảm hao hụt nguyên liệu. Năng lực cạnh tranh của hàng hóa địa phương nhờ đó nâng cao rõ nét. Tài liệu này là bước chuẩn bị hoàn thiện để kỹ thuật viên đảm nhận vị trí tổ trưởng sản xuất hoặc quản đốc phân xưởng. Kiến thức chuẩn mực là chìa khóa then chốt thúc đẩy công nghiệp hóa địa phương vững bền.

4.1. Chuẩn hóa quy trình vận hành tại các xưởng cơ sở

Việc đưa lý thuyết vào phân xưởng đem lại sự thay đổi rõ rệt trong nề nếp lao động. Mặt bằng làm việc được tái bố trí theo sơ đồ công nghệ khép kín. Khoảng cách vận chuyển vật tư giữa các vị trí gia công rút ngắn tối đa. Đội ngũ kỹ thuật viên áp dụng bảng định mức lao động cụ thể cho từng vị trí thao tác. Tình trạng công nhân làm việc tùy tiện hoặc ngồi chờ việc chấm dứt hoàn toàn. Thao tác chuẩn hóa giúp loại bỏ động tác thừa và hạn chế tai nạn lao động. Các xưởng sản xuất nhỏ tại địa phương nhờ đó xây dựng quy trình chuyên nghiệp tương đương doanh nghiệp lớn.

4.2. Tối ưu hóa chi phí sản xuất và năng lực cạnh tranh

Kiểm soát tốt chi phí sản xuất là mục tiêu cốt lõi của mọi đơn vị kinh doanh. Tài liệu hướng dẫn phương pháp bóc tách giá thành sản phẩm một cách chi tiết. Quản lý xưởng theo dõi sát định ngạch tiêu hao nguyên liệu trên từng đơn vị sản phẩm. Sự cố thiết bị được giảm thiểu tối đa nhờ chương trình bảo dưỡng nghiêm túc. Giá thành chế tạo đơn vị nhờ vậy giảm xuống đáng kể so với phương pháp cũ. Doanh nghiệp có thể định giá bán linh hoạt để gia tăng thị phần trên thị trường. Việc quản trị bài bản tạo đòn bẩy tài chính vững mạnh cho sự phát triển lâu dài của cơ sở sản xuất.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Tổ chức và quản lý sản xuất (mã số môn học: 59014517) là tài liệu đào tạo chính thức được ban hành kèm theo Quyết định số 371/QĐ-CĐN ngày 12/12/2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Sóc Trăng. Trong chương trình đào tạo, môn học giữ vị trí là môn cơ sở bắt buộc, áp dụng dùng chung cho tất cả các nghề ở trình độ Trung cấp và Cao đẳng, được bố trí giảng dạy song song với các môn học chuyên môn nghề.

Về mục tiêu học tập (learning outcomes), giáo trình trang bị cho người học hệ thống kiến thức toàn diện về tổ chức lao động, quản lý kỹ thuật, khai thác và bảo trì thiết bị, định mức nguyên vật liệu và xác định chi phí sản xuất. Về kỹ năng, sinh viên có khả năng xác định cơ cấu tổ chức, cơ cấu lao động, định mức lao động phù hợp với điều kiện thực tế; lập kế hoạch cung ứng vật tư; tính toán chi phí nguyên vật liệu và tiền lương trực tiếp cho công nhân sản xuất; đồng thời hình thành phương pháp tư duy suy luận khoa học, kết hợp giữa lý luận và thực tiễn sản xuất.

Cấu trúc giáo trình gồm 5 chương mạch lạc, tiếp cận hệ thống sản xuất dưới hai trạng thái: trạng thái tĩnh (phân bổ không gian, thiết lập cơ cấu tổ chức) và trạng thái động (phối hợp thời gian, tiến độ và điều độ sản xuất). Điểm đặc sắc của tài liệu là tính thực tế hóa cao, bám sát các điều kiện kỹ thuật và quản trị tại các phân xưởng, nhà máy công nghiệp vừa và nhỏ ở Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được cấu trúc thành 5 chương với logic phát triển chặt chẽ:

• Chương 1: Khái niệm chung về tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp: Xác định bản chất tổ chức sản xuất là sự phối hợp giữa sức lao động và tư liệu sản xuất nhằm trả lời các câu hỏi: sản xuất sản phẩm gì, ở đâu, ai làm và trong bao lâu. Trình bày 4 nguyên tắc tổ chức (chuyên môn hóa kết hợp kinh doanh tổng hợp; bảo đảm tính cân đối; bảo đảm tính nhịp nhàng; bảo đảm tính liên tục); cơ cấu sản xuất gồm 4 bộ phận (chính, phù trợ, phụ, phục vụ) và 3 cấp (phân xưởng, ngành/buồng máy, nơi làm việc); tổ chức không gian (chuyên môn hóa công nghệ, sản phẩm, hỗn hợp); chu kỳ sản xuất $T_{ck} = \sum t_{cn} + \sum t_{kt} + \sum t_{gd} + \sum t_{vn} + \sum t_{tn}$; 3 phương thức phối hợp bước công việc (tuần tự, song song, hỗn hợp); cùng các phương pháp tổ chức sản xuất dây chuyền (tính nhịp $r$, bước $B$, chiều dài $L$), sản xuất theo nhóm, sản xuất đơn chiếc và sản xuất vừa đúng lúc (Just-in-time).
• Chương 2: Tổ chức lao động trong doanh nghiệp: Phân tích cơ cấu lao động tối ưu; cơ cấu định mức thời gian và loại trừ 4 dạng thời gian lãng phí ($T_{ksx}, T_{lptc}, T_{lpcn}$, lãng phí kỹ thuật); xử lý hiện tượng thừa lao động tuyệt đối và tương đối; xác định ngày làm việc chế độ $N_{cđ} = NL - (L + T + CN + P)$; đánh giá 3 chỉ tiêu năng suất lao động: hiện vật ($W_h = Q/CN$), giá trị ($W_g = G/CN$), thời gian ($W_t = T/Q$).
• Chương 3: Quản lý kỹ thuật, sử dụng và bảo trì thiết bị trong doanh nghiệp: Thiết lập 3 giai đoạn chuẩn bị kỹ thuật (chuẩn bị sản phẩm, công nghệ, điều kiện sản xuất); định mức thiết bị theo công suất ($M_{ij} = Q_j / (K \cdot N_{ij})$) và quỹ thời gian máy ($G_{m(tt)}, G_{m(cđ)}, G_{dm}$); công tác kiểm tra kỹ thuật KCS; chế độ sửa chữa dự phòng theo kế hoạch gồm bảo dưỡng, kiểm tra định kỳ và sửa chữa (nhỏ, vừa, lớn kết hợp hiện đại hóa thiết bị).
• Chương 4: Quản lý nguyên vật liệu: Định mức tiêu dùng gồm tiêu dùng thuần túy và tổn thất công nghệ; kế hoạch cung ứng, tiếp nhận, kho bãi, cấp phát và quyết toán nguyên vật liệu.
• Chương 5: Xác định chi phí sản xuất: Phân tích các loại chi phí sản xuất, chi phí tiêu thụ, nghĩa vụ đối với nhà nước; cấu thành giá thành sản phẩm và các giải pháp hạ giá thành.

Progression logic của giáo trình đi từ việc định hình cơ cấu tổ chức và không gian - thời gian tổng thể (Chương 1), sau đó đi sâu vào điều hành 3 yếu tố đầu vào cơ bản của sản xuất: lao động (Chương 2), máy móc thiết bị (Chương 3), nguyên vật liệu (Chương 4), và kết thúc ở chỉ tiêu tổng hợp kinh tế là chi phí và giá thành sản phẩm (Chương 5).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình xây dựng hệ thống lý thuyết sản xuất hai mặt: mặt vật chất - kỹ thuật (tác động của sức lao động lên đối tượng lao động qua công cụ) và mặt kinh tế - xã hội (quan hệ sản xuất, phân công và hiệp tác lao động). Xây dựng cơ sở lý luận về định mức tiêu dùng vật tư dựa trên luận điểm của C.Mác về phần hao phí không tham gia tạo nên giá trị sử dụng nhưng tham gia cấu thành giá trị mới. Hệ thống hóa các nguyên tắc cân đối động, nhịp nhàng và liên tục, cùng mô hình sửa chữa dự phòng thiết bị chủ động trước khi hỏng hóc.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật: Tính toán chu kỳ sản xuất; thiết lập các thông số dây chuyền sản xuất ($r, B, L$); tính toán quỹ thời gian máy hoạt động định mức ($G_{dm}$); tính toán các chỉ tiêu năng suất lao động ($W_h, W_g, W_t$) và ngày làm việc chế độ ($N_{cđ}$).
• Kỹ năng phân tích: Phân tích nguyên nhân chênh lệch giữa kế hoạch và thực tế; bóc tách hao phí thời gian trong ngày làm việc; phân biệt tổn thất nguyên vật liệu khách quan và chủ quan; phân loại dư thừa lao động.
• Năng lực thực hành: Lập bảng định mức lao động và vật tư; bố trí mặt bằng nơi làm việc; lập kế hoạch bảo trì thiết bị định kỳ và kiểm soát chất lượng qua mạng lưới KCS.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình được thiết kế theo cách tiếp cận sư phạm tích hợp: chuyển hóa các nguyên lý quản lý kinh tế công nghiệp thành quy trình kỹ thuật cụ thể tại xưởng sản xuất. Mỗi chương đều đi từ định nghĩa khái niệm, công thức giải tích đến các bài tập định lượng và phân tích tình huống thực tế.

Trong phần bài tập và nghiên cứu tình huống, tài liệu cung cấp số liệu thực hành rõ ràng. Tiêu biểu là bài toán tổ chức sản xuất cho chi tiết A gồm 5 bước công việc (thời gian lần lượt là 6, 4, 5, 7, 4 phút; quy mô loạt 4 chi tiết) để người học trực tiếp vẽ sơ đồ và so sánh chu kỳ công nghệ giữa 3 phương thức phối hợp: tuần tự, song song và hỗn hợp. Về nghiên cứu trường hợp (case studies), giáo trình phân tích mô hình thực tế của công ty dệt (chia 3 phân xưởng chính: sợi, dệt, nhuộm) để giải thích phương thức chuyên môn hóa theo công nghệ; hoặc dẫn chứng Nhà máy dệt kim Đông Xuân tận dụng vải vụn để may mũ, tất trẻ em nhằm minh họa cụ thể chức năng của bộ phận sản xuất phụ.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập được xác lập thông qua hệ thống câu hỏi ôn tập định lượng ở cuối mỗi chương. Tiêu biểu như tại Chương 2 với 8 câu hỏi tập trung vào: so sánh phương pháp chụp ảnh ngày làm việc với bấm giờ; phân tích phương pháp điều tra phân tích và tính toán phân tích trong định mức lao động; giải pháp hoàn thiện cơ cấu lao động. Cuối Chương 3 đánh giá về các hình thức tổ chức sửa chữa và ý nghĩa của sửa chữa dự phòng theo kế hoạch.

Đối với việc tự học, sinh viên được hướng dẫn tự tính toán các bảng cân đối ngày công, quỹ giờ máy theo năm ($G_{m(cđ)}$), tự bóc tách các yếu tố thời gian gián đoạn ($t_{gd}$) và thời gian tự nhiên ($t_{tn}$) trước khi tiến hành thảo luận nhóm trên lớp.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Tài liệu được chuẩn hóa theo Quyết định số 371/QĐ-CĐN ngày 12/12/2019 của Trường Cao đẳng Nghề Sóc Trăng, mang tính cập nhật cao về khung chương trình đào tạo kỹ thuật nghề nghiệp. Giáo trình tích hợp các xu hướng quản trị sản xuất hiện đại đang được áp dụng tại các doanh nghiệp tiên tiến:

• Tích hợp phương pháp sản xuất đúng thời hạn (Just-in-time / sản xuất vừa đúng lúc): Hướng dẫn cơ chế mua hoặc chế tạo sản phẩm chỉ một thời gian ngắn trước thời điểm cần sử dụng, nhằm mục tiêu tối thiểu hóa lượng dự trữ tồn kho và rút ngắn chu kỳ sản xuất.
• Phương pháp sản xuất theo nhóm: Đưa ra kỹ thuật lựa chọn hoặc thiết kế "chi tiết tổng hợp" (hoặc chi tiết tổng hợp nhân tạo) để lập quy trình công nghệ và định mức thời gian chung cho cả nhóm chi tiết, giải quyết bài toán giảm thiểu thời gian gá lắp, điều chỉnh máy trong loại hình sản xuất hàng loạt vừa và nhỏ.
• Bám sát điều kiện thực tiễn công nghiệp trong nước: Giáo trình nhìn nhận trực diện thực trạng sản xuất tại Việt Nam hiện nay là "sản xuất thủ công xen lẫn với nửa cơ khí và cơ khí, lại nhiều loại, nhiều kiểu, do nhiều nước sản xuất, nhiều máy đã cũ kỹ, phụ tùng thay thế thiếu". Từ thực tế này, giáo trình xây dựng giải pháp trọng tâm là chế độ sửa chữa dự phòng theo kế hoạch, kết hợp việc hiện đại hóa thiết bị trong các kỳ sửa chữa lớn để duy trì độ chính xác và năng suất máy.
• Gắn kết với quy định pháp luật lao động hiện hành: Thể hiện qua công thức tính quỹ thời gian làm việc chế độ $N_{cđ}$, tích hợp đầy đủ số ngày nghỉ lễ (7,5 ngày theo mốc thời gian giáo trình), 52 ngày chủ nhật, nghỉ Tết và phép năm theo luật định.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Giáo trình Tổ chức và quản lý sản xuất được biên soạn nhằm phục vụ các đối tượng cụ thể sau:

• Học sinh, sinh viên: Là tài liệu học tập bắt buộc cho học sinh, sinh viên trình độ Trung cấp và Cao đẳng thuộc tất cả các nghề đào tạo tại Trường Cao đẳng Nghề Sóc Trăng. Giáo trình cũng phù hợp làm tài liệu cơ sở cho sinh viên khối kỹ thuật công nghiệp tại các trường cao đẳng, đại học kỹ thuật trên cả nước.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Để tiếp thu môn học, người học cần có kiến thức cơ bản về toán học đại cương (tính toán số học, thống kê mô tả) và hiểu biết tổng quát về quy trình công nghệ gia công, thao tác thiết bị của ngành nghề chuyên môn đang theo học.
• Giảng viên: Sử dụng làm đề cương và tài liệu chuẩn để giảng dạy học phần mã số 59014517; khai thác hệ thống công thức, bảng biểu số liệu để biên soạn bài giảng, xây dựng đề thi và hướng dẫn bài tập tình huống cho sinh viên.
• Cán bộ kỹ thuật và tự học tra cứu: Tài liệu là nguồn tham khảo thiết thực cho tổ trưởng sản xuất, quản đốc phân xưởng, nhân viên phòng KCS, cán bộ định mức kinh tế - kỹ thuật tại các nhà máy, xí nghiệp trong việc lập kế hoạch bảo dưỡng thiết bị, định mức vật tư và quản lý lao động tại hiện trường.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?
Tài liệu được thiết kế dùng chung cho học sinh, sinh viên tất cả các ngành nghề đào tạo trình độ Trung cấp và Cao đẳng, đồng thời phù hợp cho cán bộ quản lý cấp cơ sở tại các nhà xưởng, xí nghiệp sản xuất.

2. Cần kiến thức nền nào để học?
Người học cần nắm vững kiến thức toán học căn bản (tính tỷ lệ, số bình quân) và có hiểu biết cơ sở về quy trình công nghệ của chuyên ngành nghề mình đang theo học.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác?
Giáo trình phân tích sâu vào bối cảnh thiết bị thực tế tại Việt Nam (máy móc đa dạng nguồn gốc, thiếu phụ tùng thay thế), kết hợp các công thức định lượng chi tiết (chu kỳ sản xuất, định mức thiết bị, quỹ giờ máy) với các phương pháp quản trị hiện đại như sản xuất theo nhóm và sản xuất đúng thời hạn (Just-in-time).

4. Làm sao để tự học hiệu quả?
Người học nên kết hợp đọc lý thuyết với việc tự giải các bài tập tình huống trong giáo trình (như bài toán phân bổ bước công việc 5 giai đoạn của chi tiết A), đồng thời trả lời đầy đủ các câu hỏi ôn tập định mức lao động và sửa chữa thiết bị ở cuối mỗi chương.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?
Giáo trình có hệ thống sơ đồ tiến trình, bảng dữ liệu mẫu, câu hỏi ôn tập cuối chương và danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành quản lý sản xuất được liệt kê tại trang 63 của tài liệu.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Tổ chức và quản lý sản xuất của Trường Cao đẳng Nghề Sóc Trăng cung cấp hệ thống tri thức hoàn chỉnh về điều hành sản xuất công nghiệp, từ việc thiết lập cơ cấu tổ chức, tối ưu hóa lao động, định mức thiết bị và vật tư đến kiểm soát chi phí giá thành. Lộ trình học tập đề xuất cho người học là: nắm vững nguyên tắc cơ cấu và chu kỳ sản xuất (Chương 1) $\rightarrow$ thực hành phương pháp định mức lao động và năng suất (Chương 2) $\rightarrow$ áp dụng quy chế sửa chữa dự phòng thiết bị và kiểm tra KCS (Chương 3) $\rightarrow$ lập định mức tiêu dùng và cung ứng vật liệu (Chương 4) $\rightarrow$ hạch toán chi phí và giải pháp hạ giá thành sản phẩm (Chương 5). Người học có thể mở rộng kiến thức thông qua danh mục tài liệu tham khảo chuyên ngành tại trang 63 của giáo trình cùng các tiêu chuẩn định mức kinh tế - kỹ thuật hiện hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH SÓC TRĂNG TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ SÓC TRĂNG GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: TỔ CHỨC VÀ QUẢN LÝ SẢN XUẤT Nghề: Dùng chung cho tất cả các nghề Trình độ: Trung cấp; Cao đẳng (Ban hành kèm theo quyết định số 371/QĐ-CĐN ngày 12/12/2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Nghề Sóc Trăng) Sóc Trăng, tháng 12/2019 i TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thong tin có thể đƣợc phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. ii LỜI GIỚI THIỆU Tổ chức sản xuất là một trong những hoạt động quan trọng trong mỗi doanh nghiệp, nó tác động trực tiếp đến việc sử dụng hiệu quả lao động, trang thiết bị và nguyên vật liệu của mỗi doanh nghiệp Tài liệu Tổ chức và quản lý sản xuất trong danh nghiệp đƣợc biên soạn nhằm hỗ trợ cho việc giảng dạy và học tập, nghiên cứu cho học sinh, sinh viên học tập tại trƣờng Cao đẳng Nghề Sóc Trăng; Trang bị cho ngƣời học những kiến thức, hệ thống lý luận cần thiết trong việc xác định cơ cấu tổ chức, phân công lao động, quản lý lƣợng nguyên vật liệu và thiết bị cần thiết để đảm bảo cho quá trình sản xuất diễn ra đƣợc liên tục hiệu quả. Nội dung giáo trình đƣợc kết cấu thành 5 chƣơng, cụ thể nhƣ sau: - Chƣơng 1: Khái niệm chung về tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp.

- Chƣơng 2: Tổ chức lao động trong doanh nghiệp. - Chƣơng 3: Quản lý kỹ thuật, sử dụng và bảo trì thiết bị trong doanh nghiệp. - Chƣơng 4: Quản lý nguyên vật liệu. - Chƣơng 5: Xác định chi phí sản xuất.

Trong quá trình biên soạn không tránh khỏi những thiếu sót. Rất mong nhận đƣợc sự đóng góp của học sinh, sinh viên và đồng nghiệp. Xin trân trọng cám ơn! Sóc Trăng, ngày …. năm 2019 Biên soạn iii Mục lục CHƢƠNG 1.

KHÁI NIỆM CHUNG VỀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP .1 Khái quát về tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp .2 Ý nghĩa, mục đích của tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp .3 Các nhân tố chủ yếu ảnh hƣởng đến tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp .4 Một số nguyên tắc tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp .2 Nội dung tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp .1 Cơ cấu tổ chức sản xuất của doanh nghiệp .2 Tổ chức sản xuất về không gian và thời gian .3 Loại hình sản xuất và các phƣơng pháp tổ chức sản xuất. TỔ CHỨC LAO ĐỘNG TRONG DOANH NGHIỆP .1 Tạo lập cơ cấu lao động tối ƣu trong doanh nghiệp .1 Vai trò của cơ cấu lao động tối ƣu.2 Phƣơng pháp xác định cơ cấu lao động tối ƣu trong doanh nghiệp .2 Định mức lao động và áp dụng định mức lao động trong các tổ sản xuất .1 Khái niệm và tác dụng của định mức lao động .2 Phân loại thời gian hao phí và cơ cấu của định mức thời gian .3 Sử dụng hợp lý và tiết kiệm sức lao động .1 Sử dụng số lƣợng lao động .2 Sử dụng thời gian lao động.3 Sử dụng chất lƣợng lao động .4 Sử dụng cƣờng độ lao động .5 Năng suất lao động và các biện pháp tăng năng suất lao động. QUẢN LÝ KỸ THUẬT, SỬ DỤNG VÀ BẢO TRÌ THIẾT BỊ TRONG DOANH NGHIỆP .1 Chuẩn bị kỹ thuật cho sản xuất trong các doanh nghiệp .1 Các giai đoạn tiến hành chuẩn bị kỹ thuật.2 Phƣơng pháp định mức sử dụng thiết bị .2 Công tác kiểm tra kỹ thuật trong doanh nghiệp .1 Nhiệm vụ chủ yếu của công tác kiểm tra kỹ thuật .2 Đối tƣợng của công tác kiểm tra kỹ thuật .3 Tính chất của công tác kiểm tra kỹ thuật.4 Các phƣơng pháp kiểm tra kỹ thuật. Error! Bookmark not defined.3 Chế độ sửa chữa dự phòng theo kế hoạch .1 Ý nghĩa của việc sửa chữa thiết bị .2 Chế độ sửa chữa dự phòng theo kế hoạch .41 iv CHƢƠNG 4.

QUẢN LÝ NGUYÊN VẬT LIỆU .1 Định mức tiêu dùng nguyên vật liệu .1 Khái niệm và ý nghĩa của định mức tiêu dùng nguyên vật liệu .2 Cơ cấu của định mức tiêu dùng nguyên vật liệu .3 Công tác quản lý định mức sử dụng nguyên vật liệu trong doanh nghiệp .2 Kế hoạch cung ứng nguyên vật liệu cho sản xuất trong doanh nghiệp .1 Xác định lƣợng vật liệu cần dùng .2 Xác định lƣợng nguyên vật liệu dự trữ .3 Xác định lƣợng nguyên vật liệu cần mua sắm .4 Kế hoạch tiến độ mua sắm nguyên vật liệu .3 Quản lý nguyên vật liệu trong nội bộ doanh nghiệp .1 Tổ chức tiếp nhận nguyên vật liệu .2 Tổ chức quản lý kho .3 Tổ chức cấp phát nguyên vật liệu .4 Thanh quyết toán nguyên vật liệu .4 Sử dụng hợp lý và tiết kiệm nguyên vật liệu .1 Ý nghĩa của việc sử dụng hợp lý và tiết kiệm nguyên vật liệu .2 Phƣơng hƣớng và biện pháp sử dụng hợp lý và tiết kiệm nguyên vật liệu. XÁC ĐỊNH CHI PHÍ SẢN XUẤT .1 Một số khái niệm về chi phí sản xuất .1 Chi phí sản xuất. Error! Bookmark not defined.2 Chi phí tiêu thụ sản phẩm .3 Chi phí làm nghĩa vụ đối với nhà nƣớc. Error! Bookmark not defined.4 Chi phí sản xuất kinh doanh.

Error! Bookmark not defined.2 Giá thành sản phẩm. Error! Bookmark not defined.1 Khái niệm giá thành sản phẩm. Error! Bookmark not defined.2 Hạ giá thành sản phẩm. Error! Bookmark not defined.

TÀI LIỆU THAM KHẢO .63 v CHƢƠNG TRÌNH MÔN HỌC Tên môn học: Tổ chức và quản lý sản xuất Mã số môn học: 59014517 Vị trí, tính chất của môn học - Vị trí: Môn học đƣợc bố trí giảng dạy song song với các môn học chuyên môn của nghề. - Tính chất: Là môn học cơ sở bắt buộc đối với học sinh sinh viên học tại trƣờng Cao đẳng Nghề Sóc Trăng. Môn học này trang bị cho ngƣời học những kiến thức, kỹ năng cơ bản về lĩnh vực tổ chức và quản lý sản xuất trong doanh nghiệp. Mục tiêu môn học + Nêu đƣợc khái niệm về tổ chức lao động, quản lý kỹ thuật, bảo trì bảo dƣỡng thiết bị, chi phí nguyên vật liệu và chi phí sản xuất.

+ Trình bày đƣợc phƣơng pháp tổ chức lao động, quản lý kỹ thuật, sử dụng bảo trì bảo dƣỡng thiết bị, quản lý nguyên vật liệu và chi phí sản xuất và các chỉ tiêu đánh giá trình độ tổ chức sản xuất. + Đánh giá đƣợc các nhân tố ảnh hƣởng đến tổ chức và quản lý sản xuất, các biện pháp nâng cao năng suất lao động. + Xác định đƣợc cơ cấu tổ chức, cơ cấu lao động, định mức lao động phù hợp với điều kiện thực tế. + Lập đƣợc kế hoạch, tổ chức lao động, cung ứng nguyên vật liệu và phƣơng pháp, biện pháp sử dụng nguyên vật liệu.

+ Tính đƣợc chi phí nguyên vật liệu và tiền lƣơng cho lao động sản xuất trực tiếp. + Thái độ nghiêm túc, hợp tác trong học tập và thảo luận nhóm + Có ý thức học tập theo phƣơng pháp biết suy luận, kết hợp lý luận với thực tiễn. Nội dung của mô đun: 1 CHƢƠNG 1. KHÁI NIỆM CHUNG VỀ TỔ CHỨC SẢN XUẤT TRONG DOANH NGHIỆP 1.

Khái quát về tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp Tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp là sự phối kết hợp chặt chẽ giữa sức lao động và tƣ liệu sản xuất cho phù hợp với yêu cầu của nhiệm vụ sản xuất, quy mô sản xuất và công nghệ sản xuất đã xác định nhằm tạo ra của cải vật chất cho xã hội với hiệu quả cao. Khái niệm Tổ chức sản xuất đơn giản là tổ chức thực hiện kế hoạch sản xuất đã đƣợc lập ra, vì vậy tổ chức sản xuất là một trong những nội dung quan trọng của quản lý sản xuất mà bất cứ doanh nghiệp nào dù lớn hay nhỏ cũng phải thực hiện, nhằm trả lời các câu hỏi: - Sản xuất sản phẩm gì? - Sản phẩm đƣợc sản xuất ở đâu? - Ai sẽ sản xuất chúng? - Cần bao nhiêu thời gian để sản xuất chúng? Tổ chức sản xuất cần đƣa ra các quyết định để thực hiện tốt một dự án hay một chƣơng trình sản xuất đã đƣợc lập ra. Trong một doanh nghiệp tổ chức quá trình sản xuất đƣợc thực hiện ở hai cấp độ khác nhau: - Tổ chức sản xuất tập trung là xây dựng tiến trình đƣa các lô sản phẩm vào sản xuất trong các bộ phận sản xuất tuỳ theo quy trình công nghệ, năng lực sản xuất của thiết bị và dự báo tiêu thụ sản phẩm ngắn hạn. Tổ chức sản xuất tập trung cũng chính là lập kế hoạch đƣa vào sản xuất.

- Tổ chức sản xuất phân tán là tổ chức sản xuất diễn ra trên các chỗ làm việc, tổ chức sản xuất phân tán là để thực hiện kế hoạch sản xuất đã đƣợc lập ra trong phƣơng án tổ chức sản xuất tập trung 1. Ý nghĩa, mục đích của tổ chức sản xuất trong doanh nghiệp 1.1 Mục đích Tổ chức quá trình sản xuất là nhằm thực hiện 3 chức năng chủ yếu sau: Chức năng kế hoạch hoá - Kế hoạch hoá những công việc khác nhau cần thực hiện trong một thời kỳ nhất định (chƣơng trình sản xuất sản phẩm) 2 - Kế hoạch hoá các phƣơng tiện vật chất và lao động để thực hiện chƣơng trình sản xuất. Chức năng thực hiện Thực hiện các công việc sản xuất khác nhau và theo dõi quá trình thực hiện đó Chức năng kiểm tra - So sánh giữa kế hoạch và thực hiện - Tính toán mức chênh lệch so với kế hoạch và phân tích để tìm nguyên nhân. - Đƣa các biện pháp nhằm khắc phục sự chênh lệch thời gian gia công các loạt sản phẩm khác nhau.

Ở đây chúng ta muốn nhấn mạnh rằng tổ chức quá trình sản xuất phải đảm bảo sao cho các phƣơng tiện vất chất và con ngƣời phải đƣợc sử dụng một cách tốt nhất, nhƣng đồng thời phải tôn trọng những đòi hỏi về chất lƣợng và thời gian của khách hàng. Khi xây dựng chƣơng trình sản xuất, chúng ta phải chú ý tới một số yêu cầu cơ bản đó là: - Tối thiểu mức dự trữ (nguyên vật liệu, sản phẩm dở dang, sản phẩm cuối cùng.) - Tối thiểu chi phí sản xuất; - Tối thiểu chu kỳ sản xuất.2 Ý nghĩa của tổ chức sản xuất hợp lý trong doanh nghiệp Về mặt lý luận và thực tiễn đều cho thấy, tổ chức sản xuất hợp lý đem lại ý nghĩa to lớn về nhiều mặt: - Góp phần quan trọng vào việc sử dụng có hiệu quả nguyên, nhiên vật liệu, thiết bị và sức lao động trong doanh nghiệp.