Giáo Trình Thuế Cao Đẳng: Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Ngành Kế Toán Doanh Nghiệp

Giáo trình thuế ngành kế toán doanh nghiệp cao đẳng cung cấp kiến thức cần thiết cho sinh viên và người làm trong lĩnh vực kế toán.

• Trường học: Trường Cao Đẳng Thương Mại và Du Lịch
• Chuyên ngành: Kế Toán Doanh Nghiệp
• Đề tài: Giáo Trình Thuế Cao Đẳng: Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Ngành Kế Toán Doanh Nghiệp
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VÀ THUẾ
• 1.1. SỰ RA ĐỜI VÀ PHÁT TRIỂN CỦA THUẾ
• 1.2. KHÁI NIỆM, ĐẶC TRƯNG, VAI TRÒ CỦA THUẾ
• 1.3. CÁC YẾU TỐ CƠ BẢN CẤU THÀNH MẶT SẮC THUẾ
• 1.3.1. Tên gọi của sắc thuế
• 1.3.2. Đối tượng chịu thuế
• 1.3.3. Căn cứ và phương pháp tính thuế
• 1.3.4. Miễn thuế, giảm thuế
• 1.4. CHÍNH SÁCH THUẾ VÀ HỆ THỐNG THUẾ
• 1.5. PHÂN LOẠI THUẾ
• 1.6. CÁC TIÊU CHÍ XÂY DỰNG HỆ THỐNG THUẾ
• 1.7. LỊCH SỬ HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN
• 1.7.1. Thời phong kiến (từ thời nhà Trần đến cuối thế kỷ XIX)
• 1.7.2. Thời Pháp thuộc
• 1.7.3. Sau Cách mạng tháng Tám năm 1945 đến năm 1975 (ở miền Bắc)
• 1.7.4. Giai đoạn từ 1990 đến nay
• 1.7.5. Tổ chức bộ máy và quản lý thu thuế Việt Nam hiện hành
• 2. CHƯƠNG 2: THUẾ XUẤT, NHẬP KHẨU
• 2.1. KHÁI QUÁT VỀ THUẾ XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU
• 2.2. VAI TRÒ THUẾ XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU
• 2.3. XU HƯỚNG PHÁT TRIỂN CỦA CHÍNH SÁCH THUẾ XUẤT NHẬP KHẨU
• 2.4. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA LUẬT THUẾ XUẤT KHẨU, NHẬP KHẨU
• 2.4.1. Phạm vi áp dụng
• 2.4.2. Căn cứ và phương pháp tính
• 2.4.3. Đăng ký, kê khai, nộp thuế. Miễn giảm, hoàn thuế, truy thu thuế
• 3. CHƯƠNG 3: THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT
• 3.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT
• 3.2. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẾ TIÊU THỤ ĐẶC BIỆT
• 3.3. MỤC TIÊU VÀ Ý NGHĨA
• 3.4. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA THUẾ TTĐB HIỆN HÀNH Ở VIỆT NAM
• 3.4.1. Phạm vi áp dụng thuế TTĐB
• 3.4.2. Căn cứ tính thuế và phương pháp tính thuế
• 3.4.3. Thời điểm xác định thuế và đăng ký, kê khai thuế
• 3.4.4. Hoàn thuế, khấu trừ thuế và miễn thuế TTĐB
• 4. CHƯƠNG 4: THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG (GTGT)
• 4.1. KHÁI QUÁT CHUNG VỀ THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG
• 4.2. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẾ GTGT
• 4.3. MỤC TIÊU VÀ Ý NGHĨA
• 4.4. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA THUẾ GTGT HIỆN HÀNH Ở VIỆT NAM
• 4.4.1. Phạm vi áp dụng
• 4.4.2. Căn cứ và phương pháp tính thuế
• 4.4.3. Đăng ký, kê khai, nộp thuế
• 5. CHƯƠNG 5: THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP
• 5.1. TỔNG QUAN VỀ THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP
• 5.2. KHÁI NIỆM, ĐẶC ĐIỂM CỦA THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP
• 5.3. MỤC TIÊU VÀ Ý NGHĨA
• 5.4. NỘI DUNG CƠ BẢN CỦA THUẾ THU NHẬP DOANH NGHIỆP HIỆN HÀNH Ở VIỆT NAM
• 5.4.1. Đối tượng nộp thuế và chịu thuế
• 5.4.2. Căn cứ và phương pháp tính thuế
• 5.4.3. Đăng ký, kê khai, nộp thuế, quyết toán thuế TNDN
• 6. CHƯƠNG 6: MỘT SỐ LOẠI THUẾ, PHÍ, LỆ PHÍ KHÁC
• 6.1. THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN
• 6.2. TỔNG QUAN VỀ THUẾ THU NHẬP CÁ NHÂN
• 6.3. THUẾ TÀI NGUYÊN
• 6.4. THUẾ CHUYỂN QUYỀN SỬ DỤNG ĐẤT
• 6.5. PHÍ, LỆ PHÍ VÀ CÁC KHOẢN THU KHÁC

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giáo Trình Thuế Cao Đẳng Ngành Kế Toán Doanh Nghiệp

Giáo trình thuế cao đẳng là tài liệu quan trọng cho sinh viên ngành kế toán doanh nghiệp. Nó cung cấp kiến thức cơ bản về thuế, giúp sinh viên hiểu rõ các quy định và chính sách thuế hiện hành. Nội dung giáo trình được thiết kế để phù hợp với chương trình đào tạo, đảm bảo sinh viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tiễn. Việc nắm vững giáo trình này không chỉ giúp sinh viên trong học tập mà còn trong công việc sau này.

1.1. Mục Tiêu Của Giáo Trình Thuế

Giáo trình thuế nhằm cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên ngành kế toán doanh nghiệp. Nó giúp sinh viên hiểu rõ về các loại thuế, cách tính thuế và quy trình kê khai thuế.

1.2. Cấu Trúc Nội Dung Giáo Trình

Nội dung giáo trình bao gồm các chương chính như thuế xuất nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, và thuế thu nhập doanh nghiệp. Mỗi chương được thiết kế để sinh viên dễ dàng tiếp thu và áp dụng.

II. Những Thách Thức Trong Việc Học Giáo Trình Thuế Cao Đẳng

Học giáo trình thuế cao đẳng không phải là điều dễ dàng. Sinh viên thường gặp khó khăn trong việc hiểu các quy định pháp luật phức tạp và cách áp dụng chúng vào thực tế. Ngoài ra, việc thay đổi thường xuyên của chính sách thuế cũng tạo ra thách thức lớn cho sinh viên.

2.1. Khó Khăn Trong Việc Hiểu Biết Pháp Luật

Pháp luật thuế thường xuyên thay đổi, điều này khiến sinh viên khó nắm bắt và cập nhật thông tin mới. Việc hiểu rõ các quy định là rất quan trọng để tránh sai sót trong kê khai thuế.

2.2. Áp Dụng Kiến Thức Vào Thực Tiễn

Sinh viên cần phải biết cách áp dụng kiến thức lý thuyết vào thực tế. Điều này đòi hỏi sự thực hành và trải nghiệm thực tế trong môi trường làm việc.

III. Phương Pháp Học Hiệu Quả Giáo Trình Thuế Cao Đẳng

Để học tốt giáo trình thuế, sinh viên cần áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả. Việc tham gia thảo luận nhóm, thực hành kê khai thuế và nghiên cứu tài liệu tham khảo sẽ giúp sinh viên nắm vững kiến thức hơn.

3.1. Tham Gia Thảo Luận Nhóm

Thảo luận nhóm giúp sinh viên trao đổi ý kiến và giải quyết các vấn đề khó khăn trong học tập. Đây là cách học rất hiệu quả để củng cố kiến thức.

3.2. Thực Hành Kê Khai Thuế

Thực hành kê khai thuế là một phần quan trọng trong việc học. Sinh viên cần thực hành thường xuyên để làm quen với quy trình và các biểu mẫu kê khai thuế.

IV. Ứng Dụng Kiến Thức Từ Giáo Trình Thuế Trong Thực Tiễn

Kiến thức từ giáo trình thuế không chỉ giúp sinh viên trong học tập mà còn trong công việc sau này. Việc áp dụng kiến thức thuế vào thực tiễn sẽ giúp sinh viên trở thành những kế toán viên chuyên nghiệp.

4.1. Vai Trò Của Kế Toán Viên Trong Doanh Nghiệp

Kế toán viên có vai trò quan trọng trong việc quản lý thuế cho doanh nghiệp. Họ cần nắm vững các quy định thuế để đảm bảo doanh nghiệp tuân thủ pháp luật.

4.2. Cập Nhật Thông Tin Thuế Mới

Việc cập nhật thông tin thuế mới là rất cần thiết. Kế toán viên cần thường xuyên theo dõi các thay đổi trong chính sách thuế để áp dụng kịp thời.

V. Kết Luận Về Giáo Trình Thuế Cao Đẳng Ngành Kế Toán Doanh Nghiệp

Giáo trình thuế cao đẳng là tài liệu thiết yếu cho sinh viên ngành kế toán doanh nghiệp. Việc nắm vững kiến thức từ giáo trình sẽ giúp sinh viên tự tin hơn trong công việc sau này. Cần có sự đầu tư thời gian và công sức để học tập hiệu quả.

5.1. Tầm Quan Trọng Của Giáo Trình

Giáo trình thuế không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp sinh viên phát triển kỹ năng thực hành cần thiết cho nghề nghiệp.

5.2. Hướng Tới Tương Lai

Sinh viên cần chuẩn bị tốt cho tương lai bằng cách áp dụng kiến thức đã học vào thực tiễn. Điều này sẽ giúp họ trở thành những chuyên gia trong lĩnh vực kế toán.

Nội dung chính

Giáo trình Môn học: Thuế – Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình môn học Thuế (mã môn học: MH15) được biên soạn và ban hành kèm theo Quyết định số 406/QĐ-CĐKT ngày 05 tháng 07 năm 2022 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch (Thái Nguyên). Trong chương trình đào tạo ngành Kế toán doanh nghiệp trình độ Cao đẳng, môn học có thời lượng 4 tín chỉ với tổng số 60 giờ học tập (bao gồm 57 giờ lý thuyết và 3 giờ kiểm tra). Môn học nằm trong khối các môn học, mô đun chuyên môn ngành, nghề (Mục II.2), giữ vai trò cung cấp khối kiến thức pháp luật tài chính và nghiệp vụ nền tảng cho sinh viên khối ngành kinh tế - thương mại.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể trên ba chuẩn đầu ra:

• Kiến thức: Trình bày có hệ thống nguồn gốc, bản chất, chức năng, vai trò của thuế; nhận diện các yếu tố cấu thành sắc thuế; mô tả nội dung cơ bản của các sắc thuế hiện hành tại Việt Nam (Thuế xuất nhập khẩu, Thuế tiêu thụ đặc biệt, Thuế giá trị gia tăng, Thuế thu nhập doanh nghiệp, Thuế thu nhập cá nhân) cùng các quy định về đăng ký, kê khai, khấu trừ, hoàn thuế và quyết toán thuế.
• Kỹ năng: Tính toán chính xác số thuế phải nộp trong các tình huống phát sinh; thực hiện các quy trình nghiệp vụ kế toán thuế và thủ tục hành chính thuế.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Hình thành năng lực làm việc độc lập và làm việc nhóm; có khả năng cập nhật, phân tích thông tin từ các văn bản pháp luật và bản tin kinh tế - xã hội phục vụ thực hành nghề nghiệp.

Cấu trúc giáo trình gồm 6 chương, tiếp cận từ cơ sở lý luận kinh tế học công cộng, lịch sử hình thành hệ thống thuế đến việc phân tích chi tiết từng sắc thuế thực định. Điểm cốt lõi của tài liệu là sự chuẩn hóa các quy định pháp luật về thuế gắn liền với định hướng đào tạo thực hành nghiệp vụ kế toán cho các đơn vị kinh doanh.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Nội dung giáo trình được thiết kế theo 6 chương trọng tâm:

1. Chương 1: Tổng quan về thuế (4 giờ lý thuyết): Khái quát sự ra đời, bản chất kinh tế và vai trò của thuế trong nền kinh tế thị trường; phân tích các yếu tố cấu thành một sắc thuế; hệ thống hóa tiêu chí phân loại và tiêu chuẩn xây dựng hệ thống thuế (tính công bằng, hiệu quả, rõ ràng, minh bạch và linh hoạt); trình bày lịch sử thuế khóa từ thời cổ đại, phong kiến Việt Nam, thời kỳ Pháp thuộc đến giai đoạn đổi mới.
2. Chương 2: Thuế xuất, nhập khẩu (6 giờ lý thuyết): Giới thiệu vai trò và xu hướng chính sách thuế ngoại thương; quy định phạm vi áp dụng, đối tượng chịu thuế; chi tiết hóa 6 phương pháp xác định trị giá hải quan; phân loại 3 nhóm thuế suất (thông thường, ưu đãi, ưu đãi đặc biệt); quy định thời hạn nộp thuế, thủ tục miễn, giảm, hoàn thuế và truy thu thuế.
3. Chương 3: Thuế tiêu thụ đặc biệt (5 giờ lý thuyết, 1 giờ kiểm tra): Khái niệm, đặc điểm, mục tiêu điều tiết tiêu dùng; phạm vi áp dụng đối với hàng hóa, dịch vụ đặc thù; căn cứ và phương pháp tính thuế; thời điểm xác định, kê khai, khấu trừ và miễn giảm thuế tiêu thụ đặc biệt.
4. Chương 4: Thuế giá trị gia tăng (19 giờ lý thuyết, 1 giờ kiểm tra): Sắc thuế chiếm dung lượng giảng dạy lớn nhất; làm rõ bản chất thuế gián thu đánh trên giá trị tăng thêm; phạm vi đối tượng chịu thuế và không chịu thuế; căn cứ tính thuế theo phương pháp khấu trừ và phương pháp trực tiếp; quy trình đăng ký, kê khai, nộp thuế và hoàn thuế GTGT.
5. Chương 5: Thuế thu nhập doanh nghiệp (13 giờ lý thuyết, 1 giờ kiểm tra): Đối tượng nộp thuế và đối tượng chịu thuế; nguyên tắc xác định doanh thu, chi phí được trừ và không được trừ; phương pháp tính thu nhập tính thuế và số thuế phải nộp; thủ tục tạm nộp, kê khai và quyết toán thuế năm.
6. Chương 6: Một số loại thuế, phí, lệ phí khác (10 giờ lý thuyết): Khái quát các quy định hiện hành về Thuế thu nhập cá nhân, Thuế tài nguyên, Thuế chuyển quyền sử dụng đất cùng chế độ thu các loại phí, lệ phí nhà nước.

Nội dung giáo trình phát triển theo logic tuần tự: xây dựng hệ thống khái niệm nền tảng tại Chương 1, tiếp nối bằng các sắc thuế gián thu đánh vào lưu thông hàng hóa trong nước và xuất nhập khẩu (Chương 2, 3, 4), sau đó chuyển sang các sắc thuế trực thu đánh vào thu nhập (Chương 5, 6) và các khoản thu bổ trợ của ngân sách nhà nước.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình thiết lập hệ thống lý luận dựa trên các học thuyết kinh tế học và tài chính công:

• Lý thuyết nền tảng: Dẫn chứng các luận điểm kinh điển của C. Mác (Tuyển tập, 1962), Joseph E. Stiglitz (Kinh tế học công cộng, 1995), Adam Smith (4 nguyên tắc xây dựng hệ thống thuế), Gaston Jèze (Tài chính công), Christopher Pass và Bryan Lowes (Từ điển kinh tế), McConnell và Brue (Kinh tế học).
• Nguyên lý cốt lõi: Phân tích bản chất 3 đặc trưng cố hữu của thuế: tính bắt buộc, tính không hoàn trả trực tiếp và tính pháp lý cao. Thuế được xác lập là công cụ phân phối lại thu nhập quốc dân, huy động 20% - 22% GDP vào ngân sách nhà nước để cung cấp hàng hóa công cộng.
• Khung phân loại sắc thuế: Thiết lập các mô hình phân loại đa chiều: theo đối tượng chịu thuế (thuế thu nhập, thuế tiêu dùng, thuế tài sản); theo phương thức đánh thuế (thuế trực thu, thuế gián thu); theo mối quan hệ với khả năng nộp thuế (thuế thực, thuế cá nhân); theo thẩm quyền quản lý (thuế trung ương, thuế địa phương).
• Yếu tố cấu thành sắc thuế: Phân định rõ tên gọi, đối tượng nộp thuế, đối tượng chịu thuế, căn cứ tính thuế, các loại biểu thuế (cố định, tỷ lệ, lũy tiến giản đơn, lũy tiến từng phần, lũy thoái) và điều kiện miễn, giảm thuế.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật nghiệp vụ: Vận dụng 6 phương pháp xác định trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu (trị giá giao dịch của hàng nhập khẩu, hàng giống hệt, hàng tương tự, trị giá khấu trừ, trị giá tính toán, phương pháp suy luận); tính toán số thuế xuất khẩu, nhập khẩu, thuế GTGT theo phương pháp khấu trừ và trực tiếp, thuế TTĐB, thuế TNDN và TNCN.
• Kỹ năng phân tích và xử lý dữ liệu: Nhận diện và phân loại hóa đơn, chứng từ hợp pháp; phân biệt các khoản chi phí hợp lý được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN; đối chiếu chính sách thuế suất ưu đãi, biểu thuế MFN và các trường hợp phòng vệ thương mại (chống bán phá giá, chống trợ cấp, tự vệ).
• Kỹ năng quy trình hành chính thuế: Thực hiện đúng trình tự, thời hạn lập tờ khai hải quan, tờ khai thuế GTGT, hồ sơ quyết toán thuế TNDN; xác lập hồ sơ miễn thuế, giảm thuế, hoàn thuế theo quy định của pháp luật.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Tiếp cận sư phạm

Giáo trình định hướng áp dụng các phương pháp giảng dạy tích cực bao gồm:

• Thuyết trình kết hợp diễn giảng có tương tác.
• Dạy học theo vấn đề và nêu tình huống thực tế phát sinh tại doanh nghiệp.
• Hướng dẫn đọc tài liệu văn bản quy phạm pháp luật song song với giáo trình.

Bài tập, thảo luận và làm việc nhóm

• Bài tập tình huống: Hệ thống bài tập định lượng yêu cầu tính toán nghĩa vụ thuế cụ thể cho các loại hình doanh nghiệp thương mại, dịch vụ, sản xuất và xuất nhập khẩu.
• Tổ chức thảo luận nhóm: Sinh viên được phân chia thành các nhóm nhỏ từ 8 - 10 người; nhận chủ đề nghiên cứu trước các buổi học lý thuyết để tự tìm hiểu, viết báo cáo chuyên đề và trình bày trước lớp.
• Nghiên cứu văn bản: Yêu cầu sinh viên tra cứu và xử lý các tình huống thực tiễn dựa trên hệ thống Luật, Nghị định và Thông tư hiện hành.

Phương pháp kiểm tra và đánh giá

Quy trình đánh giá môn học tuân thủ Quy chế đào tạo Cao đẳng hệ chính quy (Thông tư số 04/2022/TT-BLĐTBXH ngày 30/03/2022 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội):

• Điểm đánh giá quá trình (trọng số 40%): Bao gồm điểm kiểm tra thường xuyên (hệ số 1, hình thức hỏi miệng/viết/trắc nghiệm) và điểm kiểm tra định kỳ (hệ số 2, tổ chức sau giờ thứ 35 và giờ thứ 48).
• Điểm thi kết thúc môn học (trọng số 60%): Tổ chức sau 60 giờ học bằng hình thức viết kết hợp tự luận và trắc nghiệm.
• Thang điểm: Đánh giá theo thang điểm 10 (làm tròn đến một chữ số thập phân), sau đó quy đổi sang điểm chữ và điểm số theo thang điểm 4 theo quy chế đào tạo tín chỉ.

Hướng dẫn tự học

• Sinh viên phải nghiên cứu giáo trình và tài liệu được cung cấp trước khi lên lớp.
• Tham dự tối thiểu 80% tổng thời lượng lý thuyết; trường hợp vắng quá 20% số tiết phải học lại môn học theo quy định.
• Tự tổ chức giờ tự học, cập nhật thông tin chính sách thuế từ các phương tiện truyền thông và các cổng thông tin điện tử chuyên ngành.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Căn cứ pháp lý cập nhật: Giáo trình biên soạn năm 2022, tích hợp khung đào tạo theo Thông tư số 04/2022/TT-BLĐTBXH và các chuẩn mực thực thi pháp luật thuế tại Việt Nam như Nghị định 87/2010/NĐ-CP, Luật Thuế xuất khẩu, nhập khẩu, Luật Thuế GTGT, Luật Thuế TNDN và các quy định quản lý thuế hiện hành.
• Hệ thống hóa dữ liệu lịch sử: Tài liệu trích xuất tư liệu chi tiết về lịch sử chính sách thuế Việt Nam qua các thời kỳ: chính sách thuế điền, thuế thác điền, thuế muối thời nhà Trần (vua Trần Thái Tông 1225 - 1237); thuế bãi dâu thời Hồ, Lê; thuế tuần ty, thuế xuất nhập cảng thời Trịnh - Nguyễn phân tranh; các loại thuế sản vật, thuế yến, thuế nha phiến thời nhà Nguyễn (vua Gia Long, Tự Đức); chế độ ngân sách thời Pháp thuộc và chính sách giảm thuế điền thổ 20%, bãi bỏ thuế thân sau Cách mạng Tháng Tám 1945.
• Gắn kết thực tiễn kê khai điện tử: Hướng dẫn sinh viên tiếp cận các hệ thống kê khai và nộp thuế trực tuyến qua danh mục cổng thông tin điện tử chuyên ngành được viện dẫn trong tài liệu: nhantokhai.vn, nopthue.vn, kekhaithue.vn, tracuunnt.vn.
• Liên thông môn học: Cấu trúc môn học được thiết kế làm tiền đề trực tiếp cho các mô đun chuyên sâu trong chương trình đào tạo như: MH25 Thực hành kê khai thuế (2 tín chỉ, 60 giờ), MH16 Tài chính doanh nghiệp (4 tín chỉ), MH24 Thực hành kế toán máy (3 tín chỉ), và các học phần thực hành tổng hợp.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên chuyên ngành: Sinh viên đào tạo trình độ Cao đẳng hệ chính quy ngành Kế toán doanh nghiệp tại Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch.
• Sinh viên các ngành liên quan: Sinh viên các chuyên ngành Quản trị kinh doanh, Quản lý và bán hàng siêu thị cần trang bị kiến thức pháp lý thuế và quản trị tài chính doanh nghiệp.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Để tiếp thu hiệu quả nội dung giáo trình, người học cần hoàn thành các môn học cơ sở trong khung chương trình gồm:
  • MH8: Pháp luật kinh tế (2 tín chỉ, 30 giờ)
  • MH11: Tài chính - Tiền tệ (2 tín chỉ, 30 giờ)
  • MH12: Nguyên lý kế toán (3 tín chỉ, 45 giờ)
• Giảng viên: Tài liệu là căn cứ chuyên môn để giảng viên thiết kế đề cương bài giảng, phân bổ thời lượng 57 giờ lý thuyết, xây dựng đề kiểm tra định kỳ và đề thi kết thúc môn học.
• Nghiên cứu và tự học: Phục vụ nhân viên kế toán mới vào nghề, người làm công tác quản lý tại các doanh nghiệp nhỏ và vừa cần tài liệu tra cứu có hệ thống về các quy định và công thức tính thuế.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này được ban hành cho đối tượng đào tạo nào?

Giáo trình được ban hành theo Quyết định số 406/QĐ-CĐKT dành cho người học trình độ Cao đẳng ngành Kế toán doanh nghiệp tại Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch, đồng thời dùng làm tài liệu học tập cho sinh viên chuyên ngành quản lý, kinh doanh thương mại.

2. Người học cần tích lũy những kiến thức nền tảng nào trước khi học môn này?

Theo khung chương trình đào tạo, người học cần tích lũy các môn học cơ sở gồm: Pháp luật kinh tế (MH8), Tài chính - Tiền tệ (MH11) và Nguyên lý kế toán (MH12) để nắm vững bản chất pháp lý hợp đồng, chu chuyển dòng tiền và nguyên tắc ghi nhận chứng từ kế toán.

3. Giáo trình phân bổ thời lượng giữa các sắc thuế như thế nào?

Tổng thời lượng 60 giờ được phân bổ chi tiết: Tổng quan về thuế (4 giờ), Thuế xuất nhập khẩu (6 giờ), Thuế tiêu thụ đặc biệt (6 giờ), Thuế GTGT (20 giờ), Thuế TNDN (14 giờ), Một số loại thuế, phí, lệ phí khác (10 giờ). Trọng tâm giảng dạy tập trung lớn nhất vào Thuế GTGT và Thuế TNDN.

4. Quy định về điều kiện dự thi và đánh giá kết quả học phần được tính ra sao?

Người học phải tham dự tối thiểu 80% số tiết lý thuyết trên lớp. Điểm tổng kết học phần tính theo tỷ lệ: Điểm quá trình 40% (gồm điểm kiểm tra thường xuyên và 2 bài kiểm tra định kỳ tại các mốc 35 giờ và 48 giờ) và Điểm thi kết thúc môn học 60% (tổ chức sau 60 giờ bằng hình thức tự luận kết hợp trắc nghiệm).

5. Giáo trình giới thiệu những nguồn tài liệu tham khảo bổ trợ nào?

Giáo trình viện dẫn các tài liệu học thuật và cổng tra cứu nghiệp vụ gồm:

• Giáo trình Thuế - Học viện Tài chính (NXB Tài chính, 2020).
• Giáo trình Thuế - Trường Đại học Kinh tế Quốc dân (NXB ĐH Kinh tế Quốc dân, 2020).
• Tạp chí Tài chính và Thuế, các Luật, Nghị định, Thông tư thuế hiện hành.
• Hệ thống trang tin tra cứu điện tử: nhantokhai.vn, nopthue.vn, kekhaithue.vn, tracuunnt.vn.

---

Kết luận

Giáo trình Thuế của Trường Cao đẳng Thương mại và Du lịch hệ thống hóa toàn diện các lý thuyết kinh tế học về thuế và phương pháp tính toán, kê khai các sắc thuế chủ yếu trong hệ thống pháp luật thuế Việt Nam.

Lộ trình học tập khuyến nghị cho người học là hoàn thành khối kiến thức cơ sở (Nguyên lý kế toán, Tài chính - Tiền tệ, Pháp luật kinh tế) trước khi học môn Thuế, sau đó áp dụng trực tiếp các kiến thức này vào mô đun MH25 Thực hành kê khai thuế và các học phần thực tập tổng hợp, thực tập tốt nghiệp.

Để củng cố năng lực chuyên môn, người học cần chủ động đối chiếu nội dung giáo trình với các văn bản pháp luật hiện hành và các nguồn tài liệu bổ trợ từ Học viện Tài chính, Trường Đại học Kinh tế Quốc dân và các cơ sở dữ liệu của Tổng cục Thuế.

Trích đoạn nội dung tài liệu

chương 1 theo cá nhân hoặc nhóm và nộp lại cho người dạy đúng thời gian quy định. ● ĐIÀU KIàN THĀC HIàN CH¯¡NG 1 - Phòng học chuyên môn hóa/nhà xưởng: Không - Trang thiết bị máy móc: Máy chiÁu và các thiÁt bá d¿y học khác - Học liệu, dụng cụ, nguyên vật liệu: Ch°¢ng trình môn học, giáo trình, tài liáu tham khÁo, giáo án, phim Ánh, và các tài liáu liên quan. - Các điều kiện khác: Không có ● KIÂM TRA VÀ ĐÁNH GIÁ CH¯¡NG 1 + Nßi dung: - Kiến thức: Kiểm tra và đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kiến thức - Kỹ năng: Đánh giá tất cả nội dung đã nêu trong mục tiêu kĩ năng. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Trong quá trình học tập, người học cần: + Nghiên cứu bài trước khi đến lớp + Chuẩn bị đầy đủ tài liệu học tập.

+ Tham gia đầy đủ thời lượng môn học. + Nghiêm túc trong quá trình học tập. 10 + Ph°¢ng pháp: - Điểm kiểm tra thường xuyên: 1 điểm kiểm tra (hình thức: hỏi miệng) - Kiểm tra định kỳ lý thuyết: không có ● NÞI DUNG CH¯¡NG 1 1. SĀ RA ĐâI VÀ PHÁT TRIÂN CĂA THU¾ Lách sā phát triÅn căa xã hái loài ng°ái đã chứng minh rằng, thuÁ ra đái là c¿n thiÁt khách quan gÃn liÃn vßi sā ra đái, tßn t¿i và phát triÅn căa Nhà n°ßc.

Nhà n°ßc là mát tá chức chính trá, đ¿i dián quyÃn lÿi cho giai cÃp tháng trá, thi hành các chính sách do giai cÃp tháng trá đÁt ra đÅ cai trá xã hái. Nhà n°ßc xuÃt hián đòi hßi phÁi có c¢ sã vÁt chÃt nhÃt đánh đÅ đÁm bÁo cho sā tßn t¿i và ho¿t đáng căa mình. Do đó, Nhà n°ßc phÁi dùng quyÃn lāc chính trá ván có đÅ tÁp trung mát bá phÁn căa cÁi trong xã hái vào tay Nhà n°ßc. Viác huy đáng, tÁp trung ngußn căa cÁi đó có thÅ thāc hián đ°ÿc thāc hián bằng các cách khác nhau, trong đó, có hình thức đóng góp bÃt buác đ°ÿc gọi là thuÁ.

ThuÁ luôn gÃn chÁt vßi sā phát triÅn căa tá chức bá máy Nhà n°ßc. Sā phát triÅn và thay đái hình thái tá chức căa Nhà n°ßc luôn kéo theo sā cÁi biÁn căa các hình thức thuÁ và há tháng thuÁ nói chung. Xem xét sā phát triÅn căa các hình thức và ph°¢ng pháp thu thuÁ, có thÅ chia lách sā hình thành và phát triÅn căa thuÁ thành 3 giai đo¿n: * Bắt đầu từ thế giới cổ đại đến đầu thế kỷ XVI: Giai đo¿n này đ°ÿc đÁc tr°ng bãi sā hình thành các lo¿i thuÁ s¢ khai và Nhà n°ßc ch°a có bá máy thu thuÁ hoàn chßnh. ThuÁ xuÃt hián đ¿u tiên d°ßi thái La Mã cá đ¿i.

Ban đ¿u đÃt n°ßc này chß bao gßm thành phá Rome. Chi phí quÁn lý đÃt n°ßc còn nhß bé, Hái đßng thành phá làm viác không đ°ÿc trÁ công và viác cáng hiÁn tài sÁn cá nhân đ°ÿc xem là niÃm vinh dā và đem l¿i sā kính trọng. Chi tiêu căa Chính phă chă yÁu là chi cho viác xây đÃp thành luỹ, nhà ã và đ°ÿc trang trÁi bãi nhÿng khoÁn thu và thuê đÃt. Nh°ng khi chiÁn tranh xÁy ra thì ng°ái dân thành Rome bÃt đ¿u biÁt đÁn náp thuÁ, lao dách và cáng n¿p đÅ trang trÁi cho nhÿng nhu c¿u c¿n thiÁt căa đÃt n°ßc.

Mô hình thuÁ đ¿u tiên khá khÃc nghiát thÅ hián ã mức thu theo thuÁ suÃt đánh s¿n 10% đái vßi tÃt cÁ các khoÁn c¿n náp hoÁc tr°ng thu. <Kinh thánh nói rằng mát ph¿n m°ái các lo¿i cây trßng đ°ÿc đÅ giành phân phái l¿i và hß trÿ cho nhà tu= – Joseph E. Stglitz – Kinh tÁ học công cáng (NXB Khoa học và Kỹ thuÁt, 1995). Cùng vßi sā phát triÅn căa Nhà n°ßc, d¿n d¿n xuÃt hián thuÁ suÃt <10%= đái vßi tÃt cÁ các khoÁn thu nhÁp đ¿u tiên.

Tÿ thái Hy L¿p cá đ¿i khoÁng thÁ kỷ VII – VI tr°ßc Công nguyên, dân biÅu đÃu biÁt đÁn nguyên tÃc c¢ bÁn căa chính quyÃn tính thuÁ thu nhÁp 10% hay 20%. ĐiÃu này cho phép Chính phă tÁp trung đ°ÿc tiÃn b¿c, căa cÁi vào ngân sách đÅ phân phái cho quân đái, chi phí cho viác bÁo vá biên gißi, xây dāng nhà thá, đ°áng áng d¿n n°ßc, đ°áng xá, tá chức các lß hái, trÿ cÃp cho ng°ái nghèo và các māc đích xã hái khác. Ngußn thu chính căa Ngân sách La Mã lúc đ¿u là thuÁ đÃt. Các lo¿i bÃt đáng sÁn, vÁt nuôi, nô lá và các tài sÁn có giá trá khác cũng nằm trong dián náp thuÁ.

Sau này xuÃt hián thêm mát sá lo¿i thuÁ khác nh° thuÁ thu vào hoa quÁ (chă yÁu là nho). Ng°ái dân thành thá chß phÁi náp mát thứ thuÁ duy nhÃt là thuÁ thân. Vào thÁ kỷ IV – III tr°ßc Công Nguyên, đÁ quác La Mã đ°ÿc mã ráng bằng viác chiÁm đóng thêm nhÿng thành phá khác và biÁn chúng thành thuác đáa căa mình. Các 11 khoÁn náp thuÁ và cáng n¿p cũng phong phú h¢n.

Ng°ái dân các thuác đáa ngoài viác náp thuÁ đáa ph°¢ng còn có nghĩa vā náp mát khoÁn tiÃn thuÁ và cáng n¿p cho Chính phă La Mã. Khi đÃt n°ßc chiÁn thÃng trong chiÁn tranh, mức thuÁ giÁm xuáng, đßng thái thuÁ Chính phă cũng đ°ÿc bãi bß. Trong mát thái gian dài ã La Mã ch°a có bá máy thu thuÁ căa Chính phă. Viác thu thuÁ đ°ÿc giao cho mát sá đ¿i dián do Chính phă uỷ quyÃn.

ho¿t đáng căa họ tách khßi sā hß trÿ căa dân chúng mà Chính phă l¿i không thÅ kiÅm soát đ°ÿc. KÁt quÁ là dißn ra tình tr¿ng mua chuác, đút lót, l¿m dāng quyÃn lāc. Tình tr¿ng đó đ°a đÁn cuác khăng hoÁng kinh tÁ vào thÁ kỷ I tr°ßc Công Nguyên. ĐÁn thái kỳ đÁ chÁ La Mã, vua Oktavian (tÿ nm 63 đÁn nm 14 tr°ßc Công Nguyên) đã thành lÁp mát tá chức tài chính đác lÁp căa Chính phă nhằm thāc hián chức nng kiÅm tra, giám sát thu thuÁ.

Chính phă quÁn lý chÁt ch¿ các khoÁn thu thuÁ bằng cách so sánh lÿi thuÁ và đÃt đai ã tÿng đáa ph°¢ng, lÁp đß ghi chép chi tiÁt và viác sã hÿu đÃt đai và tháng kê tài sÁn căa tÿng ng°ái dân. Sá sách đ°ÿc ký nhÁn bãi ng°ái đứng đ¿u căa đáa ph°¢ng, cùng vßi ng°ái đ¿i dián cho tá chức tài chính căa tßnh, thành phá. Hàng nm, vào mát ngày nhÃt đánh, mßi ng°ái dân có trách nhiám trình cho c¢ quan chức nng xem xét bÁn khai căa mình. Các hình thức thuÁ d°ßi thái đÁ chÁ La Mã cũng phong phú h¢n, bao gßm cÁ há tháng thuÁ trāc thu và thuÁ gián thu.

Các lo¿i thuÁ gián thu điÅn hình là thuÁ doanh thu đánh theo mức thuÁ suÃt 1%, thuÁ đÁc biát tính trên doanh thu buôn bán nô lá 4%, thuÁ trÁ tā do cho ng°ái nô lá đ°ÿc tính 5% theo giá thá tr°áng. Vào nm thứ 6 tr°ßc Công Nguyên, vua Oktavian August đ°a ra thuÁ thÿa kÁ, thuÁ suÃt 5% đái vßi ng°ái La Mã. Tuy nhiên, tá chức tài chính căa Chính phă không trāc tiÁp thu thuÁ căa ng°ái dân mà giao cho các lãnh đáa thāc hián. Chính phă thông qua các tá chức công khá xem xét, đánh giá và xác đánh táng sá thuÁ phÁi náp ã các đáa ph°¢ng, đßng thái kiÅm tra và thái h¿n náp thuÁ.

Trong thái gian này, thuÁ thu náp bằng tiÃn. Ng°ái dân bán l°¢ng thāc, thāc phÁm lÃy tiÃn náp thuÁ. ĐiÃu này kích thích và phát triÅn mái quan há hàng hoá – tiÃn tá, làm sâu sÃc h¢n quá trình phân công lao đáng xã hái và thúc đÁy tiÁn trình đô thá hoá. Tuy nhiên, trong thái kỳ này nhiÃu hình thức thuÁ đ°ÿc ban hành nh°ng l¿i không làm h°ng thánh và tài chính cho đÁ quác La Mã.

Ng°ÿc l¿i, gánh nÁng thuÁ khoá đái vßi ng°ái dân là nguyên nhân quan trọng gây ra khăng hoÁng tài chính và đ°a kinh tÁ đÃt n°ßc lâm vào tình tr¿ng yÁu kém. * Từ thế kỷ thứ XVI đến đầu thế kỷ thứ XIX Giai đo¿n này đ°ÿc đÁc tr°ng bãi sā hình thành há tháng thuÁ và các tá chức thu thuÁ t°¢ng đái hoàn chßnh. Chính phă hián đ¿i xuÃt hián ã Châu Âu vào khoÁng thÁ kỷ thứ XVI đÁn đ¿u thÁ kỷ thứ XVII. Do ch°a có đái ngũ quan chức thu thuÁ chuyên nghiáp nên Chính phă đã sā dāng các chă thái Ãp vào công tác thu thuÁ.

Mát sá quác gia Châu Âu đã sā dāng ph°¢ng pháp đÃu giá quyÃn thu thuÁ: sá thuÁ đ°ÿc xác đánh và nh°ÿng l¿i ngay sau khi nhÁn đ°ÿc quyÃn thu thuÁ nÁu ai trÁ mức cao nhÃt trong cuác đÃu giá. TÃt cÁ sá tiÃn thu thuÁ đ°ÿc ngay lÁp tức đ°ÿc chuyÅn vào quỹ căa Chính phă. Sau đó các chă thái Ãp s¿ thāc hián trọng trách quác gia và nhÁn đ°ÿc thu nhÁp cho mình. Ngân sách quác gia l¿i trong tình tr¿ng nghèo nàn và lách sā lÁp l¿i nh° thái La Mã cá đ¿i.

12 ĐÅ khÃc phāc tình hình đó, nm 1662 ã Pháp và các vn bÁn pháp luÁt đã gißi h¿n ph¿n hoa hßng trÁ cho chă thái Ãp. Vì thÁ, táng sá thu thuÁ vào ngân sách căa Chính phă ngày càng tng và chi phí cho viác thu thuÁ ngày càng giÁm. Chính viác chuyÅn các tá chức thu thuÁ vào trong há tháng quÁn lý căa Chính phă đã làm cho viác thu thuÁ trã nên hÿp lý h¢n. Vào đ¿u thÁ kỷ XVIII ã các n°ßc ph°¢ng Tây đã thiÁt lÁp bá máy hành chính căa Chính phă đÅ tá chức và kiÅm soát chÁt ch¿ viác thu thuÁ.

Trong khoÁng thái gian này, ã các quác gia Châu Âu xuÃt hián rÃt nhiÃu lo¿i thuÁ nh°ng không có các khoÁn thu lßn. Ngußn thu chính căa Chính phă là thuÁ thân. Gißi quý tác và tng lÿ thì không phÁi náp thuÁ này, ng°ÿc l¿i, giai cÃp t° sÁn và nông dân phÁi náp cho Chính phă 10 – 15% toàn bá thu nhÁp căa mình. Các quan chức và viên chức Nhà n°ßc, quân đái nÁu đ°ÿc thng chức cũng phÁi náp mát khoÁn thuÁ đÁc biát.

Trong há tháng thuÁ trāc thu th°áng bao gßm: thuÁ đÃt, thuÁ đái vßi trang thiÁt bá quân đái, thuÁ mua ngāa, thuÁ tuyÅn má lính (ng°ái náp thuÁ này đ°ÿc mißn trÿ khßi nghĩa vā quân sā). Ngußn thu chă yÁu trong há tháng thuÁ gián thu là thuÁ quan vßi mức thu chă yÁu trong há tháng thuÁ gián thu là thuÁ quan vßi mức thu tÿ 5% đÁn 25%. Tuy vÁy, viác Ãn đánh mức thuÁ cho tÿng lo¿i hàng hoá xuÃt nhÁp khÁu cũng không có c¢ sã khoa học. * Từ thế kỷ thứ XIX cho đến nay.

Giai đo¿n này đ°ÿc đÁc tr°ng bãi hình thái há tháng thuÁ và bá máy thu thuÁ hoàn chßnh. Trong giai đo¿n này ã h¿u hÁt các n°ßc phát triÅn đã hình thành há tháng thuÁ vßi các luÁt thuÁ và bá máy thu thuÁ hoàn chßnh.