Chương 1 Kỷ luật, an toàn lao động trong sản xuất I. Mục tiêu Mô tả cấu tạo, nguyên lý làm việc và kỹ thuật sử dụng các thiết bị phòng chống cháy, nổ, phương tiện cứu thương tại xưởng thực tập; Thực hiện đúng quy định về chế độ bảo hộ lao động; phòng chống cháy, nổ, kỷ luật lao động tại xưởng thực tập; Ký cam kết thực hiện những quy định của xưởng thực tập. Chủ động, sáng tạo và an toàn trong quá trình học tập. Quy chế, an toàn lao động 1.1 Phòng chống nhiễm độc.
Mục đích của hoạt động dự phòng tác hại của hoá chất là nhằm loại trừ hoặc giảm tới mực thấp nhất của rủi ro bởi các hoá chất nguy hiểm độc hại cho sức khoẻ con người và môi trường lao động góp phần phát triển kinh tế xã hội bền vững. Hạn chế hoặc thay thế hoá chất độc hại. Cố gắng thay thế hoặc hạn chế hoá chất độc hại bằng một hoá chất ít độc hại hơn. Công việc này đạt được hiệu quả kinh tế kỹ thuật, môi trường lâu dài và tốt nhất nếu tiến hành từ giai đoạn thiết kế và lập kế hoạch sản xuất qua 3 bước sau: Che chắn hoặc cách ly nguồn phát sinh hoá chất nguy hiểm Nguyên tắc ngăn cách quá trình sản xuất độc hại này nhằm hạn chế tới mức thấp nhất số lượng người lao động tiếp xúc với hoá chất và hạn chế lượng hoá chất nguy hiểm cháy nổ và độc hại có thể gây nguy hiểm tới người lao động, khu dân cư và môi trường xung quanh.
Các phương pháp bảo vệ sức khoẻ của người lao động Khám tuyển người lao động: trước khi tuyển nhận người lao động và định kỳ khám sức khoẻ từ 3-6 tháng/ năm tuỳ loại công việc Giáo dục, đào tạo kiến thức mới, phổ biến kinh nghiệm và biện pháp chăm sóc sức khoẻ nhờ các thành tựu điều trị kết hợp đông, tây y, nhờ thể dục thể thao, an toàn vệ sinh dinh dưỡng đủ cả về chất, tránh ngộ độc Phải có kế hoạch kiểm tra máy móc và nồng độ hơi khí độc trước khi làm việc 5 Biện pháp bảo vệ cá nhân được trang bị cho người lao động theo quy định nhà nước ban hành cho từng lĩnh vực công việc để phòng ngừa hoặc giảm tác hại của hoá chất nguy hiểm cháy nổ và độc hại trong sản xuất đối với người lao động. Phương tiện bảo vệ cơ quan hô hấp Phương tiện bảo vệ mắt Phương tiện bảo vệ thân thể, chân, tay, đầu Vệ sinh cá nhân 1. Biện pháp khẩn cấp Kế hoạch khẩn cấp Kế hoạch sơ tán với số lượng lớn nhất người lao động có thể đặc biệt với lao động vị thành niên, những lao động yếu đau,khi có chỉ dẫn báo hiệu của hệ thống báo hiệu khẩn cấp, có chỉ dẫn và đảm bảo sự thông suốt và an toàn của lối thoát nạn Kế hoạch hành động phối hợp với cơ quan y tế đội cứu hộ, cơ quan có thẩm quyền dân sự địa phương như chuyên gia bảo vệ môi trường, đội dân phòng và các nhà máy, cơ quan lân cận Vai trò của người quản lý và các viên chức khi cấp cứu trang thiết bị, phương pháp sơ cấp cứu kịp thời, cách xử lý các tình huống nguy cấp có thể xảy ra. Sơ tán, sơ cấp cứu thông thường Tại nơi làm việc phải có biển báo, báo hiệu với nguy hiểm và dấu hiệu quy định lối sơn tán ( lối thoát nạn cho người và của cải cần thiết) Lối thoát nạn phải đảm bảo hai điều kiện: thông thoáng và ánh sáng dẫn tới nơi an toàn Nếu môi trường có tính chất độc hại, nguy hiểm thì người sơ tán phải có phương tiện bảo hộ cá nhân tốt Biện pháp sơ cứu kịp thời khi có nhiễm độc có thể là: Đưa ngay nạn nhân ra khỏi nơi nhiễm độc, thay bỏ quần áo, chú ý giữ gìn yên tĩnh và ủ ấm cho nạn nhân.
Cho ngay thuốc trợ tim hoặc hô hấp nhân tạo sau khi đảm bảo khí quản thông suốt 1. Phòng chống bụi Định nghĩa và phân loại 6 Bụi phát sinh trong tự nhiên do gió bão, động đất núi lửa. Nhưng quan trọng hơn là trong sinh hoạt và sản xuất của con người trong nền công – nông nghiệp hiện đại, bụi phát sinh từ các quá trình gia công, chế biến của nguyên liệu rắn như các khoáng sản, hoặc kim loại như nghiền, đập, sàng, cắt, cưa, mài, khoan,…Bụi còn phát sinh khi vận chuyển nguyên liệu, hoặc sản phẩm bột, gia công các sản phẩm như bông vải, lông thú,… Định nghĩa Bụi là tập hợp của nhiều hạt kích thước lớn, nhỏ khác nhau tồn tại trong không khí dưới dạng bụi bay và bụi lắng và các hệ khí dung nhiều pha như hơi, khói, mù khi những hạt bụi nằm lơ lủng trong không khí, khi chúng đọng lại trên bề mặt vật thể nào đó. Phân loại: người ta phân loại theo 3 cách Theo nguồn gốc: Bụi hữu cơ: tơ, lụa, len, dạ, lông, tóc,… Bụi nhân tạo: nhựa, cao su,.
Bụi vô cơ: Ximăng, bụi vôi Theo kích thước hạt bụi. Tác hại của bụi. Tính chất cháy, nổ của bụi Các hạt bụi càng nhỏ nên diện tích tiếp xúc không khí càng lớn, hoạt tính hoá học càng mạnh, dễ bốc cháy trong không khí VD: bột các ben, bột sắt, bông vảỡ có thể tự bốc cháy trong không khí. Nếu có mồi lủa như tia lửa điện, các loại đèn không có bảo vệ lại càng nguy hiểm hơn.
Tác hại của bụi Bụi gây ra nhiều tác hại cho con người, trước hết là bệnh về đường hô hấp, bệnh ngoài da, bệnh đường tiêu hoá,…. Bệnh phổi nhiễm bụi thường gặp ở những công nhân khai thác, vận chuyển quặng đá, kim loại, than,… Bệnh silicose là bệnh do phổi bị nhiễm bụi silic ở than khai đá, thợ mỏ, thợ làm gốm sứ, vật liệu chịu lửa,.vv bệnh này chiếm (40->70)% trong tổng số các bệnh về phổi 7 Bệnh đường hô hấp: viêm mũi, họng, phế quản do bụi gây ra Bệnh ngoài da: Bụi gây kích thích da, bệnh mụn nhọt, lở loét, như bụi vôi, thuốc trừ sâu. Bụi đồng gây nhiễm trùng da rất khó chữa Chấn thương mắt: bụi vào mắt gây kích thich màng tiếp hợp, làm viêm mí mắt,…vv hoặc dung dịch kiềm gây hỏng mắt Bệnh đường tiêu hoá: Bụi đường đọng lại ở răng, kim loại sắc nhọn vào dạ dày gây tổn thương niêm mạc, rối loạn tiêu hoá Cách phòng chống bụi Biện pháp chung Cơ khí hoá và tự động hoá quá trình sản xuất đó là khâu quan trọng nhất để công nhân không phải tiếp xúc trực tiếp với bụi, bụi ít lan toả ra ngoài VD: khâu đóng gói bao xi măng. áp dụng những biện pháp vận chuyển bằng hơi, máy hút, băng tải trong ngành dệt, ngành than.
Bao kín thiết bị và có thể là cả dây truyền sản xuất khi cần thiết. Thay đổi phương pháp công nghệ Trong các xưởng làm sạch bằng nước, làm sạch bằng phương pháp ướt thay cho phương pháp khô trong công nghiệp sản xuất xi măng, trong ngành luyện kim, nghiền bột, thay phương pháp trộn khô bằng phương pháp trộn ướt, không những làm cho quá trình nghiền tốt hơn mà còn làm mất hẳn quá trình sinh bụi Thay vật liệu nhiều bụi độc bằng vật liệu ít bụi độc Thoáng gió hút bụi trong các xưởng có nhiều bụi Đề phòng bụi cháy nổ Thông báo giới hạn nổ, đặc biệt chú ý tới các ống dẫn và máy hút bụi, chú ý cách ly mồi lửa. VD: Tia lửa điện, diêm, tàn thuốc và va đập mạnh ở những nơi có nhiều bụi gây nổ Vệ sinh cá nhân Sử dụng quần áo bảo hộ lao động, mặt nạ, khẩu trang theo yêu cầu vệ sinh, cẩn thận hơn khi bụi độc, bụi phóng xạ. Chú ý khâu vệ sinh cá nhân trong việc ăn uống, hút thuốc tránh nói chuyện khi làm việc.
Cuối cùng là khâu khám tuyển định kỳcho cán bộ công nhân viên làm việc trong môi trường nhiều bụi, phát hiện sớm các bệnh do bụi gây ra 8 1. Phòng chống cháy nổ Khái niệm về cháy, nổ Định nghĩa quá trình cháy: Theo định nghĩa: quá trình cháy nổ là phản ứng hoá học kèm theo nhiệt lượng và phát sáng. Do toả nhiệt lớn nên sản phẩm cháy có nhiệt độ cao, thường từ vài trăm độ trở lên nên phát sáng được. Trong thực tế có nhiều phản ứng hoá học có toả nhiệt nhưng không phát sáng.
Những phản ứng đó không thuộc lĩnh vực quá trình cháy. Người ta đưa ra khái niệm về quá trình cháy như sau: Quá trình cháy về thực chất có thể coi là một quá trình oxy hoá khử. Các chất cháy đóng vai trò của chất khử. Còn chất oxy hoá thì tuỳ phản ứng có thể rất khác nhau Cơ chế quá trình cháy Cơ chế quá trình cháy theo lý thuyết nhiệt: quan điểm của lý thuyết này là một nhiệt lượng toả ra do phản ứng cháy phải lớn hay ít nhất cũng bằng lượng nhiệt mất ra môi trường xung quanh thì khi đó quá trình cháy mới có thể xuất hiện.
Do nhiệt lượng sinh ra lớn hơn lượng nhiệt mất đi nên một phần nhiệt lượng sẽ tồn tại trong vật chất đang tham gia vào quá trình cháylàm nhiệt độ của nó tăng dần. Quá trình này cứ tiếp tục mãi cho đến khi đạt được một nhiệt độ tối thiểu thì quá trình tự bốc cháy sẽ xảy ra Vậy nguyên nhân dẫn đến quá trình tự bốc cháy theo lý thuyết này là sự tích luỹ nhiệt lượng trong khối vật chất tham gia vào quá trình cháy Cơ chế cháy theo lý thuyết chuỗi: Phản ứng nhiệt là phản ứng bắt buộc phải có sự tham gia của các phân tử mang hoá trị tự do. Phần tử mang hoá trị tự do thường là gốc tự do mang hoá trị hay nguyên tử tự do Những nguyên nhân gây cháy nổ và biện pháp phòng chống. Những nguyên nhân gây cháy nổ.
Một đám cháy xuất hiện cần 3 yếu tố: Chất cháy Chất Ôxi Mồi bắt cháy ( nguồn nhiệt ) Mồi cháy trong thực tế rất phong phú. Ví dụ : sét, tia lửa sinh ra do va đập, do ma sát giữa các vật rắn. Trong công nghiệp các thiết bị có nhiệt độ cao, đó là 9 các mồi bắt cháy thường xuyên như lò đốt, lò nung, các phản ứng làm việc ở áp suất cao, nhiệt độ cao. Các biện pháp phòng chống cháy nổ ở các cơ quan xí nghiệp Các biện pháp quản lý phòng chống cháy, nổ ở các cơ sở Phòng chống cháy nổ là khâu quan trọng nhất trong công tác phòng cháy chữa cháy vì khi đám cháy đã xảy ra thi các biện pháp chống cháy có hiệu quả như thế nào, thiệt hại vẫn to lớn và kéo dài.