Giáo Trình Sửa Chữa và Bảo Dưỡng Động Cơ Đốt Trong

Giáo trình cung cấp kiến thức chuyên sâu về sửa chữa và bảo dưỡng động cơ đốt trong, phục vụ nghề lắp đặt và vận hành bơm, quạt, máy nén khí.

• Tác giả: Lê Duy Nam
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Bảo Dưỡng – Sửa Chữa Động Cơ Đốt Trong
• Đề tài: Giáo Trình Sửa Chữa Động Cơ Đốt Trong và Bảo Dưỡng Bơm, Quạt, Máy Nén Khí
• Loại tài liệu: giáo trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bà Rịa - Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. BÀI 1: NGUYÊN LÝ ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG
• 1.1. Khái niệm chung
• 1.2. Nguyên lý làm việc của động cơ 4 kỳ
• 1.3. Nguyên lý hoạt động của động cơ 2 kỳ
• 2. BÀI 2: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA CƠ CẤU TRỤC KHUỶU – THANH TRUYỀN
• 2.1. Thân máy và nắp máy
• 2.2. Nhóm piston và thanh truyền
• 2.3. Trục khuỷu – bánh đà
• 2.4. Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu Trục khuỷu – Thanh truyền
• 3. BÀI 3: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ
• 3.1. Nhiệm vụ và phân loại
• 3.2. Cơ cấu phân phối khí kiểu xu páp
• 3.3. Cấu tạo các chi tiết trong cơ cấu phân phối khí
• 3.4. Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu phân phối khí
• 4. BÀI 4: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG CUNG CẤP NHIÊN LIỆU
• 4.1. Hệ thống nhiên liệu động cơ xăng
• 4.2. Hệ thống cung cấp nhiên liệu động cơ diesel
• 4.3. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống cung cấp nhiên liệu
• 5. BÀI 5: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG BÔI TRƠN ĐỘNG CƠ
• 5.1. Nhiệm vụ của hệ thống bôi trơn
• 5.2. Phân loại hệ thống bôi trơn
• 5.3. Cấu tạo hệ thống bôi trơn
• 5.4. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống bôi trơn
• 6. BÀI 6: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG LÀM MÁT ĐỘNG CƠ
• 6.1. Nhiệm vụ và phân loại hệ thống làm mát
• 6.2. Cấu tạo các thiết bị trong hệ thống làm mát bằng nước
• 6.3. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống làm mát
• 7. BÀI 7: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG ĐÁNH LỬA
• 7.1. Nhiệm vụ và yêu cầu của hệ thống đánh lửa
• 7.2. Phân loại hệ thống đánh lửa
• 7.3. Cấu tạo và hoạt động của hệ thống đánh lửa thường
• 7.4. Cấu tạo và hoạt động của hệ thống đánh lửa điện tử
• 7.5. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống đánh lửa
• 8. BÀI 8: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG ĐỘNG CƠ
• 8.1. Nhiệm vụ và yêu cầu của hệ thống khởi động
• 8.2. Các phương án khởi động động cơ
• 8.3. Cấu tạo, hoạt động hệ thống khởi động bằng điện
• 8.4. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống khởi động
• 9. BÀI 9: VẬN HÀNH ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG
• 9.1. An toàn trong vận hành máy phát điện
• 9.2. Qui trình vận hành máy phát điện
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Sửa Chữa Động Cơ Đốt Trong

Giáo trình Sửa Chữa Động Cơ Đốt Trong cung cấp kiến thức cơ bản về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và bảo dưỡng các loại động cơ. Nội dung giáo trình được thiết kế để giúp học viên nắm vững các kỹ năng cần thiết trong lĩnh vực sửa chữa và bảo trì động cơ. Đặc biệt, giáo trình này còn bao gồm các phương pháp thực hành giúp học viên có thể áp dụng lý thuyết vào thực tế.

1.1. Khái niệm về động cơ đốt trong

Động cơ đốt trong là thiết bị chuyển đổi năng lượng hóa học thành cơ năng thông qua quá trình đốt cháy nhiên liệu. Các loại động cơ này thường được sử dụng trong nhiều lĩnh vực công nghiệp và giao thông.

1.2. Vai trò của giáo trình trong đào tạo

Giáo trình này đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo kỹ thuật viên có tay nghề cao, đáp ứng nhu cầu của ngành công nghiệp dầu khí và các lĩnh vực liên quan.

II. Những thách thức trong sửa chữa động cơ đốt trong

Sửa chữa động cơ đốt trong gặp nhiều thách thức như sự phức tạp trong cấu tạo, yêu cầu về kỹ thuật cao và sự phát triển nhanh chóng của công nghệ. Những vấn đề này đòi hỏi kỹ thuật viên phải có kiến thức vững vàng và kỹ năng thực hành tốt.

2.1. Khó khăn trong việc chẩn đoán sự cố

Việc xác định nguyên nhân gây ra sự cố trong động cơ đốt trong không phải lúc nào cũng dễ dàng. Kỹ thuật viên cần phải có kinh nghiệm và kiến thức chuyên sâu để đưa ra chẩn đoán chính xác.

2.2. Công nghệ mới và yêu cầu cập nhật

Công nghệ động cơ ngày càng phát triển, yêu cầu kỹ thuật viên phải thường xuyên cập nhật kiến thức mới để đáp ứng nhu cầu sửa chữa và bảo trì.

III. Phương pháp bảo dưỡng động cơ đốt trong hiệu quả

Bảo dưỡng động cơ đốt trong là một phần quan trọng trong việc duy trì hiệu suất hoạt động của động cơ. Các phương pháp bảo dưỡng bao gồm kiểm tra định kỳ, thay dầu và làm sạch các bộ phận quan trọng.

3.1. Kiểm tra và bảo trì định kỳ

Kiểm tra định kỳ giúp phát hiện sớm các vấn đề tiềm ẩn, từ đó có biện pháp khắc phục kịp thời, đảm bảo động cơ hoạt động ổn định.

3.2. Thay dầu và làm sạch động cơ

Thay dầu định kỳ và làm sạch các bộ phận như lọc gió, lọc dầu là cần thiết để duy trì hiệu suất và tuổi thọ của động cơ.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình trong ngành công nghiệp

Giáo trình Sửa Chữa Động Cơ Đốt Trong không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp học viên áp dụng vào thực tiễn. Các kỹ năng được học sẽ giúp họ làm việc hiệu quả trong các nhà máy và xí nghiệp.

4.1. Thực hành tại các cơ sở công nghiệp

Học viên có cơ hội thực hành tại các cơ sở công nghiệp, từ đó nắm vững quy trình sửa chữa và bảo trì động cơ.

4.2. Kết quả đạt được từ việc áp dụng giáo trình

Nhiều học viên sau khi hoàn thành khóa học đã có việc làm ổn định và đóng góp tích cực cho ngành công nghiệp.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của ngành sửa chữa động cơ

Ngành sửa chữa động cơ đốt trong đang có nhiều triển vọng phát triển nhờ vào sự tiến bộ của công nghệ. Việc đào tạo kỹ thuật viên có tay nghề cao là rất cần thiết để đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của thị trường.

5.1. Tương lai của công nghệ động cơ

Công nghệ động cơ sẽ tiếp tục phát triển, đòi hỏi kỹ thuật viên phải không ngừng học hỏi và nâng cao kỹ năng.

5.2. Định hướng đào tạo trong tương lai

Các chương trình đào tạo cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với xu hướng phát triển của ngành công nghiệp.

Nội dung chính

TỔNG QUAN HỌC THUẬT VÀ NỘI DUNG GIÁO TRÌNH BẢO DƯỠNG – SỬA CHỮA ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Bảo dưỡng – Sửa chữa Động cơ đốt trong (mã mô đun: CK19MĐ08) là tài liệu đào tạo chuyên môn nghề được Trường Cao đẳng Dầu khí (thuộc Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam) ban hành kèm theo Quyết định số 189/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 03 năm 2020. Giáo trình do nhóm tác giả gồm Lê Duy Nam (Chủ biên), Nguyễn Thành Danh và Bùi Việt An biên soạn, phục vụ trực tiếp cho nghề Lắp đặt – Vận hành – Bảo dưỡng bơm, quạt, máy nén khí và các lớp nghề Sửa chữa Thiết bị Dầu khí trình độ Cao đẳng.

Trong chương trình khung đào tạo chuyên ngành, mô đun CK19MĐ08 có thời lượng 4 tín chỉ, tương đương tổng số 120 giờ đào tạo (bao gồm 6 giờ lý thuyết, 110 giờ thực hành/thảo luận/bài tập và 4 giờ kiểm tra). Môn học được bố trí học sau các môn học cơ sở (Vẽ kỹ thuật, Cơ kỹ thuật, Dung sai, Vật liệu cơ khí, Nhiệt kỹ thuật, Kỹ thuật sửa chữa cơ khí) và trước mô đun Thực tập sản xuất.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể theo ba nhóm chuẩn đầu ra:

• Kiến thức (A1–A3): Trình bày khái niệm, thuật ngữ chuyên ngành; hiểu rõ cấu tạo, nguyên lý làm việc của động cơ 4 kỳ, 2 kỳ; đọc hiểu bản vẽ kết cấu và sơ đồ hoạt động của các cơ cấu, hệ thống trên động cơ.
• Kỹ năng (B1–B2): Thao tác tháo lắp thành thạo các loại động cơ xăng và diesel thông dụng; sử dụng dụng cụ chuyên dùng để đo kiểm, đánh giá tình trạng kỹ thuật của các chi tiết máy then chốt (xi lanh, piston, thanh truyền, trục khuỷu, trục cam); xây dựng phương án sửa chữa kỹ thuật và vận hành an toàn tổ máy phát điện.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1): Xây dựng tác phong làm việc khoa học, phương pháp làm việc nhóm, bảo đảm an toàn lao động và kỷ luật vệ sinh công nghiệp.

Cấu trúc giáo trình gồm 9 bài học kết hợp giữa phân tích nguyên lý nhiệt động lực học và quy trình bảo dưỡng - sửa chữa các cụm chi tiết cơ khí và hệ thống phụ trợ.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được triển khai qua 9 bài học theo tiến trình cấu trúc động học và các hệ thống phụ trợ của động cơ đốt trong:

• Bài 1: Trình bày nguyên lý động cơ đốt trong (6 giờ): Khái niệm về động cơ nhiệt, động cơ đốt trong (kiểu piston, turbine); các thông số chu trình công tác ($V_c$, $V_h$, $V_{max}$, tỷ số nén $\varepsilon = V_{max}/V_c$); chu trình làm việc 4 kỳ (nạp, nén, sinh công, xả) và 2 kỳ (quét khí, nén, cháy giãn nở, thải tự do) trên động cơ xăng và diesel; công thức tính góc lệch công tác $\text{Góc LCT} = (180^\circ \cdot n) / i$ và thứ tự nổ của động cơ nhiều xi lanh (1-3-4-2; 1-5-3-6-2-4; 1-5-4-8-6-3-7-2).
• Bài 2: Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu trục khuỷu – thanh truyền (20 giờ): Cấu tạo thân máy, nắp máy (buồng cháy trực tiếp và buồng cháy ngăn cách), sơ mi xi lanh khô/ướt; nhóm piston (đỉnh, đầu, thân), 3 kiểu lắp chốt piston (cố định bệ chốt, cố định đầu nhỏ, lắp tự do), xéc măng khí và xéc măng dầu; thanh truyền và bạc lót; trục khuỷu và bánh đà; quy trình tháo lắp, kiểm tra độ cong vênh nắp máy, độ côn, độ méo, độ mòn của xi lanh, trục khuỷu và thanh truyền.
• Bài 3: Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu phân phối khí (14 giờ): Phân loại cơ cấu (kiểu xu páp, kiểu van trượt, kiểu phối hợp); cách bố trí xu páp treo và xu páp đặt; các phương án dẫn động trục cam (bánh răng, trục, xích, dây đai); cấu tạo chi tiết xu páp, con đội (con lăn, nấm/trụ, thủy lực), trục cam và quy trình hiệu chỉnh khe hở nhiệt.
• Bài 4: Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống cung cấp nhiên liệu (20 giờ): Cấu tạo hệ thống nhiên liệu bộ chế hòa khí và hệ thống phun xăng điện tử đa điểm (kim phun, bộ giảm rung động); hệ thống cung cấp nhiên liệu diesel dùng bơm cao áp PE (cấu tạo phân bơm, bộ điều tốc, vòi phun, bơm tiếp vận piston, bơm PE điều khiển điện tử); kỹ thuật đo kiểm điện trở, lưu lượng, chùm tia và độ rò rỉ kim phun.
• Bài 5: Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống bôi trơn động cơ (8 giờ): Nhiệm vụ, phân loại, cấu tạo hệ thống bôi trơn cưỡng bức, nguyên lý hoạt động của bộ lọc dầu bôi trơn và hệ thống cảm biến báo nguy áp suất.
• Bài 6: Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống làm mát động cơ (8 giờ): Phân loại làm mát bằng nước tuần hoàn cưỡng bức; cấu tạo các thiết bị két nước, bơm nước và van hằng nhiệt.
• Bài 7: Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống đánh lửa (13 giờ): Phân loại hệ thống đánh lửa thường (dùng tiếp điểm delco) và hệ thống đánh lửa bán dẫn điện tử (sử dụng cảm biến điện từ loại nam châm đứng yên); góc đánh lửa sớm.
• Bài 8: Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống khởi động (7 giờ): Phân loại các phương án khởi động; nguyên lý hoạt động, cấu tạo máy khởi động điện một chiều và sơ đồ mạch điện điều khiển khởi động.
• Bài 9: Vận hành động cơ đốt trong (8 giờ): Quy định an toàn vận hành tổ máy phát điện; các bước trong quy trình kiểm tra trước khi khởi động, quy trình khởi động, giám sát thông số và quy trình dừng máy phát điện (áp dụng thực hành trên dòng máy WINSON với bảng điều khiển mã F.114).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết nhiệt động lực học và chu trình công tác: Bản chất biến đổi nhiệt năng thành cơ năng bên trong xi lanh; các thông số động lực học, quá trình nén, cháy, giãn nở sinh công và thải khí; nguyên lý phối khí với các góc mở sớm và đóng muộn của xu páp.
• Nguyên lý cấu tạo chi tiết máy cơ khí: Cấu trúc hình học, cơ chế chịu lực phức tạp (uốn, xoắn, kéo, nén, mài mòn hóa nhiệt) của nắp máy, lót xi lanh, piston, chốt piston, xéc măng, tay biên và trục khuỷu.
• Hệ thống nguyên lý thủy lực, điện - điện tử trên động cơ: Nguyên lý phun nhiên liệu cao áp (bơm PE, kim phun cơ khí và điện tử); nguyên lý tuần hoàn dầu bôi trơn và nước làm mát cưỡng bức; nguyên lý tạo xung cảm ứng điện từ và kích hoạt tia lửa điện cao áp.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng đo kiểm và đánh giá kỹ thuật: Kỹ năng sử dụng các dụng cụ đo lường cơ khí chính xác như thước cặp, panme đo trong, panme đo ngoài, đồng hồ so, thước phẳng, căn lá để xác định độ côn, độ méo, độ cong vênh và khe hở dầu của chi tiết.
• Kỹ năng phân tích và đưa ra phương án xử lý: Phân tích dữ liệu đo kiểm so với tiêu chuẩn kỹ thuật (ví dụ: độ mòn xi lanh $\ge 0,3\text{ mm}$, độ côn/méo trục khuỷu $\ge 0,25\text{ mm}$) để quyết định doa xi lanh theo các cấp code sửa chữa ($0,25\text{ mm}$/code, tối đa 4 code), mài cổ trục khuỷu, nắn thanh truyền trên bàn ép thủy lực hoặc thay thế chi tiết.
• Kỹ năng thao tác tháo lắp và vận hành máy: Thực hiện quy trình tháo lắp đúng trình tự kỹ thuật (như trên động cơ Jeep F4, động cơ IH6); chia miệng xéc măng, sử dụng vam chuyên dùng; vận hành và xử lý sự cố thông thường trên tổ máy phát điện công nghiệp.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình xác lập phương pháp tiếp cận sư phạm tích cực, chuyển trọng tâm từ truyền thụ thụ động sang rèn luyện năng lực thực hành nghề nghiệp:

• Phương pháp đối với giảng viên:
  • Giảng dạy lý thuyết kết hợp các phương pháp tích cực: thuyết trình ngắn gọn, nêu vấn đề kỹ thuật, hướng dẫn tra cứu tài liệu, đưa ra các câu hỏi thảo luận và bài tập tình huống thực tế về các dạng hư hỏng thường gặp.
  • Tổ chức thực hành theo nhóm nhỏ tại xưởng; trực tiếp thao tác mẫu các kỹ thuật đo kiểm phức tạp, phân công và giám sát học viên tháo lắp trên mô hình động cơ và thiết bị thực tế.
• Phương pháp đối với người học:
  • Đọc trước tài liệu giáo trình và tài liệu tham khảo theo từng bài học trước khi lên lớp.
  • Học tập theo nhóm thảo luận (từ 8 đến 10 học viên/nhóm): Nhóm trưởng phân công nhiệm vụ nghiên cứu các nội dung trong chủ đề bài học; từng thành viên chịu trách nhiệm độc lập một phần công việc, thảo luận thống nhất, ghi chép và hoàn thiện báo cáo nhóm.
  • Tuân thủ nghiêm ngặt quy định thời gian học tập: bắt buộc tham dự tối thiểu 70% thời lượng lý thuyết (vắng quá 30% phải học lại mô đun) và 100% thời lượng thực hành tại xưởng.
• Hình thức và phương pháp đánh giá kết quả: Đánh giá kết quả học tập được thực hiện theo Quy chế đào tạo Cao đẳng hệ chính quy (Thông tư số 09/2017/TT-BLĐTBXH của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội):
  • Điểm quá trình (trọng số 40%): Gồm 01 cột điểm kiểm tra thường xuyên (hệ số 1, thực hiện sau 15 giờ học bằng hình thức viết, trắc nghiệm, thuyết trình hoặc báo cáo) và 01 cột điểm kiểm tra định kỳ (hệ số 2, thực hiện sau 45 giờ học).
  • Điểm thi kết thúc mô đun (trọng số 60%): Thực hiện sau 120 giờ học bằng hình thức thi tự luận kết hợp trắc nghiệm, đánh giá toàn diện các chuẩn đầu ra A1–A3, B1–B2 và C1.
  • Điểm tổng kết được chấm theo thang điểm 10 (làm tròn đến một chữ số thập phân) và quy đổi sang điểm chữ, thang điểm 4 theo quy định.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

• Tỷ lệ phân bổ thời lượng thực hành chuyên sâu: Giáo trình thiết kế thời lượng thực hành, thảo luận và bài tập chiếm 110 giờ trên tổng số 120 giờ toàn mô đun (đạt 91,6% tổng thời lượng). Điều này bảo đảm học viên được trực tiếp thao tác cơ khí, đo kiểm trên các mô hình động cơ xăng và diesel thay vì chỉ tiếp cận lý thuyết.
• Tích hợp song song công nghệ cơ khí truyền thống và điều khiển điện tử: Bên cạnh các cơ cấu kinh điển (bộ chế hòa khí, hệ thống đánh lửa thường dùng tiếp điểm delco, bơm cao áp diesel PE cơ khí), giáo trình cập nhật các hệ thống hiện đại như hệ thống phun xăng điện tử đa điểm (MPI), bơm cao áp PE điều khiển điện tử, hệ thống đánh lửa bán dẫn dùng cảm biến điện từ và kỹ thuật kiểm tra kim phun bằng đèn LED hoặc xung điện ắc quy.
• Chuẩn hóa thông số kỹ thuật dung sai và quy trình sửa chữa theo cấp: Cung cấp hệ số định lượng chính xác phục vụ sửa chữa cơ khí, bao gồm:
  • Giới hạn cong vênh nắp máy ($\le 0,01\text{ mm} / 100\text{ mm}$ chiều dài), phương pháp dò nứt bằng mắt, thấm dầu và sóng siêu âm.
  • Tiêu chuẩn mòn xi lanh ($\le 0,3\text{ mm}$), khe hở piston – xi lanh (động cơ xăng $0,08\text{ mm}$, diesel $0,1\text{ mm}$), thử giãn nở nhiệt của piston trong nước sôi $100^\circ\text{C}$.
  • Khe hở dầu cổ trục và cổ biên (tiêu chuẩn ban đầu $0,04 - 0,065\text{ mm}$, giới hạn cho phép sử dụng $\le 0,3\text{ mm}$), phương pháp sửa chữa mài cổ trục theo 4 code (mỗi code giảm $0,25\text{ mm}$).
• Gắn kết thực tế vận hành công nghiệp dầu khí: Giáo trình xây dựng riêng Bài 9 về quy trình an toàn và vận hành máy phát điện công nghiệp (đặc thù tổ máy WINSON với bảng điều khiển F.114), đáp ứng yêu cầu kỹ thuật vận hành máy động lực trong các nhà máy, xí nghiệp thuộc ngành dầu khí và công nghiệp phụ trợ.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Người học:
  • Sinh viên hệ Cao đẳng nghề Lắp đặt – Vận hành – Bảo dưỡng bơm, quạt, máy nén khí và Sửa chữa Thiết bị Dầu khí tại Trường Cao đẳng Dầu khí.
  • Học viên các ngành kỹ thuật cơ khí động lực, kỹ thuật bảo dưỡng cơ khí tại các trường cao đẳng, trung cấp nghề kỹ thuật công nghiệp.
• Kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức cơ sở và chuyên môn cơ khí trước đó, bao gồm: An toàn vệ sinh lao động (ATMT19MH01), Dung sai (CK19MH05), Vật liệu cơ khí (CK19MH04), Vẽ kỹ thuật 1 & 2 (CK19MH01, CK19MH02), Cơ kỹ thuật (CK19MH03), Nhiệt kỹ thuật (CNH19MH10), Gia công nguội cơ bản (CG19MĐ01), Nguyên lý – Chi tiết máy (CG19MH02) và Kỹ thuật sửa chữa cơ khí (CK19MH09).
• Giảng viên và cán bộ đào tạo: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính thức, định hướng biên soạn giáo án lý thuyết, giáo án tích hợp, thiết lập quy trình thao tác mẫu tại xưởng thực hành và xây dựng ngân hàng đề kiểm tra theo chuẩn đầu ra.
• Tự học và tham khảo kỹ thuật: Dành cho kỹ thuật viên cơ khí, công nhân bảo trì tại các nhà máy, trạm bơm, trạm nén khí công nghiệp tra cứu các bảng dung sai tiêu chuẩn, quy trình tháo lắp động cơ Jeep F4, IH6 và quy trình xử lý sự cố thiết bị động lực.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên hệ Cao đẳng nghề Lắp đặt – Vận hành – Bảo dưỡng bơm, quạt, máy nén khí và Sửa chữa thiết bị dầu khí; đồng thời là tài liệu tham khảo cho kỹ thuật viên bảo trì động cơ đốt trong tại các xí nghiệp công nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào để học môn này?

Học viên cần nắm vững các môn học cơ sở: Vẽ kỹ thuật, Cơ kỹ thuật, Dung sai lắp ghép, Vật liệu cơ khí, Nhiệt kỹ thuật và Kỹ thuật sửa chữa cơ khí cơ bản để có thể đọc bản vẽ kết cấu, tính toán dung sai mài mòn và hiểu nguyên lý chu trình nhiệt.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu lý thuyết động cơ thông thường?

Tài liệu tập trung cao độ vào năng lực sửa chữa thực tế với 110/120 giờ thực hành; cung cấp định lượng chính xác các bước đo kiểm sai số (độ cong, độ côn, độ ôvan, khe hở dầu, khe hở xéc măng) theo từng cấp code sửa chữa và chuẩn hóa quy trình vận hành máy phát điện công nghiệp.

4. Làm sao để tự học và tiếp thu tốt học phần này?

Học viên cần chuẩn bị trước bài học lý thuyết, chủ động tham gia phân tích nhiệm vụ theo nhóm 8–10 người, tuân thủ nghiêm ngặt 100% thời gian thực hành tại xưởng để rèn luyện kỹ năng sử dụng dụng cụ đo chính xác (panme, đồng hồ so) và kỹ thuật tháo lắp động cơ.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

Danh mục tài liệu tham khảo bổ trợ gồm có: Bảo dưỡng sửa chữa động cơ xăng (ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM), Bảo dưỡng sửa chữa động cơ diesel (ĐH Sư phạm Kỹ thuật TP.HCM) và giáo trình Phun xăng điện tử (NXB Hà Nội).

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Bảo dưỡng – Sửa chữa Động cơ đốt trong (mã mô đun CK19MĐ08) của Trường Cao đẳng Dầu khí cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện và có tính ứng dụng thực hành cao về công nghệ động cơ đốt trong. Nội dung văn bản liên kết chặt chẽ giữa phân tích nguyên lý làm việc nhiệt động với các phương pháp kiểm tra dung sai, sửa chữa chi tiết cơ khí và kỹ thuật vận hành máy phát điện an toàn.

Lộ trình học tập khuyến nghị bắt đầu từ việc nắm vững nguyên lý chu trình nhiệt 4 kỳ, 2 kỳ (Bài 1), rèn luyện kỹ năng đo kiểm, phục hồi hư hỏng tại cơ cấu cơ khí chính (Bài 2, 3) và các hệ thống phụ trợ (Bài 4 đến 8), trước khi thực hành quy trình vận hành hoàn chỉnh tổ máy phát điện (Bài 9) và chuyển tiếp sang học phần Thực tập sản xuất tại doanh nghiệp dầu khí. Học viên cần kết hợp nghiên cứu giáo trình cùng các tài liệu chuyên khảo về động cơ xăng, động cơ diesel và hệ thống phun xăng điện tử để hoàn thiện năng lực chuyên môn.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ QUỐC GIA VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔN HỌC: BẢO DƯỠNG – SỬA CHỮA ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG NGHỀ: LẮP ĐẶT-VẬN HÀNH-BẢO DƯỠNG BƠM, QUẠT, MÁY NÉN KHÍ TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 189/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 03 năm 2020 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa - Vũng Tàu, năm 2020 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. Trang 2 LỜI GIỚI THIỆU Động cơ đốt trong là thiết bị được dùng rất nhiều trong các ngành kinh tế của đất nước.Trong công nghiệp dầu khí cũng được sử dụng nhiều trong các hệ thống công nghệ của các nhà máy, xí nghiệp. Trường cao đẳng dầu khí ngay từ những năm đầu thành lập đã đưa nghề Bảo dưỡng và sửa chữa Động cơ vào trong chương trình đào tạo để kịp thời cung cấp thợ lành nghề cho các xí nghiệp trong ngành cũng như trong xã hội.

Giáo trình Sửa Chữa Bảo Dưỡng Động Cơ Đốt Trong được các giáo viên bộ môn chính thức sử dụng để giảng dạy cho các lớp nghề Sửa Chữa Thiết Bị Dầu Khí hệ Cao đẳng của Trường Cao Đẳng Dầu Khí. Sử dụng giáo trình này, giáo viên có thể trang bị cho học sinh các kiến thức cơ bản về cấu tạo, vận hành và bảo dưỡng – sửa chữa các loại động cơ được sử dụng trong hệ thống công nghệ của các nhà máy. Nội dung của giáo trình gồm hai phần lý thuyết và thực hành. Qua nội dung các bài học giúp cho học viên hiểu những nội dung cơ bản về cấu tạo, nguyên lý hoạt động và từng bước làm quen với kết cấu của từng loại động cơ thông dụng.

Giáo trình trang bị cho học viên những kiến thức về an toàn khi sử dụng và vận hành máy, một số kỹ năng phán đoán và xử lý những sự cố thông thường. Từ đó có thể lập được qui trình tháo lắp, bảo dưỡng và sửa chữa các loại động cơ theo yêu cầu. Trong quá trình biên soạn, chúng tôi đã tham khảo và trích dẫn từ nhiều tài liệu của nhiều tác giả trong và ngoài nước được liệt kê tại mục Danh mục tài liệu tham khảo. Chúng tôi chân thành cảm ơn các tác giả của các tài liệu mà chúng tôi đã tham khảo.

Đồng thời chúng tôi cũng chân thành cảm ơn các thầy cô trong bộ môn, các đồng nghiệp đang công tác tại các đơn vị thành viên của tập đoàn dầu khí Việt nam đã đóng góp ý kiến, giúp chúng tôi hoàn thiện giáo trình này. Tuy nhiên, giáo trình cũng không thể tránh khỏi những sai sót nhất định. Rất mong nhận được những ý kiến đóng góp, phản hồi từ quý đồng nghiệp, các bạn người học và bạn đọc. Xin trân trọng cảm ơn.

BRVT, ngày 25 tháng 03 năm 2020 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Lê Duy Nam 2. Nguyễn Thành Danh 3. Bùi Việt An Trang 3 MỤC LỤC LỜI GIỚI THIỆU .4 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ .6 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN .8 BÀI 1: NGUYÊN LÝ ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG.

Khái niệm chung. Nguyên lý làm việc của động cơ 4 kỳ. Nguyên lý hoạt động của động cơ 2 kỳ .22 BÀI 2: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA CƠ CẤU TRỤC KHUỶU – THANH TRUYỀN. Thân máy và nắp máy.

Nhóm piston và thanh truyền. Trục khuỷu – bánh đà. Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu Trục khuỷu – Thanh truyền .35 BÀI 3: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA CƠ CẤU PHÂN PHỐI KHÍ. Nhiệm vụ và phân loại.

Cơ cấu phân phối khí kiểu xu páp. Cấu tạo các chi tiết trong cơ cấu phân phối khí. Bảo dưỡng sửa chữa cơ cấu phân phối khí .51 BÀI 4: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG CUNG CẤP NHIÊN LIỆU. Hệ thống nhiên liệu động cơ xăng.

Hệ thống cung cấp nhiên liệu động cơ diesel. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống cung cấp nhiên liệu .72 BÀI 5: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG BÔI TRƠN ĐỘNG CƠ. Nhiệm vụ của hệ thống bôi trơn. Phân loại hệ thống bôi trơn.

Cấu tạo hệ thống bôi trơn. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống bôi trơn.86 BÀI 6: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG LÀM MÁT ĐỘNG CƠ. Nhiệm vụ và phân loại hệ thống làm mát. Cấu tạo các thiết bị trong hệ thống làm mát bằng nước.

Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống làm mát .93 BÀI 7: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG ĐÁNH LỬA. Nhiệm vụ và yêu cầu của hệ thống đánh lửa. Phân loại hệ thống đánh lửa. Cấu tạo và hoạt động của hệ thống đánh lửa thường.

Cấu tạo và hoạt động của hệ thống đánh lửa điện tử. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống đánh lửa .99 BÀI 8: BẢO DƯỠNG SỬA CHỮA HỆ THỐNG KHỞI ĐỘNG ĐỘNG CƠ. Nhiệm vụ và yêu cầu của hệ thống khởi động. Các phương án khởi động động cơ.

Cấu tạo, hoạt động hệ thống khởi động bằng điện. Bảo dưỡng sửa chữa hệ thống khởi động .104 BÀI 9: VẬN HÀNH ĐỘNG CƠ ĐỐT TRONG. An toàn trong vận hành máy phát điện. Qui trình vận hành máy phát điện.

Vận hành máy phát điện F.111 TÀI LIỆU THAM KHẢO .121 Trang 5 DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1.1: Nguyên lý cấu tạo động cơ xăng 4 kỳ .2: Chu trình làm việc của động cơ xăng 4 kỳ. 3: Chu trình làm việc của động cơ diesel 4 kỳ .4: Nguyên lý cấu tạo động cơ xăng 2 kỳ .5: Chu trình làm việc của động cơ xăng 2 kỳ và pha phối khí .6: Chu trình làm việc của động cơ diesel 2 kỳ .1: Xi lanh liền và lót xi lanh rời.2: Thân máy của động cơ đốt trong .3: Một số kiểu piston .4: Cấu tạo xéc măng khí và xéc măng dầu. 5: Nhóm piston – thanh truyền. 6: Trục khuỷu của động cơ đốt trong .1: Phân loại cơ cấu phân phối khí.2: Cơ cấu phân phối khí kiểu xu páp treo .3: Cấu tạo cơ cấu phân phối khí .4: Các phương án dẫn động trục cam .5: Xupap đông cơ đốt trong .6: Con đội con lăn và dạng nấm .7: Trục cam dẫn động xu páp .8: Các chi tiết của cơ cấu phân phối khí .1: Sơ đồ hệ thống nhiên liệu động cơ xăng trên ôtô .2: Cấu tạo bộ chế hòa khí .4: Sơ đồ khối hệ thống phun xăng điện tử .5: Bố trí vòi phun xăng trong hệ thống phun xăng đa điểm .6: Hình dáng bên ngoài các vòi phun xăng.8: Bộ giảm rung động .9: Hệ thống nhiên liệu dùng bơm PE có van an toàn ở bơm cao áp .10: Hệ thống nhiên liệu dùng bơm PE có van an toàn lắp ở lọc thứ cấp .11: Cấu tạo một phân bơm của bơm cao áp PE.12: Hoạt động của bơm cao áp PE.

13: Định lượng nhiên liệu của bơm cao áp PE. 14: Bộ điều tốc trên bơm cao áp PE .15: Cấu tạo vòi phun dầu .16: Bơm tiếp vận nhiên liệu diesel kiểu piston .17: Bơm cao áp PE điều khiển bằng điện tử .18: Đo điện trở kim phun .19: Kiểm tra lưu lượng phun .20: Dùng ắc quy điều khiển kim phun .21: Kiểm tra chùm tia phun của kim phun .22: Sự rò rỉ nhiên liệu ở đầu kim phun .23: Đấu đèn LED để kiểm tra kim phun .1: Nguyên lý hoạt động của bộ lọc dầu bôi trơn .2: Hệ thống báo nguy bôi trơn động cơ .1: Hệ thống làm mát kiểu cưỡng bức .3: Van hằng nhiệt.1: Nguyên lý hệ thống đánh lửa thường .2: Cảm biến điện từ loại nam châm đứng yên. 3: Hoạt động của cảm biến đánh lửa.4: Nguyên lý hoạt động của hệ thống đánh lửa bán dẫn .1: Cấu tạo chung của hệ thống khởi động bằng động cơ điện. 2: Nguyên lý hoạt động của hệ thống khởi động bằng điện.

3: Cấu tạo máy khởi động điện .4: Sơ đồ đấu dây hệ thống khởi động. 2: Bảng điều khiển máy phát điện F.114 Trang 7 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN 1. Tên mô đun: Sửa chữa bảo dưỡng động cơ đốt trong 2. Mã mô đun: CK19MĐ08 3.

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: 3. Vị trí: Là mô đun thuộc kỹ năng nghề của chương trình đào tạo. Môn đun Sửa chữa – Bảo dưỡng Động cơ đốt trong được dạy trước mô đun thực tập sản xuất và sau các môn học, mô đun như: Vẽ kỹ thuật, cơ kỹ thuật. Tính chất: Mô đun Bảo dưỡng – Sửa chữa Động cơ đốt trong trang bị những kiến thức cơ bản về bảo dưỡng và sửa chữa các loại động cơ đốt trong được sử dụng trong hệ thống công nghệ của nhà máy.

Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Mô đun còn trang bị những kiến thức cơ bản về cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các loại động cơ. Trang bị cho học viên những kiến thức về an toàn trong công tác bảo dưỡng – sửa chữa và vận hành động cơ đốt trong, một số kỹ năng phán đoán và xử lý những sự cố thông thường. Từ đó có thể lập được qui trình bảo dưỡng và sửa chữa các loại động cơ theo yêu cầu. Mục tiêu của mô đun: 4.

Về kiến thức: A1. Trình bày được các khái niệm, các thuật ngữ cơ bản về động cơ đốt trong A2. Hiểu được cấu tạo và hoạt động của các loại động cơ đốt trong A3. Đọc được các bản vẽ cấu tạo, bản vẽ sơ đồ hoạt động của các cơ cấu và hệ thống trên động cơ đốt trong.

Về kỹ năng: B1. Tháo lắp thành thạo một số động cơ xăng và động cơ diesel thông dụng B2. Kiểm tra, đánh giá đúng tình trạng kỹ thuật của các chi tiết quan trọng của động cơ như trục khuỷu, xi lanh, trục cam.và đưa ra được phương án sửa chữa hợp lý nhất cho các chi tiết máy. Bảo dưỡng được các cơ cấu, hệ thống trên động cơ.

Vận hành được các động cơ xăng và động cơ diesel cỡ nhỏ và vừa. Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: C1. Rèn luyện tác phong làm việc khoa học, làm việc theo nhóm. Rèn luyên ý thức làm việc an toàn và vệ sinh công nghiệp Trang 8 5.

Nội dung của mô đun: 5.