Giáo trình Phân tích Tác phẩm Âm nhạc Quyển 1 - PGS.TS Nguyễn Thị Nhung

Giáo trình phân tích tác phẩm âm nhạc quyển 1 của PGS TS Nguyễn Thị Nhung cung cấp kiến thức chuyên sâu cho sinh viên bậc đại học.

• Trường học: Trường Đại Học
• Chuyên ngành: Phân Tích Tác Phẩm Âm Nhạc
• Đề tài: Giáo Trình Phân Tích Tác Phẩm Âm Nhạc Quyển 1
• Loại tài liệu: Giáo Trình

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. PHẦN THỨ NHẤT: NGUYÊN TẮC PHÂN TÍCH TÁC PHẨM ÂM NHẠC
• 1.1. TÍNH CHẤT ĐẶC BIỆT CỦA NGHỆ THUẬT ÂM NHẠC, PHƯƠNG PHÁP PHÂN TÍCH TÁC PHẨM ÂM NHẠC
• 1.2. NHỮNG PHƯƠNG PHÁP DIỄN TẢ CƠ BẢN

Tóm tắt

I. Khám phá giáo trình phân tích âm nhạc của PGS Nguyễn Nhung

Giáo trình Phân tích tác phẩm âm nhạc quyển 1 bậc đại học của PGS.TS. Nguyễn Thị Nhung là một công trình nghiên cứu khoa học trọng điểm, được biên soạn trong bối cảnh Nhạc viện Hà Nội đẩy mạnh xây dựng một hệ thống giáo trình độc lập. Công trình này không chỉ tổng hợp kiến thức lý luận âm nhạc kinh điển mà còn mang đậm dấu ấn Việt Nam, đáp ứng nhu cầu cấp thiết trong công tác đào tạo và nghiên cứu âm nhạc chuyên nghiệp tại Việt Nam. Cuốn sách được chia thành hai phần chính, hướng dẫn người học từ những nguyên tắc phân tích cơ bản đến việc áp dụng vào các hình thức âm nhạc chủ điệu phức tạp. Phần thứ nhất tập trung vào các phương pháp diễn tả cơ bản như giai điệu, hòa âm, tiết tấu, và chủ đề âm nhạc. Phần thứ hai đi sâu vào các hình thức âm nhạc từ đơn giản đến phức tạp như hình thức hai đoạn, ba đoạn, Rondo, Biến tấu và Sonate. Một trong những điểm sáng của giáo trình là sự kết hợp nhuần nhuyễn giữa việc phân tích các tác phẩm kinh điển thế giới với các tác phẩm của nhạc sĩ Việt Nam. Điều này không chỉ giúp sinh viên nắm vững phương pháp luận mà còn trang bị cho họ khả năng phân tích và cảm thụ nền âm nhạc dân tộc một cách sâu sắc. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc học đi đôi với hành, yêu cầu người học phải có đủ tổng phổ, băng đĩa để nghe và phân tích, biến quá trình học tập thành một trải nghiệm chủ động và toàn diện. Đây là một tài liệu học thuật có giá trị cao, phục vụ không chỉ cho sinh viên, giảng viên mà còn cho các nhà sáng tác, lý luận và nghệ sĩ biểu diễn.

1.1. Giới thiệu tác giả PGS.TS. Nguyễn Thị Nhung và sự nghiệp

PGS.TS. Nguyễn Thị Nhung là một nhà nghiên cứu lý luận, nhạc sĩ sáng tác và nhà sư phạm tâm huyết, người đã gắn bó cả cuộc đời với sự nghiệp đào tạo âm nhạc. Sự nghiệp nghiên cứu của bà trải rộng trên nhiều lĩnh vực, từ các giáo trình nền tảng như “Lịch sử âm nhạc thế giới” (1985), “Hình thức âm nhạc” (1991), đến lĩnh vực Dân tộc nhạc học với công trình “Nhạc khí gõ và trống trong Chèo truyền thống” (1998). Luận án Tiến sỹ Nghệ thuật học “Các dạng cấu trúc đoạn nhạc trong dân ca người Việt” bảo vệ tại Bulgaria năm 1981 đã khẳng định con đường nghiên cứu chuyên sâu và tâm huyết của bà. Quá trình phấn đấu không ngừng, tự nghiên cứu và học hỏi của PGS.TS. Nguyễn Thị Nhung là tấm gương sáng cho các thế hệ học trò. Giáo trình Phân tích tác phẩm âm nhạc chính là sự kết tinh của trí tuệ và kinh nghiệm mà bà đã tích lũy trong nhiều thập kỷ, thể hiện một tư duy khoa học, hệ thống và sự am hiểu sâu sắc cả âm nhạc phương Tây lẫn âm nhạc Việt Nam.

1.2. Mục tiêu và điểm mới của giáo trình phân tích âm nhạc này

Mục tiêu chính của Giáo trình Phân tích tác phẩm âm nhạc quyển 1 là cung cấp cho sinh viên đại học những phương pháp cơ bản và hệ thống để tiếp cận một tác phẩm âm nhạc. Điểm mới và quan trọng nhất của công trình là nỗ lực "Việt Nam hoá" chương trình giảng dạy. Tác giả không chỉ dừng lại ở các ví dụ kinh điển của âm nhạc thế giới mà còn đưa vào phần phân tích các tác phẩm của nhạc sĩ Việt Nam. Điều này giúp sinh viên trang bị những kiến thức cần thiết về phương pháp luận khi phân tích các tác phẩm mang đậm bản sắc dân tộc. Giáo trình được thiết kế linh hoạt, cho phép giảng viên tùy chỉnh nội dung giảng dạy phù hợp với từng đối tượng, từ sinh viên biểu diễn đến sinh viên chuyên ngành Sáng tác - Lý luận - Chỉ huy. Việc bổ sung mục "tư liệu phân tích" sau mỗi chương khuyến khích tinh thần tự học, tự nghiên cứu, phù hợp với xu thế giáo dục mở trong thời đại ngày nay, nơi việc học tập là suốt đời, mọi lúc, mọi nơi.

II. Thách thức trong việc phân tích tác phẩm âm nhạc hiện nay

Việc phân tích một tác phẩm âm nhạc là một công việc đòi hỏi sự hiểu biết sâu rộng và toàn diện, không chỉ giới hạn ở cấu trúc. Đây là một thách thức lớn đối với sinh viên và cả những nhà nghiên cứu trẻ. Để có thể phát hiện nội dung và ý nghĩa nghệ thuật của một tác phẩm, người phân tích cần trang bị kiến thức vững chắc về lý thuyết âm nhạc cơ bản, hòa âm, phức điệu, lịch sử âm nhạc, và mỹ học âm nhạc. Thêm vào đó, việc thiếu hụt các tài liệu chuyên sâu, đặc biệt là những giáo trình có hệ thống phân tích các tác phẩm âm nhạc Việt Nam, đã tạo ra một lỗ hổng lớn trong công tác đào tạo. Nhiều sinh viên cảm thấy lúng túng khi phải áp dụng các lý thuyết được học từ âm nhạc phương Tây vào việc phân tích các tác phẩm có ngôn ngữ và cấu trúc âm nhạc mang đặc trưng phương Đông. Sự phức tạp của các hình thức lớn như hình thức Sonate hay các cấu trúc giao hưởng đòi hỏi một phương pháp luận chặt chẽ, điều mà không phải tài liệu nào cũng cung cấp được. Giáo trình phân tích tác phẩm âm nhạc quyển 1 của PGS.TS. Nguyễn Thị Nhung ra đời chính để giải quyết những thách thức này, xây dựng một cầu nối vững chắc giữa lý thuyết kinh điển và thực tiễn âm nhạc Việt Nam, giúp người học tự tin tiếp cận và giải mã bất kỳ tác phẩm âm nhạc nào, từ một bài dân ca đơn giản đến một bản giao hưởng đồ sộ.

2.1. Khó khăn khi tiếp cận cấu trúc và hình thức âm nhạc phức tạp

Một trong những khó khăn lớn nhất là việc nắm bắt các cấu trúc âm nhạc và hình thức phức tạp. Các tác phẩm lớn như giao hưởng, concerto hay sonate thường được xây dựng trên những hình thức quy mô như hình thức Sonate, Rondo-Sonate, đòi hỏi người phân tích phải có tư duy logic và khả năng bao quát. Việc nhận diện các chủ đề âm nhạc, theo dõi sự phát triển, biến đổi của chúng qua các phần trình bày, phát triển, tái hiện là một công việc không hề đơn giản. Nếu không có một phương pháp luận rõ ràng, người học dễ bị lạc trong ma trận của các chi tiết mà không nhìn thấy được tổng thể kiến trúc của tác phẩm. Hơn nữa, sự độc đáo trong sáng tạo của mỗi nhà soạn nhạc thường tạo ra những "trường hợp đặc biệt", những biến thể so với hình thức mẫu mực, càng làm tăng thêm độ khó cho việc phân tích.

2.2. Lỗ hổng tài liệu phân tích âm nhạc chuyên nghiệp Việt Nam

Trước đây, hệ thống giáo trình âm nhạc tại Việt Nam chủ yếu dựa trên các tài liệu dịch thuật hoặc biên soạn từ nước ngoài. Điều này dẫn đến một lỗ hổng lớn: thiếu các công trình nghiên cứu và phân tích chuyên sâu về chính nền âm nhạc mới Việt Nam. Sinh viên có thể thành thạo phân tích một bản sonate của L. Beethoven nhưng lại gặp khó khăn khi phân tích một bản giao hưởng của Hoàng Việt hay một tác phẩm khí nhạc của các nhạc sĩ đương đại. Ngôn ngữ âm nhạc Việt Nam, với việc sử dụng các điệu thức ngũ cung, các chất liệu dân ca, và tư duy tuyến tính phương Đông, đòi hỏi một góc nhìn và phương pháp tiếp cận riêng. Sự thiếu hụt tài liệu tham khảo chuyên biệt này đã gây ra không ít trở ngại cho việc nghiên cứu và giảng dạy, làm hạn chế khả năng kế thừa và phát huy di sản âm nhạc dân tộc.

III. Phương pháp phân tích tác phẩm âm nhạc từ yếu tố cơ bản

Phần thứ nhất của Giáo trình Phân tích tác phẩm âm nhạc quyển 1 đặt nền móng vững chắc bằng cách giới thiệu các nguyên tắc và phương pháp diễn tả cơ bản. Tác giả PGS.TS. Nguyễn Thị Nhung nhấn mạnh rằng, để hiểu một tác phẩm, trước hết phải nắm được các thành tố cấu tạo nên nó. Giáo trình đi sâu vào từng yếu tố, bao gồm giai điệu, hòa âm, tiết tấu và tiết luật, âm sắc, nhịp độ, cường độ, và cách cấu tạo. Mỗi yếu tố không được xem xét một cách riêng rẽ mà luôn đặt trong mối quan hệ tương hỗ, chặt chẽ với nhau. Ví dụ, một âm điệu có thể mang ý nghĩa hoàn toàn khác khi được đặt trong những bối cảnh hòa âm, tiết tấu hay nhịp độ khác nhau. Cuốn sách chỉ ra rằng giai điệu giữ vai trò trung tâm, được tạo nên bởi sự tương quan cao độ và trường độ. Trong khi đó, hòa âm không chỉ bổ sung cho giai điệu mà còn tạo ra màu sắc và sự căng thẳng. Tiết tấu được xem là nhân tố tạo nên sự chuyển động và thống nhất cho tác phẩm. Bằng cách mổ xẻ từng thành phần ngôn ngữ âm nhạc, giáo trình giúp người học xây dựng một tư duy phân tích có hệ thống, đi từ chi tiết đến tổng thể, từ đó có khả năng lý giải sự độc đáo trong sáng tạo của mỗi nhà soạn nhạc. Phương pháp này đặc biệt hữu ích khi tiếp cận các tác phẩm phức tạp, nơi sự kết hợp của các yếu tố tạo nên một hình tượng âm nhạc đa chiều và sâu sắc.

3.1. Phân tích Giai điệu Hòa âm và Tiết tấu Tiết luật

Giáo trình hướng dẫn phân tích giai điệu bằng cách xem xét các quãng, chiều hướng chuyển động (đi lên, đi xuống, lượn sóng) và mối liên hệ của chúng với điệu tính và nhịp điệu. Hòa âm được phân tích trên ba khía cạnh chính: bổ sung cho giai điệu, tạo màu sắc, và tạo sự căng thẳng thông qua tính công năng (T-S-D). Tác giả làm rõ vai trò của dàn ý điệu tính trong việc định hình cấu trúc tác phẩm. Về tiết tấu và tiết luật, sách chỉ ra đây là yếu tố tổ chức thời gian, có thể tạo ra sự phát triển kịch tính hoặc mang lại tính thống nhất cho tác phẩm. Sự luân phiên giữa phách mạnh và phách nhẹ (tiết luật) được phân thành hai dạng: nghiêm khắc và tự do, mỗi dạng mang lại một hiệu quả biểu cảm khác nhau. Việc phân tích kỹ lưỡng ba yếu tố cốt lõi này là chìa khóa để giải mã ngôn ngữ của nhà soạn nhạc.

3.2. Vai trò của Chủ đề âm nhạc và các nguyên tắc phát triển

Một nội dung quan trọng trong phần này là khái niệm về chủ đề âm nhạc. Chủ đề được định nghĩa là "tư duy chính làm nền tảng cho sự phát triển của tác phẩm", chứa đựng hình tượng và các đặc điểm về thể loại. Tác giả phân loại chủ đề thành chủ đề đồng nhất (thường mang tính trữ tình) và chủ đề tương phản (chứa đựng khả năng phát triển kịch tính). Sau khi trình bày chủ đề, sự phát triển của tác phẩm tuân theo các nguyên tắc nhất định, trong đó có ba nguyên tắc cơ bản được nêu bật: nguyên tắc nhắc lại (nguyên dạng hoặc thay đổi), nguyên tắc đổi mới (biến đổi hoặc đối chiếu tương phản), và nguyên tắc tái hiện. Hiểu rõ các nguyên tắc này giúp người học nhận diện được logic phát triển nội tại của một hình thức âm nhạc, từ đó có cái nhìn sâu sắc hơn về ý đồ sáng tác của tác giả.

IV. Cách luận giải các hình thức âm nhạc trong giáo trình

Phần thứ hai của Giáo trình Phân tích tác phẩm âm nhạc quyển 1 đi sâu vào việc nghiên cứu các hình thức âm nhạc chủ điệu, được trình bày theo trình tự từ đơn giản đến phức tạp. Cách tiếp cận của PGS.TS. Nguyễn Thị Nhung rất khoa học và có hệ thống. Mỗi hình thức âm nhạc đều được giới thiệu bắt đầu từ khái niệm, sơ đồ chung, các dạng cấu trúc, sự phát triển qua các giai đoạn lịch sử, những trường hợp đặc biệt và cuối cùng là ứng dụng. Trình tự này giúp người học không chỉ nhận diện được hình thức mà còn hiểu được bối cảnh lịch sử và sự tiến hóa của nó. Giáo trình bắt đầu với những hình thức cơ bản nhất như đoạn nhạc, hình thức hai đoạn đơn, ba đoạn đơn, sau đó tiến đến hai đoạn phức, ba đoạn phức. Điểm đặc biệt là tác giả luôn đề cập đến những hiện tượng như "các đoạn chen, phần phụ", giúp sinh viên giải đáp được nhiều cấu trúc mới lạ trong thực tế. Sau các hình thức cơ bản, giáo trình tập trung vào ba hình thức lớn và quan trọng bậc nhất: Hình thức Rondo, Hình thức Biến tấu, và Hình thức Sonate. Mỗi hình thức đều được phân tích cặn kẽ với các ví dụ minh họa phong phú, từ các tác phẩm mẫu mực kinh điển đến những sáng tạo khác biệt của các nhạc sĩ qua các thời đại, bao gồm cả các nhạc sĩ Việt Nam.

4.1. Từ hình thức hai đoạn ba đoạn đến các dạng cấu trúc đặc biệt

Giáo trình xây dựng kiến thức một cách tuần tự, bắt đầu từ những viên gạch nền móng là các hình thức đơn giản. Hình thức hai đoạn và ba đoạn (đơn và phức) được phân tích chi tiết về chức năng từng phần và các dạng cấu trúc. Tác giả không chỉ mô tả cấu trúc A-B hay A-B-A kinh điển mà còn chỉ ra các biến thể, ví dụ như sự tương phản giữa các phần, vai trò của phần nối tiếp. Một đóng góp quý báu của giáo trình là việc đề cập tới "những hiện tượng đặc biệt trong cấu trúc âm nhạc như các đoạn chen, phần phụ". Điều này giúp người học có công cụ để lý giải những cấu trúc không hoàn toàn tuân theo khuôn mẫu, một hiện tượng thường gặp trong âm nhạc thời kỳ Lãng mạn và Cận đại, cũng như trong các tác phẩm của nhạc sĩ Việt Nam.

4.2. Chuyên sâu về Hình thức Rondo Biến tấu và Hình thức Sonate

Đây là phần trọng tâm của giáo trình, nơi các hình thức lớn được mổ xẻ sâu sắc. Hình thức Rondo được trình bày từ Rondo cổ Pháp, Rondo cổ điển đến sự phát triển trong thế kỷ XIX và XX. Hình thức Biến tấu được phân loại rõ ràng thành biến tấu nghiêm khắc và biến tấu tự do, cùng các dạng phức hợp. Đặc biệt, Hình thức Sonate, được coi là hình thức lớn và phức tạp nhất, được tác giả trình bày một cách tuần tự từ phần trình bày, phần phát triển, đến phần tái hiện và Coda. Đáng chú ý, giáo trình còn đề cập tới "Hình thức Sonate trong âm nhạc Lãng mạn và Cận đại", phân tích những sự thay đổi, mở rộng so với hình thức Sonate cổ điển, đáp ứng nhu cầu tìm hiểu âm nhạc đương đại. Các hình thức kết hợp như Rondo-Sonate cũng được luận giải, mang đến một cái nhìn toàn diện về các cấu trúc âm nhạc đỉnh cao.

V. Ứng dụng thực tiễn từ giáo trình phân tích âm nhạc này

Giá trị lớn nhất của Giáo trình Phân tích tác phẩm âm nhạc quyển 1 nằm ở khả năng ứng dụng thực tiễn mạnh mẽ. Công trình không phải là một tập hợp lý thuyết suông mà là một cẩm nang hướng dẫn hành động, giúp người học chuyển hóa kiến thức thành kỹ năng phân tích thực tế. PGS.TS. Nguyễn Thị Nhung đã lồng ghép khéo léo giữa lý thuyết và thực hành thông qua một hệ thống ví dụ phân tích phong phú. Mỗi nguyên tắc, mỗi hình thức âm nhạc được đưa ra đều đi kèm với các phân tích mẫu chi tiết trên các tác phẩm cụ thể. Sự lựa chọn tác phẩm để phân tích cũng thể hiện một ý đồ sư phạm rõ ràng: bắt đầu từ những mẫu mực kinh điển để người học nắm vững quy luật, sau đó mở rộng ra những tác phẩm có cấu trúc khác biệt, sáng tạo để rèn luyện tư duy linh hoạt. Đặc biệt, việc đưa các tác phẩm của nhạc sĩ Việt Nam vào làm đối tượng phân tích đã tạo ra một giá trị ứng dụng vô cùng to lớn. Sinh viên không chỉ học cách phân tích âm nhạc phương Tây mà còn được trang bị công cụ để khám phá, lý giải và trân trọng chính di sản âm nhạc của dân tộc mình. Mục "tư liệu phân tích" ở cuối mỗi chương như một "bài tập lớn", khuyến khích người học chủ động tìm tòi, thực hành trên nhiều tác phẩm khác nhau, từ đó biến kiến thức trong sách vở thành năng lực thực sự của bản thân.

5.1. Phân tích mẫu các tác phẩm kinh điển của Beethoven Chopin

Để làm rõ các nguyên tắc và hình thức, giáo trình sử dụng nhiều ví dụ từ các tác phẩm của những nhà soạn nhạc vĩ đại. Các bản sonate của L. Beethoven thường được dùng để minh họa cho hình thức Sonate với cấu trúc chặt chẽ và kịch tính. Các tác phẩm của F. Chopin, như các bản Ballade hay Prelude, được phân tích để làm nổi bật tính trữ tình, sự tinh tế trong giai điệu và sự phong phú trong hòa âm. Việc phân tích các tác phẩm mẫu mực này giúp sinh viên hiểu rõ bản chất và các đặc điểm điển hình của từng hình thức, xây dựng một nền tảng lý luận vững chắc trước khi tiếp cận những trường hợp phức tạp hơn. Các trích dẫn tổng phổ ngay trong sách giúp việc theo dõi phân tích trở nên trực quan và dễ dàng.

5.2. Vận dụng phương pháp luận vào tác phẩm của nhạc sĩ Việt Nam

Đây là điểm nhấn tạo nên sự khác biệt và giá trị thực tiễn cao của giáo trình. Tác giả đã vận dụng các phương pháp phân tích kinh điển để làm sáng tỏ cấu trúc trong các tác phẩm của nhạc sĩ Việt Nam. Ví dụ, bản giao hưởng số 1 "Quê hương" của Hoàng Việt được phân tích để cho thấy sự kết hợp thành công giữa tư duy giao hưởng châu Âu và ngôn ngữ âm nhạc đậm đà bản sắc dân tộc. Các tác phẩm khí nhạc của Hoàng Dương, Trần Ngọc Xương, Đỗ Hồng Quân... cũng được đề cập để chỉ ra cách các nhạc sĩ Việt Nam xử lý chất liệu dân ca, sử dụng điệu thức ngũ cung trong các hình thức âm nhạc lớn. Cách tiếp cận này không chỉ giúp người học hiểu tác phẩm mà còn là một gợi ý quan trọng cho các nhà sáng tác trong việc khai thác và phát triển âm nhạc dân tộc theo con đường chuyên nghiệp.

Nội dung chính

Tổng Quan Về Giáo Trình

Môn học và vị trí trong chương trình đào tạo

Giáo trình Phân tích tác phẩm âm nhạc (Quyển 1 – Bậc Đại học) do PGS. TS. Nguyễn Thị Nhung biên soạn, được Trung tâm Thông tin – Thư viện Âm nhạc thuộc Nhạc viện Hà Nội xuất bản năm 2006. Đây là tài liệu giảng dạy thuộc khối kiến thức chuyên ngành lý thuyết và nghiệp vụ âm nhạc tại các cơ sở đào tạo âm nhạc chuyên nghiệp bậc đại học trên toàn quốc. Môn học đóng vai trò liên kết các phân môn kiến thức âm nhạc cơ bản đã học trước đó nhằm phục vụ trực tiếp cho công tác nghiên cứu lý luận, sáng tác, chỉ huy và biểu diễn âm nhạc.

Mục tiêu học tập (Learning outcomes)

Giáo trình trang bị cho sinh viên:

• Phương pháp luận và hệ thống thao tác phân tích cấu trúc, hình thức âm nhạc trong mối quan hệ hữu cơ với nội dung hình tượng và bối cảnh lịch sử.
• Khả năng nhận diện, phân tích các phương tiện diễn tả cơ bản và các quy luật phát triển chủ đề âm nhạc.
• Năng lực phân tích chi tiết các dạng hình thức âm nhạc chủ điệu từ quy mô nhỏ (đoạn nhạc, hai đoạn đơn, ba đoạn đơn) đến quy mô lớn và phức tạp (hai đoạn phức, ba đoạn phức, biến tấu, rondo, sonate, rondo-sonate).
• Kỹ năng phân tích, thẩm định các tác phẩm khí nhạc kinh điển thế giới song song với các tác phẩm khí nhạc thuộc nền âm nhạc mới Việt Nam từ nửa sau thế kỷ XX.

Cấu trúc và cách tiếp cận

Quyển 1 của công trình được cấu trúc thành hai phần lớn với tổng cộng 8 chương:

• Phần thứ nhất: Các nguyên tắc phân tích tác phẩm âm nhạc (bản chất nghệ thuật âm nhạc, phương pháp phân tích, các phương tiện diễn tả cơ bản, chủ đề và các nguyên tắc phát triển).
• Phần thứ tư/hai: Hệ thống các hình thức âm nhạc chủ điệu từ đơn giản đến phức tạp, kết thúc ở hình thức Sonate và Rondo-Sonate.

Cách tiếp cận của giáo trình đi từ lý thuyết đại cương, định nghĩa và sơ đồ cấu trúc tổng quát, tiến tới các phân tích tác phẩm mẫu cụ thể và mở rộng sang các dạng cấu trúc biến thể, trường hợp đặc biệt qua từng thời kỳ lịch sử.

Điểm đặc sắc của giáo trình

Giáo trình kết hợp phân tích nội tại cấu trúc tác phẩm với phương pháp phân tích so sánh lịch sử. Điểm trọng tâm là việc đưa các tác phẩm khí nhạc chuyên nghiệp Việt Nam vào hệ thống ví dụ và phân tích mẫu, giúp sinh viên nắm bắt phương pháp luận khi tiếp cận chất liệu âm nhạc dân tộc được xử lý qua các thể loại và hình thức âm nhạc phương Tây.

---

Nội Dung Kiến Thức Cốt Lõi

Các chương và chủ đề chính

1. Phần thứ nhất: Nguyên tắc phân tích tác phẩm âm nhạc

• Tính chất và phương pháp phân tích: Tiếp cận âm nhạc dưới bản chất nghệ thuật thời gian; tổ chức logic dựa trên hai yếu tố cơ bản là giai điệu và tiết tấu. Phương pháp phân tích yêu cầu nghiên cứu toàn diện từ tổng thể đến chi tiết, phối hợp phân tích nội tại và so sánh phong cách, liên hệ bối cảnh lịch sử – xã hội (ví dụ: bối cảnh Giao hưởng số 9 của L. Beethoven hay bối cảnh lịch sử của ca khúc Việt Nam giai đoạn tiền Cách mạng Tháng Tám).
• Các phương tiện diễn tả cơ bản (8 yếu tố):
  • Giai điệu: Quan hệ cao độ, trường độ, âm điệu (quãng), hướng tiến hành (liền bậc, bước nhảy và quy luật điền đầy khoảng trống), làn sóng giai điệu, cao trào và điểm chia vàng (tỷ lệ $3/4$, ví dụ trong Prelude số 1 và số 4 của F. Chopin).
  • Hoà âm: Ba chức năng (bổ sung làm rõ giai điệu, tạo màu sắc, tạo tương phản động lực); tính công năng hẹp ($T-D-S-T$) và rộng (dàn ý điệu tính tổng thể, ví dụ Sonate số 21 của L. Beethoven hay Fantaisie F-moll của F. Chopin); đặc điểm hòa âm khí nhạc Việt Nam (điệu thức ngũ cung, đa điệu ngũ cung, hợp âm chồng quãng 4, quãng 2 như trong Concerto piano "Tổ quốc tôi" của Nguyễn Đình Lương).
  • Tiết tấu và Tiết luật: Bước nhảy tiết tấu, cân bằng tiết tấu; hai chức năng (tạo tương phản động lực như Giao hưởng số 5 của D. Shostakovich; tạo tính thống nhất như các Étude của F. Chopin, F. Liszt, A. Scriabin); phân loại tiết luật nghiêm khắc và tự do (ad libitum trong Rhapsodie Tây Ban Nha của M. Ravel, hoặc lối viết không chu kỳ nhịp ở tác phẩm của Đỗ Hồng Quân, Đàm Linh, Phúc Linh).
  • Âm sắc, Nhịp độ, Cường độ, Âm vực: Vai trò biểu hiện hình tượng và phân giới cấu trúc.
  • Cách cấu tạo (Facture): Kết cấu một bè (bè đơn, tăng đôi quãng tám) và nhiều bè (chủ điệu, bè lòng, phức điệu mô phỏng, phức điệu tương phản, hỗn hợp).
• Chủ đề âm nhạc và nguyên tắc phát triển:
  • Cấu trúc chủ đề: Hạt nhân chủ đề, các giai đoạn trần thuật – phát triển – kết; phân loại chủ đề đồng nhất và chủ đề tương phản (như chủ đề Giao hưởng số 4 của J. Brahms gồm 3 hạt nhân); âm hình chủ đạo (leitmotiv).
  • Chức năng từng phần: Trình bày, nối tiếp, giữa, tái hiện, kết (Coda).
  • Nguyên tắc phát triển: Nhắc lại (nguyên dạng/thay đổi), đổi mới âm điệu (biến đổi chất liệu cũ, xuất hiện chất liệu mới tương phản bổ sung/đối chiếu/hoàn toàn), tái hiện.

2. Phần thứ hai: Các hình thức âm nhạc chủ điệu

• Hình thức Đoạn nhạc, Hai đoạn đơn, Ba đoạn đơn: Khái niệm, sơ đồ cấu trúc, chức năng các phần, các dạng cấu trúc mở rộng và trường hợp đặc biệt.
• Hình thức Hai đoạn phức, Ba đoạn phức: Cấu trúc tương phản giữa phần thứ nhất và phần thứ hai, vai trò "điền đầy" của phần nối tiếp trước khi tái hiện, các hiện tượng đoạn chen, phần phụ.
• Hình thức Rondo: Tiến trình lịch sử từ Rondo cổ Pháp, Rondo cổ điển (thời kỳ Cổ điển Vienna), đến sự phát triển của Rondo thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX cùng các trường hợp đặc biệt.
• Hình thức Biến tấu: Cấu trúc và phương pháp phát triển của Biến tấu nghiêm khắc, Biến tấu tự do, Biến tấu phức hợp, Biến tấu kép.
• Hình thức Sonate và Rondo – Sonate: Khảo sát chi tiết Phần trình bày (Chủ đề chính, Cầu nối, Chủ đề phụ, Kết), Phần phát triển, Phần tái hiện và Coda; khảo sát hình thức Sonate trong âm nhạc Lãng mạn, Cận đại, Sonate cổ và Hai đoạn cổ.

Progression logic của nội dung

Nội dung giáo trình vận hành theo trật tự logic chặt chẽ: từ các phần tử vi mô cấu thành ngôn ngữ âm nhạc (âm điệu, môtip, tiết nhạc, câu nhạc, các phương pháp diễn tả) $\rightarrow$ đến cấu trúc chủ đề và nguyên tắc vận động $\rightarrow$ đến các hình thức âm nhạc từ quy mô đơn giản (đoạn đơn) $\rightarrow$ quy mô trung bình (đoạn phức, biến tấu, rondo) $\rightarrow$ quy mô lớn và kịch tính nhất của âm nhạc chủ điệu (sonate, rondo-sonate, liên khúc sonate-giao hưởng).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết bản chất thời gian và logic hình tượng: Cơ sở lý luận về sự vận động của âm thanh qua thời gian tạo nên sự phát triển của nội dung hình tượng âm nhạc.
• Nguyên lý vận động của các phương tiện diễn tả: Quy luật cân bằng động lực học giữa "bước nhảy" và "sự điền đầy" trong tuyến giai điệu và tiết tấu; quy luật điểm chia vàng trong phân bố đỉnh cao trào.
• Hệ thống công năng và dàn ý điệu tính: Khái niệm công năng âm nhạc theo nghĩa rộng, xem xét mối tương quan điệu tính xuyên suốt như động lực tổ chức hình thức của toàn bộ tác phẩm nhiều chương.
• Hệ thống phân loại hình thức chủ điệu: Khung lý thuyết phân loại hình thức âm nhạc phương Tây dựa trên chức năng cú pháp và nguyên tắc phát triển chất liệu.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Nhận diện chính xác ranh giới các cơ cấu âm nhạc (ngắt, câu, đoạn), phân tích cấu trúc hợp âm, xác định công năng hòa âm và dàn ý chuyển khóa/chuyển điệu trên văn bản tổng phổ.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích tương quan giữa các bè trong cấu tạo (facture); nhận biết các thủ pháp biến đổi hạt nhân chủ đề; so sánh phong cách cấu trúc giữa các tác giả và các thời kỳ âm nhạc (Cổ điển, Lãng mạn, Cận đại).
• Kỹ năng thực hành chuyên môn (Practical competencies): Ứng dụng lý thuyết vào việc phân tích tác phẩm khí nhạc Việt Nam; nhận diện các thủ pháp tích hợp thang âm, điệu thức dân gian (ngũ cung, điệu Chèo, dân ca H'Mông, dân ca Tây Nguyên) vào các cấu trúc khí nhạc kinh điển như Sonate, Rhapsodie, Fantaisie, Concerto.

---

Phương Pháp Giảng Dạy Và Học Tập

Phương pháp sư phạm (Pedagogical approach)

Giáo trình triển khai phương pháp kết hợp giữa diễn dịch lý thuyết và quy nạp thực nghiệm:

1. Trình bày nguyên lý: Đưa ra định nghĩa, khái niệm và sơ đồ cấu trúc khái quát của từng hình thức.
2. Minh chứng bằng trích dẫn âm nhạc: Sử dụng các trích đoạn văn bản nốt nhạc từ các tác phẩm cụ thể để minh họa trực quan từng luận điểm lý thuyết.
3. Khảo cứu lịch sử và biến thể: Phân tích sự tiến hóa của hình thức qua các thời kỳ phong cách và chỉ ra các trường hợp ngoại lệ, sáng tạo phi quy chuẩn.

Bài tập và phân tích trường hợp (Case studies)

Giáo trình sử dụng hệ thống tác phẩm mẫu mực thế giới và Việt Nam làm case study chuyên sâu:

• Phân tích phương tiện diễn tả: 8 nhịp đầu chương I Sonate op. 57 "Appassionata" của L. Beethoven (xung đột giai điệu, hòa âm, cường độ, facture); Giao hưởng số 5 của D. Shostakovich (biến đổi tiết tấu); Tiếng chuông nhà thờ của Nguyễn Xuân Khoát (chuyển đổi tiết luật và nhịp điệu).
• Phân tích phát triển chủ đề: Phân tích 3 hạt nhân trong chủ đề chương I Giao hưởng số 4 của J. Brahms; phân tích cấu trúc hạt nhân trong chương I Sonate số 10 của L. Beethoven; tiểu phẩm Đường phố thức giấc.
• Phân tích cấu trúc liên khúc và thể loại lớn: Giao hưởng số 1 "Quê hương" của Hoàng Việt (liên khúc sonate 4 chương xây dựng từ âm điệu 9 ca khúc và 2 làn điệu dân ca; sự hoán đổi tính chất kịch tính ở chương III và giao hưởng – hợp xướng ở chương IV).

Bài tập thực hành và nguồn tư liệu

Cuối mỗi bài học và mỗi chương về hình thức âm nhạc đều có mục "Tư liệu phân tích". Mục này cung cấp danh mục tác phẩm phong phú được tuyển chọn từ kho tàng âm nhạc cổ điển phương Tây và khí nhạc Việt Nam. Người học trực tiếp ứng dụng các nguyên tắc cấu trúc đã học vào việc tự phân tích độc lập các tác phẩm này.

Phương pháp đánh giá (Assessment methods)

Đánh giá mức độ tiếp thu thông qua:

• Khả năng vẽ chính xác sơ đồ cấu trúc của tác phẩm được giao.
• Mức độ chi tiết trong việc bóc tách dàn ý điệu tính, xác định chính xác các điểm ngắt câu, đoạn và khu vực cao trào.
• Khả năng lập luận về mối quan hệ giữa phương pháp diễn tả kỹ thuật và nội dung hình tượng của tác phẩm.

Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines)

• Chuẩn bị học liệu bắt buộc: Tác giả yêu cầu người học phải có đầy đủ bản tổng phổ (score) và bản ghi âm (băng, đĩa) tương ứng để kết hợp đồng thời giữa việc đọc thị giác văn bản âm nhạc và cảm nhận thính giác trong quá trình phân tích.
• Phân hóa mức độ: Tùy theo chuyên ngành, sinh viên biểu diễn tập trung vào cấu trúc cơ bản và phương tiện biểu hiện trực tiếp; sinh viên các chuyên ngành Sáng tác, Lý luận, Chỉ huy bắt buộc phải phân tích toàn diện danh mục trong phần tư liệu để chuẩn bị kiến thức chuyển tiếp lên Quyển 2.

---

Điểm Nổi Bật Và Cập Nhật

Tính độc lập và chuẩn hóa trong hệ thống giáo trình

Trước năm 2006, công tác giảng dạy phân tích tác phẩm tại Nhạc viện Hà Nội và các trường âm nhạc trong nước chủ yếu dựa vào các giáo trình dịch thuật từ nước ngoài (đặc biệt là hệ thống lý luận âm nhạc Liên Xô) hoặc các tài liệu dạng thảo lưu hành nội bộ. Công trình của PGS. TS. Nguyễn Thị Nhung đánh dấu bước xây dựng hệ thống giáo trình độc lập, chính quy của Nhạc viện Hà Nội, do các chuyên gia đầu ngành trong nước biên soạn dựa trên thực tiễn đào tạo tại Việt Nam.

Tích hợp và "Việt Nam hóa" nội dung đào tạo

Điểm cập nhật trọng tâm của giáo trình là việc đưa hệ thống tác phẩm của nền âm nhạc mới Việt Nam (từ nửa sau thế kỷ XX) vào làm đối tượng phân tích học thuật song song với các tác phẩm kinh điển châu Âu. Giáo trình cung cấp phương pháp luận để nhận diện cách thức các nhạc sĩ Việt Nam xử lý chất liệu truyền thống:

• Sử dụng âm điệu dân ca, chèo, dân tộc thiểu số làm chủ đề khí nhạc: Giai điệu quê hương, Capriccio (Hoàng Dương); Scherzo cho 2 piano (Trần Ngọc Xương); Fantaisie cho piano (Quang Hải); Núi rừng (Phúc Linh); Capriccio (Vĩnh Bảo); Hứng dừa (Nguyễn Văn Nam).
• Ứng dụng hòa âm và điệu thức dân tộc trong hình thức khí nhạc phương Tây: Việt Nam đất nước của niềm tin và hy vọng (Minh Khang); Huyền thoại mẹ (Nguyễn Thị Nhung); Concertino piano (Ca Lê Thuần); Sonate piano Vì độc lập tự do (Trần Tất Toại); Sonate piano (Đặng Hữu Phúc); Rhapsodie Việt Nam, Biến tấu piano (Đỗ Hồng Quân); Non sông một dải (Nguyễn Xinh).
• Kỹ thuật hòa thanh chồng quãng 4, cấu trúc phi chức năng: Concerto piano "Tổ quốc tôi" của Nguyễn Đình Lương.

Khả năng ứng dụng thực tế và liên kết chuyên môn

Nội dung giáo trình liên kết trực tiếp với các hoạt động nghiệp vụ trong ngành âm nhạc:

• Nghiên cứu lý luận: Cung cấp khung thao tác chuẩn xác để giải phẫu tác phẩm âm nhạc.
• Sáng tác: Làm rõ các quy luật phát triển chất liệu, tổ chức bố cục và kỹ thuật hòa âm.
• Biểu diễn và Chỉ huy: Giúp nghệ sĩ biểu diễn và nhạc trưởng nắm bắt logic cấu trúc, vị trí cao trào, sự phân bố cường độ và phong cách thể loại để xử lý tác phẩm đúng tinh thần tác giả.

---

Đối Tượng Sử Dụng Giáo Trình

Đối tượng	Yêu cầu tiên quyết	Phạm vi và Mục đích sử dụng
Sinh viên Đại học ngành Biểu diễn & Sư phạm	Lý thuyết âm nhạc cơ bản, Ký xướng âm, Hòa âm cơ sở, Lịch sử âm nhạc	Nghiên cứu Phần 1 và các cấu trúc cơ bản của Phần 2; phục vụ trực tiếp cho việc hiểu cấu trúc tác phẩm biểu diễn và giảng dạy phổ thông/đại trà.
Sinh viên Đại học ngành Sáng tác, Lý luận, Chỉ huy	Lý thuyết cơ bản, Hòa âm, Phức điệu, Phối khí, Đọc tổng phổ, Lịch sử âm nhạc	Nghiên cứu toàn bộ Quyển 1, hoàn thành toàn bộ mục "Tư liệu phân tích" để tạo nền tảng chuyển tiếp lên Quyển 2 (cấu trúc chuyên sâu và cao học).
Giảng viên chuyên ngành	Nắm vững hệ thống phân tích hình thức âm nhạc	Sử dụng làm giáo trình khung, linh hoạt điều chỉnh dung lượng bài tập và độ sâu phân tích tùy theo chuyên ngành đào tạo.
Nhà nghiên cứu, Nhạc sĩ, Tự học	Kiến thức âm nhạc chuyên nghiệp, khả năng đọc tổng phổ	Sử dụng làm tài liệu tra cứu học thuật, tham khảo phương pháp phân tích chất liệu âm nhạc dân tộc trong tác phẩm khí nhạc.

---

Câu Hỏi Thường Gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn chuyên biệt cho sinh viên bậc đại học tại các Nhạc viện, Học viện Âm nhạc và các khoa Nghệ thuật thuộc trường Đại học Sư phạm, bao gồm cả khối ngành Biểu diễn, Sư phạm âm nhạc lẫn khối ngành Sáng tác, Lý luận âm nhạc và Chỉ huy dàn nhạc.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Để tiếp thu được nội dung giáo trình, người học cần có kiến thức vững chắc về:

• Lý thuyết âm nhạc cơ bản.
• Hòa âm (công năng, chuyển điệu).
• Phức điệu cơ sở.
• Lịch sử âm nhạc thế giới và Việt Nam.
• Tính năng nhạc cụ và Phối dàn nhạc.
• Khả năng đọc tổng phổ piano và tổng phổ dàn nhạc.

3. Điểm khác biệt cốt lõi so với các tài liệu phân tích trước đây là gì?

Giáo trình năm 2006 tích hợp có hệ thống các tác phẩm khí nhạc chuyên nghiệp của các nhạc sĩ Việt Nam nửa sau thế kỷ XX làm ví dụ minh họa và phân tích mẫu, thay vì chỉ sử dụng hoàn toàn các tác phẩm cổ điển phương Tây như các tài liệu dịch thuật trước đó.

4. Làm sao để tự học và nghiên cứu giáo trình đạt hiệu quả cao?

Người học bắt buộc phải kết hợp đồng thời việc đọc phân tích lý thuyết với việc theo dõi tổng phổ chi tiết và nghe bản ghi âm tương ứng. Sau khi học xong mỗi hình thức, cần tự làm việc với các tác phẩm được liệt kê trong mục "Tư liệu phân tích" ở cuối mỗi bài.

5. Có những tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình?

• Hệ thống tổng phổ và băng đĩa thu âm các tác phẩm trích dẫn trong bài học (Beethoven, Chopin, Brahms, Shostakovich, Hoàng Việt, Nguyễn Đình Lương...).
• Hệ thống danh mục tác phẩm thực hành trong mục "Tư liệu phân tích" sau mỗi chương.
• Tập tiếp theo: Giáo trình Phân tích tác phẩm âm nhạc (Quyển 2) dành riêng cho chuyên ngành Sáng tác, Lý luận, Chỉ huy và học viên Cao học.

---

Kết Luận

Giáo trình Phân tích tác phẩm âm nhạc (Quyển 1 – Bậc Đại học) của PGS. TS. Nguyễn Thị Nhung là công trình học thuật chuẩn hóa hệ thống lý thuyết cấu trúc âm nhạc chủ điệu trong đào tạo đại học chuyên nghiệp tại Việt Nam. Giá trị cốt lõi của tác phẩm thể hiện ở phương pháp luận nghiên cứu toàn diện, gắn kết phân tích hình thức kỹ thuật với logic hình tượng nghệ thuật, đồng thời đặt nền móng học thuật cho việc phân tích tác phẩm khí nhạc chuyên nghiệp Việt Nam.

Lộ trình học tập khuyến nghị bắt đầu từ việc nắm vững 8 phương tiện diễn tả và nguyên tắc phát triển chủ đề ở Phần 1, sau đó tiến hành phân tích tuần tự các hình thức từ Đoạn đơn đến Sonate ở Phần 2 kết hợp tổng phổ và bản thu âm, tạo tiền đề tiếp cận các cấu trúc phức tạp tại Quyển 2 của chương trình đào tạo.

Trích đoạn nội dung tài liệu

BO VAN HOA THONG TIN NHAC VIEN HA NOI PGS. Nguyén Thi Nhung — GIÁO TRÌNH - PHÂN TÍCH TÁC PHẨM _ ẨM NHẠC (QUYEN 1 —- BAC DAI HOC) TRUNG TAM THONG TIN THU ViEN AM NHAC LA NOI 2906 _ LOI GIGI THIEU cứu khoa học tại Nhạc viện Hà Trong những năm gần đây, công tae nghiénĐộ Văn hoá - Thông tin, của Ban Nội đã được đẩy mạnh. Nhờ có sự quan tâm của 6, nhạc, Ũ Giám đốc Nhạc viện Hà Nội, những công trình về Lý thuyết âmcho các cơ sở đào tạo mete meme âm, về Hoà âm và Phức điệu đã lần lượt ra đời nhằm phục vụ. xuất bản nhiều công trình ở 4m nhac trên phạm vì cả nước.

Nhạc viện Hà Nội đã © tượng đào tạo đỉnh cao và các những dạng khác nhaử nhằm phục vụ cho cả các đổi đầu xây dựng một ” Hệ - đối tượng đào tạo đại trà, phổ cập. Với định hướng bước g “ thống Giáo trình" độc lập của Nhạc viện Hà Nội, bên cạnh nhữn đã được soạn thuật " từ nước ngoãi, song song với việc sử dụng những Giáo trình dạn đặt các Giảo sư ẩu ngành của _ thảo tròng những năm trước đây, chúng tôi mạnh xám và trítuệ Việt Nam - Việt Nam viết những giáo trình mới. Đây là lập hợp của chất hào ề ể điều đáng để những người làm công tác âm nhạc tại Việt Nam tự mình đi lên của ngành ầm nhạc. ¬ tến sỹ Nguyễn “ Giáo trình Phân tích tác phẩm âm nhạc” của Phó Giáo sư, nói trên.

Công trình bến ._ thị Nhung là một công trình được soạn thảo với định hướng tích một tác phẩm âm. cạnh việc đưa ra những khái niệm tổng quan về việc phân phương pháp cơ có được những nhạc còn giúp cho sinh viễn. viên trẻ công trình, cũng như một số bản khi phân tích một tác phẩm âm nhạc. Về nội-dung tại Nhạc viện Hà bản gần đây những công trình nghiên cứu Lý thuyết khác được xuất nhạc của Nội, tác giả đã đưa thêm phần phân tích các tác phẩm âm trọng nhằm * Viet Nam hoá" Nam.

Đây là điểm mới và đồng thời cũng là điểm quan cũng nhằm mục đích thiết chương trình giảng dạy tại các Nhạc viện của chúng ta và phương pháp luận khi phân thực giúp cho sinh viên có những trang bị cần thiết về tích những tác phẩm âm nhạc Việt Nam. Ệ Đôi điều về tác giả công trình: PGS,TS. Nguyễn thị Như đã gắn bó suốt sáng tắc, một người nghiên cứu lý luận, đồng thời còn là một nhạc sỹ cuộc đời với sự nghiệp dao tạo ãm nhạc. Những công trình nghiên cứu của chị trải N 1985) đến “Trích giảng âm rộng từ các giáo trình “ Lịch sử âm nhạc thế giới (NVH âm nhạc”( NXB Âm nhac” (NVHN 1987), “ Giảng nhạc" (NVHN 1988), “ Hình thức nhạc Hà Nội 1991 ), “Thể loại âm n hạc” (NVHN 1996), " Hình thức âm nhạc" ( NXB.

như “ Nhạc khí gõ và trống để - Giáo dục HN, 1997 } đến ĩĩnh vực Dan toc nhac học Phó trong Chèo truyền thống" ( Viện Am nhac— NXB Am nhac, HN, 1998 ). Luận án trong dân ca người Việt " Tiến sỹ Nghệ- thuật học " Các dạng cấu trúc đoạn nhạc định lĩnh vực nghiên cứu được bảo vệ tại Sofña — Bungarie năm 1981 đã khẳng qua. Con đường phấn chuyên sâu mà chị đã bd nhiều tâm: huyết trong nhiều thập kỷ ngừng của chị là một tấm đấu gian khổ, tự nghiên cứu, tự học hỏi vươn lên không ảnh rõ nhất trong công trình gương sáng cho thế hệ trẻ học lập. Điều này được phần tôi giới thiệu với các nhà nghiên.

nghiên cứu lớn và có giá trị học thuật cao mà chúng nhạc lần này, đó là viên âm cứu, với nghiên cứu sinh — học viên cao học va sinh "Giáo trình Phân tích âm nhạc” ( Trưng tâm Thôn g tin — Thư viện Ẩm nhạc, NVHN - 2006 ). | Phân tích Am nhạc" của Dai digu vé cdng trình: Công trình “Giáo trình viện Âm nhạc, tín — Thư PGS. Nhạc sỹ Nguyễn thị Nhung ( Trung tâm Thông NVHN - 2006 ) được chia làm hai quyển: 4. Quyển mệt: giành cho bac đại học.

-Quyén hai: gianh cho chuyên ngành Lý luận Biểu diễn. Quyén một giành cho bậc đại học được chia thành hai phần lớn gồm 8 Chương. Phần thứ nhất đưa ra những khái niệm tổng quan về việc phân tích một tác phẩm, giúp cho sinh viên và các giảng viên trễ có được những phương pháp cơ bản - khi phân tích một tác phẩm âm nhạc. Việc phân tích cấu trúc và hình thức âm nhạc - được gắn chặt với lịch sử và phong cách các trưởng phái, các tác giả 4m nhạc qua từng thời kỳ.

Phần thứ hai-đề cập tới các hình thức âm nhạc chủ điệu, đi từ dễ đến khó, từ đơn giản đến phức tạp với các thí dụ phân tích khá phong phú giúp cho người. học dễ liền hệ từ tác phẩm mẫu mực kinh điển đến những cấu trúc khác biệt, sáng tạo của. nhạc sỹ các thời đại. Phần thứ ba của công trình ( sau này được chuyển thành quyể haï) giành cho các đối tượng là sinh viên chuyên ngành Lý luận — Sáng tác — Chỉ huy.

Phần này đi sâu vào những cấu trúc âm nhạc phức tạp, những khái niệm và phương pháp phân tích cấu trúc, hình thức chuyên sâu của chuyên ngành. Để có thể phát huy được tốt nhất hiệu quả của công trình, tác giả yêu cầu khi nghiên cứu, người học cần có đầy đủ tổng phổ, băng đĩa để nghe và phân tích. Tront Phần thứ nhất của công trình, tác giả đã dé cập. tới các phương: pháp nghiên cứu về Giai đi ệu, về Hoà âm, về Tiết tấu và Tiết luật, về Âm sắc, Nhịp độ, về Cutng | độ, Âm vực, về Cách cấu tạo.

Tác giả đã để cập tới vấn đề quan trọng trong tác phẩm a nhac, dé la Chủ đề và Những nguyên tắc phát triển trong Hình thức am nhac, .Tiép: theo, tac giả dé cập tới Chức năng từng phần của hình thức, bao gồm phần trình: b Ỳ, phần. nối tiếp, phần giữa, phần tái hiện và phần kết, Trong phần tiếp theo, tác giá còn đề cập tới sự phân chia trong hình thức âm nhạc như các vấn đề về ngắt, cơ cấu phần, môfƒp, tiết nhạc, câu.nhạc,-cấẩu trúc câu giai điệu" -¬ Tron Phần thứ hai của công trình, tác giả đã: để cập. trong ::~ Phần tích tác phẩm: ami nhạc, đó lã Hình thức àâm nhạc, bao gồm những điđịnh nghĩa, , những sd di chung cling những phân tích mẫu các tác phẩm kinh điển thế giới và các tác phẩm của các nhạc sỹ Việt Nam. Về Hình thức âm nhạc có đoạn nhạc hai đoạn đơn, b đoạn đơn, hai đoạn phức, ba đoạn phức cùng với chức năng từng phần và các dạng cấu trúc.Điều đáng quý trong công trình này là tác giả đã dé cập tới những hiện tt gng đặc biệt trong cấu trúc ầm nhạc như các đoạn chen, phẩn phụ.

giúp cho sinh viên có thể giải đáp được nhiều hiện tượng mới i trong cau tric am nhac. Phan tiếp theo nói về Hình thức Rondo, trong đó trình bày về các Rondo cổ Pháp, về Rondo cổ điển, về sự phát triển của Rondo trong thế kỷ XỈX và đầu thế kỷ XX, những trường hợp đặc biệt của Rondo. Tiếp theo là phần Biến tấu, trong đó tác giả đã trình bày khá kỹ vệ hình thức Biến tấu nghiêm khắc và Biển tấu tự do cùng các dang biến tấu của nó như Biến tấu phức hợp, Biến tấu kép. Cuối cùng, trong chương VI, tác giả đã đi vào |hình thức lớn nhất, đó là Hình thức Sonate: Trong phẩn này, tác giả đã.

lần lượt đi từ phần trình bày, phần phát triển tới phần tái hiện và phần Coda. đáng quý là trong phần này, tác giả còn đề cập tới Hình thức Sonate trong 4m nhac Lãng mạn và Cận đại và những trường hợp đặc biệt của hình thức Sonate, một nhủ cầu của việc mở rộng giáo trình sang hướng đương đại của Nhạc viện Hà Nội ngày nay. Hình thức Rondo— Sonate và Hình thức Rondo — Sonafe trong âm nhạc Lãng ˆ mạn, Cận đại và hình thức hai đoạn cổ và hình thức Sonate cổ đã kết thúc Phần thứ hai của công trình. Sau khi thống nhất với tác gi, phần ba của công trình sẽ được chuyển thành Quyển hai, phần giành riêng cho chuyên ngành Lý: luận — Sáng tác — Chỉ huy và Cao aC, tác giả còn đưa ra những phương pháp phân tích một cách chỉ tiết và 4 tác phẩm 4m nhạc.cụ thể nhằm giúp cho người học có thể từ đó đi vào phan tích một phần của công trình.

Bên cạnh đó, tác giả còn đưa ra những tư liệu phân tích sau mỗi giáo duc “mo”, Điều này rất có giá trị trong thời đại ngày nay, thời đại của hệ thống thời đại của học tập suốt đời, mọi nơi, mọi lúc. Nhung giúp _ “Giáo trình Phân tích âm nhạc" của PGS. Nhạc sỹ Nguyễn thi diễn sỹ biểu và các ích nhiều cho các nhạc sỹ sáng tác, các nhà lý luận, các nghệ vụ cho công việc nhà sư phạm âm nhạc trong việc phân tích tác phẩm âm nhạc phục xin Chúng tôi cụ thể của bản thân. Đây là một công trình lớn, có giá trị học thuật cao.

của chị và chúc mừng PGS. Nhạc sỹ Nguyễn thị Nhung về thành công mới này cả nước. xin được giới thiệu rộng rãi tới bạn đọc gần xa trong phạm vỉ nh ( Phúc Linh, tháng 6/2006 Nhạc viện Hà Nội Trung tâm Thông tỉn - Thư viện ầm nhạc aoe 1. YÝ A98 em s tanSA 1 Phần thứ hai giành nghiên cứu các hình thức âm nhạc từ đơn giản đến phức tạp.

Phần này chỉ đẻ cập đến các hình thức âm nhạc chủ điệu, bởi cấu trúc các tÁc phẩm phức điệu đã có môn học riêng với sách giáo khoa Phức điệu. Tuy nhiên phức điệu trong các hình thức âm nhạc chủ điệu được xem xét đưới gốc độ như thủ pháp sáng tác của các nhà soạn nhạc. Các hình thức âm nhạc được trình bày theo một trình tự gần giống nhau từ khái niệm, sơ đồ chung đến các dạng cấu trúc, sự phát triển qua các ˆ giải đoạn lịch sử, những trường hợp đặc biệt và cuối cùng là ứng dụng. Khi sử dụng các tác phẩm để phân tích, luôn quan tâm theo trình tự từ những mẫu mực có tính kinh điển đến tác phẩm có cấn trúc khác biệt, sing tao cha các trường phái âm nhạc qua các thời đại và cả những tác phẩm của nền âm nhạc mới Việt nam từ nửa sau thế kỷ XX tới nay.