Giáo Trình Nguyên Lý Chi Tiết Máy Nghề Cắt Gọt Kim Loại Trình Độ Cao Đẳng 2020

Giáo trình nguyên lý chi tiết máy nghề cắt gọt kim loại trình độ cao đẳng năm 2020, cung cấp kiến thức chuyên sâu cho sinh viên ngành dầu khí.

• Tác giả: Lê Duy Nam
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Nguyên Lý Chi Tiết Máy
• Đề tài: Giáo Trình Nguyên Lý Chi Tiết Máy Nghề Cắt Gọt Kim Loại
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bà Rịa-Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: NGUYÊN LÝ MÁY
• 1.1. BÀI 1: CẤU TẠO CƠ CẤU
• 1.2. BÀI 2: ĐỘNG HỌC CƠ CẤU
• 1.3. BÀI 3: PHÂN TÍCH LỰC TRÊN CƠ CẤU PHẲNG
• 1.4. BÀI 4: ĐỘNG LỰC HỌC MÁY
• 1.5. BÀI 5: CƠ CẤU KHỚP LOẠI THẤP
• 1.6. BÀI 6: CƠ CẤU KHỚP LOẠI CAO
• 2. CHƯƠNG 2: CHI TIẾT MÁY-CÁC CHI TIẾT MỐI GHÉP
• 2.1. BÀI 1: MỐI GHÉP ĐINH TÁN
• 2.2. BÀI 2: MỐI GHÉP HÀN
• 2.3. BÀI 3: MỐI GHÉP THEN VÀ TRỤC THEN
• 2.4. BÀI 4: MỐI GHÉP REN
• 2.5. BÀI 5: TRUYỀN ĐỘNG ĐAI
• 2.6. BÀI 6: TRUYỀN ĐỘNG BÁNH RĂNG
• 2.7. BÀI 7: TRUYỀN ĐỘNG TRỤC VÍT – BÁNH VÍT
• 2.8. BÀI 8: TRUYỀN ĐỘNG XÍCH
• 2.9. BÀI 9: TRỤC VÀ Ổ TRỤC
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Nguyên Lý Chi Tiết Máy Nghề Cắt Gọt Kim Loại 2020

Giáo trình "Nguyên lý chi tiết máy" là tài liệu quan trọng trong chương trình đào tạo nghề cắt gọt kim loại. Được biên soạn năm 2020, giáo trình này cung cấp kiến thức cơ bản về cấu tạo, nguyên lý và ứng dụng của các chi tiết máy. Môn học này không chỉ giúp sinh viên hiểu rõ về các cơ cấu máy mà còn trang bị cho họ khả năng tính toán và thiết kế các chi tiết máy thông dụng.

1.1. Mục tiêu và ý nghĩa của giáo trình

Giáo trình nhằm bồi dưỡng kiến thức cho sinh viên về các cơ cấu và chi tiết máy, giúp họ có khả năng áp dụng vào thực tiễn. Môn học này cũng là nền tảng cho các môn học chuyên sâu hơn trong ngành cơ khí.

1.2. Cấu trúc của giáo trình

Giáo trình được chia thành hai phần chính: Nguyên lý máy và Chi tiết máy. Mỗi phần cung cấp kiến thức chuyên sâu về các khía cạnh khác nhau của máy móc và thiết bị trong ngành cắt gọt kim loại.

II. Những thách thức trong việc học Nguyên Lý Chi Tiết Máy

Học môn Nguyên lý chi tiết máy không chỉ đơn thuần là tiếp thu lý thuyết mà còn đòi hỏi sinh viên phải thực hành và áp dụng kiến thức vào thực tế. Một số thách thức lớn bao gồm việc hiểu rõ các khái niệm phức tạp và khả năng vận dụng chúng trong thiết kế và tính toán.

2.1. Khó khăn trong việc nắm bắt lý thuyết

Nhiều sinh viên gặp khó khăn trong việc hiểu các khái niệm như động học và động lực học của cơ cấu. Điều này đòi hỏi sự kiên nhẫn và thực hành thường xuyên để nắm vững kiến thức.

2.2. Thực hành và ứng dụng kiến thức

Việc áp dụng lý thuyết vào thực tiễn là một thách thức lớn. Sinh viên cần phải thực hành trên các thiết bị thực tế để hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động của các chi tiết máy.

III. Phương pháp học hiệu quả trong Nguyên Lý Chi Tiết Máy

Để học tốt môn Nguyên lý chi tiết máy, sinh viên cần áp dụng các phương pháp học tập hiệu quả. Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành sẽ giúp sinh viên nắm vững kiến thức và kỹ năng cần thiết.

3.1. Học lý thuyết qua tài liệu và giáo trình

Đọc và nghiên cứu kỹ giáo trình là bước đầu tiên quan trọng. Sinh viên nên chú ý đến các khái niệm cơ bản và các ví dụ minh họa trong giáo trình.

3.2. Thực hành trên thiết bị thực tế

Thực hành trên các máy móc và thiết bị thực tế giúp sinh viên hiểu rõ hơn về cách thức hoạt động của các chi tiết máy. Điều này cũng giúp họ phát triển kỹ năng giải quyết vấn đề.

IV. Ứng dụng thực tiễn của Nguyên Lý Chi Tiết Máy trong ngành cắt gọt kim loại

Nguyên lý chi tiết máy có ứng dụng rộng rãi trong ngành cắt gọt kim loại. Kiến thức từ môn học này giúp sinh viên có khả năng thiết kế và cải tiến các chi tiết máy, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Thiết kế và cải tiến chi tiết máy

Sinh viên có thể áp dụng kiến thức để thiết kế các chi tiết máy mới hoặc cải tiến các chi tiết máy hiện có, từ đó nâng cao hiệu suất làm việc.

4.2. Tối ưu hóa quy trình gia công

Việc hiểu rõ nguyên lý hoạt động của các chi tiết máy giúp sinh viên tối ưu hóa quy trình gia công, giảm thiểu thời gian và chi phí sản xuất.

V. Kết luận và tương lai của Nguyên Lý Chi Tiết Máy

Nguyên lý chi tiết máy là môn học thiết yếu trong chương trình đào tạo nghề cắt gọt kim loại. Với sự phát triển không ngừng của công nghệ, kiến thức từ môn học này sẽ ngày càng trở nên quan trọng hơn trong việc đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

5.1. Tương lai của ngành cắt gọt kim loại

Ngành cắt gọt kim loại đang phát triển mạnh mẽ với sự xuất hiện của nhiều công nghệ mới. Kiến thức từ môn Nguyên lý chi tiết máy sẽ giúp sinh viên thích ứng với những thay đổi này.

5.2. Vai trò của giáo trình trong đào tạo

Giáo trình Nguyên lý chi tiết máy không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho sinh viên trong suốt quá trình học tập và làm việc sau này.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Nguyên lý - Chi tiết máy (Mã môn học: CG19MH02) được biên soạn bởi tập thể tác giả gồm Lê Duy Nam (Chủ biên), Huỳnh Công Hải và An Đình Quân, ban hành theo Quyết định số 186/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 03 năm 2020 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Dầu khí (Bà Rịa - Vũng Tàu). Trong khung chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng nghề Cắt gọt kim loại và Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí, đây là môn học kỹ thuật cơ sở bắt buộc, đứng ở vị trí môn học thứ 11 trong tiến trình đào tạo. Học phần có thời lượng 2 tín chỉ với tổng số 45 giờ học, bao gồm 14 giờ lý thuyết, 29 giờ thực hành, thảo luận, bài tập và 2 giờ kiểm tra định kỳ.

Mục tiêu học tập của giáo trình được xác định cụ thể trên ba phương diện:

• Về kiến thức (A1 - A5): Cung cấp các nguyên lý làm việc, công dụng, đặc tính hình học, động học và động lực học của các cơ cấu truyền động; phân tích cấu tạo, phạm vi ứng dụng cùng ưu - nhược điểm của các chi tiết máy thông dụng trong ngành cơ khí.
• Về kỹ năng (B1 - B5): Hình thành năng lực phân tích động học, tính toán tải trọng, áp lực khớp động; nhận diện các dạng hỏng hóc cơ học để tính toán thiết kế, kiểm nghiệm độ bền và đề xuất giải pháp vật liệu, kết cấu thay thế cho các bộ phận máy đơn giản.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1 - C3): Rèn luyện tính kỷ luật học thuật, khả năng tự học, làm việc nhóm và ý thức an toàn kỹ thuật.

Cấu trúc giáo trình được chia thành hai phần chính: Chương I tập trung vào Nguyên lý máy (15 giờ) nhằm nghiên cứu cấu trúc, phân tích động học và động lực học cơ cấu; Chương II tập trung vào Chi tiết máy (30 giờ) hướng dẫn tính toán thiết kế các mối ghép cố định và các bộ truyền động cơ khí công dụng chung. Giáo trình tiếp cận vấn đề theo hướng kết hợp phương pháp giải tích toán học với phương pháp họa đồ vector, hỗ trợ người học chuyển đổi từ lý thuyết cơ học sang giải quyết bài toán kỹ thuật thực tế.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương và chủ đề chính

Giáo trình phân bố chi tiết khối lượng kiến thức qua hai chương chuyên đề với chuỗi bài học nối tiếp logic từ cấu trúc tĩnh đến trạng thái động:

1. Chương I: Nguyên lý máy (15 giờ)

• Bài 1: Khái niệm ban đầu về cơ cấu và Cấu tạo cơ cấu: Phân loại máy thành máy năng lượng (máy - động cơ, máy biến đổi cơ năng), máy truyền biến đổi thông tin và máy tự động; định nghĩa khâu, khâu dẫn, khâu bị dẫn, khâu phát động; cấu trúc khớp động (khớp thấp loại 5 tiếp xúc mặt, khớp cao loại 4 tiếp xúc điểm/đường); phân loại chuỗi động kín - hở; công thức tính bậc tự do cơ cấu phẳng $W = 3n - (2p_5 + p_4) - W_{\text{thừa}} - R_{\text{trùng}}$; nguyên lý thành lập cơ cấu và xếp hạng nhóm tĩnh định Átxua (Assur) hạng II, hạng III.
• Bài 2: Động học cơ cấu: Thiết lập bài toán vị trí, quỹ đạo (đường cong thanh truyền), vận tốc và gia tốc; phương pháp vẽ họa đồ cơ cấu và họa đồ vận tốc; áp dụng Định lý đồng dạng thuận để tìm vận tốc các điểm trên cùng một khâu phẳng.
• Bài 3: Phân tích lực trên cơ cấu phẳng: Khảo sát các lực tác dụng gồm lực phát động ($M_đ$), lực cản kỹ thuật ($P_c, M_c$), trọng lượng khâu ($G$), lực quán tính ($P_t, M_t$); xác định phản lực khớp động $R_{ij}$; phân tích điều kiện tĩnh định của nhóm khâu; hiện tượng ma sát trượt, ma sát lăn tĩnh và động ($M_{\text{msl}} = k_L \cdot Q$), ma sát trong dây đai và phân loại ma sát bôi trơn (khô, ướt, nửa khô, nửa ướt).
• Bài 4: Động lực học máy: Khảo sát chuyển động thực của máy dưới tác dụng của hệ lực biến thiên; bài toán làm đều chuyển động; thiết lập mô hình khâu thay thế với mômen quán tính thay thế $J_T(\varphi)$ và mômen lực thay thế $M_T$; xác định điều kiện chuyển động bình ổn khi công phát động $A_D$ cân bằng công cản $A_C$ sau một chu kỳ.
• Bài 5: Cơ cấu khớp loại thấp: Khảo sát cơ cấu 4 khâu bản lề phẳng ABCD (giá, tay quay, thanh truyền, thanh lắc); định lý điều kiện quay toàn vòng của khâu nối giá dựa trên tập hợp vết chờ ${B_1} \subset {B_2}$; phương pháp xác định tâm vận tốc tức thời (TVT) $P_{13}, P_{24}$; áp dụng Định lý Aronhold - Kennedy và Định lý Willis; phân tích các biến thể: cơ cấu tay quay - con trượt, cơ cấu culit, cơ cấu $\sin$ ($x_B = AB \sin\varphi$) và cơ cấu $\tan$ ($x_C = l_1 \tan\varphi$).
• Bài 6: Cơ cấu khớp loại cao: Khảo sát cơ cấu cam (cam phẳng, cam không gian, các loại đầu cần: nhọn, bằng, cong, con lăn; chuyển động lắc hoặc tịnh tiến; xác định các góc định kỳ đi xa, đứng xa, về gần, đứng gần và góc áp lực $\alpha$); cơ cấu bánh răng (bánh răng trụ răng thẳng, răng nghiêng, chữ V, bánh răng nón, trục vít - bánh vít; biên dạng thân khai, xyclôít, Nô-vi-cốp; định lý ăn khớp cơ bản; tính chất hình học của đường thân khai và điều kiện ăn khớp đúng, ăn khớp trùng).

2. Chương II: Chi tiết máy (30 giờ)

• Bài 1 đến Bài 4 (Các mối ghép cơ khí): Trình bày cấu tạo, phân loại, tính toán độ bền và phạm vi ứng dụng của mối ghép không tháo được (mối ghép đinh tán, mối ghép hàn) và mối ghép tháo được (mối ghép then, then hoa/trục then, mối ghép ren).
• Bài 5 đến Bài 8 (Các bộ truyền động cơ khí): Tính toán thông số hình học, động học, lực tác dụng và kiểm nghiệm độ bền đối với bộ truyền động đai (đai dẹt, đai thang), bộ truyền động bánh răng, bộ truyền động trục vít – bánh vít và bộ truyền động xích.
• Bài 9 và Bài 10 (Trục và gối đỡ): Kết cấu trục tâm, trục truyền; phương pháp tính toán thiết kế trục theo độ bền mỏi và độ cứng; cấu tạo, phân loại, phương pháp tính toán lựa chọn và kiểm nghiệm ổ trượt, ổ lăn.

                              BẢNG TỔNG HỢP KIẾN THỨC CỐT LÕI

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình trang bị hệ thống lý thuyết kỹ thuật thông qua các trụ cột khoa học:

• Nguyên lý cấu trúc cơ học: Xây dựng phương pháp mô hình hóa máy móc thành các chuỗi động kín/hở, xác định số bậc tự do không gian và phẳng, quy tắc phân tích cơ cấu phức tạp thành các nhóm tĩnh định Átxua có bậc tự do bằng 0.
• Nguyên lý động học và động lực học: Vận dụng các định lý động học (Định lý Kennedy về tâm vận tốc tức thời, Định lý Willis về tỷ số truyền vận tốc góc) và nguyên lý D'Alembert nhằm cân bằng hệ lực tác dụng, lực quán tính trên các khâu chuyển động tịnh tiến, quay và song phẳng.
• Hệ thống nguyên lý ăn khớp và truyền tải năng lượng: Thiết lập nền tảng toán học cho cặp biên dạng tiếp xúc khớp cao (phương trình đường thân khai $r_0 \tan\alpha_x = r_0(\alpha_x + \theta_x)$, tính chất không đổi của tỷ số truyền khi khoảng cách trục thay đổi).
• Cơ sở tính toán độ bền chi tiết máy: Nguyên lý xác định tải trọng tính toán, ứng suất pháp, ứng suất tiếp, hiện tượng ma sát, mài mòn, mỏi tiếp xúc và các chỉ tiêu tính toán độ bền tĩnh, độ bền mỏi cho mối ghép và bộ truyền.

Kỹ năng phát triển

Học phần rèn luyện cho người học các năng lực kỹ thuật và phân tích:

• Kỹ năng kỹ thuật chuyên môn: Tính toán thông số hình học của các bộ truyền đai, xích, bánh răng, trục vít; vẽ và giải họa đồ cơ cấu, họa đồ vận tốc; xác định vị trí góc áp lực cực đại trên cơ cấu cam; tra cứu bảng tiêu chuẩn cơ khí cho then, đinh tán, bu lông, đai ốc, ổ lăn.
• Kỹ năng phân tích tính toán: Tách nhóm tĩnh định để lập phương trình cân bằng lực; tính toán mômen quán tính thay thế và mômen cản quy ước trên khâu dẫn; xác định tải trọng phá hủy và dạng hỏng đặc trưng (tróc rỗ bề mặt, gãy răng, đứt đai, biến dạng then).
• Kỹ năng thực hành nghề nghiệp: Năng lực kiểm tra, hiệu chỉnh khe hở khớp động; đánh giá điều kiện làm việc của chi tiết máy trong các thiết bị cơ khí cắt gọt và thiết bị chế biến dầu khí; lựa chọn vật liệu và phương pháp bôi trơn thích hợp theo từng chế độ ma sát.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

                                QUY TRÌNH TỔ CHỨC DẠY VÀ HỌC

Giáo trình đưa ra các hướng dẫn sư phạm áp dụng theo Quy chế đào tạo Cao đẳng hệ chính quy (Thông tư số 09/2017/TT-LĐTBXH ngày 13/3/2017 của Bộ Lao động – Thương binh và Xã hội):

• Cách tiếp cận sư phạm đối với người dạy:

  • Áp dụng phương pháp dạy học tích cực kết hợp giữa thuyết trình ngắn, nêu vấn đề kỹ thuật và hướng dẫn sinh viên nghiên cứu tài liệu tiêu chuẩn.
  • Phân chia lớp học thành các nhóm nhỏ (8 đến 10 sinh viên) để thảo luận chủ đề kỹ thuật, giải các bài tập tình huống về động học cơ cấu và tính toán thiết kế bộ phận máy.
  • Kết hợp sử dụng phương tiện trực quan: máy chiếu (projector), mô hình động cơ đốt trong (cơ cấu tay quay - con trượt), bản vẽ kỹ thuật và bảng số liệu tra cứu tiêu chuẩn.

• Nhiệm vụ và phương pháp tự học đối với người học:

  • Nghiên cứu kỹ nội dung bài học trong giáo trình và tài liệu tham khảo trước khi lên lớp.
  • Phân công nhiệm vụ cụ thể trong nhóm học tập, tổng hợp nội dung thảo luận, ghi chép và hoàn thành báo cáo chuyên đề theo yêu cầu của giảng viên.
  • Tuân thủ quy định chuyên cần: tham dự tối thiểu 70% tổng số giờ giảng lý thuyết (vắng quá 30% số tiết lý thuyết bắt buộc phải học lại học phần).

• Phương pháp kiểm tra và đánh giá kết quả: Học phần áp dụng phương thức đánh giá kết hợp giữa quá trình và kết thúc với tỷ trọng cụ thể:

  • Điểm kiểm tra thường xuyên và định kỳ (Trọng số 40%): Gồm 01 bài kiểm tra thường xuyên (hình thức hỏi miệng, viết, trắc nghiệm hoặc báo cáo nhóm sau 27 giờ học) và 01 bài kiểm tra định kỳ (tự luận hoặc trắc nghiệm sau 36 giờ học).
  • Điểm thi kết thúc môn học (Trọng số 60%): Thực hiện sau 45 giờ học bằng hình thức thi viết kết hợp giữa tự luận và trắc nghiệm khách quan, đánh giá toàn diện các chuẩn đầu ra A1–A5, B1–B5 và C1–C3.
  • Cách tính điểm: Điểm thành phần và điểm tổng kết được chấm theo thang điểm 10 (làm tròn 1 chữ số thập phân), sau đó quy đổi sang điểm chữ và thang điểm 4 theo quy chế đào tạo tín chỉ hiện hành.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình Nguyên lý - Chi tiết máy (2020) mang các đặc điểm kỹ thuật và tính thực tiễn rõ rệt:

• Gắn kết trực tiếp với thiết bị thực tế ngành Dầu khí và Gia công cơ khí: Giáo trình sử dụng các ví dụ kỹ thuật cụ thể để minh họa lý thuyết, như cơ cấu tay quay - con trượt trong động cơ đốt trong, cơ cấu tay quay - thanh lắc kết hợp bộ truyền đai trong máy khâu, cơ cấu biến đổi chuyển động elip, cùng việc xác định lực cản kỹ thuật cắt gọt trên các dòng máy công cụ (máy tiện, phay, bào, mài).
• Phân bổ thời lượng nghiêng về thực hành và ứng dụng: Trong tổng số 45 giờ môn học, thời lượng dành cho thực hành, giải bài tập và thảo luận chiếm tới 29 giờ (tương đương 64,4%), giúp người học rèn luyện kỹ năng tính toán động học và thiết kế mối ghép cơ khí.
• Phương pháp luận tính toán nhất quán: Kết hợp chặt chẽ giữa hai phương pháp: phương pháp giải tích (tính toán đại số, phương trình chuyển động) và phương pháp họa đồ vector (dựng hình tỷ xích, xác định tâm vận tốc tức thời, vẽ biên dạng cam và đường thân khai).
• Hệ thống tài liệu tham khảo đồng bộ: Kế thừa và chuẩn hóa dữ liệu từ các giáo trình chuyên ngành cơ khí của Đại học Bách khoa Hà Nội, Đại học Quốc gia TP.HCM, NXB Giáo dục và NXB Nông nghiệp.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

                                MA TRẬN TIẾN TRÌNH ĐÀO TẠO

Giáo trình được thiết kế phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể:

• Sinh viên trình độ Cao đẳng: Dành cho sinh viên theo học nghề Cắt gọt kim loại và nghề Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí tại Trường Cao đẳng Dầu khí.
• Điều kiện tiên quyết về kiến thức (Prerequisites): Người học cần hoàn thành khối kiến thức khoa học tự nhiên bậc phổ thông cùng các học phần cơ sở kỹ thuật đã bố trí trong chương trình:
  • Vẽ kỹ thuật 1 & 2 (CK19MH01, CK19MH02): Kỹ năng đọc và lập bản vẽ cơ khí.
  • Cơ kỹ thuật (CK19MH03): Kiến thức về tĩnh học, động học và động lực học chất điểm, vật rắn.
  • Vật liệu cơ khí (CK19MH04) & Dung sai lắp ghép (CK19MH05): Nắm vững tính chất cơ lý của kim loại, chế độ lắp ghép tiêu chuẩn.
  • An toàn - vệ sinh lao động (ATMT19MH01) và AutoCAD (CG19MH01).
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng giáo trình làm khung tài liệu giảng dạy chính thức, xây dựng giáo án lý thuyết, bài tập thảo luận nhóm và đề thi đánh giá năng lực theo chuẩn đầu ra của nhà trường.
• Kỹ thuật viên và người tự học: Phục vụ tra cứu công thức tính toán truyền động cơ khí, các thông số then, ren, đinh tán, bánh răng và phương pháp xác định phản lực khớp động trong thực tế sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị máy móc.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Tài liệu được biên soạn phục vụ sinh viên bậc Cao đẳng khối ngành kỹ thuật cơ khí, cụ thể là nghề Cắt gọt kim loại và nghề Sửa chữa thiết bị chế biến dầu khí thuộc Trường Cao đẳng Dầu khí.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi tiếp cận học phần?

Sinh viên cần tích lũy kiến thức toán lý phổ thông cùng các môn học cơ sở: Vẽ kỹ thuật 1 & 2, Cơ kỹ thuật (Cơ học lý thuyết, Sức bền vật liệu), Vật liệu cơ khí và Công nghệ kim loại, Dung sai lắp ghép và Kỹ thuật đo lường.

3. Điểm khác biệt về mặt cấu trúc của giáo trình này là gì?

Giáo trình tích hợp hai phân môn Nguyên lý máy (15 giờ) và Chi tiết máy (30 giờ) vào một chương trình 45 giờ rút gọn, trong đó thời lượng thực hành, giải bài tập và thảo luận nhóm chiếm đa số (29/45 giờ), tập trung phục vụ kỹ năng tính toán, kiểm nghiệm thực hành nghề nghiệp.

4. Phương pháp tự học giáo trình như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học cần nghiên cứu bài trước khi đến lớp, chủ động tham gia thảo luận nhóm (8 - 10 người), tự rèn luyện kỹ năng vẽ họa đồ vận tốc cơ cấu phẳng, giải các bài tập tính toán độ bền mối ghép và đảm bảo tham gia tối thiểu 70% số giờ học lý thuyết trên lớp.

5. Học phần có những tài liệu bổ trợ và tham khảo nào đi kèm?

Giáo trình dựa trên hệ thống bài giảng, trang thiết bị máy chiếu, dụng cụ mô hình cơ cấu của Trường Cao đẳng Dầu khí và các tài liệu tham khảo chính:

• Đặng Thế Huy, Nguyễn Khắc Thường (NXB Nông nghiệp, 2002).
• Nguyễn Trọng Hiệp, Nguyễn Văn Lẫm (NXB Giáo dục, 2003).
• Nguyễn Hữu Lộc (NXB ĐHQG TP.HCM, 2007).
• Tạ Ngọc Hải, Phan Đăng Đồng (NXB ĐH Bách khoa Hà Nội, 1998).

---

Kết luận

Giáo trình Nguyên lý - Chi tiết máy (Mã môn học: CG19MH02) của Trường Cao đẳng Dầu khí cung cấp hệ thống kiến thức nền tảng về cấu tạo, động học, động lực học cơ cấu và phương pháp tính toán thiết kế các chi tiết máy thông dụng. Nội dung tài liệu đáp ứng mục tiêu đào tạo thực hành cho sinh viên cao đẳng kỹ thuật cơ khí.

Sau khi hoàn thành học phần này, người học có đủ cơ sở lý thuyết và năng lực tính toán để tiếp tục học tập các mô-đun chuyên môn nghề tiếp theo như Gia công trên máy tiện (CG19MĐ02, CG19MĐ07), Gia công trên máy phay (CG19MĐ04, CG19MĐ09), Máy cắt kim loại (CG19MH04), Thực tập sản xuất (CG19MĐ11) và thực hiện Khóa luận tốt nghiệp (CG19MĐ12). Mọi thông tin phản hồi và đóng góp học thuật được tiếp nhận trực tiếp tại Trường Cao đẳng Dầu khí (Số 43 đường 30/4, Phường 9, TP. Vũng Tàu; Email: [e-mail]).

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 BÀI 1: CẤU TẠO CƠ CẤU 1. Vị trí của môn học + Là môn học bắt buộc trước khi sinh viên học các môn học chuyên môn. + Là môn học kỹ thuật cơ sở bắt buộc, vừa mang tính chất lý thuyết và thực nghiệm. + Giúp sinh viên có khả năng tính toán, thiết kế, kiểm nghiệm các chi tiết máy hoặc bộ phận máy thông dụng đơn giản.

Đối tượng nghiên cứu 2. Máy Máy là tập hợp các vật thể do con người tạo ra, nhằm mục đích thực hiện và mở rộng các chức năng lao động. Căn cứ vào chức năng, có thể chia máy thành các loại: a. Máy năng lượng: dùng để truyền hay biến đổi năng lượng, gồm hai loại: + Máy- động cơ: biến đổi các dạng năng lượng khác thành cơ năng, ví dụ động cơ nổ, động cơ điện, tuốcbin.

+ Máy biến đổi cơ năng: biến đổi cơ năng thành các dạng năng lượng khác, ví dụ máy phát điện, máy nén khí. Trên thực tế, nhiều khi không thể phân biệt như trên, vì các máy nói chung đều có động cơ dẫn động riêng. Những máy như vậy gọi là máy tổ hợp. Ngoài động cơ và bộ phận làm việc, trong máy tổ hợp còn có các thiết bị khác như thiết bị kiểm tra, theo dõi, điều chỉnh.

Khi các chức năng điều khiển của con người đối với toàn bộ quá trình làm việc của máy đều được đảm nhận bởi các thiết bị nói trên, máy tổ hợp trở thành máy tự động. Máy truyền và biến đổi thông tin, ví dụ máy tính điện tử. Ngoài các loại máy trên đây, còn nhiều loại máy có chức năng đặc biệt như tim nhân tạo, tay máy, người máy. Khi phân tích hoạt động của một máy, có thể xem máy là một hệ thống gồm các bộ phận điển hình, theo sơ đồ khối sau: + Bộ nguồn: cung cấp năng lượng cho toàn máy.

+ Bộ chấp hành: trực tiếp thực hiện nhiệm vụ công nghệ của máy. + Bộ biến đổi trung gian: thực hiện các biến đổi cần thiết từ bộ nguồn đến bộ chấp Trang 13 hành. + Bộ điều khiển: thực hiện các thông tin, thu thập các tin tức làm việc của máy và đưa ra các tín hiệu cần thiết để điều khiển máy.Cơ cấu Trong các bộ phận của máy, tập hợp các vật thể có chuyển động xác định, làm nhiệm vụ truyền hay biến đổi chuyển động gọi là cơ cấu. Theo đặc điểm các vật thể hợp thành cơ cấu, có thể xếp các cơ cấu thành các lớp: + Cơ cấu chỉ gồm các vật rắn tuyệt đối.

+ Cơ cấu có vật thể đàn hồi, ví dụ cơ cấu dùng dây đai, cơ cấu có lò xo, cơ cấu dùng tác dụng của chất khí, chất lỏng, cơ cấu di chuyển nhờ thuỷ lực. + Cơ cấu dùng tác dụng của điện từ. Nội dung môn học Nguyên lý máy 3. Nội dung cơ bản Môn học Nguyên lý máy nghiên cứu vấn đề chuyển động và điều khiển chuyển động của cơ cấu và máy.

Ba vấn đề chung của các loại cơ cấu và máy mà môn học Nguyên lý máy nghiên cứu là vấn đề về cấu trúc, động học và động lực học. Mô hình nghiên cứu Ba vấn đề nêu trên được nghiên cứu dưới dạng hai bài toán: bài toán phân tích và bài toán tổng hợp. Bài toán phân tích cấu trúc nhằm nghiên cứu các nguyên tắc cấu trúc của cơ cấu và khả năng chuyển động của cơ cấu tùy theo cấu trúc của nó. Bài toán phân tích động học nhằm xác định chuyển động của các khâu trong cơ cấu, khi không xét đến ảnh hưởng của các lực mà chỉ căn cứ vào quan hệ hình học của các khâu.