GIAÙO TRÌNH MOÂN HOÏC THÖÏC TAÄP ÑOÄNG CÔ XAÊNG GIAÙO TRÌNH MOÂN HOÏC THÖÏC TAÄP ÑOÄNG CÔ XAÊNG Chöông 1: COÂNG TAÙC VAÄN HAØNH ÑOÄNG CÔ I. MUÏC ÑÍCH Trang bò cho hoïc vieân bieát caùch söû duïng vaø baûo trì ñoäng cô ñuùng phöông phaùp haàu naâng cao coâng suaát vaø taêng tuoåi thoï ñoäng cô II/-YEÂU CAÀU : Hoïc vieân phaûi bieát qua lyù thuyeát vaø thöïc taäp caên baûn ñoäng , ñaúc tính kyõ thuaät caùc boä phaän vaø heä thoáng cuûa ñoâng cô. Bieát ñaëc tính moät soá daàu môû baøo trì. III/- TRÔÏ HUAÁN CUÏ: - Ñoäng cô soáng hoaëc moät oâtoâ ñang duøng.
- Daàu môû, gieû lau, - Caùc duïng cuï thoâng duïng. PHÖÔNG PHAÙP VAÄN HAØNH MAÙY ÑÖÔÏC THÖÏC HIEÄN LAÀN LÖÔÏT THEO NHÖÕNG YEÂU CAÀU SAU ÑAÂY: A/- COÂNG TAÙC KIEÅM TRA ÑOÄNG CÔ TRÖÔÙC KHI VAÄN HAØNH MAÙY 1. Kieåm tra heä thoáng cô khí - Quay ñoäng cô theo chieàu chaïy baèng ngaãu löïc keá ñeå xaùc ñònh söï trôn tru cuûa caùc chi tieát lieân heä nhö: baïc loùt, xeùc maêng, pitton - Kieåm tra caùc nôi laép gheùp thöôøng bò nôùi loûng nhö daây curoa, baùnh ñaø, puli… 2. Kieåm tra heä thoáng nhieân lieäu - Kieåm tra nhieân lieäu trong thuøng chöùa baéng ñoàng hoà ôû tröôùc maët taøi xeá hay baèng caây ño.
- Kieåm tra söï baét chaëc vaø kín khít cuûa heä thoáng cung caáp nhieân lieäu: Ñöôøng oáng töø thuøng chöùa ñeán loïc xaêng , bôm xaêng veà boä cheá hoøa khí coù baét chaêc hoaëc roø ræ xaêng hay khoâng? - Kieåm tra baàu loïc gioù, loïc xaêng Khoa Cô Khí – Ñoäng löïc 1 GIAÙO TRÌNH MOÂN HOÏC THÖÏC TAÄP ÑOÄNG CÔ XAÊNG - Kieåm tra khaû naêng laøm vieäc cuûa bôm tieáp vaän ( Neáu ñoäng cô nghæ chaïy laâu ngaøy thì phaûi duøng bôm tay ñeå bôm xaêng leân boä cheá hoøa khí) - Kieåm tra boä cheá hoøa khí (möïc xaêng, maïch xaêng vaø maïch khoâng khí) 3. Kieåm tra heä thoáng ñaùnh löûa - Kieåm tra tình traïng bình aéc quy (Möïc nöôùc trong bình aéc quy, daây coïc bình coù baét chaëc hay khoâng. Boùp keøn ñeå kieåm tra tình traïng bình) - Kieåm tra maïch ñieän sô caáp, thöù caáp, tình traïng tuï ñieän. - Kieåm tra tình traïng caùc chi tieát: naép boä chia ñieän, moû queït, daây cao theá, bugi.
- Kieåm tra goùc ñoä ñaùnh löûa, ñoä môû toái ña cuûa vít löûa, caùc chi tieát cuûa heä thoáng ÑLS. Kieåm tra heä thoáng laøm maùt. - Kieåm tra möùc vaø chaát löôïng cuûa heä thoáng laøm maùt - Kieåm tra daây curoa, quaït gioù, oáng daãn nöôùc. Kieåm tra heä thoáng boâi trôn: - Kieåm tra möùc vaø chaát löôïng nhôùt boâi trôn.
Kieåm tra heä thoáng phaùt ñieän - Kieåm tra maïch ñieän töø aéc quy ñeán ampekeá, qua boä tieát cheá ñeán maùy phaùt. - Kieåm tra tình traïng daây curoa (ñoä caêng, vò trí laép raùp) - Kieåm tra tình traïng baét giöõ coïc bình vaø caùc moái noái ñieän. B/ COÂNG TAÙC KHI VAÄN HAØNH MAÙY: -- Keùo starter ôû vò trí phaùt haønh hoaêc ñoùng caùnh böôùm gioù. - Ñoùng coâng taéc ñieän.
- AÁn coâng taéc phaùt haønh ñeå phaùt haønh ñoäng cô ( Chì ñöôïc ñeà toái ña 3 laàn , moãi laàn khoâng quaù 5 giaây) Khoa Cô Khí – Ñoäng löïc 2 GIAÙO TRÌNH MOÂN HOÏC THÖÏC TAÄP ÑOÄNG CÔ XAÊNG - Khi ñoäng cô töï chaïy roài , buoâng coâng taéc phaùt haønh( khoâng neân aán coâng taéc phaùt haønh quaù laâu , vì laøm nhö vaäy seõ mau heát bình vaø chaùy maùy ñeà) - Ñeå ñoäng cô chaïy caàm chöøng baèng starter cho ñeán khi naøo daàu nhôùt coù nhieät ñoä bình thöôøng keoø starter veà vò trí cuõ. - Ñoái vôùi oâtoâ phaùt haønh baèng caùch keoù hay ñaåy xe. - Ta duøng phöông phaùp naøy ñoái vôùi oâtoâ khi bình yeáu hoaëc maùy phaùt haønh hö. Tuøy theo xe lôùn hay nhoû ta coù theå duøng moät xe chaïy ñöôïc keoù hay ñaåy hoaëc duøng söùc ngöôøi ñeå ñaåy.
Ñoái vôùi xe phaùt haønh : Xaõ thaéng tay , nôû coâng taéc ñieän, ñaïp ly hôïp sang soá 2 môû khoaûng nöõa ga. Khi xe ñöôïc ñaåy hay keùo khaù nhanh , buoâng nheï baøn ñaïp ly hôïp ñoänh cô seõ quay vaø töï noå. Luùc ñoäng cô noå xong ñaïp ly hôïp vaø töø töø thaéng cho xe döøng laïi, sang soá 0 vaø kieåm tra ñoäng cô. C/ COÂNG TAÙC THÖÏC HIEÄN KHI ÑOÄNG CÔ ÑAÕVAÄN HAØNH XONG: Buoåi saùnh nhaát laø luùc trôøi laïnh khi ñoäng cô .Khi ñoäng cô ñaõ phaùt haønh xong phaûi ñeå ñoäng cô chaïy caàm chöøng khoaûng vaiø phuùt ñeå maùy noùng ñeàu , daàu nhôùt coù ñuû thôøi giôù trôû neân loaûng ra môùi roà maùy , sau khi roà maùy phaûi kieåm tra: a / Ñoàng hoà chæ aùp löïc nhôùt coù cöû ñoäng khoâng , neáu khoâng coù ñoàng hoà thì ñeøn baùo nhôùt phaûi taét.
b/ Ñoàng hoà Ampe keá coù naïp ñieän khoâng , neáu khoâng coù ñoàng hoà thì ñeøn baùo charge phaûi taét c/ Theo doõi nhieät ñoä cuûa nöôùc laøm maùt. d/ Theo doõi khí thaûi töông öùng vôùi caùc cheá ñoä laøm vieäc cuûa ñoäng cô. e/ Phaûi laéng nghe nhöõng tieáng gioïng baát thöôøng …… neáu coù nhöõng tieáng gioïng thì ñoù laø trieäu chöùng cuûa löûa quaù sôùm , maùy moøn , thieáu daàu. Khoa Cô Khí – Ñoäng löïc 3 GIAÙO TRÌNH MOÂN HOÏC THÖÏC TAÄP ÑOÄNG CÔ XAÊNG f/ Coi khoùi thoaùt ra ôû oáng thoaùt, khoùi traéng laø trieäu chöùng leân daàu hay möïc daàu nhôùt quaù cao, khoùi ñen laø trieäu chöùng hoøa khí dö xaêng chaùy khoâng heát g/ Ghi nhaän caùc keùt quaû ñeå xaùc ñònh tình traïng hoaït ñoäng cuûa ñoäng cô.
Chöông 2: HEÄ THOÁNG NHIEÂN LIEÄU TREÂN ÑOÄNG CÔ XAÊNG DUØNG BOÄ CHEÁ HOØA KHÍ Baøi 1: PHÖÔNG PHAÙP SÖÛA CHÖÕA HEÄ THOÁNG CUNG CAÁP NHIEÂN LIEÄU ÑOÄNG CÔ XAÊNG I. MUÏC ÑÍCH: Cho hoïc sinh bieát: - Xaùc ñònh veà cuï theå caáu taïo, vò trí gaù laép , hoïat ñoäng cuûa toøan heä thoáng nhieân lieäu nhö: Thuøng chöùa, loïc gioù, ñöôøng oáng daãn, bôm tieáp vaän, boä cheá hoøa khí. - Bieát söûa chöûa caùc chi tieát ñuùng phöông phaùp. YEÂU CAÀU: Khoa Cô Khí – Ñoäng löïc 4 GIAÙO TRÌNH MOÂN HOÏC THÖÏC TAÄP ÑOÄNG CÔ XAÊNG - Naém vöõng caáu taïo veà lyù thuyeát toång quaùt cuûa heä thoáng.
- Bieát caùch söû duïng caùc duïng cuï ñeå söûa chöûa. TRÔÏ HUAÁN CUÏ: - Caøc chi tieát rôøi cuûa heä thoáng cung caáp nhieân lieäu ñeå thaùo raùp , söûa chöûa. - Caùc duïng cuï thaùo raùp chuyeân duøng IV. MOÂ TAÛ SÔ ÑOÀ TOÅNG QUAÙT HEÄ THOÁNG CUNG CAÁP NHIEÂN LIEÄU: V.
PHÖÔNG PHAÙP SÖÛA CHÖÕA HEÄ THOÁNG CUNG CAÁP NHIEÂN LIEÄU - Heä thoáng cung caáp nhieân lieäu bao goàm: thuøng chöùa, bôm nhieân lieäu, boä cheá hoøa khí, caùc loïc vaø ñöôøng oáng 1/- Söûa Chöûa Thuøng Nhieân Lieäu Vaø Ñöôøng OÁng Daãn : - Thuøng chöùa: tuyø theo loaïi xe maø thuøng chöùa coù caùc dung tích thích hôïp, toái thieåu phaûi baûo ñaûm cho xe chaïy lieân tuïc 100km. Khoa Cô Khí – Ñoäng löïc 5 GIAÙO TRÌNH MOÂN HOÏC THÖÏC TAÄP ÑOÄNG CÔ XAÊNG Suùc bình nhieân lieäu - Cho soûi nhoû vaø nöôùc vaøo suùc saïch. Ñem phôi khoâ hoaëc thoåi saïch baèng gioù neùn. Sau cuøng duøng xaêng ñeå traùng laïi.
- Chuù yù: Khoâng neân duøng daàu hoâi. Haøn bình nhieân lieäu - Neáu bò thuûng nhoû ta coù theå haøn laïi baèng chì - Neáu bò thuûng lôùn ta haøn baèng gioù ñaù. - Chuù yù: Tröôùc khi haøn caàn ñoå heát xaêng, khöû heát hôi xaêng trong thuøng baèng caùch ñoå nöôùc hoaëc khí CO 2 ñaày trong thuøng. Ñöôøng oáng daãn nhieân lieäu - Thöôøng ñöôïc laøm baèng ñoàng thau ñoâi khi baèng cao su toång hôïp.
Khi caàn uoán ta doàn ñaày caùt vaøo ñöôøng oáng vaø hô noùng ñeå uoán hoaëc duøng duïng cuï chuyeân duøng ñeå uoán oáng. Khi oáng nhieân lieäu bò xì, beå ta coù theå thaùo ra ngoaøi, thay môùi hoaëc haøn laïi baèng gioù ñaù (khöû heát hôi xaêng). - OÁng daãn nhieân lieäu ñoøi hoûi phaûi kín, khoâng bò raïn nöùt, xì, beå, caùc ñaàu oáng phaûi coù coå daây haõm choáng söï roø ræ xaêng ra ngoaøi laøm giaûm aùp suaát bôm xaêng ñeán bình giöõ möïc coù theå daãn ñeán tình traïng thieáu xaêng. 2/- Söûa chöûa Loïc nhieân lieäu vaø loïc gioù : - Neáu coøn trong thôøi gian baûo döôõng thì ta thaùo xuoángkieåm tra veä sinh Chuù yù: Khoa Cô Khí – Ñoäng löïc 6 GIAÙO TRÌNH MOÂN HOÏC THÖÏC TAÄP ÑOÄNG CÔ XAÊNG - Khi thaùo loïc xaêng xuoáng ta khoâng neân ñoå xaêng trong loïc ra ngoaøi voäi maø duøng buùa cao su goõ nheø nheï xung quanh, döôùi ñaùy voû thaân loïc ñeå cho caùc caën baõ bong ra roài duøng gioù neùn thoåi ñuùng chieàu cuûa loïc, aùp suaát cuûa gioù keát hôïp vôùi xaêng coøn trong loïc seõ cuoán saïch caën baõ ra ngoaøi.
- Thoâng thöôøng thì loïc nhieân lieäu vaø loïc gioù ñöôïc baûo döôõng ñònh kì, sau khi xe chaïy ñöôïc bao nhieâu km thì phaûi xuùc loïc xaêng, thoåi loïc gioù. Chuù yù: - Loaïi loïc gioù söû duïng nhôùt, ta phaûi ñoå nhôùt vaøo tröôùc khi raùp. Khoa Cô Khí – Ñoäng löïc 7 GIAÙO TRÌNH MOÂN HOÏC THÖÏC TAÄP ÑOÄNG CÔ XAÊNG 3/. KIEÅM TRA, SÖÛA CHÖÕA BÔM NHIEÂN LIEÄU a/.
kieåm tra aùp suaát cuûa bôm - Ta coù theå tieán haønh kieåm tra theo trình töï sau - Thaùo ñöôøng oáng nhieân lieäu rôøi khoûi BCHK, duøng khaâu chöõ T lôùn baét ñaàu ño ôû ñoàng hoà ño vaøo - Duøng 1 toác ñoä keá ñeå kieåm tra toác ñoä ñoäng cô - Khôûi ñoäng ñoäng cô vaø cho chaïy ôû toác ñoä caàm chöøng. - Ñoïc trò soá aùp suaát treân ñoàng hoà vaø so saùnh vôùi trò soá cuûa nhaø cheá taïo. Chuù yù: neáu trò soá aùp suaát quaù cao thì coù theå do bôm xaêng duøng khoâng ñuùng côû, löïc ñaåy cuûa loø xo bôm sai. Nhöõng nguyeân nhaân naøy laøm cho möïc bôm xaêng trong BCHK daâng cao daån ñeán ñoäng cô dö xaêng.
Neáu trò soá aùp löïc thaáp seõ laøm cho ñoäng cô ngheøo xaêng, thieáu coâng suaát ôû toác ñoä cao. Sau khi ñoäng cô döøng, neáu aùp löïc giaûm quaù nhanh, nguyeân nhaân do caùc van 1 chieàu ñoùng khoâng kín, caùc vít baéc bôm loûng. Khoa Cô Khí – Ñoäng löïc 8 GIAÙO TRÌNH MOÂN HOÏC THÖÏC TAÄP ÑOÄNG CÔ XAÊNG Bôm ñieän hoaït ñoäng ñöôïc nhôø ñieän cuûa accu. Keát caáu cuûa bôm goàm 3 phaàn chính: Tieáp ñieåm C.
Cuoän daây nam chaâm ñieän B Maøng bôm M lieân laïc vôùi C nhôø caàn trung gian T Kim bôm nghæ, loø xo R ñaày maøng M truõng xuoáng, caàn T keùo tieáp ñieåm C ñoùng maïch, doøng ñieän töø accu qua C vaø B veà mass. Cuoän B ñöôïc töø hoùa huùt mieáng theùp C, keùo maøng bôm leân laøm cho xaêng ñöôïc huùt töø thuøng chöùa van qua van huùt vaøo thaân bôm. Luùc mieáng theùp S vaø maøng M ñöôïc huùt leân caàn T ñaåy tieáp ñieåm C môû ngaét doøng ñieän, neân cuoän B maát söùc huùt, loø xo ñaåy maøng M trôû xuoáng daãn xaêng qua cöûa thoaùt T ñeán BCHK.