BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ GIỚI GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: MÁY ĐIỆN NGHỀ: ĐIỆN TỬ CÔNG NGHIỆP TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP Ban hành kèm theo Quyết định số: / QĐ-CĐCG ngày … tháng. năm 2022 của Trường cao đẳng Cơ giới Quảng Ngãi, năm 2022 (Lưu hành nội bộ) 0 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. 1 LỜI GIỚI THIỆU Máy điện là một trong những môđun cơ sở được biên soạn dựa trên chương trình khung Trung Cấp Nghề Điện tử công nghiệp.
Giáo trình được biên soạn làm tài liệu học tập, giảng dạy nên giáo trình đã được xây dựng ở mức độ đơn giản và dễ hiểu nhất, trong mỗi bài đều có ví dụ và bài tập áp dụng để làm sáng tỏ lý thuyết. Khi biên soạn, nhóm biên soạn đã dựa trên kinh nghiệm giảng dạy, tham khảo đồng nghiệp và tham khảo ở nhiều giáo trình hiện có để phù hợp với nội dung chương trình đào tạo và phù hợp với mục tiêu đào tạo, nội dung lý thuyết và thực hành được biên soạn gắn với nhu cầu thực tế. Nội dung của mô đun gồm có 5 bài: Bài 1: Khái niệm chung về máy điện Bài 2: Máy biến áp Bài 3: Máy điện không đồng bộ Bài 4: Máy điện đồng bộ Bài 5: Máy điện một chiều Giáo trình cũng là tài liệu giảng dạy và tham khảo tốt cho các ngành thuộc lĩnh vực điện dân dụng, điện cộng nghiệp, điện tử, cơ khí và cán bộ vận hành sửa chữ máy điện. Trong quá trình sử dụng giáo trình, tuỳ theo yêu cầu cũng như khoa học và công nghệ phát triển có thể điều chỉnh thời gian và bổ sung những kiến thức mới cho phù hợp.
Trong giáo trình, chúng tôi có đề ra nội dung thực tập của từng bài để người học củng cố và áp dụng kiến thức phù hợp với kỹ năng. Tuy nhiên, tùy theo điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị, các trường có thề sử dụng cho phù hợp. Mặc dù đã cố gắng tổ chức biên soạn để đáp ứng được mục tiêu đào tạo nhưng không tránh được những khiếm khuyết. Rất mong nhận được đóng góp ý kiến của các thầy, cô giáo, bạn đọc để nhóm biên soạn sẽ hiệu chỉnh hoàn thiện hơn.
Các ý kiến đóng góp xin gửi về Trường Cao đẳng cơ giới. Quảng Ngày, ngày tháng năm 2022 Tham gia biên soạn 1. Chủ biên: Võ Văn Phi 2. 2 MỤC LỤC Tuyên bố bản quyền 1 Lời giới thiệu 2 Mục lục 3 Giáo trình môdun 6 Tài liệu tham khảo 11 Bài 1: Khái niệm chung về máy điện 12 1.
Định nghĩa và phân loại 12 1. Tính thuận nghịch của máy điện 13 1.1 Đối với máy điện tĩnh 13 1.2 Đối với máy điện quay 14 1. Phát nóng và làm mát của máy điện 15 1.1 Phát nóng của máy điện 15 1.2 Làm mát của máy điện 16 Bài 2: Máy biến áp 16 2. Cấu tạo và công dụng của máy biến áp 16 2.1 Cấu tạo của máy biến áp 16 2.2 Phân loại máy biến áp 16 2.3 Công dụng của máy bíên áp 17 2.
Các đại lượng định mức 18 2.1 Điện áp định mức ở cuộn dây sơ cấp và thứ cấp 18 2.2 Dòng điện định mức ở cuộn dây sơ cấp và thứ cấp 18 2.3 Công suất định mức của máy biến áp (P,Q,S) 19 2. Nguyên lý làm việc của máy biến áp 19 2. Các chế độ làm việc của máy biến áp 21 2.1 Chế độ không tải 22 2.3 Chế độ ngắn mạch 25 2. Tổn hao năng lượng và hiệu suất của máy biến áp 28 2.1 Tổn hao năng lượng của máy bến áp 28 2.2 Hiệu suất của máy biến áp 28 2.
Máy biến áp ba pha 30 2.1 Khái niệm về máy biến áp ba pha 30 2.2 Tổ nối dây của máy biến áp 31 2. Đấu song song các máy biến áp 35 3 2.1 Khái niệm về chế độ làm việc của máy biến áp đấu song song 35 2.2 Điều kiện đấu sóng song máy biến áp 36 2.3 Sơ đồ đấu song song máy biến áp 36 2. Các máy biến áp đặc biệt 36 2. Bảo dưỡng và sửa chữa các máy biến áp 38 Bài 3: Máy điện không đồng bộ 47 3.
Khái niệm chung về máy điện không đồng bộ 47 3. Cấu tạo động cơ không đồng bộ ba pha 48 3. Từ trường của máy điện không đồng bộ 50 3. Nguyên lý làm việc cơ bản của máy điện không đồng bộ.
Mô hình toán của động cơ không đồng bộ 55 3. Sơ đồ thay thế động cơ điện không đồng bộ 58 3. Biểu đồ năng lượng và hiệu suất của động cơ không đồng bộ 60 3. Momen quay của động cơ không đồng bộ ba pha 62 3.
Mở máy động cơ không đồng bộ ba pha. Điều chỉnh tốc độ động cơ không đồng bộ 67 3. Động cơ không đồng bộ một pha 71 3. Sử dụng động cơ điện ba pha vào lưới điện một pha 75 3.
Dây quấn động cơ không đồng bộ ba pha 76 3. Dây quấn động cơ không đồng bộ một pha 86 3. Bảo dưỡng và sửa chữa động cơ điện xoay chiều 96 Bài 4: Máy điện đồng bộ 135 4. Định nghĩa và công dụng 135 4.
Cấu tạo của máy điện đồng bộ 136 4. Nguyên lý làm việc của máy phát điện đồng bộ 138 4. Phản ứng phần ứng trong máy phát điện đồng bộ 139 4. Các đường đặc tính của máy phát điện đồng bộ 145 4.
Sự làm việc song song của máy phát điện đồng bộ 158 4. Động cơ và máy bù đồng bộ 165 Bài 5: Máy điện một chiều 173 5. Đại cương về máy điện một chiều 173 5. Cấu tạo của máy điện một chiều 174 5.
Nguyên lý làm việc của máy điện một chiều 177 5. Từ trường và sức điện động của máy điện một chiều 178 5. Công suất và mônmen điện từ của máy điện một chiều 180 4 5. Tia lử điện trên cổ góp và biện pháp khắc phục 184 5.
Máy phát điện một chiều 184 5. Động cơ điện một chiều 185 5. Dây quấn phần ứng máy điện một chiều 188 5. Bảo dưỡng và sửa chữa máy điện một chiều 196 5 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN TÊN MÔ ĐUN: MÁY ĐIỆN Mã mô đun: MĐ 09 Thời gian mô đun: 90 giờ ; (Lý thuyết: 30 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 56 giờ; Kiểm tra: 4 giờ) Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: + Vị trí của mô đun: Là mô đun cơ sở được bố trí dạy ở học kỳ 2 của năm thứ nhất, bố trí dạy sau môn kỹ thuật điện, vẽ kỹ thuật, vật liệu điện.
+ Tính chất của mô đun: Là mô đun kỹ thuật cơ sở + Vai trò của môn học: Trang bị kiến thức cơ bản về điện trường, cảm ứng điện từ, máy điện; là cơ sở để học và nghiên cứu các môn học chuyên môn khác. + Đối tượng:Trung cấp, nghề Điện tử công nghiệp Mục tiêu của Mô đun: - Kiến thức: A1. Nhận dạng và phân loại được các loại máy điện. Trình bày được cấu tạo và nguyên lý hoạt động của các loại máy điện thông dụng.Tính chọn được các loại máy điện theo yêu cầu.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm C1. Rèn luyện cho học sinh thái độ nghiêm túc, tỉ mỉ, chính xác trong học tập và trong thực hiện công việc. Chương trình khung nghề Điện tử công nghiệp Thời gian đào tạo (giờ) Trong đó Thực Mã hành/ Số MH, thực Tên mô đun, môn học Tín Tổng MĐ, Lý tập/thí Kiểm chỉ số HP thuyết nghiệm/ tra bài tập/thảo luận I Các môn học chung/Đại cương MH 01 Chính trị 2 30 22 6 2 MH 02 Pháp luật 1 15 10 4 1 6 MH 03 Giáo dục thể chất 1 30 3 24 3 Giáo dục quốc phòng - 2 MH 04 45 28 13 4 An ninh MH 05 Tin học 2 30 13 15 2 MH 06 Ngoại ngữ (Anh văn) 3 60 30 25 5 II Các môn học, mô đun chuyên môn ngành, nghề II.1 Môn học, mô đun cơ sở MH 07 An toàn lao động 2 30 15 13 2 MH 08 Điện kỹ thuật 3 60 36 20 4 MĐ 09 Máy điện 4 90 30 56 4 MĐ 10 Nguội cơ bản 4 120 20 88 12 MH 11 Vẽ điện 2 30 15 13 2 MĐ 12 Linh kiện điện tử 2 60 20 36 4 MH 13 Đo lường điện tử 2 45 29 13 3 MĐ 14 Điện cơ bản 8 180 60 115 5 Môn học, mô đun chuyên II.2 môn ngành, nghề MĐ 15 Trang bị điện 2 60 20 37 3 Chế tạo mạch in và hàn 1 MĐ 16 30 6 22 2 linh kiện MĐ 17 Mạch điện tử cơ bản 4 90 25 60 5 MĐ 18 Điện tử tương tự 3 60 20 36 4 MĐ 19 Kỹ thuật xung - số 6 150 50 93 7 MĐ 20 Anh văn chuyên ngành 3 90 10 70 10 MĐ 21 Kỹ thuật cảm biến 8 180 60 116 4 MĐ 22 Điện tử nâng cao 8 180 50 121 9 Thiết kế mạch bằng máy 3 MĐ 23 30 40 5 tính 75 MĐ 24 Vi điều khiển 6 150 45 100 5 MH 25 Ghép nối máy tính 3 45 28 15 2 MĐ 26 PLC cơ bản 8 180 60 114 6 Đọc bản vẽ theo tiêu 3 MĐ 27 60 20 37 3 chuẩn quốc tế Lắp đặt và điều khiển 3 MĐ 28 70 16 47 7 thiết bị điện công nghiệp MH 29 ISO 2 30 22 5 3 MĐ 30 Thực tập tốt nghiệp 7 300 15 275 10 7 Tổng cộng 108 2575 808 1629 138 2. Chương trình chi tiết của mô đun: Thời gian Số Tên các bài trong mô Tổng Lý TT đun Thực hành Kiểm tra+ số thuyết 1 Khái niệm chung về máy 4 2 2 điện 2 Máy biến áp 30 5 24 1 3 Máy điện không đồng bộ 20 5 14 1 4 Máy điện đồng bộ 16 8 7 1 5 Máy điện một chiều 20 10 9 1 Cộng 90 30 56 4 3.
Điều kiện thực hiện môn học: 3. Phòng học Lý thuyết/Thực hành: Đáp ứng phòng học chuẩn 3. Trang thiết bị dạy học: Projetor, máy vi tính, bảng, phấn, tranh vẽ. Học liệu, dụng cụ, mô hình, phương tiện: Giáo trình, mô hình thực hành, bộ dụng cụ nghề điện, các thiết bị máy điện,… 3.
Các điều kiện khác: Người học tìm hiểu thực tế về các loại máy điện trong nhà máy, xí nghiệp công nghiệp. Nội dung và phương pháp đánh giá: 4.