Giáo trình luật tố tụng hành chính việt nam trường đại học luật hà nội chủ biên hoàng văn sao nguyễn phúc thành trần thị hiền phần 2

Giáo trình luật học về luật tố tụng hành chính việt nam trường đại học luật hà nội chủ biên hoàng văn sao nguyễn phúc, biên soạn theo chương trình đào tạo chuẩn, hệ thống hóa kiến

• Trường học: Đại Học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Tố Tụng Hành Chính
• Đề tài: Giáo Trình Luật Tố Tụng Hành Chính Việt Nam Phần 2
• Loại tài liệu: giáo trình

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Luật Tố Tụng Hành Chính Việt Nam Phần 2

Giáo Trình Luật Tố Tụng Hành Chính Việt Nam Phần 2 của Đại Học Luật Hà Nội cung cấp cái nhìn sâu sắc về hệ thống pháp luật hành chính. Tài liệu này không chỉ giúp sinh viên nắm vững lý thuyết mà còn trang bị kỹ năng thực tiễn cần thiết trong lĩnh vực tố tụng hành chính. Nội dung giáo trình được biên soạn công phu, phản ánh đầy đủ các quy định pháp luật hiện hành và thực tiễn áp dụng.

1.1. Nội dung chính của Giáo Trình Luật Tố Tụng Hành Chính

Giáo trình bao gồm các chương trình học về quy trình tố tụng hành chính, quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan. Đặc biệt, tài liệu nhấn mạnh vai trò của người khởi kiện trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

1.2. Mục tiêu của Giáo Trình Luật Tố Tụng Hành Chính

Mục tiêu chính của giáo trình là giúp sinh viên hiểu rõ các quy định pháp luật và áp dụng chúng vào thực tiễn. Điều này không chỉ nâng cao kiến thức mà còn phát triển kỹ năng phân tích và giải quyết vấn đề trong lĩnh vực hành chính.

II. Vấn đề và Thách thức trong Luật Tố Tụng Hành Chính

Luật Tố Tụng Hành Chính Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc thực thi và áp dụng. Các vấn đề như sự thiếu đồng bộ trong quy định pháp luật, sự phức tạp trong quy trình khởi kiện và thời hiệu khởi kiện là những điểm cần được cải thiện. Những thách thức này ảnh hưởng đến quyền lợi của cá nhân và tổ chức trong việc bảo vệ quyền lợi hợp pháp.

2.1. Những khó khăn trong quy trình khởi kiện

Quy trình khởi kiện vụ án hành chính thường gặp khó khăn do thiếu thông tin và hướng dẫn rõ ràng. Điều này dẫn đến việc nhiều cá nhân không thể thực hiện quyền khởi kiện của mình một cách hiệu quả.

2.2. Thời hiệu khởi kiện và các vấn đề liên quan

Thời hiệu khởi kiện là một trong những vấn đề quan trọng. Việc xác định thời hiệu khởi kiện không chỉ ảnh hưởng đến quyền lợi của người khởi kiện mà còn đến khả năng giải quyết vụ án của tòa án.

III. Phương pháp Giải quyết Vấn đề trong Luật Tố Tụng Hành Chính

Để giải quyết các vấn đề trong Luật Tố Tụng Hành Chính, cần áp dụng các phương pháp hiệu quả. Việc cải cách quy trình tố tụng, nâng cao năng lực cho cán bộ tư pháp và tăng cường sự phối hợp giữa các cơ quan chức năng là những giải pháp cần thiết.

3.1. Cải cách quy trình tố tụng hành chính

Cải cách quy trình tố tụng hành chính nhằm đơn giản hóa thủ tục và giảm thiểu thời gian giải quyết vụ án. Điều này sẽ giúp người dân dễ dàng tiếp cận công lý hơn.

3.2. Nâng cao năng lực cho cán bộ tư pháp

Đào tạo và nâng cao năng lực cho cán bộ tư pháp là rất quan trọng. Điều này không chỉ giúp họ hiểu rõ hơn về pháp luật mà còn nâng cao khả năng giải quyết các vụ án hành chính.

IV. Ứng dụng Thực tiễn của Luật Tố Tụng Hành Chính

Luật Tố Tụng Hành Chính đã được áp dụng trong nhiều trường hợp thực tiễn, giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của cá nhân và tổ chức. Các vụ án điển hình cho thấy sự cần thiết của việc áp dụng đúng đắn các quy định pháp luật trong thực tiễn.

4.1. Các vụ án điển hình trong thực tiễn

Nhiều vụ án hành chính đã được giải quyết thành công, tạo ra tiền lệ pháp lý quan trọng. Những vụ án này không chỉ bảo vệ quyền lợi của cá nhân mà còn góp phần nâng cao niềm tin của người dân vào hệ thống pháp luật.

4.2. Kết quả nghiên cứu về Luật Tố Tụng Hành Chính

Nghiên cứu cho thấy rằng việc áp dụng Luật Tố Tụng Hành Chính đã mang lại nhiều kết quả tích cực. Tuy nhiên, vẫn cần tiếp tục cải cách để đáp ứng tốt hơn nhu cầu thực tiễn.

V. Kết luận và Tương lai của Luật Tố Tụng Hành Chính

Luật Tố Tụng Hành Chính Việt Nam cần được cải cách và hoàn thiện để đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Tương lai của luật này phụ thuộc vào sự nỗ lực của các cơ quan chức năng trong việc nâng cao hiệu quả thực thi và bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người dân.

5.1. Định hướng phát triển Luật Tố Tụng Hành Chính

Định hướng phát triển Luật Tố Tụng Hành Chính trong tương lai cần tập trung vào việc cải cách quy trình và nâng cao năng lực cho cán bộ tư pháp.

5.2. Vai trò của giáo dục pháp luật trong tương lai

Giáo dục pháp luật đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao nhận thức của người dân về quyền lợi và nghĩa vụ của họ trong lĩnh vực hành chính.

Nội dung chính

Giáo trình Luật Tố tụng Hành chính: Khởi kiện, Thụ lý và Chuẩn bị Xét xử Sơ thẩm

---

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Luật Tố tụng Hành chính là tài liệu giảng dạy chuyên ngành bắt buộc thuộc khối kiến thức ngành Luật học ở bậc đại học và sau đại học. Môn học giữ vị trí trung tâm trong việc hoàn thiện hiểu biết của người học về cơ chế tài phán hành chính, bảo đảm quyền tư pháp đối với các quyết định và hành vi quản lý nhà nước.

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng tới việc trang bị hệ thống lý luận khoa học pháp lý về tố quyền hành chính; xác lập điều kiện và kỹ thuật lập đơn khởi kiện; nắm vững căn cứ, thủ tục thụ lý vụ án; thẩm quyền và trình tự áp dụng các biện pháp khẩn cấp tạm thời; cùng các quy trình nghiệp vụ của Thẩm phán trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm.

Cấu trúc giáo trình được xây dựng theo logic tiến trình tố tụng thực định: đi từ quyền khởi kiện của cá nhân, tổ chức; hoạt động tiếp nhận, thụ lý của Tòa án nhân dân; các biện pháp bảo toàn tình trạng khẩn cấp; đến giai đoạn chuẩn bị mở phiên tòa sơ thẩm. Cách tiếp cận của giáo trình kết hợp giữa phân tích câu chữ quy phạm pháp luật (tập trung vào Luật Tố tụng Hành chính, Bộ luật Dân sự, Pháp lệnh Án phí, Lệ phí Tòa án năm 2009, Luật Xử lý vi phạm hành chính năm 2012) với phân tích nghiệp vụ xét xử.

Điểm đặc sắc của giáo trình thể hiện ở việc mổ xẻ sâu sắc mối quan hệ giữa phương thức khiếu nại hành chính và phương thức khởi kiện tư pháp, đồng thời phân loại chi tiết các trường hợp giải quyết xung đột thẩm quyền giữa các cơ quan tài phán.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Căn cứ theo tài liệu, nội dung trọng tâm được triển khai qua các khối chủ đề và chương cụ thể:

• Khởi kiện vụ án hành chính: Phân tích 4 điều kiện khởi kiện theo luật định gồm: người khởi kiện có quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm (Điều 5, khoản 6 Điều 3); việc khởi kiện được thực hiện trong trường hợp và thời hiệu luật định (Điều 103, 104); không đồng thời khiếu nại đến người có thẩm quyền (điểm g khoản 1 Điều 105); vụ việc thuộc thẩm quyền xét xử của Tòa án (Điều 28). Chương phân tích hình thức đơn kiện và trách nhiệm của cá nhân, người đại diện theo pháp luật (Điều 105, 106).
• Thụ lý vụ án hành chính: Định nghĩa khái niệm thụ lý là "tiếp nhận giải quyết vụ kiện" (dẫn chiếu Từ điển tiếng Việt, Viện Ngôn ngữ học); phân tích 9 căn cứ Tòa án trả lại đơn khởi kiện theo Điều 109; nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí sơ thẩm (Pháp lệnh Án phí, Lệ phí Tòa án năm 2009); thủ tục khiếu nại và kiến nghị về việc trả lại đơn (Điều 109, 110); quy trình 3 bước thụ lý vụ án (Điều 107, 108, 111).
• Biện pháp khẩn cấp tạm thời: Bản chất là biện pháp cưỡng chế nhà nước cấp thiết (Điều 60, 62); phân tích 3 biện pháp cụ thể gồm tạm đình chỉ thi hành quyết định hành chính/kỷ luật buộc thôi việc/xử lý cạnh tranh (Điều 63), tạm dừng thực hiện hành vi hành chính (Điều 64), cấm hoặc buộc thực hiện hành vi nhất định (Điều 65); thủ tục giải quyết đơn yêu cầu trong thời hạn 48 giờ và hiệu lực thi hành ngay (Điều 67, 68, 69, 70, 71).
• Chương VIII - Giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm: Khái niệm theo nghĩa rộng và nghĩa hẹp; thời hạn luật định 04 tháng (hoặc 02 tháng đối với quyết định xử lý vụ việc cạnh tranh, gia hạn không quá 02 tháng hoặc 01 tháng); thẩm quyền ban hành 3 quyết định: đưa vụ án ra xét xử, tạm đình chỉ, đình chỉ; các bước nghiệp vụ phân công Thẩm phán (Điều 114), gửi thông báo thụ lý (Điều 115) và điều tra, xác minh, thu thập chứng cứ.

flowchart TD
    A["1. Nộp đơn khởi kiện<br/>(Đáp ứng 4 điều kiện luật định)"] --> B["2. Xem xét thụ lý<br/>(Rà soát 9 căn cứ trả lại đơn)"]
    B --> C["3. Ban hành quyết định thụ lý<br/>(Vào sổ thụ lý & nộp tạm ứng án phí)"]
    C --> D["4. Chuẩn bị xét xử sơ thẩm<br/>(Thời hạn 04 tháng)"]
    D --> E1["Đưa vụ án ra xét xử"]
    D --> E2["Tạm đình chỉ giải quyết"]
    D --> E3["Đình chỉ giải quyết"]
    
    B -.->|"Trường hợp khẩn cấp (48h)"| F["Áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời<br/>(Điều 63, 64, 65)"]

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết về tố quyền và quyền tự định đoạt: Cơ sở lý luận về quyền bảo vệ lợi ích hợp pháp của đương sự trước sự xâm phạm từ các quyết định, hành vi hành chính cá biệt.
• Nguyên tắc phân định thẩm quyền tài phán: Mối quan hệ giữa thẩm quyền giải quyết khiếu nại hành chính và thẩm quyền xét xử tư pháp (Điều 31, Điều 109 Luật Tố tụng Hành chính).
• Nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa: Tính bắt buộc thi hành của các bản án, quyết định Tòa án đã có hiệu lực pháp luật (Điều 12 Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2002).
• Lý thuyết về chứng minh trong tố tụng hành chính: Nghĩa vụ cung cấp chứng cứ của các đương sự kết hợp với trách nhiệm chủ động xác minh, thu thập chứng cứ của Tòa án.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật pháp lý (Technical skills): Soạn thảo đơn khởi kiện đầy đủ 7 nội dung bắt buộc theo khoản 1 Điều 105; soạn thảo đơn yêu cầu áp dụng, thay đổi, hủy bỏ biện pháp khẩn cấp tạm thời; tính toán thời hiệu khởi kiện (01 năm đối với quyết định/hành vi hành chính; 30 ngày đối với quyết định cạnh tranh; trước ngày bầu cử 05 ngày đối với danh sách cử tri).
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Rà soát và đánh giá 9 căn cứ trả lại đơn khởi kiện; nhận diện tư cách người tham gia tố tụng (người khởi kiện, người bị kiện, người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan); phân tích tính hợp pháp và tính có căn cứ của quyết định hành chính bị kiện.
• Kỹ năng nghiệp vụ thực tế (Practical competencies): Thực hiện quy trình thông báo tố tụng trong thời hạn 05 ngày; lập biên bản xác minh tại chỗ; thu thập tài liệu địa chính, hồ sơ thanh tra; lấy bản tự khai của người làm chứng theo Điều 24 Pháp lệnh thủ tục giải quyết các vụ án hành chính; ra quyết định trưng cầu giám định chuyên môn.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

Giáo trình áp dụng phương pháp tiếp cận luật học thực định kết hợp phân tích án lý. Nội dung mỗi chế định tố tụng đều được cấu trúc rõ ràng: khái niệm, đặc điểm pháp lý, căn cứ luật định, và quy trình thực hiện các bước nghiệp vụ.

+--------------------------------------------------------------------------------+
|                        QUY TRÌNH THỤ LÝ VỤ ÁN HÀNH CHÍNH                       |
+--------------------------------------------------------------------------------+
|  Bước 1: Nhận đơn khởi kiện                                                    |
|  - Tiếp nhận trực tiếp hoặc qua bưu điện                                       |
|  - Vào sổ nhận đơn, cấp giấy xác nhận đã nhận đơn                              |
|                                                                                |
|  Bước 2: Phân công và xem xét (05 ngày làm việc)                               |
|  - Chánh án phân công Thẩm phán xem xét vụ việc                                |
|  - Nếu đơn thiếu nội dung: Thông báo sửa đổi, bổ sung (hạn 10 ngày làm việc)   |
|  - Nếu thuộc thẩm quyền khác: Chuyển đơn khởi kiện (điểm b khoản 3 Điều 107)   |
|  - Nếu vi phạm điều kiện: Trả lại đơn khởi kiện (Điều 109)                     |
|  - Nếu đủ điều kiện: Thông báo nộp tiền tạm ứng án phí (hạn 10 ngày làm việc)  |
|                                                                                |
|  Bước 3: Ra quyết định thụ lý                                                  |
|  - Thẩm phán vào sổ thụ lý vụ án khi đương sự xuất trình biên lai nộp tiền     |
|  - Thông báo thụ lý cho Viện kiểm sát và các đương sự (05 ngày làm việc)       |
+--------------------------------------------------------------------------------+

Về mặt bài tập và nghiên cứu tình huống, giáo trình cung cấp hệ thống câu hỏi định hướng ôn tập và thảo luận ở cuối mỗi chương (tiêu biểu như hệ thống 9 câu hỏi tại trang 262). Các câu hỏi này yêu cầu người học phân biệt ranh giới pháp lý giữa "điều kiện khởi kiện" và "căn cứ thụ lý", phân tích điều kiện áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời và thủ tục chuẩn bị xét xử.

Về phương pháp thực hành và đánh giá, người học được rèn luyện thông qua các bài tập tình huống mô phỏng thực tế: rà soát tính hợp lệ của hồ sơ khởi kiện, viết văn bản từ chối thụ lý hoặc xử lý đơn yêu cầu áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong thời hạn 48 giờ.

Về hướng dẫn tự học, giáo trình đặt ra yêu cầu người học phải chủ động tra cứu, đối chiếu chéo các điều luật trong Luật Tố tụng Hành chính với các văn bản pháp luật liên quan như Bộ luật Dân sự (về thời hạn, năng lực hành vi), Pháp lệnh Án phí, Lệ phí Tòa án và các nghị quyết hướng dẫn thi hành của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

Nội dung giáo trình phản ánh sự tích hợp của các văn bản pháp lý quy định về tố tụng hành chính và tư pháp:

• Tích hợp văn bản pháp luật chuyên ngành: Giáo trình viện dẫn chính xác các điều khoản của Luật Tố tụng Hành chính, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2002, Pháp lệnh Án phí, Lệ phí Tòa án số 10/2009/PL-UBTVQH12.
• Cập nhật quy định chuyển tiếp: Tại trang 248, giáo trình chú thích rõ việc thay thế hai biện pháp xử lý hành chính "đưa vào cơ sở giáo dục" và "đưa vào cơ sở chữa bệnh" bằng biện pháp "đưa vào cơ sở giáo dục bắt buộc" và "đưa vào cơ sở cai nghiện bắt buộc" theo quy định của Luật Xử lý vi phạm hành chính số 15/2012/QH13.
• Phân tích phản biện khoa học pháp lý: Tác giả giáo trình chỉ rõ những điểm hạn chế, trùng lặp về mặt kỹ thuật lập pháp tại khoản 1 Điều 109 Luật Tố tụng Hành chính (khi liệt kê chồng chéo các căn cứ trả lại đơn khởi kiện tại các điểm a, c, d, e, g), từ đó đưa ra cách hiểu và giải thích quy phạm thống nhất cho Tòa án khi áp dụng.
• Gắn kết thực tiễn tư pháp: Làm rõ các tình huống nghiệp vụ phức tạp của Tòa án như: giải quyết khiếu nại danh sách cử tri (thời hạn thụ lý ngay, kết thúc trước ngày bầu cử 05 ngày), xử lý tranh chấp thẩm quyền giữa các cấp Tòa án, quy trình thu thập chứng cứ từ cơ quan địa chính và thanh tra trong các vụ án hành chính về đất đai.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

Nhóm đối tượng	Mục đích sử dụng	Yêu cầu kiến thức tiên quyết
Sinh viên đại học (Năm 3, Năm 4 ngành Luật)	Học tập môn học bắt buộc Luật Tố tụng Hành chính; chuẩn bị cho các kỳ thi học phần và khóa luận tốt nghiệp.	Đã hoàn thành Lý luận chung về Nhà nước và Pháp luật, Luật Hành chính, Luật Tố tụng Dân sự.
Học viên cao học (Chuyên ngành Luật Hành chính - Tư pháp)	Nghiên cứu chuyên sâu về tài phán hành chính, hoàn thiện cơ chế bảo vệ quyền công dân trong tố tụng tư pháp.	Kiến thức nền tảng về tư pháp hành chính và kỹ năng nghiên cứu văn bản pháp luật.
Giảng viên đại học	Xây dựng đề cương chi tiết bài giảng, biên soạn ngân hàng đề thi và hướng dẫn sinh viên diễn án sơ thẩm.	Nắm vững lý luận luật học và thực tiễn xét xử hành chính.
Cán bộ thực tiễn (Thẩm phán, Thư ký, Kiểm sát viên, Luật sư)	Tra cứu nghiệp vụ về thụ lý đơn kiện, thời hiệu, thủ tục áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời và thu thập chứng cứ.	Hiểu biết chuyên môn về quy trình giải quyết vụ án tại Tòa án nhân dân các cấp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được biên soạn phục vụ sinh viên cử nhân Luật, học viên cao học chuyên ngành Luật Hành chính - Tư pháp, giảng viên pháp luật, đồng thời là tài liệu tham khảo cho Thẩm phán, Thư ký Tòa án, Kiểm sát viên, Luật sư và cán bộ pháp chế cơ quan hành chính.

2. Cần kiến thức nền nào để học?

Người học cần nắm vững kiến thức cơ bản của môn Luật Hành chính (khái niệm và tính chất của quyết định hành chính, hành vi hành chính), nguyên tắc phân định thẩm quyền quản lý nhà nước, và các quy định của Bộ luật Dân sự về xác định thời hạn, thời hiệu và năng lực hành vi tố tụng.

3. Điểm khác biệt với giáo trình khác là gì?

Tài liệu đi sâu vào phân tích bản chất nghiệp vụ tư pháp thực định: mổ xẻ cấu trúc 9 căn cứ trả lại đơn khởi kiện (Điều 109), phân tích thủ tục áp dụng biện pháp khẩn cấp tạm thời trong thời hạn 48 giờ, và xác định 4 bước nghiệp vụ của Thẩm phán trong giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm.

4. Làm sao để tự học hiệu quả?

Người học nên kết hợp đọc nội dung lý luận trong giáo trình với việc đối chiếu trực tiếp các điều luật tương ứng trong Luật Tố tụng Hành chính, tự trả lời hệ thống 9 câu hỏi ôn tập tại trang 262 và phân tích các trường hợp tranh chấp hành chính mẫu về đất đai, kỷ luật công chức hoặc cạnh tranh.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo?

Giáo trình cung cấp hệ thống chú dẫn tham khảo cụ thể tới:

• Từ điển tiếng Việt (Trung tâm Từ điển học - Viện Ngôn ngữ học).
• Luật Tố tụng Hành chính.
• Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2002.
• Pháp lệnh Án phí, Lệ phí Tòa án số 10/2009/PL-UBTVQH12.
• Pháp lệnh Thủ tục giải quyết các vụ án hành chính.
• Luật Xử lý vi phạm hành chính số 15/2012/QH13.

---

Kết luận

Giáo trình Luật Tố tụng Hành chính cung cấp hệ thống lý luận khoa học và chuẩn mực quy phạm thực định về tố quyền, thụ lý đơn kiện, biện pháp khẩn cấp tạm thời và hoạt động chuẩn bị xét xử sơ thẩm vụ án hành chính tại Việt Nam.

Lộ trình học tập khuyến nghị bắt đầu từ việc nắm vững 4 điều kiện khởi kiện và kỹ thuật lập đơn kiện, tiếp tục nghiên cứu 9 căn cứ thụ lý hoặc trả lại đơn, phân tích thẩm quyền áp dụng 3 nhóm biện pháp khẩn cấp tạm thời, và hoàn thiện kỹ năng qua 4 bước chuẩn bị xét xử sơ thẩm của Thẩm phán.

Để mở rộng kiến thức, người học nên nghiên cứu bổ sung các nghị quyết hướng dẫn của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao, hệ thống án lệ hành chính đã được công bố, và các văn bản quy phạm pháp luật chuyên ngành về quản lý đất đai và công vụ.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho toàn bộ quá trình giải quyết vụ án hành chính tai toà án. - Thứ hai, thụ lí vụ án hành chính là hành vi tố tụng hành chính do toà án có thẩm quyền thực hiện. Tuy thuộc vào phạm vi các vu án hành chính thuộc thâm quyền xét xử của hệ thống toà án nói chung và việc phân cấp thâm quyền này cho từng toà án cụ thê theo quy định của pháp luật mà mỗi toà án không có thâm quyên giải quyết tất cả các vụ án hành chính. Do đó, khi tiếp nhận đơn khởi kiện vụ án hành chính toà án cần phải xác định sự phù hợp của vụ việc 238 được khởi kiện với thâm quyền của mình để quyết định việc thụ lí hay từ chối thụ lí vụ án hành chính.

Việc thụ lí những vụ án hành chính sai thâm quyền đều là hành vi trái pháp luật và việc giải quyết các vụ án này cần phải được đình chỉ ngay. - Ther ba, các căn cứ và hình thức thụ lí vụ án hành chính được pháp luật tố tụng hành chính quy định. Quyên thụ lí vụ án hành chính thuộc về toà án nhưng đó không phải là đặc quyền tuỳ tiện của toà án. Toà án có quyền từ chối thụ lí vụ án néu không đủ các căn cứ thụ lí.

Pháp luật tố tụng hành chính quy định các căn cứ thụ lí vụ án hành chính phù hợp với các điều kiện, yêu cầu về nội dung và hình thức thê hiện của việc khởi kiện vụ án hành chính. T uy vậy, điều đó không có nghĩa là toà án luôn phải thụ lí vụ án hành chính nếu việc khởi kiện vụ án hành chính được thực hiện theo đúng các điều kiện, nội dung và hình thức thé hiện do pháp luật quy định. Việc thụ lí vụ án hành chính còn phải được thực hiện trên cơ sở một số căn cứ khác mang tính nghiệp vụ của toà án như: xác định thẩm quyền thụ lí trong trường hợp có tranh chấp về thâm quyền giải quyết vụ việc; kiểm tra việc thực hiện nghĩa vụ nộp tiền tạm ứng án phí sơ thâm của cá nhân, tô chức khởi kiện vụ án hành chính v. Bên cạnh các căn cứ thụ lí vụ án hành chính, việc pháp luật tố tụng hành chính quy định về hình thức thụ lí vụ án hành chính là cần thiết để bảo đảm tính thống nhất của công tác thụ lí vụ án hành chính và đề cao trách nhiệm của toà án trong việc tiếp nhận, xem xét yêu cầu khởi kiện vụ án hành chính và thụ 239 lí, giải quyết nhanh chóng, đúng pháp luật vụ án hành chính.

Từ những nhận định nêu trên, chúng ta có thé hiểu thụ lí vụ án hành chính là hành vi tố tụng do toà án có thâm quyền thực hiện theo những căn cứ, hình thức được pháp luật tố tụng hành chính quy định nhăm chính thức chấp nhận giải quyết vụ án hành chính theo yêu cầu khởi kiện vụ án hành chính của cá nhân, tổ chức. Căn cứ thụ lí vụ án hành chính Luật tố tụng hành chính không trực tiếp quy định các căn cứ thụ lí vụ án hành chính mà gián tiếp quy định các căn cứ này thông qua quy định về các trường hợp chuyên đơn khởi kiện và trả lại đơn khởi kiện.) Theo các quy định này thì toà án tiễn hành thu lí vụ án hành chính khi vụ việc được khởi kiện không thuộc một trong các trường hợp toà án phải chuyên đơn khởi kiện cho toà án có thấm quyền hoặc phải trả lại đơn khởi kiện cho người khởi kiện. Theo quy định tại điểm b khoản 3 Điều 107 Luật tố tụng hành chính thì toa án phải “chuyển đơn khởi kiện cho toà án có thẩm quyên và báo cho người khởi kiện, nếu vụ án thuộc thẩm quyên giải quyết của toà án khác”. Tuy Luật này quy định người khởi kiện có trách nhiệm gửi đơn khởi kiện đến toà án có thâm quyền"? song có thé do kiến thức pháp luật của cá nhân trực tiếp thực hiện việc khởi kiện vụ án hành chính có hạn chế hoặc việc xác định toà án có thâm quyên thụ lí don (1).Xem: Khoản 3 Điều 107 Luật tố tụng hành chính.Xem: Khoản 1 Điêu 106 Luật tô tụng hành chính.

240 khởi kiện còn phụ thuộc vào những yêu tố khách quan (kết quả giải quyết tranh chấp về thâm quyền giải quyết vụ việc; toà án cấp tỉnh lấy những vụ việc thuộc thâm quyền của toà án cấp huyện lên dé giải quyết v.) mà trong nhiều trường hợp toa án đã tiếp nhận đơn khởi kiện không có thâm quyên giải quyết vụ việc được khởi kiện. Do đó, dé có thể tiến hành thụ lí nhanh chóng, đúng pháp luật đơn khởi kiện vụ án hành chính của ca nhân, tô chức trong trường hợp vụ việc được khởi kiện thuộc thâm quyền của toà án khác thì toà án đã tiếp nhận đơn khởi kiện không được trả lại đơn khởi kiện hay tiến hành thụ lí vụ án hành chính mà phải chuyền đơn khởi kiện đến toà án có thâm quyên. Theo quy định tại khoản 1 Điều 109 Luật tố tụng hành chính thì toà án trả lại đơn khởi kiện trong những trường hợp sau đây: - Thứ nhát, người khởi kiện không có quyền khởi kiện. Xét về phương diện lí luận thì khoản 1 Điều 109 Luật tố tụng hành chính liệt kê quá nhiều trường hợp toà án trả lại đơn khởi kiện nên các trường hợp này đã có sự chồng chéo với nhau, gây khó khăn cho toà án khi lựa chon căn cứ pháp lí dé trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính.

Do đó, để tránh sự nhằm lẫn, thiếu nhất quán trong việc viện dẫn căn cứ pháp lí cho việc trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính do người khởi kiện không có quyền khởi kiện thì trường hợp được quy định tại điểm a khoản 1 Điều 109 của Luật này cần được xác định là trường hợp người khởi kiện hoặc người mà họ đại điện không có quyền, 241 lợi ích hợp pháp bị xâm phạm bởi quyết định, hành vi bị khởi kiện. Nói cách khác, việc khởi kiện vụ án hành chính được thực hiện trong trường hợp này đã vi phạm điều kiện khởi kiện thứ nhất được nêu ra ở tiểu mục 2 thuộc mục II của Chương này. - Thứ hai, người khởi kiện không có đủ năng lực hành vi tố tụng hành chính. Theo quy định tại khoản 2 Điều 105 Luật tố tụng hành chính thi chủ thé trực tiếp thực hiện việc khởi kiện vụ án hành chính (người kí vào phần cuối của đơn khởi kiện) bao giờ cũng là cá nhân có đủ năng lực hành vi tố tụng hành chính.” Do đó, trong trường hợp cá nhân là người chưa thành niên hoặc là người mất năng lực hành vi dân sự mà trực tiếp thực hiện việc khởi kiện vụ án hành chính, thì toà án cần xác định việc khởi kiện vụ án hành chính của cá nhân này đã vi phạm về hình thức khởi kiện vụ án hành chính và căn cứ vào điểm b khoản 1 Điều 109 của Luật này dé trả lại đơn khởi kiện.

- Thứ ba, thời hiệu khởi kiện đã hết mà không có lí do chính đáng Đây là trường hợp khởi kiện vụ án hành chính vi phạm điều kiện khởi kiện thứ hai được nêu ra ở tiểu mục 2 thuộc mục II của Chương này. Tuy vậy, toà án cũng có thể thụ lí vụ án hành chính nếu việc chậm trễ khởi kiện vụ án hành chính là có lí do chính đáng” (trừ trường hợp khởi kiện vụ án hành (1).Xem: Khoản 3 Điều 48 Luật tố tụng hành chính.Xem thêm: Khoản 3 Điêu 104 Luật tô tụng hành chính 242 chính về danh sách cử tri). - Thứ tr, chưa có đủ điều kiện khởi kiện vụ án hành chính. Khoản 1 Điều 109 Luật tố tụng hành chính đã liệt kê trùng lặp nhiều trường hợp toà án trả lại đơn khởi kiện do việc khởi kiện vụ án hành chính chưa đủ điều kiện (tại các điểm a, c, d, e, ø của khoản này).

Do đó, để tránh sự nhằm lẫn, thiếu nhất quán trong việc viện dẫn căn cứ pháp lí cho việc trả lại đơn khởi kiện vụ án hành chính do chưa có đủ điều kiện khởi kiện vụ án hành chính thì trường hợp được quy định tại điểm d khoản 1 Điều này cần được xác định là trường hợp việc khởi kiện vụ án hành chính không được thực hiện trong những trường hợp được quy định tại Điều 103 của Luật này, ví dụ như: Cá nhân, tổ chức khởi kiện vụ án hành chính đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính, quyết định kỉ luật trong trường hợp đã khiếu nại với người có thâm quyền giải quyết khiếu nại nhưng chưa hết thời hạn giải quyết khiếu nại theo quy định của pháp luật về khiếu nại và chưa có kết quả giải quyết khiếu nai của người có thâm quyên giải quyết khiếu nại; hoặc cá nhân khởi kiện vụ án hành chính về danh sách cử tri trong trường hợp chưa khiếu nại với cơ quan có thâm quyền giải quyết khiếu nại v. - Thứ năm, sự việc đã được giải quyết băng bản án hoặc quyết định của toà án đã có hiệu lực pháp luật. Phù hợp với nguyên tắc pháp chế xã hội chủ nghĩa, các “bản án, quyết định của toà án đã có hiệu lực pháp luật phải được các cơ quan nhà nước, tô chức chính trị-xã hội, tổ chức 243 xã hội, tổ chức xã hội-nghê nghiệp, tô chức kinh tế, don vị vũ trang nhân dân và mọi người tôn trọng. Cá nhân, cơ quan, tổ chức có nghĩa vụ chấp hành bản án, quyết định của toà án phải nghiêm chỉnh chấp hanh”.

Do vậy, đối với những sự việc đã được giải quyết bằng bản án hoặc quyết định đã có hiệu lực pháp luật của toà án thì các cá nhân, tô chức có liên quan không được quyền khởi kiện yêu cầu toà án thụ lí giải quyết lại vụ việc đó (trừ trường hợp toà án đã ra quyết định đình chỉ giải quyết vụ án hành chính được quy định tại khoản 1 Điều 121, điểm a và c khoản 2 Điều 131 và khoản 2 Điều 203 Luật tố tụng hành chính). Trong trường hợp không đồng ý với bản án, quyết định của toà án đã có hiệu lực pháp luật thì cá nhân, tổ chức có liên quan có quyền khiếu nại với người có thẩm quyên giải quyết khiếu nại theo quy định của pháp luật hoặc đề nghị người có thâm quyền kháng nghị bản án, quyết định này theo thủ tục giám đốc thâm hay tái thâm. Như vậy, không phải là trong mọi trường hợp toà án đều trả lại đơn khởi kiện nếu sự việc được khởi kiện đã được giải quyết băng bản án, quyết định có hiệu lực pháp luật của toà án.