Giáo Trình Luật Tố Tụng Dân Sự Việt Nam Phần 2 - Đại Học Luật Hà Nội

Giáo trình Luật Tố tụng Dân sự Việt Nam phần 2, chủ biên Nguyễn Công Bình, Nguyễn Triều Dương, cung cấp kiến thức chuyên sâu về tố tụng dân sự, phục vụ học tập và nghiên cứu.

• Trường học: Đại học Luật Hà Nội
• Chuyên ngành: Luật Tố Tụng Dân Sự
• Đề tài: Giáo Trình Luật Tố Tụng Dân Sự Việt Nam Phần 2
• Loại tài liệu: giáo trình
• Địa điểm: Hà Nội

Tóm tắt

I. Tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự

Giáo trình Luật Tố Tụng Dân Sự phần 2 của Đại học Luật Hà Nội tập trung vào các quy định về tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự. Theo Luật Tố Tụng Dân Sự Việt Nam, việc tạm đình chỉ xảy ra khi có các căn cứ như đương sự là cá nhân đã chết, cơ quan hoặc tổ chức đã giải thể mà chưa có người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng. Pháp luật Việt Nam quy định rõ các trường hợp này tại Điều 214 BLTTDS năm 2015. Việc tạm đình chỉ không phải là chấm dứt tố tụng mà chỉ tạm thời gián đoạn quá trình giải quyết vụ án. Khi nguyên nhân tạm đình chỉ không còn, toà án sẽ tiếp tục giải quyết vụ án.

1.1. Căn cứ tạm đình chỉ

Các căn cứ tạm đình chỉ bao gồm: đương sự là cá nhân đã chết, cơ quan hoặc tổ chức đã giải thể, hợp nhất, chia tách mà chưa có người kế thừa quyền và nghĩa vụ tố tụng. Luật Tố Tụng Dân Sự Việt Nam cũng quy định việc tạm đình chỉ khi đương sự mất năng lực hành vi dân sự mà chưa có người đại diện. Điều này đảm bảo tính công bằng và hợp pháp trong quá trình tố tụng.

1.2. Quy trình tạm đình chỉ

Khi phát hiện các căn cứ tạm đình chỉ, thẩm phán có thẩm quyền ra quyết định tạm đình chỉ giải quyết vụ án. Quyết định này phải được lập thành văn bản và gửi cho các bên liên quan trong vòng 3 ngày làm việc. Hệ thống pháp luật Việt Nam nhấn mạnh rằng tạm đình chỉ chỉ là tạm thời và toà án vẫn phải theo dõi, đôn đốc để sớm khắc phục nguyên nhân tạm đình chỉ.

II. Đình chỉ giải quyết vụ án dân sự

Giáo trình Luật Tố Tụng Dân Sự phần 2 cũng đề cập đến việc đình chỉ giải quyết vụ án dân sự. Khác với tạm đình chỉ, đình chỉ là việc toà án quyết định ngừng hoàn toàn việc giải quyết vụ án khi có các căn cứ pháp luật quy định. Luật Tố Tụng Dân Sự Việt Nam liệt kê các căn cứ đình chỉ tại Điều 217 BLTTDS năm 2015, bao gồm việc nguyên đơn hoặc bị đơn đã chết mà không có người thừa kế, hoặc người khởi kiện rút đơn khởi kiện.

2.1. Căn cứ đình chỉ

Các căn cứ đình chỉ bao gồm: nguyên đơn hoặc bị đơn đã chết mà không có người thừa kế, cơ quan hoặc tổ chức bị giải thể, hoặc người khởi kiện rút đơn khởi kiện. Pháp luật Việt Nam cũng quy định việc đình chỉ khi đương sự không nộp tiền tạm ứng án phí hoặc khi thời hiệu khởi kiện đã hết.

2.2. Hậu quả pháp lý

Sau khi toà án ra quyết định đình chỉ, mọi hoạt động tố tụng liên quan đến vụ án sẽ ngừng lại. Vụ án sẽ bị xóa khỏi số thụ lý, và đương sự không có quyền khởi kiện lại vụ án đó, trừ các trường hợp đặc biệt được pháp luật quy định. Điều này đảm bảo tính chính xác và công bằng trong quá trình tố tụng.

III. Phiên toà sơ thẩm vụ án dân sự

Giáo trình Luật Tố Tụng Dân Sự phần 2 cung cấp kiến thức về phiên toà sơ thẩm vụ án dân sự. Phiên toà sơ thẩm là giai đoạn đầu tiên trong quá trình xét xử, nơi toà án giải quyết các vấn đề của vụ án một cách toàn diện. Luật Tố Tụng Dân Sự Việt Nam quy định rõ các nguyên tắc và quy trình tiến hành phiên toà sơ thẩm tại Điều 222 BLTTDS năm 2015.

3.1. Nguyên tắc tiến hành

Phiên toà sơ thẩm phải được tiến hành công khai, trực tiếp và bằng lời nói. Hệ thống pháp luật Việt Nam nhấn mạnh rằng toà án phải xét xử kịp thời, công bằng và đảm bảo quyền lợi hợp pháp của các bên đương sự. Việc xét xử phải được tiến hành liên tục, trừ các trường hợp đặc biệt được pháp luật quy định.

3.2. Thành phần hội đồng xét xử

Thành phần hội đồng xét xử sơ thẩm bao gồm một thẩm phán và hai hội thẩm nhân dân. Trong trường hợp đặc biệt, hội đồng có thể gồm hai thẩm phán và ba hội thẩm. Luật Tố Tụng Dân Sự Việt Nam quy định rõ việc thay thế thành viên hội đồng xét xử khi cần thiết, đảm bảo tính liên tục và công bằng trong quá trình xét xử.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Luật Tố tụng Dân sự Việt Nam (nội dung trọng tâm về thủ tục sơ thẩm và thủ tục giải quyết vụ án dân sự tại Tòa án cấp phúc thẩm) là tài liệu học tập chuyên ngành bắt buộc trong chương trình đào tạo Cử nhân ngành Luật học, Luật Kinh tế và học viên Cao học Luật chuyên ngành Tư pháp, Dân sự và Tố tụng Dân sự.

Mục tiêu học tập của giáo trình là trang bị cho người học hệ thống tri thức lý luận và quy phạm pháp luật thực định về trình tự, thủ tục giải quyết các vụ án dân sự tại Tòa án nhân dân theo quy định của Bộ luật Tố tụng Dân sự (BLTTDS) năm 2015. Giáo trình làm rõ các căn cứ, thẩm quyền, thủ tục tạm đình chỉ, đình chỉ giải quyết vụ án; các nguyên tắc, trình tự diễn biến của phiên tòa sơ thẩm dân sự; cùng các quy định về quyền kháng cáo, kháng nghị và giai đoạn chuẩn bị xét xử tại Tòa án cấp phúc thẩm.

Cấu trúc giáo trình được xây dựng logic theo tiến trình tố tụng thực tế: từ các sự kiện pháp lý làm gián đoạn hoặc kết thúc giải quyết vụ án ở giai đoạn chuẩn bị xét xử sơ thẩm (tạm đình chỉ, đình chỉ), đến diễn biến phiên tòa sơ thẩm, ban hành bản án và chuyển tiếp sang giai đoạn phúc thẩm khi có kháng cáo hoặc kháng nghị. Cách tiếp cận của tài liệu kết hợp giữa phân tích khoa học pháp lý tố tụng với việc giải thích chi tiết các điều luật thực định.

Điểm đặc sắc của giáo trình thể hiện ở tính chuẩn xác về mặt kỹ thuật lập pháp tố tụng, bám sát các đạo luật hiện hành gồm Hiến pháp năm 2013, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014, BLTTDS năm 2015, Bộ luật Dân sự năm 2015 và Luật Phá sản năm 2014, đồng thời thể chế hóa các định hướng lớn về cải cách tư pháp tại Nghị quyết số 08-NQ/TW và Nghị quyết số 49-NQ/TW của Bộ Chính trị.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình tập trung vào các chế định nền tảng trong giai đoạn xét xử sơ thẩm và phúc thẩm vụ án dân sự, bao gồm các chủ đề trọng tâm:

1. Chế định tạm đình chỉ giải quyết vụ án dân sự: Phân tích khái niệm, đặc điểm và các căn cứ luật định theo Điều 214 BLTTDS năm 2015 (đương sự chết hoặc chấm dứt hoạt động mà chưa có người kế thừa theo Điều 74; mất năng lực hành vi dân sự chưa xác định được người đại diện; chấm dứt đại diện hợp pháp; đợi kết quả giải quyết vụ án khác; đợi kết quả ủy thác tư pháp; đợi xử lý văn bản quy phạm pháp luật trái luật; căn cứ theo Điều 41 Luật Phá sản). Phân định thẩm quyền ra quyết định của Thẩm phán và Hội đồng xét xử theo Điều 219, trách nhiệm quản lý sổ thụ lý và thủ tục ra quyết định tiếp tục giải quyết vụ án theo Điều 216.
2. Chế định đình chỉ giải quyết vụ án dân sự: Khái niệm và các căn cứ đình chỉ quy định tại Điều 217 BLTTDS năm 2015 (cá nhân chết không có người thừa kế; tổ chức giải thể/phá sản không có người kế thừa; rút đơn khởi kiện hoặc nguyên đơn vắng mặt lần thứ hai; mở thủ tục phá sản theo Điều 90 Luật Phá sản; không nộp tiền tạm ứng chi phí tố tụng; hết thời hiệu khởi kiện; các trường hợp thuộc Điều 192 đã thụ lý). Hậu quả pháp lý của đình chỉ: xóa tên trong sổ thụ lý, trả lại đơn khởi kiện và giới hạn quyền khởi kiện lại vụ án.
3. Phiên tòa sơ thẩm vụ án dân sự: Khái niệm, ý nghĩa pháp lý và giáo dục pháp luật; nguyên tắc tiến hành phiên tòa sơ thẩm (Điều 3 đến Điều 25, Điều 222, Điều 225 về xét xử trực tiếp bằng lời nói, Điều 259 về tính liên tục); cơ cấu Hội đồng xét xử sơ thẩm (Điều 63, Điều 226); thành phần tham gia phiên tòa (Điều 21, Điều 227 đến 232); quy định và thủ tục hoãn phiên tòa (Điều 233, Điều 235); nội quy phòng xử án (Điều 234, Điều 237).
4. Trình tự, thủ tục diễn biến và hoạt động tranh tụng tại phiên tòa sơ thẩm: Các bước chuẩn bị khai mạc và khai mạc phiên tòa (Điều 237, Điều 239); thủ tục thay đổi người tiến hành tố tụng, người giám định, người phiên dịch (Điều 240); biện pháp cách ly người làm chứng (Điều 242); thủ tục hỏi đương sự về việc thay đổi, bổ sung, rút yêu cầu và công nhận thỏa thuận (Điều 5, Điều 243 đến 246); trình tự và nguyên tắc hỏi (Điều 248 đến Điều 253, Điều 257); công bố tài liệu, vật chứng (Điều 254 đến 256); thủ tục tranh luận không hạn chế thời gian (Điều 260, Điều 261); phát biểu của Kiểm sát viên (Điều 262); nghị án tập thể biểu quyết theo đa số (Điều 264, Điều 265); thủ tục tuyên án (Điều 267) và các hoạt động sau phiên tòa (Điều 268 về sửa chữa bản án, Điều 269 về cấp trích lục và tống đạt bản án).
5. Chương VIII - Thủ tục giải quyết vụ án dân sự tại Tòa án cấp phúc thẩm: Bản chất xét xử phúc thẩm (xét xử lại lần thứ hai, nguồn gốc lịch sử từ Sắc lệnh số 51 ngày 17/4/1946 đến Điều 242 BLTTDS năm 2015); chủ thể và đối tượng kháng cáo, kháng nghị (Điều 271, 278); thời hạn kháng cáo (15 ngày đối với bản án, 07 ngày đối với quyết định theo Điều 273), thời hạn kháng nghị (Điều 280); thủ tục xét kháng cáo quá hạn (Điều 275); hình thức đơn kháng cáo (Điều 272) và quyết định kháng nghị (Điều 279); nghĩa vụ nộp tạm ứng án phí phúc thẩm trong hạn 10 ngày; hậu quả của kháng cáo, kháng nghị (Điều 282); quyền thay đổi, bổ sung, rút kháng cáo, kháng nghị; và giai đoạn chuẩn bị xét xử phúc thẩm (Điều 285 đến 287).

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý luận tố tụng dân sự: Xây dựng nền tảng vững chắc về nguyên tắc quyền tự định đoạt của đương sự (Điều 5 BLTTDS năm 2015), bảo đảm quyền tiếp cận công lý, nguyên tắc xét xử hai cấp và bản chất kết hợp giữa mô hình tố tụng thẩm vấn với mô hình tranh tụng.
• Nguyên tắc hành xử tư pháp: Làm rõ các nguyên tắc tố tụng cơ bản gồm xét xử kịp thời, công bằng, công khai (Điều 15); xét xử trực tiếp, bằng lời nói (Điều 225); tính liên tục của phiên tòa (Điều 259); và nguyên tắc biểu quyết độc lập trong nghị án (Hội thẩm nhân dân biểu quyết trước, Thẩm phán biểu quyết sau theo Điều 264).
• Khung pháp luật thực định: Kết nối đồng bộ giữa các quy định của Hiến pháp năm 2013 (Điều 106 về hiệu lực phán quyết Tòa án), Luật Tổ chức TAND năm 2014 (Điều 12), Bộ luật Dân sự năm 2015 (Điều 148 về cách tính thời hạn), Luật Phá sản và toàn bộ hệ thống quy phạm BLTTDS năm 2015.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng nghiệp vụ pháp lý tố tụng (Technical skills): Xác định đúng căn cứ để soạn thảo đơn kháng cáo hợp lệ (Điều 272), lập văn bản ủy quyền tố tụng có công chứng hoặc lập tại Tòa án; tính toán chuẩn xác các thời hạn tố tụng theo ngày làm việc và ngày bưu điện đóng dấu; thực hiện thủ tục nộp tạm ứng án phí phúc thẩm.
• Kỹ năng phân tích và đánh giá (Analytical skills): Phân tích tư cách đương sự và sự chuyển đổi địa vị tố tụng giữa nguyên đơn, bị đơn và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan khi có việc rút hoặc giữ nguyên yêu cầu phản tố, yêu cầu độc lập (Điều 244, Điều 245); thẩm định giá trị chứng cứ công khai tại phiên tòa.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Vận dụng quy tắc tranh luận theo nguyên tắc "nói có sách, mách có chứng" (Điều 261); tham gia quy trình xét hỏi theo đúng thứ tự luật định (Điều 249); xử lý các tình huống phát sinh tại phiên tòa như vắng mặt đương sự, thay đổi người giám định/phiên dịch, hoặc hoãn phiên tòa (Điều 241, Điều 233).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

• Phương pháp tiếp cận sư phạm: Giáo trình áp dụng phương pháp phân tích quy phạm kết hợp giải thích cấu trúc quy trình tố tụng. Mỗi chế định pháp lý đều được phân rã thành: khái niệm, ý nghĩa, căn cứ áp dụng, thẩm quyền, trình tự thực hiện và hậu quả pháp lý tương ứng.
• Tình huống pháp lý và bài tập thực hành: Giáo trình tích hợp các ví dụ cụ thể về việc áp dụng luật (ví dụ: trường hợp Viện trưởng VKSND cấp huyện và cấp tỉnh thực hiện quyền kháng nghị theo nguyên tắc tập trung thống nhất; xử lý tình huống kế thừa tố tụng khi đương sự là công ty cổ phần, công ty TNHH, công ty hợp danh hoặc doanh nghiệp nhà nước chấm dứt hoạt động theo Điều 74).
• Hệ thống câu hỏi ôn tập và định hướng thảo luận: Cuối phần xét xử sơ thẩm (trang 306), tài liệu cung cấp danh mục câu hỏi định hướng nghiên cứu chuyên sâu:
  1. Phân tích khái niệm, điều kiện và phạm vi khởi kiện; các trường hợp trả lại đơn và giải quyết khiếu nại, kiến nghị trả lại đơn.
  2. Thời hạn và các công việc chuẩn bị xét xử sơ thẩm.
  3. Khái niệm, nguyên tắc, phạm vi, nội dung và thủ tục hòa giải vụ án dân sự.
  4. Căn cứ, thẩm quyền, thủ tục và hậu quả pháp lý của quyết định tạm đình chỉ, đình chỉ vụ án dân sự.
  5. Phân biệt hoãn phiên tòa và tạm ngừng phiên tòa sơ thẩm.
  6. Trình tự, thủ tục tiến hành phiên tòa sơ thẩm vụ án dân sự.
• Phương pháp đánh giá kết quả học tập: Đánh giá thông qua năng lực giải quyết bài tập định lượng về thời hạn tố tụng, khả năng nhận diện căn cứ áp dụng Điều 214 hay Điều 217 BLTTDS năm 2015 và kỹ năng xây dựng luận cứ tranh luận tại phiên tòa giả định.
• Hướng dẫn tự học: Người học được định hướng đối chiếu từng trang giáo trình với các điều khoản tương ứng của BLTTDS năm 2015, thực hành sơ đồ hóa các giai đoạn tố tụng và tự giải quyết các câu hỏi thảo luận cuối chương.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật toàn diện theo BLTTDS năm 2015: Giáo trình thể hiện đầy đủ các quy định mới của BLTTDS năm 2015 thay thế các quy định trước đây, làm rõ các chế định mới về thủ tục rút gọn trong xét xử sơ thẩm và phúc thẩm (Điều 233, Điều 286).
• Thể chế hóa đường lối cải cách tư pháp: Nội dung tranh tụng được thiết kế theo tinh thần Nghị quyết số 08-NQ/TW ngày 02/01/2002 và Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/06/2005 của Bộ Chính trị. Phiên tòa không hạn chế thời gian và số lần phát biểu tranh luận (Điều 233, Điều 247), bản án của Tòa án phải căn cứ chủ yếu vào kết quả tranh tụng và chứng cứ đã được thẩm tra công khai tại phiên tòa.
• Tích hợp các quy định kỹ thuật tố tụng hiện đại: Bổ sung quy định về việc Tòa án có thể ghi âm, ghi hình diễn biến phiên tòa (Điều 236 khoản 2); thủ tục công bố bản án sơ thẩm có hiệu lực trên Cổng thông tin điện tử của Tòa án (Điều 269); căn cứ áp dụng tập quán, tương tự pháp luật, nguyên tắc cơ bản của pháp luật dân sự, án lệ hoặc lẽ công bằng khi chưa có điều luật áp dụng (khoản 2 Điều 4, Điều 264).
• Tính chuẩn hóa trong thực thi nghiệp vụ: Quy định chi tiết các mốc thời gian chặt chẽ như thời hạn 03 ngày làm việc để gửi quyết định tạm đình chỉ/đình chỉ hoặc cấp trích lục bản án; thời hạn 10 ngày để giao gửi bản án; thời hạn 05 ngày làm việc để gửi hồ sơ cho Tòa án cấp phúc thẩm (Điều 283); thời hạn 15 ngày để Viện kiểm sát nghiên cứu hồ sơ phúc thẩm.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên đại học: Sinh viên năm thứ 3 và năm thứ 4 chuyên ngành Luật học, Luật Kinh tế, Luật Quốc tế cần nắm vững quy trình tố tụng thực tế tại Tòa án.
• Học viên sau đại học: Học viên Cao học Luật chuyên ngành Luật Dân sự và Tố tụng Dân sự sử dụng để nghiên cứu lý luận tố tụng, các hạn chế và hướng hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần Lý luận Nhà nước và Pháp luật, Luật Dân sự (phần chung, tài sản, hợp đồng, thừa kế), Luật Thương mại, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân và phần chung của Luật Tố tụng Dân sự.
• Giảng viên: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy chính khóa, xây dựng đề cương chi tiết học phần, biên soạn ngân hàng đề thi và hướng dẫn thực hành diễn án (phiên tòa tập sự).
• Cán bộ thực tiễn và tham khảo chuyên môn: Thư ký Tòa án, Thẩm phán tập sự, Luật sư, Trợ giúp viên pháp lý và chuyên viên pháp chế doanh nghiệp sử dụng để tra cứu nhanh các căn cứ, thời hạn và thủ tục tố tụng sơ thẩm, phúc thẩm.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình phù hợp với sinh viên đại học chuyên ngành Luật, học viên cao học, giảng viên giảng dạy môn Tố tụng Dân sự và các cá nhân đang thực tập, hành nghề trong lĩnh vực tư pháp (Luật sư, Thư ký Tòa án, Thẩm tra viên, Kiểm sát viên).

2. Cần kiến thức nền nào để học tốt nội dung này?

Người học cần nắm vững các nguyên tắc cơ bản của Luật Dân sự, các quy định về chủ thể, đại diện, năng lực hành vi dân sự, thừa kế, thời hiệu trong Bộ luật Dân sự năm 2015 và các quy định chung về thẩm quyền của Tòa án trong BLTTDS năm 2015.

3. Điểm khác biệt cốt lõi giữa tạm đình chỉ và đình chỉ giải quyết vụ án dân sự là gì?

Tạm đình chỉ (Điều 214) chỉ làm gián đoạn tạm thời quá trình giải quyết vụ án; Tòa án không xóa sổ thụ lý và vụ án sẽ được tiếp tục khi lý do tạm đình chỉ chấm dứt (Điều 216). Đình chỉ (Điều 217) chấm dứt hoàn toàn các hoạt động tố tụng của vụ án; Tòa án xóa tên vụ án trong sổ thụ lý, trả lại đơn khởi kiện và đương sự bị hạn chế quyền khởi kiện lại (trừ một số trường hợp luật định).

4. Làm sao để tự học và nắm vững các thủ tục tố tụng trong giáo trình?

Người học nên kết hợp đọc giáo trình song song với việc tra cứu từng điều luật trong BLTTDS năm 2015; giải quyết đầy đủ hệ thống 6 câu hỏi ôn tập tại trang 306; đồng thời vẽ sơ đồ cây biểu thị trình tự phiên tòa sơ thẩm và sơ đồ thời hạn kháng cáo, kháng nghị phúc thẩm.

5. Giáo trình có cung cấp tài liệu bổ trợ hoặc định hướng thảo luận không?

Có. Giáo trình tích hợp hệ thống câu hỏi hướng dẫn ôn tập và định hướng thảo luận ở cuối phần sơ thẩm, dẫn chiếu các đạo luật chuyên ngành có liên quan (Hiến pháp năm 2013, Luật Phá sản năm 2014, Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2014) và các văn bản chỉ đạo cải cách tư pháp của Đảng.

---

Kết luận

Giáo trình Luật Tố tụng Dân sự Việt Nam cung cấp hệ thống tri thức chuẩn mực, toàn diện và có giá trị khoa học cao về các chế định tạm đình chỉ, đình chỉ, phiên tòa sơ thẩm và thủ tục xét xử phúc thẩm vụ án dân sự. Nội dung giáo trình phản ánh trung thực khung pháp lý thực định theo BLTTDS năm 2015 và các định hướng cải cách tư pháp hiện đại.

Lộ trình học tập đề xuất cho người học là nghiên cứu tuần tự từ các điều kiện thụ lý và gián đoạn tố tụng (tạm đình chỉ/đình chỉ), nắm vững diễn biến tranh tụng tại phiên tòa sơ thẩm, đến việc thực thi các quyền kháng cáo, kháng nghị trong giai đoạn phúc thẩm. Để củng cố tri thức, người học cần kết hợp nghiên cứu văn bản luật thực định, các biểu mẫu tố tụng của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao và các án lệ dân sự đã được công bố.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Phần mở đầu, phần nội dung vụ án và nhận định, phần quyết định của toà án. Trong từng phần của bản án, toà án phải ghi đầy đủ các nội dung theo quy định tại Điều 266 BLTTDS năm 2015 và các văn bản hướng dẫn thi hành. Biên bản phiên toa Biên bản phiên toà phản ánh mọi diễn biến của phiên toà. Do đó, thư kí toà án phải có mặt thường xuyên, liên tục tại phòng xử án để ghi biên bản.

Biên bản phiên toà là một trong những căn cứ quan trọng dé viện kiểm sát, toà án có thẩm quyền kiểm tra, kiếm sát lại việc xét xử của toà án nên phải được ghi vào những tờ giấy riêng lưu vào trong hồ sơ vụ án. Biên bản phiên toà phải ghi đầy đủ các nội dung theo quy định tại khoản 1 Điều 236 BLTTDS năm 2015. Ngoài ra, theo quy định tại khoản 2 Điều 236 BLTTDS năm 2015, ngoài việc ghi biên bản phiên toà, hội đồng xét xử có thê thực hiện việc ghi âm, ghi hình về diễn biến phiên toà. Thủ tục tiến hành phiên toà sơ tham vụ án dân sự a.

Chuẩn bị khai mạc phiên toà sơ thẩm vụ án dân sự Việc thực hiện các công việc trong bước chuẩn bị khai mạc phiên toà là nhiệm vụ của thư kí toà án. Đây là thủ tục bắt buộc đảm bảo cho phiên toà diễn ra có sự tham dự đây đủ của những 285 người tham gia tố tụng, kiểm tra lại xem có trường hợp nào phải hoãn phiên toà không đồng thời còn nhằm xác lập trật tự của phiên toà trước khi khai mạc. Theo quy định tại Điều 237 BLTTDS năm 2015, việc chuẩn bị khai mạc phiên toà do thư kí toà án thực hiện. Khi chuân bị khai mạc phiên toà, thư kí tiên hành các công việc sau: - Ôn định trật tự trong phòng xử án; - Kiểm tra, xác định sự có mặt, vắng mặt của những người tham gia phiên toà theo giấy triệu tập, giấy báo của toà án; nếu có người văng mặt thì cần phải làm rõ lí do; - Phé biến nội quy phiên toà; - Yêu cầu mọi người trong phòng xử án đứng dậy khi hội đồng xét xử vào phòng xử án.

Thủ tục bắt dau phiên toà sơ thẩm vụ án dân sự - Khai mạc phiên toa Khai mạc phiên toà là thủ tục tố tụng bắt buộc phải thực hiện trước khi hội đông xét xử tiên hành xét xử. Theo quy định tại Điêu 239 BLTTDS năm 2015, việc khai mạc phiên toà được thực hiện như sau: + Chủ tọa phiên toà khai mạc phiên toà và đọc quyết định đưa vu án ra xét xu; + Thư kí toà án báo cáo với hội đồng xét xử về sự có mặt, vắng mặt của những người tham gia phiên toà theo giây triệu tập, giây báo của toà án và lí do vắng mặt; + Chủ tọa phiên toà kiểm tra lại sự có mặt của những người tham gia phiên toà theo giây triệu tập, giây báo của toà án và kiêm tra căn cước của đương sự; + Chủ tọa phiên toà phổ biến quyền, nghĩa vụ của các đương sự và của những người tham gia tố tụng khác; 286 + Chủ tọa phiên toà giới thiệu họ, tên những người tiến hành tố tụng, người giám định, người phiên dich; + Chủ tọa phiên toà hỏi những người có quyền yêu cầu thay đổi những người tiến hành tố tụng, người giám định, người phiên dịch xem họ có yêu cau thay đổi ai không. + Yêu cầu người làm chứng cam kết khai báo đúng sự thật, nếu khai không đúng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật, trừ trường hợp người làm chứng là người chưa thành niên. + Yêu cầu người giám định, người phiên dịch cam kết cung cấp kết quả của giám định chính xác, phiên dịch đúng nội dung cần phiên dịch.

- Giải quyết yêu cau thay đổi người tiễn hành to tụng, người giảm định và người phiên dich Theo quy định tại Điều 240 BLTTDS năm 2015, trong trường hợp có người yêu cầu thay đổi người tiễn hành tô tụng, người giám định, người phiên dịch thì hội đồng xét xử phải xem xét, nghe ý kiến của người bị thay đổi tại phiên toà trước khi quyết định chấp nhận hoặc không chấp nhận. Trường hợp không chấp nhận thì hội đồng xét xử phải nêu rõ lí do. Quyết định thay đôi người tiễn hành tố tụng, người giám định, người phiên dịch phải được hội đồng xét xử thảo luận, thông qua theo đa số tại phòng nghị án và phải lập thành văn bản. Trong trường hợp phải thay đổi người tiến hành tố tụng, người giám định, người phiên dịch mà không có người thay thế ngay thì hội đồng xét xử ra quyết định hoãn phiên toà.

- Xem xét, quyết định hoãn phiên toà khi có người vắng mặt Theo quy định của Điều 241 BLTTDS năm 2015, khi có người tham gia tố tụng vắng mặt tại phiên toà mà thuộc trường hợp toà án buộc phải hoãn phiên toà thì hội đồng xét xử xem xét, quyết định hoãn phiên toà. 287 Nếu có người tham gia tố tụng vắng mặt tại phiên toà mà không thuộc trường hợp toà án buộc phải hoãn phiên toà (như văng mặt người làm chứng, người giám định, người phiên dịch) thì chủ tọa phiên toà phải hỏi xem có ai đề nghị hoãn phiên toà hay không; nếu có người đề nghị thì hội đồng xét xử xem xét, quyết định và có thể chấp nhận hoặc không chấp nhận, trường hợp không chấp nhận thì phải nêu rõ lí do. Quyết định hoãn phiên toà phải được hội đồng xét xử thảo luận, thông qua theo đa sé tại phòng nghị án và phải được lập thành văn bản. - Bảo đảm tính khách quan của người làm chứng Người làm chứng biết các tình tiết có liên quan đến vụ án, được toà án triệu tập tham gia tô tụng dé làm rõ các tình tiết của vụ án dân sự.

Những thông tin mà người làm chứng khai báo, cung cấp cho toà án rất có giá trị cho toà án giải quyết vu án. Vì vậy, dé bảo đảm tính khách quan trong việc tham gia tố tụng của người làm chứng, Điều 242 BLTTDS năm 2015 đã quy định: + Trước khi người làm chứng được hỏi về những vấn đề mà họ biệt được có liên quan đên việc giải quyét vụ án, chu tọa phiên toa có thê quyêt định những biện pháp cân thiệt đê những người làm chứng không nghe được lời khai của nhau hoặc tiếp xúc với những người có liên quan; + Trong trường hợp lời khai của đương sự và người làm chứng có ảnh hưởng lẫn nhau thì chủ tọa phiên toà có thể quyết định cách li đương sự với người làm chứng trước khi hỏi người làm chứng. - Hỏi đương sự về thay đổi, bổ sung, rút yêu câu và thoả thuận giải quyét vụ an Căn cứ vào nguyên tắc tự định đoạt của đương sự quy định tại Điêu 5 BLTTDS năm 2015 thì đương sự có quyên tự quyết định việc khởi kiện vụ án dân sự yêu câu toà án có thâm quyên giải 288 quyết. Toà án chỉ thụ lí vụ án dân sự khi có đơn khởi kiện của đương sự và toà án chỉ giải quyết trong phạm vi yêu cầu của đơn khởi kiện.

Trong quá trình tố tụng, các đương sự có quyền cham dứt, thay đổi, bổ sung các yêu cầu của mình; có quyền thoả thuận giải quyết với nhau về các vấn đề có tranh chấp không trái pháp luật và đạo đức xã hội. Vì vậy, Điều 243 BLTTDS năm 2015 quy định trước khi hỏi về nội dung vụ án, chủ tọa phiên toà hỏi đương sự về các vấn đề thay đôi, bé sung, rút yêu cầu, cụ thể: + Hỏi nguyên đơn có thay đôi, bổ sung, rút một phần hoặc toàn bộ yêu câu khởi kiện hay không; + Hỏi bị đơn có thay đôi, bố sung, rút một phần hoặc toàn bộ yêu câu phản tô hay không; + Hỏi người có quyên lợi, nghĩa vụ liên quan tham gia tố tụng độc lập có thay đôi bố sung, rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu độc lập hay không. Sau khi chủ tọa phiên toà đã hỏi các bên đương sự và dành cho họ quyền được thay đổi, b6 sung hay rút yêu cau thì hội đồng xét xử sẽ xem xét van dé này khi có đương sự đề nghị. Dé bao dam quyền lợi của đương sự trong phạm vi pháp luật cho phép, Điều 244 BLTTDS năm 2015 quy định như sau: + Hội đồng xét xử chấp nhận việc thay đổi, bố sung yêu cầu của đương sự, nếu việc thay đổi, b6 sung yêu cầu của họ không vượt quá phạm vi yêu cầu khởi kiện, yêu cầu phản tô hoặc yêu cầu độc lập ban đầu.

+ Trong trường hợp có đương sự rút một phần hoặc toàn bộ yêu cầu của mình và việc rút yêu cầu của họ là tự nguyện thì hội đồng xét xử chấp nhận và đình chỉ xét xử đối với phần yêu cầu hoặc toàn bộ yêu cầu đương sự đã rút. Khi hội đồng xét xử đã xem xét chấp nhận cho các bên đương sự quyền được thay đổi, bố sung, rút một phan hay toàn bộ yêu 289 cầu thì sẽ dẫn đến việc thay đôi địa vị tố tụng của các đương sự. Điều 245 BLTTDS năm 2015 đã quy định việc thay đổi địa vị tố tụng của các đương sự như sau: + Trong trường hợp nguyên đơn rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện nhưng bị đơn vẫn giữ nguyên yêu cầu phản tố của mình thì bị đơn trở thành nguyên đơn và nguyên đơn trở thành bị đơn. + Trong trường hợp nguyên đơn rút toàn bộ yêu cầu khởi kiện, bị đơn rút toàn bộ yêu cầu phản t6 nhưng người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan vẫn giữ nguyên yêu cầu độc lập của mình thì người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan trở thành nguyên đơn, người có nghĩa vụ đối với yêu cầu độc lập trở thành bị đơn.

Việc đương sự thoả thuận, thương lượng giải quyết tranh chấp trong mọi giai đoạn tổ tụng dân sự được Nhà nước khuyến khích. Vì vậy, Điều 246 BLTTDS năm 2015 quy định trước khi xét xử vụ án, chủ tọa phiên toà hỏi xem đến thời điểm này các đương sự có thoả thuận được với nhau về việc giải quyết vụ án hay không. Trong trường hợp các đương sự thoả thuận được với nhau về giải quyết vụ án và thoả thuận của họ là tự nguyện, không trái pháp luật và đạo đức xã hội thì hội đồng xét xử ra quyết định công nhận sự thoả thuận của các đương sự về việc giải quyết vụ án. Quyết định công nhận sự thoả thuận của đương sự về việc giải quyết vụ án phải được lập thành văn bản và có hiệu lực pháp luật ngay.