ỦY BAN NHÂN DÂN TỈNH AN GIANG TRƢỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ AN GIANG GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN : Lập trình window 1 NGHỀ : LẬP TRÌNH MÁY TÍNH TRÌNH ĐỘ : CAO ĐẲNG (Ban hành theo Quyết định số: /QĐ-CĐN, ngày tháng năm 20 của Hiệu trưởng trường Cao đẳng nghề An Giang) An Giang, 2019 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU “LẬP TRÌNH WINDOW 1” là mođul đƣợc bố trí trƣớc môn học Lập trình window 2, với yêu cầu ngƣời học phải có kiến thức về cấu trúc dữ liệu, lập trình hƣớng đối tƣợng. Với chƣơng trình môn học 90 giờ, cuốn giáo trình này cung cấp cho sinh viên cách thức lập trình trên console.
Cuốn Giáo trình này bao gồm một số nội dung chính: Bài 1: Cơ bản về C# Bài 2: Xây dựng lớp – Đối tƣợng Bài 3: Kế thừa – Đa hình Bài 4: Nạp chồng toán tử Bài 5: Cấu trúc Bài 6: Thực thi giao diện Bài 7: Mảng Bài 8: Xử lý chuỗi Trong quá trình biên soạn, mặc dù bản thân đã cố gắng hoàn thiện giáo trình nhƣng không tránh khỏi những thiếu sót, hạn chế. Mong đƣợc đồng nghiệp và sinh viên đóng góp ý kiến để giáo trình ngày càng hoàn thiện hơn. An Giang, ngày tháng năm 20 Tham gia biên soạn Trần Thị Kim Ngọc 2 MỤC LỤC ĐỀ MỤC TRANG 1. Lời giới thiệu 2 2.
Giáo trình modun 5 4. Nội dung giáo trình Bài 1: Cơ bản về C# 6 1. Kiểu dữ liệu 7 2. Biến và hằng 11 3.
Các chỉ dẫn biên dịch 28 9. Xử lý ngoại lệ 29 10. Bài tập 38 Bài 2: Xây dựng lớp – Đối tƣợng 40 1. Lớp và đối tượng 40 2.
Sử dụng các thành viên static 46 3. Hủy đối tượng 50 4. Truyền tham số và nạp chồng phương thức 51 5. Đóng gói dữ liệu với thuộc tính 59 6.
Bài tập 61 Bài 3: Kế thừa – Đa hình 63 1. Đặc biệt hóa và tổng quát hóa 63 2. Sự kế thừa 63 3. Lớp trừu tượng 64 5.
Các lớp lồng nhau 65 6. Bài tập 66 Bài 4: Nạp chồng toán tử 67 1. Sử dụng từ khóa operator 67 2. Hỗ trợ ngôn ngữ.
Sử dụng toán tử 68 4. Toán tử so sánh bằng 69 5. Toán tử chuyển đổi 69 6. Bài tập 70 Bài 5: Cấu trúc 71 1.
Định nghĩa một cấu trúc 71 2. Tạo và sử dụng cấu trúc 71 3. Câu hỏi & bài tập 73 3 Bài 6: Thực thi giao diện 74 1. Thực thi giao diện 74 2.
Truy cập phương thức giao diện 76 3. Thực thi phủ quyết giao diện 76 4. Thực thi giao diện tường minh 76 5. Bài tập 77 Bài 7: Mảng 80 1.
Danh sách mảng 81 3. Câu lệnh foreach 81 4. Bài tập 81 Bài 8: Xử lý chuỗi 82 1. Các biểu thức quy tắc 84 3.
Bài tập 85 Các thuật ngữ chuyên môn 87 Tài liệu tham khảo 87 4 GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: LẬP TRÌNH WINDOW 1 Mã mô đun: MĐ 22 I. Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun: - Vị trí: Mô đun này thuộc nhóm mô đun chuyên môn. Mô đun này yêu cầu đã học qua các kiến thức về lập trình hướng đối tượng, cấu trúc dữ liệu, được bố trí học trước các mô đun lập trình Window 2 - Tính chất: Đây là mô đun chứa đựng kiến thức nền tảng về ngôn ngữ lập trình C#, là mô đun hỗ trợ cho hai mô đun lập trình Window 2. - Ý nghĩa và vai trò của mô đun: Mô đun này là nền tảng giúp người học có kiến thức cơ bản để có thể hỗ trợ cho lập trình trên nền Windows Form.
Mục tiêu của mô đun: - Kiến thức: Giải thích được các kiến thức về nền tảng Microsoft. Vận dụng được kiến thức và kỹ năng về lập trình hướng đối tượng, xử lý mảng, chuỗi, cơ chế ủy quyền và sử dụng các lớp cơ sở của. - Kỹ năng: Lập trình được trên Console. - Năng lực tự chủ và trách nhiệm: Hình thành thái độ làm việc cẩn thận, nghiêm túc.
Nội dung mô đun: Thời gian (giờ) Thực Số hành, thí Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Kiểm TT nghiệm, số thuyết tra thảo luận, bài tập 1 Bài 1: Cơ bản về C# 32 10 21 1 2 Bài 2: Xây dựng lớp – Đối 8 2 6 tượng 3 Bài 3: Kế thừa – Đa hình 8 4 4 4 Bài 4: Nạp chồng toán tử 12 4 8 5 Bài 5: Cấu trúc 4 2 2 6 Bài 6: Thực thi giao diện 12 3 8 1 7 Bài 7: Mảng 8 3 4 1 8 Bài 8: Xử lý chuỗi 4 2 2 9 Ôn tập 2 2 Cộng 90 30 57 3 5 Bài 1: CƠ BẢN VỀ C# Giới thiệu: Trong bài trước chúng ta đã tìm hiểu một chương trình C# đơn giản nhất. Chương trình đó chưa đủ để diễn tả một chương trình viết bằng ngôn ngữ C#, có quá nhiều phần và chi tiết đã bỏ qua. Do vậy trong bài này chúng ta sẽ đi sâu vào tìm hiểu cấu trúc và cú pháp của ngôn ngữ C#. Bài này sẽ thảo luận về hệ thống kiểu dữ liệu, phân biệt giữa kiểu dữ liệu xây dựng sẵn (như int, bool, string…) với kiểu dữ liệu do người dùng định nghĩa (lớp hay cấu trúc do người lập trình tạo ra.
Một số cơ bản khác về lập trình như tạo và sử dụng biến dữ liệu hay hằng cũng được đề cập cùng với cấu trúc liệt kê, chuỗi, định danh, biểu thức và cậu lệnh. Mục tiêu của bài: Nhằm trang bị cho người học: - Kiến thức về các kiểu dữ liệu dựng sẵn của C#. - Kiến thức và kỹ năng về việc sử dụng biến, hằng và các biểu thức. - Kiến thức về khoảng trắng.
- Kiến thức về không gian tên (namespace). - Kiến thức và kỹ năng về các toán tử. - Kiến thức về các chỉ dẫn biên dịch. - Kiến thức và kỹ năng về việc sử dụng các cấu trúc điều khiển.
Nội dung chính: Để bắt đầu cho việc tìm hiểu ngôn ngữ C# và tạo tiền đề cho các chương sau, chương đầu tiên trình bày một chương trình C# đơn giản nhất. Đầu tiên các bạn mở Visual Studio.Net 2008 chọn File-> New-> Project và chọn ứng dụng Console Application Hình 1.1 Các bạn gõ tên của ứng dụng vào ô text Name. Chọn nơi lưu trữ ứng dụng bằng cách Browse đến thư mục bạn muốn lưu. Sau khi nhấn chọn OK và cửa sổ soạn thảo ứng dụng xuất hiện, bạn soản thảo chương trình như sau: 6 Hình 1.2 Nhấn F5 hoặc sử dụng thực đơn (menu) Debug > Start Debugging để thực thi chương trình: Kết quả được hiển thị như sau: Hình 1.3 I/ KIỂU DỮ LIỆU C# chia thành hai tập hợp kiểu dữ liệu chính: Kiểu xây dựng sẵn (built- in) mà ngôn ngữ cung cấp cho người lập trình và kiểu được người dùng định nghĩa(user-defined) do người lập trình tạo ra.
C# phân tập hợp kiểu dữ liệu này thành hai loại: Kiểu dữ liệu giá trị (value) và kiểu dữ liệu tham chiếu (reference). Bảng các kiểu dữ liệu xây dựng sẵn 7 Ghi chú: Tất cả các kiểu dữ liệu xây dựng sẵn là kiểu dữ liệu giá trị ngoại trừ các đối tượng và chuỗi. Và tất cả các kiểu do người dùng định nghĩa ngoại trừ kiểu struct đều là kiểu dữ liệu tham chiếu. trong bài học này chúng ta sẽ tìm hiểu các kiểu xây dựng sẵn.
Kiểu liệt kê Kiểu liệt kê đơn giản là tập hợp các tên hằng có giá trị không thay đổi (thường được gọi là danh sách liệt kê). Ví dụ có hai biểu tượng hằng có quan hệ với nhau: const int DoDong = 0; const int DoSoi = 100; Do mục đích mở rộng ta mong muốn thêm một số hằng số khác vào danh sách trên, như các hằng sau: const int DoNong = 60; const int DoAm = 40; 8 const int DoNguoi = 20; Các biểu tượng hằng trên điều có ý nghĩa quan hệ với nhau, cùng nói về nhiệt độ của nước, khi khai báo từng hằng trên có vẻ cồng kềnh và không được liên kết chặt chẽ cho lắm. Thay vào đó C# cung cấp kiểu liệt kê để giải quyết vấn đề trên: enum NhietDoNuoc { DoDong = 0, DoNguoi = 20, DoAm = 40, DoNong = 60, DoSoi = 100, } Mỗi kiểu liệt kê có một kiểu dữ liệu cơ sở, kiểu dữ liệu có thể là bất cứ kiểu dữ liệu nguyên nào như int, short, long. tuy nhiên kiểu dữ lịêu của liệt kê không chấp nhận kiểu ký tự.
Để khai báo một kiểu liệt kê ta thực hiện theo cú pháp sau: [thuộc tính] [bổ sung] enum <tên liệt kê> [:kiểu cơ sở] {danh sách các thành phần liệt kê}; Thành phần thuộc tính và bổ sung là tự chọn sẽ được trình bày trong phần sau của sách. Trong phần này chúng ta sẽ tập trung vào phần còn lại của khai báo. Một kiểu liệt kê bắt đầu với từ khóa enum, tiếp sau là một định danh cho kiểu liệt kê: enum NhietDoNuoc Thành phần kiểu cơ sở chính là kiểu khai báo cho các mục trong kiểu liệt kê. Nếu bỏ qua thành phần này thì trình biên dịch sẽ gán giá trị mặc định là kiểu nguyên int, tuy nhiên chúng ta có thể sử dụng bất cứ kiểu nguyên nào như ushort hay long,.ngoại trừ kiểu ký tự.
Đoạn ví dụ sau khai báo một kiểu liệt kê sử dụng kiểu cơ sở là số nguyên không dấu uint: enum KichThuoc :uint { Nho = 1, Vua = 2, Lon = 3, } Lưu ý là khai báo một kiểu liệt kê phải kết thúc bằng một danh sách liệt kê, danh sách liệt kê này phải có các hằng được gán, và mỗi thành phần phải phân cách nhau dấu phẩy. Ta viết lại ví dụ minh trên như sau.1: Sử dụng kiểu liệt kê để đơn giản chương trình. ----------------------------------------------------------------------------- class MinhHoaC3 { // Khai báo kiểu liệt kê enum NhietDoNuoc { 9 DoDong = 0, DoNguoi = 20, DoAm = 40, DoNong = 60, DoSoi = 100, } static void Main() { System.WriteLine( “Nhiet do dong: {0}”, NhietDoNuoc.WriteLine( “Nhiet do nguoi: {0}”, NhietDoNuoc.WriteLine( “Nhiet do am: {0}”, NhietDoNuoc.WriteLine( “Nhiet do nong: {0}”, NhietDoNuoc.WriteLine( “Nhiet do soi: {0}”, NhietDoNuoc.DoSoi); } } ----------------------------------------------------------------------------- Nhiet do dong: 0 Nhiet do nguoi: 20 Nhiet do am: 40 Nhiet do nong: 60 Nhiet do soi: 100 ----------------------------------------------------------------------------- Mỗi thành phần trong kiểu liệt kê tương ứng với một giá trị số, trong trường hợp này là một số nguyên.