Giáo Trình Lắp Đặt Thiết Bị Đo Lường Tự Động Hóa 1 Dành Cho Nghề Sửa Chữa Thiết Bị Tự Động Hóa

Giáo trình lắp đặt thiết bị đo lường tự động hóa 1 cung cấp kiến thức chuyên sâu cho nghề sửa chữa thiết bị tự động hóa trình độ cao đẳng.

• Tác giả: Nguyễn Xuân Thịnh
• Trường học: Trường Cao Đẳng Dầu Khí
• Chuyên ngành: Sửa Chữa Thiết Bị Tự Động Hóa
• Đề tài: Giáo Trình Lắp Đặt Thiết Bị Đo Lường Tự Động Hóa 1
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2020
• Địa điểm: Bà Rịa - Vũng Tàu

Mục lục chi tiết

• 1. BÀI 1: CÁC CÔNG CỤ DỤNG CỤ CẦM TAY
• 1.1. Các dụng cụ cầm tay liên quan đến ren
• 1.2. Các dụng cụ cắt ren trong/các loại ta-rô (Taps)
• 1.3. Dụng cụ nhổ mũi ta-rô và các đầu siết bằng ren
• 1.4. Các dụng cụ cầm tay dùng cho ống và kim loại
• 1.5. Kìm cắt kim loại dạng tấm
• 1.6. Dụng cụ cắt ống luồn dây điện và uốn ống
• 1.7. Các dụng cụ cầm tay phụ trợ
• 1.8. Các công cụ điện (Power Tools)
• 1.9. Mỏ hàn súng và mỏ hàn chỉnh nhiệt
• 1.10. Máy đục lỗ thủy lực cầm tay (Hydraulic Knockout Punches)
• 1.11. Súng bắn đinh (Propellant – Powered Tools)
• 2. BÀI 2: KIỂM TRA, XỬ LÝ VÀ CẤT GIỮ VẬT LIỆU
• 2.1. Nhận thiết bị đo lường tự động hóa và các loại vật liệu được vận chuyển đến
• 2.2. Kiểm tra và bốc xếp thiết bị
• 2.3. Nhận dạng thiết bị tự động hóa
• 2.4. Bảo quản thiết bị đo lường tự động hóa
• 2.4.1. Phân loại cấp độ bảo quản thiết bị
• 2.4.2. Các điều kiện cất giữ và bảo quản thiết bị theo từng cấp độ
• 3. BÀI 3: BU LÔNG - ỐC VÍT (FASTENERS)
• 3.1. Bu lông – ốc vít ren (Threaded fasteners)
• 3.1.1. Bu lông - ốc vít ren (Threaded fasteners)
• 3.1.2. Các chi tiết ghép ren xoay/vặn (Torquing Threaded Fasteners)
• 3.1.3. Đinh neo và bu lông neo (Anchors and anchor bolts)
• 3.2. Các chi tiết không siết ren (Non-threaded Fasteners)
• 3.2.1. Vòng kẹp và chốt (Retainers and Pins)
• 3.2.2. Đinh tán chìm – Blind Rivets
• 3.2.3. Phụ tùng kẹp giữ ống mềm và hệ thống ống
• 4. BÀI 4: VÒNG ĐỆM, VÒNG LÀM KÍN VÀ PACKING
• 4.1. Các loại vòng đệm (Gaskets)
• 4.1.1. Các loại mặt bích (Flange Facings)
• 4.1.2. Ứng dụng của vòng đệm (Gasket Applications)
• 4.1.3. Các loại vòng đệm và vật liệu làm vòng đệm (Gasket Types and Materials)
• 4.1.4. Thay thế vòng đệm
• 4.2. Vòng đệm chữ O và packing (O-rings and packings)
• 4.2.1. Vòng đệm chữ O (O-rings)
• 5. BÀI 5: DẦU BÔI TRƠN, CHẤT LÀM KÍN VÀ DỤNG CỤ LÀM SẠCH
• 5.1. Dầu bôi trơn (Lubricants)
• 5.1.1. Dầu bôi trơn – làm nguội/dầu cắt (Cutting fluids)
• 5.1.2. Các loại dầu bôi trơn thông dụng khác (Other Common Lubricants)
• 5.1.3. Xử lý và cất giữ an toàn
• 5.2. Chất kết dính và chất làm kín cho ống và các bộ phận kim khí (Pipe and Hardware Sealants and Adhesives)
• 5.2.1. Các chất làm kín và keo làm kín khác
• 5.2.2. Lưu trữ và xử lý chất làm kín và chất kết dính
• 5.3. Dụng cụ làm sạch và chất tẩy rửa (Cleaners)
• 5.3.1. Dụng cụ và vật liệu làm sạch
• 5.3.2. Các hóa chất tẩy rửa (Cleaning Agents)
• 5.3.3. Lưu trữ và xử lý chất tẩy rửa và dung môi
• 6. BÀI 6: ỐNG DẪN (TUBING)
• 6.1. Vật liệu ống dẫn (Tubing)
• 6.1.1. Các kích cỡ và các loại ống dẫn (Sizes and Types of Tubing)
• 6.1.2. Vật liệu ống dẫn (Tubing Materials)
• 6.1.3. Tiêu chuẩn và thông số kỹ thuật của ống
• 6.1.4. Cất giữ và xử lý ống dẫn (Storage and Handling of Tubing)
• 6.2. Thao tác với ống dẫn (Working with tubing)
• 6.3. Các loại dụng cụ uốn ống (Types of tubing benders)
• 6.4. Các đầu nối ống loe (Flare Fittings)
• 6.4.1. Các đầu nối hàn thiếc và hàn đồng
• 6.4.2. Nối ống nhựa (Joining Plastic Tubing)
• 7. BÀI 7: THỰC HÀNH ỐNG THÉP
• 7.1. Ống thép và các đầu nối
• 7.1.1. Các loại và đặc tính ống thép
• 7.1.2. Các loại ren ống thép (Pipe Threads)
• 7.1.3. Các đầu nối ống thép
• 7.2. Cắt ống và làm đầu ren cho ống
• 7.2.1. Cắt ống thép
• 7.2.2. Tiện ren ống thép
• 7.3. Qui trình lắp đặt và nối ống
• 7.3.1. Lắp Ráp Ống Có Ren
• 7.4. Hàn Ống Thép
• 7.5. Lắp đặt ống thép (Installing Steel Piping)
• 8. BÀI 8: ỐNG MỀM (HOSES)
• 8.1. Ống mềm sử dụng cho TBĐLTĐH
• 8.1.1. Các tiêu chuẩn của ống mềm
• 8.1.2. Ống mềm kim loại
• 8.1.3. Ống mềm phi kim
• 8.1.4. Bảo quản và cất giữ ống mềm
• 8.2. Cấu trúc của ống mềm và các đầu nối
• 8.2.1. Cấu trúc của ống mềm
• 8.2.2. Các đầu nối ống mềm
• 8.2.3. Lắp Đặt Đầu Nối Tái Sử Dụng

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giáo Trình Lắp Đặt Thiết Bị Đo Lường Tự Động Hóa 1

Giáo trình Lắp đặt thiết bị đo lường tự động hóa 1 được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức và kỹ năng cần thiết cho sinh viên ngành Sửa chữa thiết bị tự động hóa. Nội dung giáo trình bao gồm 8 bài học, mỗi bài tập trung vào một khía cạnh cụ thể của việc lắp đặt thiết bị. Mục tiêu chính là giúp sinh viên nắm vững các công cụ và quy trình lắp đặt, từ đó nâng cao khả năng thực hành trong lĩnh vực tự động hóa.

1.1. Mục Tiêu Của Giáo Trình Lắp Đặt Thiết Bị Đo Lường

Giáo trình này nhằm trang bị cho sinh viên những kiến thức cơ bản về các loại thiết bị đo lường và quy trình lắp đặt. Sinh viên sẽ học cách sử dụng các công cụ cầm tay và hiểu rõ về các loại vật liệu cần thiết trong quá trình lắp đặt.

1.2. Cấu Trúc Nội Dung Giáo Trình

Nội dung giáo trình được chia thành 8 bài học, mỗi bài học tập trung vào một chủ đề cụ thể như công cụ cầm tay, kiểm tra vật liệu, và thực hành lắp đặt ống thép. Điều này giúp sinh viên dễ dàng tiếp cận và nắm bắt kiến thức.

II. Thách Thức Trong Lắp Đặt Thiết Bị Đo Lường Tự Động Hóa

Lắp đặt thiết bị đo lường tự động hóa không chỉ đơn thuần là việc sử dụng công cụ mà còn đòi hỏi sự hiểu biết sâu sắc về các hệ thống và quy trình. Các thách thức thường gặp bao gồm việc lựa chọn đúng thiết bị, đảm bảo an toàn trong quá trình lắp đặt và xử lý các vấn đề phát sinh trong thực tế.

2.1. Vấn Đề Lựa Chọn Thiết Bị Đo Lường

Việc lựa chọn thiết bị đo lường phù hợp là rất quan trọng. Sinh viên cần nắm rõ các thông số kỹ thuật và ứng dụng của từng loại thiết bị để đảm bảo hiệu quả trong công việc.

2.2. An Toàn Trong Quá Trình Lắp Đặt

An toàn là yếu tố hàng đầu trong lắp đặt thiết bị. Cần tuân thủ các quy định về an toàn lao động và sử dụng đúng các thiết bị bảo hộ để tránh tai nạn.

III. Phương Pháp Lắp Đặt Thiết Bị Đo Lường Tự Động Hóa

Để lắp đặt thiết bị đo lường tự động hóa một cách hiệu quả, cần áp dụng các phương pháp và quy trình chuẩn. Việc này không chỉ giúp tiết kiệm thời gian mà còn đảm bảo chất lượng lắp đặt.

3.1. Quy Trình Lắp Đặt Thiết Bị

Quy trình lắp đặt bao gồm các bước như chuẩn bị công cụ, kiểm tra thiết bị và thực hiện lắp đặt. Mỗi bước cần được thực hiện một cách cẩn thận để đảm bảo kết quả tốt nhất.

3.2. Sử Dụng Công Cụ Cầm Tay Đúng Cách

Việc sử dụng công cụ cầm tay đúng cách là rất quan trọng. Sinh viên cần được hướng dẫn cụ thể về cách sử dụng và bảo quản các công cụ này để đảm bảo hiệu quả công việc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Giáo Trình Lắp Đặt Thiết Bị Đo Lường

Giáo trình không chỉ dừng lại ở lý thuyết mà còn có nhiều ứng dụng thực tiễn trong ngành công nghiệp. Sinh viên có thể áp dụng những kiến thức đã học vào thực tế công việc, từ đó nâng cao khả năng làm việc của mình.

4.1. Ứng Dụng Trong Ngành Công Nghiệp

Các kiến thức từ giáo trình có thể được áp dụng trong nhiều lĩnh vực như sản xuất, chế biến và tự động hóa. Điều này giúp sinh viên có cơ hội việc làm cao hơn.

4.2. Kết Quả Nghiên Cứu Từ Thực Tế

Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng giáo trình này giúp sinh viên cải thiện kỹ năng lắp đặt và nâng cao hiệu quả công việc trong thực tế.

V. Kết Luận Về Giáo Trình Lắp Đặt Thiết Bị Đo Lường Tự Động Hóa 1

Giáo trình Lắp đặt thiết bị đo lường tự động hóa 1 là một tài liệu quan trọng giúp sinh viên trang bị kiến thức và kỹ năng cần thiết cho nghề nghiệp. Việc nắm vững nội dung giáo trình sẽ giúp sinh viên tự tin hơn trong công việc sau này.

5.1. Tương Lai Của Ngành Đo Lường Tự Động Hóa

Ngành đo lường tự động hóa đang phát triển mạnh mẽ. Việc trang bị kiến thức từ giáo trình này sẽ giúp sinh viên sẵn sàng đối mặt với những thách thức trong tương lai.

5.2. Đề Xuất Cải Tiến Giáo Trình

Cần thường xuyên cập nhật và cải tiến giáo trình để phù hợp với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu thực tế của ngành công nghiệp.

Nội dung chính

GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ TỰ ĐỘNG HÓA 1

Trường Cao đẳng Dầu khí (PVMTC)
Nghề đào tạo: Sửa chữa thiết bị tự động hóa
Trình độ: Cao đẳng và Trung cấp

---

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Lắp đặt thiết bị tự động hóa 1 (Mã mô đun: TĐH19MĐ08) được ban hành theo Quyết định số 198/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 03 năm 2020 của Hiệu trưởng Trường Cao Đẳng Dầu Khí, do kỹ sư Nguyễn Xuân Thịnh làm chủ biên cùng sự tham gia biên soạn của kỹ sư Tạ Ngọc Dũng. Tài liệu được thiết kế nhằm chuẩn hóa năng lực thực hành phần cơ khí lắp đặt cho hệ thống đo lường và điều khiển tự động hóa (Instrumentation) trong các nhà máy công nghiệp và công trình dầu khí.

                  LỘ TRÌNH ĐÀO TẠO MÔ ĐUN CHUYÊN NGÀNH
                  
+------------------------------------+
|  Hiệu chuẩn thiết bị đo lường      |  (TĐH19MĐ07 - 120 giờ)
+-----------------+------------------+
                  |
                  v
+------------------------------------+
|  LẮP ĐẶT THIẾT BỊ TỰ ĐỘNG HÓA 1    |  (TĐH19MĐ08 - 90 giờ: 28 LT / 58 TH / 4 KT)
+-----------------+------------------+
                  |
                  v
+------------------------------------+
|  Lắp đặt hệ thống tự động hóa 2    |  (TĐH19MĐ09 - 120 giờ)
+------------------------------------+

Về mặt cấu trúc, mô đun có thời lượng 90 giờ đào tạo (bao gồm 28 giờ lý thuyết, 58 giờ thực hành và 04 giờ kiểm tra định kỳ), tương đương 04 tín chỉ chuyên môn. Trong chương trình khung ngành Sửa chữa thiết bị tự động hóa, mô đun này được bố trí học ngay sau mô đun Hiệu chuẩn thiết bị đo lường (TĐH19MĐ07) và là điều kiện tiên quyết trước khi sinh viên học tiếp mô đun Lắp đặt hệ thống tự động hóa 2 (TĐH19MĐ09).

Mục tiêu đào tạo của giáo trình hướng tới việc chuẩn hóa 3 nhóm chuẩn đầu ra:

• Kiến thức (A1–A10): Nhận diện, phân loại và mô tả nguyên lý làm việc của dụng cụ cầm tay siết ren, thiết bị đo lường, phụ kiện đai ốc, vòng đệm, packing, chất bôi trơn - làm kín, ống dẫn tín hiệu (tubing), ống thép công nghệ (steel piping) và ống mềm công nghiệp (hoses).
• Kỹ năng (B1–B15): Thực hiện chính xác các thao tác cơ khí như khoan lỗ, ta-rô ren trong, tiện ren ngoài bằng bàn ren, cắt và uốn ống 45°/90°, làm kín mối nối bích, đấu nối ống nén ferrule, và thử nghiệm áp suất không rò rỉ trên hệ thống khí nén/thủy lực.
• Năng lực tự chủ và trách nhiệm (C1–C3): Rèn luyện tính cẩn thận, tuân thủ nghiêm ngặt quy trình an toàn lao động và thực hiện vệ sinh công nghiệp (5S) tại khu vực làm việc.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được cấu trúc thành 8 bài học độc lập theo logic tiến trình công việc từ chuẩn bị dụng cụ, kiểm soát vật tư đến kỹ thuật lắp đặt từng loại đường ống chuyên dụng:

                            TIẾN TRÌNH CẤU TRÚC 8 BÀI HỌC
                            
   [Bài 1: Công cụ dụng cụ] --------> [Bài 2: Kiểm tra & Cất giữ vật liệu]
              |                                       |
              v                                       v
   [Bài 3: Bu lông - Ốc vít] -------> [Bài 4: Vòng đệm, O-ring & Packing]
              |                                       |
              v                                       v
   [Bài 5: Dầu mỡ & Hóa chất] ------> [Bài 6: Thực hành Ống dẫn (Tubing)]
              |                                       |
              v                                       v
   [Bài 7: Thực hành Ống thép] -----> [Bài 8: Thực hành Ống mềm (Hoses)]

• Bài 1: Các công cụ dụng cụ cầm tay (15 giờ - 5 LT, 10 TH): Giới thiệu dụng cụ cắt ren trong (ta-rô côn, ta-rô bàn ren, ta-rô tinh, ta-rô ống), bàn ren ngoài (bàn ren liền, xẻ rãnh, bàn ren ghép collet); bộ dụng cụ nhổ bu-lông và ta-rô gãy; các loại ê-tô kẹp (ê-tô bàn nguội, ê-tô ống 3 chân, ê-tô xích); kìm cắt tôn (mã màu vàng/đỏ/xanh lá); dụng cụ cắt/uốn ống luồn dây điện (EMT, RMC, IMC, PVC); thiết bị nguồn (mỏ hàn xung, máy đục lỗ thủy lực, súng bắn đinh).
• Bài 2: Kiểm tra, xử lý và cất giữ vật liệu (3 giờ - 2 LT, 1 TH): Quy trình giao nhận, kiểm tra hư hỏng vật lý bên ngoài; thủ tục xả khí nitơ bảo quản van; phân cấp kho lưu trữ thiết bị đo lường chuyên dụng như tấm Orifice, van an toàn (Relief Valve) và cảm biến đo mức.
• Bài 3: Bu lông - Ốc vít (Fasteners) (9 giờ - 3 LT, 6 TH): Nhận dạng ký hiệu ren hệ Anh (tiêu chuẩn NC) và hệ mét (M); phân loại bu-lông máy, ty ren treo máng cáp, vít Tapcon® bắt bê tông, đinh tán chìm (blind rivets); kỹ thuật kiểm soát mô-men siết (Torquing) và các loại gông kẹp ống (yoke clamp, gang clamp).
• Bài 4: Vòng đệm, vòng làm kín và Packing (12 giờ - 4 LT, 7 TH, 1 KT): Cấu tạo các kiểu mặt bích (Raised-face, Flat-face, RJT); phân loại vòng đệm mềm (acrylic, silicone) và vòng đệm kim loại (oval, rãnh); vòng chữ O (O-ring) tĩnh/động; cấu trúc và phương pháp thay thế packing chữ V trên thân van điều khiển.
• Bài 5: Dầu bôi trơn, chất làm kín và dụng cụ làm sạch (9 giờ - 3 LT, 5 TH, 1 KT): Phân loại dầu cắt nhũ hóa, dầu bôi trơn gốc lưu huỳnh; băng tan PTFE, chất làm kín kỵ khí (anaerobic sealant); hợp chất chống kẹt ren chứa đồng/than chì; keo epoxy 2 thành phần và quy tắc an toàn lưu trữ hóa chất.
• Bài 6: Ống dẫn (Tubing) (20 giờ - 6 LT, 14 TH): Kỹ thuật đo đường kính ngoài (OD) và đường kính trong (ID); gia công ống đồng, ống thép không gỉ (HSS), ống nhựa PE/PVC; thao tác cắt, doa mép ống; kỹ thuật uốn ống bằng vam tay; lắp ráp đầu nối nén (compression fittings) loại 1 và 2 vòng đệm (ferrules), đầu nối loe JIC và dán ống nhựa bằng dung môi.
• Bài 7: Thực hành ống thép (Steel Piping Practices) (12 giờ - 3 LT, 9 TH): Quy chuẩn ren ống côn NPT (National Pipe Taper); kỹ thuật vận hành máy tiện ren điện công nghiệp; quy trình siết bích chéo 8 bu-lông; các phương pháp nối ống hàn đối tiếp (butt-weld), hàn lồng (socket-weld) và lắp đặt giá treo đỡ ống giảm chấn.
• Bài 8: Ống mềm (Hoses) (10 giờ - 2 LT, 6 TH, 2 KT): Tiêu chuẩn SAE cho ống mềm thủy lực/khí nén; cấu tạo ống bện kim loại bọc PTFE, ống silicone, ống PVC sợi polyester; quy trình cắt, ráp đầu nối tái sử dụng (reusable fittings) và đầu nối nhanh dạng khóa cam (cam-lock).

Bảng phân bố thời lượng giảng dạy theo từng bài

STT	Tên bài học	Tổng số giờ	Lý thuyết	Thực hành/Thảo luận	Kiểm tra
1	Các công cụ dụng cụ cầm tay	15	5	10	0
2	Kiểm tra, xử lý và cất giữ vật liệu	3	2	1	0
3	Bu lông - Ốc vít (Fasteners)	9	3	6	0
4	Vòng đệm, vòng làm kín và packing	12	4	7	1 (LT)
5	Dầu bôi trơn, chất làm kín và dụng cụ làm sạch	9	3	5	1 (TH)
6	Ống dẫn (Tubing)	20	6	14	0
7	Thực hành ống thép (Steel Piping Practices)	12	3	9	0
8	Ống mềm (Hoses)	10	2	6	2 (1LT, 1TH)
Tổng	Toàn bộ mô đun	90	28	58	4

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp nền tảng lý thuyết bám sát các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế:

1. Hệ thống tiêu chuẩn công nghiệp: ASME (The American Society of Mechanical Engineers), ANSI (American National Standards Institute), SAE (Society of Automotive Engineers).
2. Hệ thống quy chuẩn đường ống: Phân định rõ ràng giữa ống công nghệ (Piping đo theo kích thước danh định NPS/DN) và ống dẫn tín hiệu đo lường (Tubing đo theo đường kính ngoài thực tế OD).
3. Nguyên lý ren và lực siết: Cơ chế tạo ren côn NPT làm kín ren, quy chuẩn ren thẳng NC/hệ mét, cùng bảng tra mô-men xoắn để kiểm soát độ biến dạng đàn hồi của mối ghép bu-lông mặt bích.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng cơ khí chính xác: Khả năng định tâm khoan lỗ mồi đạt 75% đường kính ren danh định; kỹ thuật ta-rô ren tay có bước bẻ phoi 1/4 vòng; kỹ thuật doa mép trong/ngoài ống nhằm chống cứa rách dây tín hiệu.
• Kỹ năng uốn và định tuyến ống: Tính toán độ bù giãn dài (gain), xác định điểm bắt đầu uốn để gia công cung uốn 45° và 90° bằng vam uốn thủ công và máy uốn thủy lực.
• Kỹ năng đo kiểm và thử áp: Đánh giá độ kín của mối ghép ren, mối ghép nén ferrule bằng cữ kiểm tra khe hở (gap gauge), và thực hiện thử áp suất rò rỉ khí nén/thủy lực.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Mô đun áp dụng phương pháp đào tạo tích hợp giữa lý thuyết chuyên ngành và rèn luyện kỹ năng thực hành theo năng lực (Competency-Based Training).

• Tổ chức dạy học: Giảng viên thiết kế bài giảng tích hợp, giảng lý thuyết tập trung cho toàn lớp và chia nhóm nhỏ (6–8 sinh viên/nhóm) trong các ca thực hành tại phòng xưởng chuyên môn hóa nhằm tối ưu hóa việc tiếp cận trang thiết bị máy móc.
• Phương pháp thực hành theo quy trình (SOP): Tất cả các bài tập đều được thực hiện theo quy trình thao tác chuẩn từng bước rõ ràng. Ví dụ, quy trình cắt ống thép công nghệ bằng dao cắt bao gồm 8 bước cụ thể: gá kẹp ống trên ê-tô xích, định vị lưỡi cắt, xoay tay quay siết 1/4 vòng sau mỗi chu kỳ, tra dầu bôi trơn làm nguội, bẻ ống đoạn cuối để tránh tạo gờ trong, và doa phẳng đầu miệng ống.
• Quy định tự học và chuyên cần: Người học bắt buộc phải đọc trước tài liệu trước khi lên lớp, hoàn thành bài tập thảo luận nhóm và tham gia tối thiểu 70% tổng thời lượng lý thuyết. Nếu sinh viên vắng quá 30% số tiết lý thuyết, quy chế bắt buộc phải học lại toàn bộ mô đun.
• Hệ thống kiểm tra và đánh giá kết quả:

                  HỆ THỐNG ĐÁNH GIÁ MÔ ĐUN TĐH19MĐ08
                  

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Nội dung của giáo trình Lắp đặt thiết bị tự động hóa 1 phản ánh tính đồng bộ với công nghệ lắp đặt thiết bị đo lường hiện đại thông qua các yếu tố kỹ thuật cụ thể:

• Tích hợp khung chương trình quốc tế: Giáo trình đối chiếu trực tiếp với bộ tài liệu chuẩn đào tạo nghề đo lường của Hoa Kỳ: Instrumentation Level 1 (3rd Edition, NCCER, 2015) và Instrumentation Level 2 (3rd Edition, NCCER, 2015).
• Chuẩn hóa hệ thống phụ kiện công nghiệp: Thay vì chỉ học các kiến thức cơ khí chung, giáo trình đưa vào các chi tiết chuyên dụng cho ngành tự động hóa quá trình như: vòng đệm mặt bích RJT, packing chữ V làm kín ty van điều khiển, khớp nối nén Swagelok 2 vòng đệm (ferrules), vít bắt bê tông Tapcon®, và gông đỡ ống chống địa chấn.
• Cập nhật hóa chất kỹ thuật mới: Nội dung bài 5 cập nhật các chất làm kín kỵ khí hiện đại cho ren nối kim loại, hợp chất chống kẹt ren chịu nhiệt không chứa đồng (gốc than chì), keo bọc ren RTV silicone, và súng bơm keo epoxy 2 thành phần chạy bằng khí nén.
• Quy chuẩn hóa an toàn công nghiệp nặng: Giáo trình quy định cụ thể các cảnh báo an toàn độc quyền cho ngành lọc hóa dầu và xử lý khí: áp dụng buồng chứa chuyên dụng cho bình xịt tẩy rửa dễ cháy, xử lý giẻ lau dính dầu theo quy chuẩn chất thải nguy hại, và sử dụng van xả nitơ bảo vệ cụm thiết bị đo mức, lưu lượng (Orifice).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

Giáo trình được biên soạn phục vụ các nhóm đối tượng cụ thể trong hệ thống giáo dục nghề nghiệp và vận hành sản xuất:

                            ĐỐI TƯỢNG SỬ DỤNG
                            
+-------------------------------------------------------------------------+
| Sinh viên Cao đẳng / Trung cấp:                                         |
| Nghề Sửa chữa thiết bị tự động hóa, Điện tự động hóa, Đo lường quá trình|
+-------------------------------------------------------------------------+
                                    |
                                    v
+-------------------------------------------------------------------------+
| Điều kiện tiên quyết (Prerequisites):                                   |
| Đã hoàn thành: An toàn TĐH (TĐH19MĐ01), Điện kỹ thuật (KTĐ19MĐ05),     |
| Bản vẽ đo lường (TĐH19MH06), Hiệu chuẩn thiết bị đo lường (TĐH19MĐ07)   |
+-------------------------------------------------------------------------+
                                    |
                                    v
+-------------------------------------------------------------------------+
| Giảng viên, Kỹ sư bảo trì & Kỹ thuật viên:                              |
| Làm tài liệu thiết kế giáo án tích hợp, quy trình chuẩn thao tác xưởng  |
+-------------------------------------------------------------------------+

1. Sinh viên hệ Cao đẳng và Trung cấp nghề: Sinh viên theo học chuyên ngành Sửa chữa thiết bị tự động hóa, Điện tự động hóa, và Kỹ thuật đo lường điều khiển tại Trường Cao đẳng Dầu khí cũng như các trường cao đẳng kỹ thuật công nghệ.
2. Yêu cầu kiến thức tiên quyết: Người học cần có kiến thức nền tảng từ các môn học trước đó bao gồm: An toàn lao động (ATMT19MH01), An toàn tự động hóa (TĐH19MĐ01), Điện kỹ thuật 1 (KTĐ19MĐ05), Điện tử cơ bản (TĐH19MĐ02), Thiết bị đo lường (TĐH19MH05), Bản vẽ thiết bị đo lường (TĐH19MH06), và đã hoàn tất mô đun Hiệu chuẩn thiết bị đo lường (TĐH19MĐ07).
3. Giảng viên và Kỹ thuật viên công nghiệp: Dùng làm tài liệu tham khảo chính thức để biên soạn bài giảng tích hợp, xây dựng bảng kiểm kỹ năng (checklist), hoặc dùng làm cẩm nang hướng dẫn lắp đặt cơ khí hiện trường cho kỹ thuật viên bảo trì thiết bị tự động hóa tại các nhà máy chế biến dầu khí, nhiệt điện, hóa chất.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng nào?

Tài liệu được xây dựng trực tiếp cho sinh viên cao đẳng và trung cấp nghề Sửa chữa thiết bị tự động hóa, đồng thời phù hợp cho công nhân, kỹ thuật viên bảo dưỡng cơ - điện muốn chuẩn hóa tay nghề lắp đặt đường ống và phụ kiện đo lường.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi bắt đầu học mô đun này?

Người học cần hoàn thành mô đun Hiệu chuẩn thiết bị đo lường (TĐH19MĐ07), nắm vững các quy định an toàn tự động hóa và có kỹ năng đọc bản vẽ thiết bị đo lường (P&ID, Hook-up drawing).

3. Giáo trình này khác gì so với các giáo trình nguội cơ khí thông thường?

Giáo trình tập trung chuyên biệt vào phần cơ khí hỗ trợ cho tự động hóa (Mechanical installation for Instrumentation): bao gồm việc định tuyến ống dẫn tín hiệu nhỏ (tubing OD), lắp ráp khớp nối nén ferrule, xử lý packing van điều khiển, lắp đặt giá đỡ chống rung địa chấn và thử rò rỉ hệ thống đo lường, không đi sâu vào gia công cơ khí chế tạo máy tổng quát.

4. Phương pháp tự học giáo trình này như thế nào để đạt hiệu quả cao?

Người học cần kết hợp việc đọc hiểu lý thuyết với các bảng tra cứu kỹ thuật (bảng kích thước ren NPT, bảng mã màu kìm cắt, bảng chọn bàn ren, biểu đồ nhiệt độ/áp suất ống mềm), nắm chắc quy trình 8 bước trước khi thực hành thao tác trên thiết bị thật tại xưởng.

5. Có tài liệu bổ trợ nào kèm theo giáo trình không?

Tài liệu đi kèm bao gồm hệ thống phiếu đánh giá kỹ năng thực hành, các biểu mẫu biên bản kiểm tra rò rỉ thủy lực/khí nén, bản vẽ thiết bị đo lường và hai bộ giáo trình tham chiếu tiêu chuẩn: NCCER Instrumentation Level 1 & Level 2 (2015).

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Lắp đặt thiết bị tự động hóa 1 cung cấp hệ thống dữ liệu kỹ thuật, tiêu chuẩn hóa và các bước thao tác thực hành hoàn chỉnh cho công tác lắp đặt phần cơ khí của hệ thống đo lường - điều khiển tự động hóa. Nội dung đào tạo 90 giờ phân bổ hợp lý giữa lý thuyết nền tảng và 58 giờ thực hành tay nghề, giúp người học làm chủ các thao tác gia công ống dẫn, kỹ thuật làm kín ren, ghép nối bích và lắp đặt ống mềm công nghiệp.

Mô đun này là bước đệm trực tiếp để người học tiến vào mô đun Lắp đặt hệ thống tự động hóa 2 (TĐH19MĐ09), cũng như các học phần chuyên sâu như Hệ thống điều khiển thủy lực - khí nén (TĐH19MĐ13) và Hệ thống điều khiển phân tán DCS (TĐH19MĐ17). Các số liệu, bảng tra cứu mô-men và hướng dẫn quy trình trong tài liệu đóng vai trò làm tài liệu tham khảo kỹ thuật trong suốt quá trình đào tạo và công tác bảo dưỡng công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM TRƯỜNG CAO ĐẲNG DẦU KHÍ  GIÁO TRÌNH MÔ ĐUN: LẮP ĐẶT THIẾT BỊ TỰ ĐỘNG HÓA 1” NGHỀ: SỬA CHỮA THIẾT BỊ TỰ ĐỘNG HÓA TRÌNH ĐỘ: CAO ĐẲNG (Ban hành kèm theo Quyết định số: 198/QĐ-CĐDK ngày 25 tháng 03 năm 2020 của Trường Cao Đẳng Dầu Khí) Bà Rịa - Vũng Tàu, năm 2020 (Lưu hành nội bộ) TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm. LỜI GIỚI THIỆU Giáo trình Lắp đặt thiết bị đo lường tự động hóa 1 được biên soạn dành cho sinh viên nghề Sửa chữa thiết bị tự động hóa hệ trung cấp và cao đẳng Trường Cao Đẳng Dầu Khí. Nội dung của giáo trình gồm 8 bài: Bài 1: Các công cụ dụng cụ cầm tay (Hand and Power Tools for Instrumentations) Bài 2: Kiểm tra, xử lý và cất giữ vật liệu (Inspect, Handle, and Store Instrumentation Materials) Bài 3: Đai ốc (Fasteners) Bài 4: Đệm lót, vòng làm kín và packing (Gaskets, O-rings, and Packing) Bài 5: Dầu bôi trơn, chất làm kín và dụng cụ làm sạch (Lubricants, Sealants, and Cleaners) Bài 6: Ống dẫn (Tubing) Bài 7: Thực hành ống thép (Steel Piping Practices) Bài 8: Ống mềm (Hoses) Giáo trình được biên soạn theo từng bài cụ thể, mỗi bài đều giải quyết hoàn chỉnh vấn đề và được gói gọn trong 1 bài vì vậy giúp cho sinh viên dễ dàng trong việc hình thành từng kỹ năng cụ thể.

Tác giả chân thành gửi lời cám ơn đến các đồng nghiệp trong khoa Điện – Tự Động Hóa đã góp ý để tác giả hoàn thiện giáo trình này. Tuy đã nỗ lực nhiều, nhưng chắc chắn không thể có sai sót, rất mong nhận được sự kiến đóng góp để lần xuất bản sau được hoàn thiện hơn. Bà Rịa – Vũng Tàu, tháng 03 năm 2020 Tham gia biên soạn 1. Nguyễn Xuân Thịnh – Chủ biên 2.

Tạ Ngọc Dũng MỤC LỤC 1. BÀI 1: CÁC CÔNG CỤ DỤNG CỤ CẦM TAY .1 Các dụng cụ cầm tay liên quan đến ren .1 Các dụng cụ cắt ren trong/các loại ta-rô (Taps) .3 Dụng cụ nhổ mũi ta-rô và các đầu siết bằng ren .2 Các dụng cụ cầm tay dùng cho ống và kim loại .2 Kìm cắt kim loại dạng tấm .3 Dụng cụ cắt ống luồn dây điện và uốn ống .4 Các dụng cụ cầm tay phụ trợ .3 Các công cụ điện (Power Tools) .2 Mỏ hàn súng và mỏ hàn chỉnh nhiệt .3 Máy đục lỗ thủy lực cầm tay (Hydraulic Knockout Punches) .4 Súng bắn đinh (Propellant – Powered Tools). BÀI 2: KIỂM TRA, XỬ LÝ VÀ CẤT GIỮ VẬT LIỆU .1 Nhận thiết bị đo lường tự động hóa và các loại vật liệu được vận chuyển đến .1 Kiểm tra và bốc xếp thiết bị.2 Nhận dạng thiết bị tự động hóa .2 Bảo quản thiết bị đo lường tự dộng hóa .1 Phân loại cấp độ bảo quản thiết bị .2 Các điều kiện cất giữ và bảo quản thiết bị theo từng cấp độ. BÀI 3: BU LÔNG - ỐC VÍT (FASTENERS) .1 Bu lông – ốc vít ren (Threaded fasteners) .1 Bu lông - ốc vít ren (Threaded fasteners) .2 Các chi tiết ghép ren xoay/vặn (Torquing Threaded Fassters) .3 Đinh neo và bu lông neo (Anchors and anchor bolts) .2 Các chi tiết không siết ren (Non-threaded Fasteners) .1 Vòng kẹp và chốt (Retainers and Pins) .2 Đinh tán chìm – Blind Rivets .3 Phụ tùng kẹp giữ ống mềm và hệ thống ống.

BÀI 4: VÒNG ĐỆM, VÒNG LÀM KÍN VÀ PACKING.1 Các loại vòng đệm (Gaskets) .1 Các loại mặt bích (Flange Facings) .2 Ứng dụng của vòng đệm (Gasket Applications) .3 Các loại vòng đệm và vật liệu làm vòng đệm (Gasket Types and Materials) .4 Thay thế vòng đệm .2 Vòng đệm chữ O và packing (O- rings and packings) .1 Vòng đệm chữ O (O-rings). BÀI 5: DẦU BÔI TRƠN, CHẤT LÀM KÍN VÀ DỤNG CỤ LÀM SẠCH 167 5.1 Dầu bôi trơn (Lubricants) .1 Dầu bôi trơn – làm nguội/dầu cắt (Cutting fluids) .2 Các loại dầu bôi trơn thông dụng khác (Other Common Lubricants) .3 Xử lý và cất giữ an toàn .1 Chất kết dính và chất làm kín cho ống và các bộ phận kim khí (Pipe and Hardware Sealants and Adhesives) .2 Các chất làm kín và keo làm kín khác .3 Lưu trữ và xử lý chất làm kín và chất kết dính .3 Dụng cụ làm sạch và chất tẩy rửa (Cleaners) .1 Dụng cụ và vật liệu làm sạch .2 Các hóa chất tẩy rửa (Cleaning Agents) .3 Lưu trữ và xử lý chất tẩy rửa và dung môi. BÀI 6: ỐNG DẪN (TUBING) .1 Vật liệu ống dẫn (Tubing).1 Các kích cỡ và các loại ống dẫn (Sizes and Types of Tubing) .2 Vật liệu ống dẫn (Tubing Materials) .3 Tiêu chuẩn và thông số kỹ thuật của ống .4 Cất giữ và xử lý ống dẫn (Storage and Handling of Tubing) .2 Thao tác với ống dẫn (Working with tubing) .3 Các loại dụng cụ uốn ống (Types of tubing benders) .2 Các đầu nối ống loe (Flare Fittings) .3 Các đầu nối hàn thiếc và hàn đồng .4 Nối ống nhựa (Joining Plastic Tubing). BÀI 7: THỰC HÀNH ỐNG THÉP .1 Ống thép và các đầu nối .1 Các loại và đặc tính ống thép.2 Các loại ren ống thép (Pipe Threads) .3 Các đầu nối ống thép .2 Cắt ống và làm đầu ren cho ống .1 Cắt ống thép .2 Tiện ren ống thép .3 Qui trình lắp đặt và nối ống .1 Lắp Ráp Ống Có Ren.3 Hàn Ống Thép .4 Lắp đặt ống thép (Installing Steel Piping).

BÀI 8: ỐNG MỀM (HOSES) .1 Ống mềm sử dụng cho TBĐLTĐH .1 Các tiêu chuẩn của ống mềm .2 Ống mềm kim loại .3 Ống mềm phi kim .4 Bảo quản và cất giữ ống mềm .2 Cấu trúc của ống mềm và các đầu nối .1 Cấu trúc của ống mềm .2 Các đầu nối ống mềm .3 Lắp Đặt Đầu Nối Tái Sử Dụng .334 DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VIẾT TẮT ASME The American Society of Mechanical Engineers ANSI The American National Standards Institute SAE The Society for Automotive Engineering OD Outside diameter ID Inside diameter NPS Norminal pipe size DN Norminal diameter DANH MỤC CÁC HÌNH VẼ Hình 1-1: Các loại ta-rô ren trong (taps). 25 Hình 1-2: Các loại tay quay gắn với ta-rô (tay quay thẳng và tay quay chữ T). 26 Hình 1-3: Tạo ren trong cho một lỗ. 29 Hình 1-4: Các loại bàn ren.

30 Hình 1-5: Các loại tay quay bàn ren. 32 Hình 1-6: Các loại dụng cụ nhổ mũi ta-rô. 33 Hình 1-7: Bộ dụng cụ nhổ dạng côn rãnh xoắn vít. 34 Hình 1-8: Lấy một chốt ren hỏng ra khỏi lỗ.

35 Hình 1-9: Các bộ phận của một dụng cụ nhổ ta-rô. 35 Hình 1-10: Ê-tô bàn nguội. 37 Hình 1-11: Ê-tô kẹp ống 3 chân (a) và kiểu xích (b). 38 Hình 1-12: Các loại dụng cụ cắt kim loại dạng tấm.

40 Hình 1-13: Dụng cụ giũa ống. 43 Hình 1-14: Dao cắt ống. 44 Hình 1-15: Vặn vít điều chỉnh (a) và quay tay quay dao cắt ống (b). 44 Hình 1-16: Quay dụng cụ chà giũa ống đúng qui cách.

45 Hình 1-17: Dao cắt ống nhựa PVC (Ratcheting cutter). 46 Hình 1-18: Cưa tay dùng để cưa ống nhựa PVC. 47 Hình 1-19: Thước dây bọc ống. 48 Hình 1-20: Các dụng cụ uốn ống thông dụng.

48 Hình 1-21: Nhấn tay cầm của dụng cụ uốn ống xuống thể hoàn thành công việc. 49 Hình 1-22: Dụng cụ uốn ống cứng RMC và IMC (hickeys). 49 Hình 1-23: Dụng cụ đục lỗ kim loại. 50 Hình 1-24: Bộ dụng cụ đục lỗ kim loại.

51 Hình 1-25: Thước đo góc từ tính được sử dụng để đo góc nghiêng (góc lệch). 52 Hình 1-26: Dây mồi luồn ống dây dẫn điện. 53 Hình 1-27: Dụng cụ thông ống xả. 54 Hình 1-28: Các máy khoan điện cầm tay.

56 Hình 1-29: Các mũi khoan tường và mũi khoan bê tông. 57 Hình 1-30: Mỏ hàn súng điện. 60 Hình 1-31: Các đầu hàn của mỏ hàn súng. 61 Hình 1-32: Mỏ hàn điều chỉnh nhiệt dạng bút.

62 Hình 1-33: Các mũi hàn dùng với mỏ hàn điều chỉnh nhiệt độ. 62 Hình 1-34: Cuộn chì hàn. 63 Hình 1-35: Ống hút chì (Desoldering pump/sucker). 66 Hình 1-36: Bấc hút chì (Desoldering braid).

66 Hình 1-37: Máy đục lỗ thủy lực cầm tay. 67 Hình 1-38: Cách sử dụng máy đục lỗ thủy lực. 68 Hình 1-39: Súng bắn đinh và các phụ kiện đi kèm. 69 Hình 1-40: Súng bắn đinh kiểu khí nén.

71 Hình 2-1: Biên bản báo cáo hư hỏng vật lý khi nhận hàng. 77 Hình 2-2: Những nhãn hướng dẫn bưng bê thiết bị. 78 Hình 2-3: Thiết bị nâng hạ bằng điện kiểu móc. 79 Hình 2-4: Bộ điều khiển xả khí ni-tơ.

82 Hình 2-6: Tấm Orifice kiểu tay cầm. 89 Hình 2-7: Hộp cất giữ tấm Orifice. 90 Hình 2-8: Van an toàn (Relief Valve). 91 Hình 2-9: Một ví dụ về vật thế chỗ của thiết bị đo mức.

92 Hình 3-1: Các kí hiệu ren. 97 Hình 3-2: Kí hiệu các loại bu lông và ốc vít bằng thép hệ Anh. 99 Hình 3-3: Các loại bu lông theo hệ mét. 100 Hình 3-4: Bu-lông máy, ốc vít máy, ốc vít có đầu chụp và bu-lông 2 đầu ren.

101 Hình 3-5: Thanh ren/Ty ren đỡ máng cáp. 102 Hình 3-6: Các loại bu lông vòng. 103 Hình 3-7: Các loại đai ốc. 104 Hình 3-8: Các loại đai ốc đặc biệt.

105 Hình 3-9: Các loại bu lông chốt. 106 Hình 3-10: Cách lắp bu lông chốt. 106 Hình 3-11: Vòng đệm ren. 107 Hình 3-12: Vòng đệm phẳng và vòng đệm khóa.

108 Hình 3-13: Các loại vít thông dụng. 109 Hình 3-14: Vít lag và tắc kê. 109 Hình 3-15: Vít tạo ren và vít cắt ren. 110 Hình 3-16: Vít trí/Vít định vị.

111 Hình 3-17: Các đơn vị mô men xoắn theo hệ Anh (A) và theo hệ mét (B). 112 Hình 3-18: Các bảng giá trị mô men xoắn. 117 Hình 3-19: Các loại cờ lê. 118 Hình 3-20: Cách sử dụng đúng một cờ lê.

119 Hình 3-21: Thứ tự siết bu lông/ốc vít trên các bề mặt. 120 Hình 3-22: Các vít bắt tường hãng Tapcon®. 121 Hình 3-23: Đinh dẫn động và công cụ bắt đinh. 122 Hình 3-24: Các loại đinh một bước (one-step anchors).

122 Hình 3-25: Các loại bu lông neo. 123 Hình 3-26: Đinh neo tự khoan. 124 Hình 3-27: Bắt một bu lông neo vào bê tông hoặc tường. 125 Hình 3-28: Keo epoxy .