Giáo Trình Kỹ Thuật Nguội Cho Ngành Điện Công Nghiệp

Giáo trình Kỹ thuật nguội ngành điện công nghiệp là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo kỹ thuật… 60 trang · Cao Đẳng Nghề Công Nghiệp Hải Phòng · 2013.

• Tác giả: Đăng Luơng
• Trường học: Cao Đẳng Nghề Công Nghiệp Hải Phòng
• Chuyên ngành: Điện Công Nghiệp
• Đề tài: Giáo Trình Kỹ Thuật Nguội Ngành Điện Công Nghiệp
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2013
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. MỤC LỤC
• 1.1. Lời giới thiệu
• 1.2. Giới thiệu về mô đun
• 1.3. Bài mở đầu: Tổng quan về kỹ thuật nguội
• 1.4. Khái niệm về kỹ thuật nguội
• 1.5. Đặc điểm và yêu cầu của kỹ thuật nguội
• 1.6. Bài 1: Sử dụng dụng cụ đo
• 1.6.1. Thước cặp
• 1.6.2. Panme
• 1.6.3. Thước đứng
• 1.7. Bài 2: Vạch dấu mặt phẳng và vạch dấu khối
• 1.7.1. Dụng cụ vạch dấu
• 1.7.2. Dụng cụ kê đỡ
• 1.7.3. Phương pháp vạch dấu mặt phẳng và vạch dấu khối
• 1.8. Bài 3: Đục kim loại
• 1.9. Bài 4: Giũa kim loại
• 1.10. Bài 5: Cưa kim loại (cưa bằng tay)
• 1.11. Bài 6: Khoan, khoét, doa kim loại
• 1.12. Bài 7: Nắn và uốn kim loại
• Tài liệu tham khảo

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Kỹ Thuật Nguội Ngành Điện Công Nghiệp

Giáo trình Kỹ thuật nguội ngành điện công nghiệp là tài liệu quan trọng trong việc đào tạo kỹ thuật viên. Tài liệu này không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn hướng dẫn thực hành các kỹ năng cần thiết cho người học. Nội dung giáo trình được biên soạn dựa trên chương trình khung đào tạo, đảm bảo tính khoa học và thực tiễn.

1.1. Khái niệm về Kỹ Thuật Nguội

Kỹ thuật nguội là một lĩnh vực quan trọng trong ngành cơ khí, liên quan đến việc gia công các chi tiết bằng tay. Người thợ cần nắm vững các phương pháp và kỹ thuật để thực hiện công việc một cách chính xác và hiệu quả.

1.2. Đặc điểm và Yêu cầu của Kỹ Thuật Nguội

Kỹ thuật nguội yêu cầu người thực hiện phải có tay nghề cao và sự cẩn thận. Các đặc điểm của kỹ thuật này bao gồm việc sử dụng dụng cụ cầm tay và khả năng làm việc với các vật liệu khác nhau.

II. Vấn đề và Thách thức trong Giáo Trình Kỹ Thuật Nguội

Trong quá trình giảng dạy và học tập kỹ thuật nguội, nhiều thách thức có thể phát sinh. Những vấn đề này có thể liên quan đến việc thiếu trang thiết bị, sự không đồng nhất trong chất lượng giảng dạy, và sự thiếu hụt kỹ năng thực hành của học viên.

2.1. Thiếu Trang Thiết Bị Đào Tạo

Việc thiếu hụt trang thiết bị hiện đại có thể ảnh hưởng đến chất lượng đào tạo. Học viên cần có cơ hội thực hành với các dụng cụ và máy móc hiện đại để nâng cao kỹ năng.

2.2. Sự Không Đồng Nhất trong Chất Lượng Giảng Dạy

Chất lượng giảng dạy không đồng nhất giữa các giảng viên có thể dẫn đến sự khác biệt trong kiến thức và kỹ năng của học viên. Cần có các tiêu chuẩn rõ ràng để đảm bảo chất lượng giảng dạy.

III. Phương Pháp và Giải Pháp Đào Tạo Kỹ Thuật Nguội Hiệu Quả

Để nâng cao hiệu quả đào tạo kỹ thuật nguội, cần áp dụng các phương pháp giảng dạy hiện đại và tích cực. Việc kết hợp lý thuyết và thực hành là rất quan trọng trong quá trình học tập.

3.1. Kết Hợp Lý Thuyết và Thực Hành

Việc kết hợp giữa lý thuyết và thực hành giúp học viên hiểu rõ hơn về các khái niệm và kỹ thuật. Học viên có thể áp dụng kiến thức vào thực tế, từ đó nâng cao kỹ năng.

3.2. Sử Dụng Công Nghệ Hiện Đại trong Đào Tạo

Công nghệ hiện đại như mô phỏng 3D và phần mềm thiết kế có thể hỗ trợ học viên trong việc học tập. Việc sử dụng công nghệ giúp tạo ra môi trường học tập sinh động và hiệu quả hơn.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn của Kỹ Thuật Nguội trong Ngành Điện Công Nghiệp

Kỹ thuật nguội có nhiều ứng dụng trong ngành điện công nghiệp, từ việc lắp đặt đến bảo trì thiết bị. Việc nắm vững kỹ thuật này giúp người thợ điện thực hiện công việc một cách chính xác và an toàn.

4.1. Lắp Đặt Thiết Bị Điện

Kỹ thuật nguội đóng vai trò quan trọng trong việc lắp đặt các thiết bị điện. Người thợ cần phải biết cách sử dụng các dụng cụ và kỹ thuật để đảm bảo lắp đặt đúng quy trình.

4.2. Bảo Trì và Sửa Chữa Thiết Bị

Kỹ thuật nguội cũng rất cần thiết trong việc bảo trì và sửa chữa thiết bị điện. Việc nắm vững các kỹ năng này giúp người thợ phát hiện và khắc phục sự cố một cách nhanh chóng.

V. Kết Luận và Tương Lai của Giáo Trình Kỹ Thuật Nguội

Giáo trình Kỹ thuật nguội ngành điện công nghiệp không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nền tảng cho sự phát triển nghề nghiệp của người thợ điện. Tương lai của giáo trình này cần được cập nhật thường xuyên để đáp ứng nhu cầu thực tiễn.

5.1. Cập Nhật Nội Dung Giáo Trình

Nội dung giáo trình cần được cập nhật thường xuyên để phù hợp với sự phát triển của công nghệ và nhu cầu thị trường. Việc này giúp học viên luôn được trang bị kiến thức mới nhất.

5.2. Định Hướng Phát Triển Nghề Nghiệp

Giáo trình cũng cần định hướng rõ ràng cho học viên về các cơ hội nghề nghiệp trong ngành điện công nghiệp. Điều này giúp học viên có cái nhìn tổng quan và định hướng phát triển bản thân.

Nội dung chính

THÔNG TIN THƯ MỤC VÀ MÔ TẢ GIÁO TRÌNH: KỸ THUẬT NGUỘI (MÃ SỐ MĐ 14)

---

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình Kỹ thuật nguội (Mã số: MĐ 14) được ban hành kèm theo Quyết định số 120/QĐ-TCDN ngày 25 tháng 02 năm 2013 của Tổng cục trưởng Tổng cục Dạy nghề (thuộc Bộ Lao động - Thương binh và Xã hội). Tài liệu được biên soạn bởi tập thể giảng viên Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hải Phòng (Chủ biên: Đặng Lương; các tác giả: Nguyễn Thành Đạt, Nguyễn Văn Vận) trong khuôn khổ Dự án “Thí điểm xây dựng chương trình và giáo trình dạy nghề năm 2011-2012”.

Trong khung chương trình đào tạo nghề Điện công nghiệp ở trình độ Cao đẳng nghề, mô đun này được xếp ở vị trí môn học kỹ thuật cơ sở, học sau các môn Vẽ kỹ thuật, An toàn điện và được bố trí học song song với các môn học kỹ thuật cơ sở khác. Giáo trình xác định các mục tiêu học tập cụ thể: trình bày được kiến thức nền tảng về phương pháp và quy trình gia công nguội; sử dụng thành thạo các dụng cụ đo lường và dụng cụ gia công cầm tay (thước cặp, panme, đục, giũa, cưa, mũi khoan); thực hiện gia công các chi tiết đơn giản phục vụ công tác lắp đặt, bảo trì thiết bị điện đúng yêu cầu kỹ thuật và bản vẽ; rèn luyện ý thức tuân thủ quy chuẩn an toàn lao động và bảo quản thiết bị.

Giáo trình có tổng thời lượng 40 giờ (gồm 10 giờ lý thuyết, 28 giờ thực hành và 2 giờ kiểm tra định kỳ). Cấu trúc chương trình được tiếp cận theo mô đun tích hợp, kết hợp đồng bộ giữa lý thuyết nguyên lý cắt gọt cơ bản với bài tập thực hành gia công trực tiếp tại xưởng trên các phôi mẫu cụ thể.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Nội dung giáo trình được thiết kế thành 8 đơn vị bài học theo trình tự công nghệ:

• Bài mở đầu: Tổng quan về kỹ thuật nguội (2 giờ lý thuyết): Giới thiệu khái niệm gia công nguội, đặc điểm công việc dùng dụng cụ cầm tay và vai trò của kỹ thuật nguội trong sản xuất công nghiệp.
• Bài 1: Sử dụng dụng cụ đo (4 giờ: 1 LT - 3 TH): Cấu tạo, nguyên lý hoạt động, cách đọc chỉ số và bảo quản các dụng cụ đo kiểm: thước lá (thép Y7/Y8, vạch chia 0,5 mm và 1 mm), thước cặp (độ chính xác 1/10 mm, 1/20 mm, 1/50 mm), panme (bước tiến 0,01 mm, phạm vi đo 25 mm) và thước đứng.
• Bài 2: Vạch dấu mặt phẳng và vạch dấu khối (3 giờ: 1,5 LT - 1 TH - 0,5 KT): Phân loại dấu (dấu gia công, dấu kiểm tra, dấu phụ); dụng cụ vạch dấu (mũi vạch, compa, đài vạch, mũi núng); dụng cụ kê đỡ (khối D, khối V góc $60^\circ, 90^\circ, 120^\circ$, bàn máp, kích); quy trình lấy dấu trên mặt phẳng và trên khối hộp.
• Bài 3: Đục kim loại (7 giờ: 1,5 LT - 5 TH - 0,5 KT): Cấu tạo đục bằng, đục nhọn, đục cong từ thép Y7A/Y8A; kỹ thuật mài góc cắt theo vật liệu; phương pháp cầm búa, chọn chiều cao ê-tô, kỹ thuật đục thô (1,5–2 mm/lát) và đục tinh (0,5–1 mm/lát).
• Bài 4: Giũa kim loại (12 giờ: 1 LT - 10,5 TH - 0,5 KT): Phân loại giũa theo tiết diện (dẹt, vuông, tam giác, tròn) và cỡ răng (loại I thô có 11,5–12 răng/10 mm; loại II–VI mịn có 40–63 răng/10 mm); kỹ thuật giũa mặt phẳng, mặt trụ và mặt cong.
• Bài 5: Cưa kim loại bằng tay (4 giờ: 1,5 LT - 2,5 TH): Cấu tạo khung cưa, quy cách lưỡi cưa (thép Y8/Y9/Y10, mật độ răng 16–18 răng/25 mm cho thép/gang và 24–32 răng/25 mm cho kim loại mỏng); nguyên lý mở mạch cưa hình sóng; kỹ thuật cưa phôi thanh, ống và tấm.
• Bài 6: Khoan, khoét, doa kim loại (3,5 giờ: 1 LT - 2,5 TH): Cấu tạo mũi khoan ruột gà; kỹ thuật khoan lỗ trên máy khoan đứng/bàn; phương pháp khoét mở rộng lỗ bằng dao khoét thép gió; nguyên lý doa tinh bề mặt lỗ đạt độ nhẵn cao.
• Bài 7: Nắn và uốn kim loại (4,5 giờ: 0,5 LT - 3,5 TH - 0,5 KT): Phương pháp nắn phẳng phôi tấm, nắn thẳng phôi tròn và uốn kim loại góc hoặc cong theo cữ.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

Giáo trình cung cấp các cơ sở lý thuyết kỹ thuật bao gồm:

• Khoa học vật liệu dụng cụ gia công: Tính chất và quy chuẩn nhiệt luyện của các mác thép carbon dụng cụ như Y7, Y7A, Y8, Y8A, Y10, Y12, CD70, CD80, CD100, CD120 và thép gió dùng chế tạo mũi khoan, dao khoét.
• Đo lường và dung sai lắp ghép: Nguyên lý du xích trên thước cặp qua biểu thức toán học xác định kích thước:

$$L = m + k \cdot \frac{a}{n}$$

(Trong đó $m$ là phần nguyên trên thước chính, $k$ là vạch trùng của du xích, $a/n$ là giá trị chia của thước); nguyên lý trục vít me - đai ốc trên panme đo ngoài.

• Nguyên lý góc cắt kim loại: Quan hệ giữa góc mài dụng cụ cắt với độ cứng vật liệu gia công (vật liệu gang mài góc $70^\circ$; thép mềm và trung bình mài góc $60^\circ$; đồng và nhôm mài góc $30^\circ - 45^\circ$).
• Tiêu chuẩn chất lượng bề mặt: Chỉ số nhám bề mặt gia công tinh sau khi doa ($R_z = 1,6\ \mu\text{m}$ đến $R_z = 0,40\ \mu\text{m}$).

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thao tác mài sắc mũi vạch, mũi đục, mũi núng đúng góc độ; gá đặt phôi trên bàn máp, khối V và ê-tô; sử dụng thành thạo máy khoan đứng, dụng cụ cưa tay và các loại giũa.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Đọc bản vẽ chi tiết gia công; phân tích nguyên nhân gây sai hỏng kích thước khi đo lường hoặc vạch dấu; nhận biết hiện tượng mẻ lưỡi cưa, mòn lưỡi cắt để đưa ra biện pháp khắc phục.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Gia công hoàn chỉnh các sản phẩm nguội đơn giản như cờ lê miệng đôi (cỡ 12-14 mm), phôi búa nguội gia công rãnh và vát góc đảm bảo dung sai $\pm 0,1\text{ mm}$ đến $\pm 0,2\text{ mm}$.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình Kỹ thuật nguội được thiết kế theo phương pháp giảng dạy tích hợp (competency-based training), phân bổ thời lượng 70% cho thực hành (28 giờ thực hành trên tổng số 40 giờ). Mô hình giảng dạy được cấu trúc theo 4 giai đoạn tiêu chuẩn: hướng dẫn mở đầu (giải thích nguyên lý và thao tác mẫu của giảng viên), hướng dẫn thường xuyên (học viên trực tiếp thao tác dưới sự giám sát), hướng dẫn kết thúc (đánh giá sản phẩm và rút kinh nghiệm) và kiểm tra định kỳ.

Hệ thống bài tập thực hành được chuẩn hóa gắn liền với quá trình chế tạo phôi mẫu kỹ thuật:

• Bài tập vạch dấu mặt phẳng: Dựng hình cờ lê miệng hai đầu (hàm 12 và hàm 14) trên phôi tôn dày 1 mm, xác định các cung tròn chuyển tiếp $R10, R11, R18, R28, R38$ và đóng chấm dấu tâm.
• Bài tập gia công phôi búa nguội: Thực hiện tích hợp liên hoàn các nguyên công: vạch dấu khối đa diện; cưa mạch thẳng kích thước 75 mm; đục rãnh thẳng song song sâu 4 mm, rộng 5 mm; đục mặt phẳng hạ cốt 30,5 mm; giũa 3 mặt phẳng vuông góc và giũa vát mép góc $45^\circ$.

Phương pháp đánh giá kết quả học tập kết hợp giữa đánh giá quá trình thao tác (tư thế đứng, cách cầm búa, giữ giũa, góc nghiêng dụng cụ) và đánh giá định lượng sản phẩm gia công. Tiêu chí định lượng căn cứ vào các thông số đo kiểm: độ sai lệch kích thước hình học ($\pm 0,1\text{ mm}$ đối với giũa, $\pm 0,2\text{ mm}$ đối với đục), độ phẳng mặt gia công kiểm tra qua khe sáng với dưỡng mẫu hoặc ke vuông, độ nhám bề mặt sau gia công.

Đối với hoạt động tự học, giáo trình yêu cầu học viên ghi chép nhật ký đo lường, tuân thủ các quy tắc bảo quản dụng cụ (lau sạch dầu mỡ, bôi trơn sau ca thực hành) và thực hiện nghiêm ngặt các quy định an toàn như: sử dụng kính bảo hộ khi khoan/đục, dùng lưới chắn phoi, tuyệt đối không dùng miệng thổi mạt kim loại.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

Tài liệu được chuẩn hóa trong khuôn khổ dự án cấp quốc gia về đổi mới giáo dục nghề nghiệp giai đoạn 2011–2012, thể hiện các đặc điểm cập nhật về chương trình đào tạo kỹ thuật:

• Tính tích hợp liên trường trong biên soạn: Nội dung giáo trình được biên soạn dựa trên sự phối hợp chuyên môn giữa Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hải Phòng với các cơ sở đào tạo nghề trọng điểm: Trường Cao đẳng nghề Bách nghệ Hải Phòng, Trường Cao đẳng nghề Giao thông vận tải Trung ương II và Trường Cao đẳng nghề Cơ điện Hà Nội. Sự liên kết này giúp thống nhất quy trình gia công nguội chuẩn theo khung năng lực nghề quốc gia.
• Định hướng ứng dụng cho kỹ thuật cơ - điện: Giáo trình lược bỏ các nội dung nguội chế tạo khuôn mẫu phức tạp của chuyên ngành cắt gọt kim loại chuyên sâu, tập trung vào các kỹ năng thao tác cơ khí phục vụ trực tiếp cho nghề Điện công nghiệp: lấy dấu bản mã, đục cắt rãnh trên kim loại tấm, giũa ba-via trước khi hàn mối nối tiếp địa, khoan lỗ lắp bu-lông gá tủ điện, uốn thanh dẫn và nắn phẳng tấm đỡ thiết bị.
• Tích hợp bài tập đo kiểm chuyên ngành điện: Bài học sử dụng dụng cụ đo lường tích hợp bài tập thực hành đo đường kính dây điện từ (dây ê-may) dải kích thước $0,3 \div 2,0\text{ mm}$ bằng panme đo ngoài, liên hệ trực tiếp đến kỹ năng quấn dây máy biến áp và động cơ điện.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Học viên và sinh viên: Tài liệu được thiết kế làm giáo trình chính khóa cho sinh viên năm thứ nhất theo học hệ Cao đẳng nghề và Trung cấp nghề thuộc chuyên ngành Điện công nghiệp, Điện dân dụng và Kỹ thuật máy lạnh - Điều hòa không khí.
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần Vẽ kỹ thuật cơ bản (để có kỹ năng đọc bản vẽ cơ khí, hình chiếu, ký hiệu dung sai) và An toàn điện (để nắm rõ các nguyên tắc an toàn lao động trong xưởng công nghiệp).
• Giảng viên chuyên ngành: Sử dụng làm tài liệu giảng dạy tiêu chuẩn để thiết kế đề cương bài giảng lý thuyết, giáo án tích hợp tại xưởng, xây dựng phiếu hướng dẫn thực hành và lập barem đánh giá kỹ năng nghề nguội cơ sở.
• Tài liệu tham khảo mở rộng: Giáo trình dùng làm tài liệu tra cứu kỹ thuật cho thợ lắp đặt điện công nghiệp, công nhân bảo trì hệ thống cơ - điện (M&E) tại các nhà máy, xí nghiệp cần bổ sung hoặc củng cố kỹ năng gia công nguội cầm tay.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng người học nào?

Giáo trình được thiết kế chuẩn hóa cho sinh viên hệ Cao đẳng nghề thuộc nghề Điện công nghiệp; đồng thời phù hợp làm tài liệu cơ sở cho các ngành kỹ thuật liên quan như Điện lạnh, Cơ điện tử và Kỹ thuật lắp đặt điện.

2. Người học cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học mô đun này?

Người học cần hoàn thành môn Vẽ kỹ thuật (nắm vững quy tắc đọc bản vẽ kỹ thuật, hình chiếu, các ký hiệu kích thước) và môn An toàn điện (nắm vững quy tắc an toàn trong môi trường xưởng thực hành).

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các giáo trình kỹ thuật nguội ngành cắt gọt kim loại là gì?

Giáo trình tập trung vào các kỹ năng nguội cơ sở và phục vụ phụ trợ cho nghề điện (khoan lỗ lắp thiết bị, cắt đục rãnh định hình, đo dây ê-may, uốn nắn thanh dẫn) với tổng thời lượng tinh gọn 40 giờ, không đi sâu vào các kỹ thuật cạo rà, chế tạo khuôn mẫu phức tạp.

4. Phương pháp tự học và luyện tập thực hành mô đun này như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học cần nắm vững lý thuyết góc cắt và cấu tạo dụng cụ trước khi thao tác; tuân thủ trình tự gia công từ vạch dấu, gia công thô (đục/cưa) đến gia công tinh (giũa/doa); thường xuyên kiểm tra kích thước trung gian bằng thước cặp và ghi chép nhật ký đo.

5. Giáo trình có những bài tập thực hành cụ thể nào đi kèm?

Giáo trình tích hợp hệ thống bản vẽ và phiếu bài tập thực hành chi tiết bao gồm: đo kích thước mẫu kim loại và dây ê-may; vạch dấu mặt phẳng chi tiết cờ lê 12-14; vạch dấu khối, cưa mạch thẳng, đục rãnh, đục mặt phẳng và giũa các mặt phẳng vuông góc trên phôi búa nguội.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Kỹ thuật nguội (Mã số: MĐ 14) là tài liệu đào tạo nghề nghiệp chuẩn hóa, cung cấp hệ thống kiến thức cơ học cắt gọt cầm tay và rèn luyện kỹ năng thực hành nền tảng cho người học nghề Điện công nghiệp. Tài liệu xác lập quy chuẩn thao tác gia công cơ khí chính xác, tạo cơ sở kỹ thuật phục vụ các công việc lắp ráp, bảo dưỡng và sửa chữa tủ điện, thiết bị cơ - điện trong thực tế sản xuất.

Lộ trình học tập đề xuất:

Vẽ kỹ thuật & An toàn điện 

Tài liệu tham khảo bổ trợ: Quy chuẩn kỹ thuật đo lường cơ khí TCVN, Sổ tay dung sai và lắp ghép cơ khí, Giáo trình an toàn lao động trong gia công cơ khí.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu TỔNG QUAN VỀ KỸ THUẬT NGUỘI Mục tiêu: - Trình bày được khái niệm về kỹ thuật nguội. - Phân tích được các đặc điểm và yêu cầu của kỹ thuật nguội. - Rèn luyện tính nghiêm túc trong học tập và trong công việc. Khái niệm về kỹ thuật nguội Kỹ thuật nguội là công việc thường thấy trong sản xuất và trong sinh hoạt.

Với công cụ cầm tay và tay nghề, người thợ có thể dùng phương pháp gia công nguội để thực hiện các công việc từ công việc đơn giản đến phức tạp, đòi hỏi độ chính xác cao mà các thiết bị, máy móc, không thực hiện được Trong công việc nguội, ngoài một số việc được cơ khí hoá (dùng máy để gia công, còn hầu hết được sử dụng bằng tay,chất lượng gia công phụ thuộc vào tay nghề của người thợ. Đặc điểm và yêu cầu của kỹ thuật nguội 2. Đặc điểm Nghề nguội là một nghề gia công cơ khí mà công việc chủ yếu được làm bằng tay, nhờ sử dụng các dụng cụ đơn giản,dễ chế tạo có thể đạt được chất lượng gia công Nguội có thể làm cả một sản phẩm hoặc một phần công đoạn của sản phẩm 2. Người tham gia nghề nguội đều phải nắm được kiến thức về vẽ kỹ thuật cơ khí, dung sai lắp ghép và đo lường kỹ thuật,vật liệu cơ khí, nhiệt luyện.

Để thực hiện tốt công việc của nghề nguội, đòi hỏi người làm công việc nguội phải chăm chỉ, cẩn thận, biết phân tích, xét đoán và sáng tạo. 9 Bài 1 SỬ DỤNG DỤNG CỤ ĐO Mã bài: 14.01 Giới thiệu: Đo lường kỹ thuật là nội dung kiến thức và kỹ năng không thể thiếu đối với người công nhân kỹ thuật trong mọi lĩnh vực,đặc biệt trong mô đun kỹ thuật nguội việc đo lường kỹ thuật là rất cần thiết và quan trọng vì nó ảnh hưởng trực tiếp đến việc gia công các chi tiết .Vì vậy đòi hỏi người công nhân kỹ thuật phải sử dụng thành thạo các loại dụng cụ đo, đọc chính xác các trị số để ứng dụng tốt vào quá trình luyện tập, gia công các chi tiết, nhằm nâng cao độ chính xác về kích thước của sản phẩm trong quá trình thực tập cũng như sản xuất. Mục tiêu: - Lựa chọn được các loại dụng cụ đo phù hợp với công việc của nghề nguội. - Sử dụng và bảo quản dụng cụ đúng quy trình, đảm bảo an toàn và vệ sinh công nghiệp.

Thước lá Mục tiêu: Kiểm tra ,sử dụng và đo được các loại thước lá phù hợp với công việc đang thực hiện.Cấu tạo Thước lá được chế tạo từ thépY7 hoặc Y8, chiều dài từ (150-1000)mm, chiều rộng từ (11 -25)mm, chiều dày thước(0,3 – 2)mm Có vạch chia 0,5; 1mm, sai lệch là ± 0,5 1.Công dụng Dùng để đo kích thước, vạch dấu, kiểm tra phôi. Đo kích thước 1.Cách sử dụng - Đặt thước vào chi tiết cần đo: Áp thước sát và mặt của chi tiết cần đo, tựa đầu thước vào bậc của chi tiết hoặc vào vật mà chi tiết tỳ vào. Vạch không của thước phải trùng đúng vào mặt chuẩn cần đo của chi tiết. Chú ý: Khi đo các chi tiết có chiều dầy mỏng, thanh.nên tựa chi tiết đó vào vật có chiều dầy lớn hơn.

-Khi xác định kích thước, mắt nên nhìn thẳng vào mặt thước. Các bước thực hiện đo 10 - Chuẩn bị chi tiết đo (Nắn thảng, phẳng, làm sạch ba via, bề mặt, chon chuẩn đo) - Chon loại thước có chiều dài thích hợp với chi tiết cần đo - Thực hiện đo - Xác định trị số kích thước ( Cần ghi chép nhật ký) 1. Các nguyên nhân dẫn đến sai số kích thước. - Bề mặt chi tiết không được thẳng, phẳng,sạch - Đọc số đo không đúng 1.

Bảo quản thước lá: Mặt đo của thước cần phải giữ gìn cẩn thận, tránh để gỉ, bụi, cát hoặc phoi kim loại mài mòn.Cần tránh những va chạm làm sây sát hoặc biến dạng ,trước khi đo phải lau sạch vật đo và thước.Khi dùng xong phải lau thước bằng dẻ sạch và bôi dầu mỡ, đặt đúng vị trí ở trong hộp, không đặt thước chồng lên các dụng cụ khác hoặc đặt các dụng cụ khác lên thước. Bài tập thực hành của học viên. Cho chi tiết (hình 1-1) Hình 1-1 Yêu cầu: - Đo xác định kích thước của chi tiết ; ghi chép lại kết quả đo? - Hình thức thực hành: Chia nhóm - Nguồn lực: 01thước lá 300mm ; 01 sản phẩm/nhóm - Thời gian thực hiện: 0. Thước cặp 11 Mục tiêu: Kiểm tra ,sử dụng và đo được các loại thước cặp phù hợp với công việc đang thực hiện.

Là loai dụng cụ đo phổ biến nhất trong sản xuất cơ khí, có độ chính xác 1/10 mm, 1/20mm và 1/50 mm, đa năng trong đo kiểm, giá thành tương đối rẻ. Cấu tạo Hình 1-2. Thước cặp 2. Cách đo - Trước khi đo cần kiểm tra thước có chính xác không,bằng cách kéo du xích về vị trí “0” ban đầu, bề mặt mỏ đo tiếp xúc hoàn toàn là thước còn chính xác - Lau sạch bề mặt vật đo ( không đo chi tiết có bề mặt thô) - Khi đo phải giữ cho 2 mặt phẳng của mỏ đo song song với mặt phẳng cần đo - Muốn lấy thước ra khỏi vị trí đo thì phải vặn đai ốc hãm để cố định hàm động với thân thước chính.

Cách đo thước cặp 12 2. Đọc trị số đo Khi đo xem vạch “0” của du xích ở vị trí nào của thước chính, ta đọc được phần nguyên của kích thước ở trên thước chính, xem vạch nào của du xích trùng với vạch của thước chính ta đọc được phần lẻ của kích thước theo vạch đó của du xích tại vị trí trùng nhau Kích thước đo được theo biểu thức sau: L = m +k. là kích thước đo m là số vạch của thước chính nằm phí trái vạch “0” của du xích k là vạch của du xích trùng với vạch của thước chính a/n là giá trị của thước Ví dụ: Hình 1-3. Đọc trị số đo trên thước cặp Ở (hình 1-3) vạch “0” của du xích nằm giữa vach chia 24 và 25 trên thước chính, như vậy kích thước sẽ trong khoảng 24 và 25mm, ta thấy vạch số 7 của du xích trùng với vạch chia trên thước chính, như vậy ta có 7 vạch chia mà mỗi vach chia là 0,05mm vậy kích thước đo được là: L= m+k.Các bước thực hiện - Chuẩn bị chi tiết đo (làm sạch ba via, bề mặt, chon chuẩn đo) - Kiểm tra độ chính xác của thước - Thực hiện đo 13 - Xác định trị số kích thước ( Cần ghi chép nhật ký) 2.

Các nguyên nhân dẫn đến sai số kích thước - Bề mặt chi tiết không được sạch - Thước không chính xác - Thao tác đo không đúng - Đọc số đo không đúng 2. Chọn lựa và bảo quản - Không được dùng thước để đo khi vật đang quay, không đo các vật thô, bẩn, không ép mạnh hai mỏ đo vào vật đo, cần hạn chế lấy thước ra khỏi vật đo rồi mới đọc trị số đo, làm như vậy kích thước đo đuợc không chính xác và mỏ đo bị mòn - Các mặt đo của thước cần phải giữ gìn cẩn thận, tránh để gỉ, bụi, cát hoặc phoi kin loại mài mòn.Cần tránh những va chạm làm sây sát hoặc biến dạng thước Khi dùng xong phải lau thước bằng dẻ sach và bôi dầu mỡ, đặt đúng vị trí ở trong hộp, không đặt thước chồng lên các dụng cụ khác hoặc đặt các dụng cụ khác lên thước Bài tập thực hành của học viên Cho chi tiết máy (hình 1-4) Hình 1-4 Yêu cầu: - Đo xác định kích thước của chi tiết ; ghi chép lại kết quả đo? - Hình thức thực hành: Chia nhóm - Nguồn lực: thước cặp 1/20;1/50 ; 01 sản phẩm/nhóm - Thời gian thực hiện: 1. Panme Mục tiêu: Kiểm tra ,sử dụng và đo được panme phù hợp với công việc đang thực hiện. Đầu cố định 5.Mặt số vòng 3.

Núm vặn Panme là dụng cụ đo chính xác, tính vạn năng kém (phải chế tạo từng loại Panme đo trong, đo ngoài, đo sâu), phạm vi đo hẹp khoảng 25mm. Có kết cấu là một dạng trục vít me- đai ốc Panme có 2 loại là khắc vạch và hiển thị số 3. Cách đo Trước khi đo cần kiểm tra độ chính xác của panme ở vạch “0”, tay trái cầm panme,quay mặt số vòng ngược chiều kim đồng hồ, di chuyển mặt đo của panme theo kích thước đo lớn nhất của chi tiết,đặt chi tiết đo vào giữa hai mặt đo của panme, tay phải vặn nhẹ núm vặn của panme ( 6) theo chiều kim đồng hồ, đến khi mặt đầu của vít di động và đầu cố định tiếp xúc vào chi tiết cần đo và nghe thấy tiếng kêu “tách tách” của cơ cấu con cóc, cố định vị trí vít di động bằng vít hãm. Phải giữ cho đường tâm của 2 mỏ đo trùng với kích thước cần đo.

Phải vặn vít hãm (4) để cố định đầu đo động trước khi lấy panme ra khỏi vật đo. Đọc trị số đo 15 Trên thân panme (1) khắc các vạch 1mm và 0,5mm, trên mặt côn (2) được chia ra 50 khoảng bằng nhau và có 50 vạch, giá trị mỗi khoảng là 0,01mm Vị trí mép động ta đọc được trị số phần nguyên của kích thước.trên thân panme,vạch trên mặt côn cho ta trị số phần lẻ của kích thước. Cộng 2 giá trị ta được kích thước cần đo. Đọc trị số đo trên panme Đọc số trị số trên panme: Giả sử mép B của ổng côn (2), nằm trước vạch A trên thân panme (1), vạch số 45 của mặt côn (2) trùng với đường chuẩn trên thân panme.

Như vậy ta có 45 vạch chia trên mặt côn (2), mỗi vạch chia là 0,01 (hình 1-5) Kích thước đo được là: 55,5+( 45 x 0,01) = 55,95mm Chú ý: Không đo các vật có bề mặt thô 3.Các bước thực hiện - Chuẩn bị chi tiết đo (làm sạch ba via, bề mặt, chon chuẩn đo) - Kiểm tra độ chính xác của panme - Thực hiện đo - Xác định trị số kích thước ( Cần ghi chép nhật ký) 3. Các nguyên nhân dẫn đến sai số kích thước - Bề mặt chi tiết không được sạch - Thước không chính xác - Thao tác đo không đúng - Đọc số đo không đúng 3. Chọn lựa và bảo quản Căn cứ vào kích thước, hình dáng của chi tiết để chọn panme Không dùng panme đo khi vật đang quang, không đo các mặt thô, bẩn, không vặn trực tiếp ống 6 để mỏ đo ép váo vật đo. 16 Các mặt đo của panme cần phải giữ gìn cẩn thận, tránh để gỉ, bụi, cát hoặc phoi kim loại mài mòn.