Giáo Trình Kỹ Thuật May Kỹ Thuật May I và II

Giáo trình kỹ thuật may kỹ thuật may i và ii cung cấp kiến thức chuyên sâu về công nghệ may, quy trình và ứng dụng trong ngành may mặc.

• Tác giả: ThS Trương Thị Dịu
• Trường học: Trường Cao Đẳng Công Nghệ Thành Phố Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Công Nghệ May
• Đề tài: Giáo Trình Kỹ Thuật May: Hướng Dẫn Chi Tiết Cho Sinh Viên
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Thành Phố Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: KỸ THUẬT MAY CƠ BẢN
• 1.1. GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ KỸ THUẬT MAY CƠ BẢN
• 1.1.1. Khái niệm và ý nghĩa
• 1.1.2. Các yếu tố tác động
• 1.1.2.1. Con người
• 1.1.2.2. Trang thiết bị
• 1.1.2.3. Các yếu tố khác
• 1.2. KỸ THUẬT SỬ DỤNG DỤNG CỤ VÀ CÁC THAO TÁC CƠ BẢN CỦA NGHỀ MAY
• 1.2.1. Các loại dụng cụ nghề may
• 1.2.2. Các đường may tay cơ bản
• 1.2.2.1. Đường may lược
• 1.2.2.2. Đường may vắt lai
• 1.2.2.3. Đường may thùa khuy
• 1.2.3. Các đường may máy cơ bản
• 1.2.3.1. Đường may can rẽ
• 1.2.3.2. Đường may can lật đè
• 1.2.3.3. Đường may can kê
• 1.2.3.4. Đường may can giáp mép
• 1.2.3.5. Đường may can lộn sổ
• 1.2.3.6. Đường may can lộn kín
• 1.2.3.7. Đường may can cuốn ép
• 1.2.3.8. Đường may diễu
• 1.2.3.9. Đường may viền
• 1.2.4. Thao tác bổ trợ các loại hình đường may
• 1.2.4.1. Mục đích, yêu cầu và tầm quan trọng
• 1.2.4.2. Thao tác cắt, gọt, lộn các loại hình đường may
• 1.2.4.3. Thao tác cạo, bẻ mép vải
• 1.3. CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG I
• 2. CHƯƠNG 2: KỸ THUẬT MAY CỤM CHI TIẾT CỦA QUẦN ÁO THÔNG DỤNG
• 2.1. GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ KỸ THUẬT GIA CÔNG CHI TIẾT
• 2.1.1. Tiêu chuẩn kỹ thuật
• 2.2. KỸ THUẬT MAY CÁC LOẠI CHIẾT BEN VÀ CHIẾT LY
• 2.2.1. Kỹ thuật may chiết ben, ly
• 2.2.2. Kỹ thuật may xếp ly
• 2.2.2.1. Xếp ly cùng chiều
• 2.2.2.2. Xếp ly chữ A
• 2.2.2.3. Phương pháp may
• 2.3. KỸ THUẬT MAY CÁC CHI TIẾT ÁO
• 2.3.1. Túi ốp không nắp
• 2.3.2. Kỹ thuật may các dạng cổ áo
• 2.4. KỸ THUẬT MAY CÁC ĐƯỜNG MỞ MÉP VIỀN
• 2.4.1. Khái quát về các kiểu mở quần áo
• 2.4.2. Kỹ thuật may các đường mở suốt
• 2.5. KỸ THUẬT MAY CÁC CHI TIẾT QUẦN ÂU
• 2.5.1. Túi mổ cơi quần âu (một viền)
• 2.5.2. Túi mổ hai viền
• 2.5.3. Túi xéo quần âu
• 2.5.4. Túi dọc (túi thẳng) quần âu
• 2.5.5. Tra khóa kéo quần âu
• 2.5.6. May và tra lưng quần âu
• 2.6. CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG II
• 3. CHƯƠNG 3: KỸ THUẬT MAY CÁC CHI TIẾT ÁO JACKET
• 3.1. KỸ THUẬT MAY CÁC CHI TIẾT ÁO JACKET
• 3.1.1. Kỹ thuật may túi ốp (dạng hộp)
• 3.1.1.1. Quy trình may
• 3.1.1.2. Phương pháp may
• 3.1.1.3. Yêu cầu kỹ thuật
• 3.1.2. Kỹ thuật may túi cơi
• 3.1.2.1. Quy trình may
• 3.1.2.2. Phương pháp may
• 3.1.2.3. Yêu cầu kỹ thuật
• 3.1.3. Kỹ thuật may túi hai viền
• 3.1.3.1. Quy trình may
• 3.1.3.2. Phương pháp may
• 3.1.3.3. Yêu cầu kỹ thuật
• 3.1.4. Kỹ thuật may túi khóa kéo (túi lộn mí)
• 3.1.4.1. Quy trình may
• 3.1.4.2. Phương pháp may
• 3.1.4.3. Yêu cầu kỹ thuật
• 3.1.5. Kỹ thuật may bo tay, bo lai, dây kéo
• 3.1.5.1. Bo tay, bo lai
• 3.1.5.2. Tra dây kéo
• 3.2. CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG III
• 4. CHƯƠNG 4: PHƯƠNG PHÁP LẮP RÁP ÁO SƠ MI
• 4.1. PHƯƠNG PHÁP LẮP RÁP ÁO SƠ MI NAM
• 4.1.1. Hình dáng – cấu trúc
• 4.1.2. Qui trình may và phương pháp may
• 4.1.3. Yêu cầu kỹ thuật
• 4.2. PHƯƠNG PHÁP LẮP RÁP ÁO SƠ MI NỮ
• 4.2.1. Hình dáng – Cấu trúc
• 4.2.2. Qui trình may phương pháp may
• 4.2.3. Yêu cầu kỹ thuật
• 5. CHƯƠNG 5: PHƯƠNG PHÁP LẮP RÁP QUẦN ÂU
• 5.1. PHƯƠNG PHÁP LẮP RÁP QUẦN ÂU NAM
• 5.1.1. Hình dáng - cấu trúc
• 5.1.2. Quy trình may
• 5.1.3. Phương pháp may
• 5.1.3.1. Cắt gọt, ủi keo, vắt sổ, lấy dấu các chi tiết bán thành phẩm
• 5.1.3.2. May passant lưng
• 5.1.3.3. May chiết ben thân sau
• 5.1.3.4. May và tra khóa kéo
• 5.1.3.5. Ráp dọc quần ủi rẽ và may hoàn chỉnh lót túi xéo
• 5.1.3.6. Lấy dấu, tra lưng vào thân
• 5.1.3.7. May dàng quần
• 5.1.3.8. May đáy quần thân sau
• 5.1.3.9. Lấy dấu, tra passant vào thân
• 5.1.3.10. Vắt lai, vắt đuôi cạp
• 5.1.3.11. Thùa khuy, đính nút
• 5.1.3.12. VSCN, ủi thành phẩm
• 5.1.4. Yêu cầu kỹ thuật
• 5.2. PHƯƠNG PHÁP LẮP RÁP QUẦN ÂU NỮ
• 5.2.1. Hình dáng - cấu trúc
• 5.2.2. Quy trình may
• 5.2.3. Phương pháp may
• 5.2.3.1. Cắt gọt, ủi keo, vắt sổ, lấy dấu các chi tiết bán thành phẩm
• 5.2.3.2. May passant, lưng
• 5.2.3.3. May chiết ben thân sau và miệng túi ốp
• 5.2.3.4. Đóng túi vào thân sau
• 5.2.3.5. May và tra khoá kéo
• 5.2.3.6. Ráp dọc quần ủi rẽ và may hoàn chỉnh lót túi ngang
• 5.2.3.7. Lấy dấu, tra lưng vào thân
• 5.2.3.8. May dàng quần
• 5.2.3.9. May đáy quần thân sau
• 5.2.3.10. Lấy dấu, tra passant vào thân
• 5.2.3.11. Vắt lai, vắt đuôi cạp
• 5.2.3.12. Thùa khuy, đính nút
• 5.2.3.13. VSCN, ủi thành phẩm
• 5.2.4. Yêu cầu kỹ thuật
• 5.3. CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG II
• 6. CHƯƠNG 6: PHƯƠNG PHÁP LẮP RÁP ÁO JACKET
• 6.1. PHƯƠNG PHÁP LẮP RÁP ÁO JACKET MỘT LỚP
• 6.1.1. Hình dáng - cấu trúc
• 6.1.2. Quy trình may
• 6.1.3. Phương pháp may
• 6.1.3.1. Ép keo vào các chi tiết và lấy dấu đường may
• 6.1.3.2. May đề cúp ngực, diễu
• 6.1.3.3. May cầu vai thân sau, diễu
• 6.1.3.4. May vai con, diễu
• 6.1.3.5. Tra cổ vào thân - Mí cổ hoàn chỉnh
• 6.1.3.6. Tra tay vào thân, diễu
• 6.1.3.7. May sườn áo, sườn tay
• 6.1.3.8. May lai tay
• 6.1.3.9. May bo lai
• 6.1.3.10. Tra khóa kéo hoàn chỉnh
• 6.1.3.11. Mí, diễu bo hoàn chỉnh
• 6.1.3.12. VSCN và ủi thành phẩm
• 6.1.4. Yêu cầu kỹ thuật
• 6.2. PHƯƠNG PHÁP LẮP RÁP ÁO JACKET HAI LỚP
• 6.2.1. Hình dáng - cấu trúc
• 6.2.2. Quy trình may
• 6.2.2.1. Lớp chính
• 6.2.3. Phương pháp may
• 6.2.3.1. Lớp chính
• 6.2.4. Yêu cầu kỹ thuật
• 6.3. CÂU HỎI ÔN TẬP CHƯƠNG III

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giáo Trình Kỹ Thuật May Cho Sinh Viên

Giáo trình Kỹ Thuật May là tài liệu quan trọng cho sinh viên ngành công nghệ may. Tài liệu này cung cấp kiến thức cơ bản về kỹ thuật may, quy trình may các chi tiết của quần áo thông dụng. Nội dung giáo trình được biên soạn rõ ràng, dễ hiểu, giúp sinh viên nắm vững các kỹ năng cần thiết trong nghề may.

1.1. Mục Tiêu Của Giáo Trình Kỹ Thuật May

Giáo trình nhằm trang bị cho sinh viên kiến thức về cấu trúc, quy trình và phương pháp may. Sinh viên sẽ học cách lắp ráp các sản phẩm như áo sơ mi, quần âu và áo jacket theo tiêu chuẩn kỹ thuật.

1.2. Cấu Trúc Nội Dung Giáo Trình

Nội dung giáo trình được chia thành hai phần chính: Kỹ thuật may cơ bản và Kỹ thuật may lắp ráp sản phẩm. Mỗi phần đều có các chương trình bày chi tiết về kỹ thuật và quy trình may.

II. Những Thách Thức Trong Kỹ Thuật May Hiện Nay

Ngành may hiện nay đối mặt với nhiều thách thức như yêu cầu về chất lượng sản phẩm và sự cạnh tranh khốc liệt. Việc nắm vững kỹ thuật may là rất cần thiết để đáp ứng nhu cầu thị trường.

2.1. Yêu Cầu Về Chất Lượng Sản Phẩm

Chất lượng sản phẩm là yếu tố quyết định sự thành công trong ngành may. Các sản phẩm phải đạt tiêu chuẩn kỹ thuật và thẩm mỹ cao để thu hút khách hàng.

2.2. Cạnh Tranh Trong Ngành May

Sự cạnh tranh giữa các doanh nghiệp may mặc ngày càng gia tăng. Để tồn tại và phát triển, các doanh nghiệp cần cải tiến kỹ thuật và nâng cao năng lực sản xuất.

III. Phương Pháp Kỹ Thuật May Cơ Bản Được Sử Dụng

Các phương pháp kỹ thuật may cơ bản là nền tảng cho việc sản xuất các sản phẩm may mặc. Việc nắm vững các kỹ thuật này giúp sinh viên thực hành hiệu quả hơn.

3.1. Kỹ Thuật Sử Dụng Dụng Cụ May

Sử dụng đúng dụng cụ là rất quan trọng trong quá trình may. Các dụng cụ như kéo, kim, và máy may cần được sử dụng một cách chính xác để đảm bảo chất lượng sản phẩm.

3.2. Các Đường May Cơ Bản

Các đường may cơ bản như đường may lược, đường may vắt lai, và đường may thùa khuy là những kỹ thuật cần thiết mà sinh viên phải nắm vững để thực hiện các sản phẩm may mặc.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Của Kỹ Thuật May

Kỹ thuật may không chỉ là lý thuyết mà còn có ứng dụng thực tiễn trong ngành công nghiệp may. Sinh viên cần hiểu rõ cách áp dụng các kỹ thuật đã học vào thực tế.

4.1. Lắp Ráp Sản Phẩm Thực Tế

Sinh viên sẽ thực hành lắp ráp các sản phẩm như áo sơ mi và quần âu. Việc thực hành này giúp sinh viên nắm vững quy trình và yêu cầu kỹ thuật.

4.2. Đánh Giá Chất Lượng Sản Phẩm

Đánh giá chất lượng sản phẩm là bước quan trọng trong quy trình sản xuất. Sinh viên cần biết cách kiểm tra và đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn trước khi xuất xưởng.

V. Kết Luận Về Giáo Trình Kỹ Thuật May

Giáo trình Kỹ Thuật May là tài liệu quý giá cho sinh viên ngành công nghệ may. Nó không chỉ cung cấp kiến thức lý thuyết mà còn giúp sinh viên phát triển kỹ năng thực hành.

5.1. Tương Lai Của Ngành May

Ngành may đang phát triển mạnh mẽ với nhiều cơ hội việc làm. Sinh viên cần chuẩn bị tốt để đáp ứng nhu cầu của thị trường.

5.2. Đề Xuất Cải Tiến Giáo Trình

Để giáo trình ngày càng hoàn thiện, cần có sự đóng góp ý kiến từ giảng viên và sinh viên. Việc cập nhật nội dung và phương pháp giảng dạy là rất cần thiết.

Nội dung chính

Giáo Trình Kỹ Thuật May (Mã môn học: MH 13) – Ngành Công Nghệ May

Tổng quan về giáo trình

Giáo trình Kỹ thuật may (Mã môn học: MH 13) là tài liệu học tập và giảng dạy chuyên môn bắt buộc thuộc nhóm kiến thức cơ sở ngành, do tập thể giảng viên Khoa Công nghệ May biên soạn (ThS. Trương Thị Dịu chủ biên cùng nhóm tác giả: ThS. Nguyễn Thị Mỹ Thơ, ThS. Nguyễn Thị Thanh Phúc, ThS. Trương Ngọc Lan, ThS. Đỗ Thị Mai Lan, ThS. Nguyễn Thị Lan Hương, KS. Lê Hoàng Phượng, KS. Trương Thị Thúy Lan) và ban hành vào tháng 03/2022. Môn học được bố trí giảng dạy vào học kỳ II năm thứ nhất trong chương trình đào tạo trình độ Cao đẳng ngành Công nghệ May, tiếp nối sau môn học tiên quyết Quản trị bảo trì thiết bị.

Mục tiêu học tập của giáo trình tập trung vào việc trang bị cho người học hệ thống kiến thức toàn diện về cấu trúc, quy trình công nghệ, phương pháp gia công và tiêu chuẩn kỹ thuật của các đường may cơ bản, cụm chi tiết và quy trình lắp ráp hoàn thiện ba nhóm sản phẩm trang phục định hình: áo sơ mi (nam/nữ), quần âu (nam/nữ) và áo jacket (1 lớp/2 lớp). Đồng thời, môn học rèn luyện kỹ năng vận hành thiết bị may công nghiệp, năng lực kiểm tra chất lượng sản phẩm may, phát hiện sai hỏng, phân tích nguyên nhân và thực hiện biện pháp khắc phục sai hỏng kỹ thuật.

Cấu trúc giáo trình được xây dựng thành 2 phần chính với 6 chương theo cách tiếp cận mô-đun hóa tuyến tính từ cơ bản đến nâng cao:

• Phần A: Kỹ thuật may cơ bản (3 chương): Tập trung vào kỹ năng cơ sở, thao tác bổ trợ, gia công cụm chi tiết áo, quần và áo jacket.
• Phần B: Kỹ thuật may lắp ráp sản phẩm (3 chương): Quy trình lắp ráp hoàn thiện từng dòng sản phẩm cụ thể.

Điểm đặc sắc của giáo trình nằm ở tính thực hành trực tiếp tại xưởng may, kết hợp hệ thống hình ảnh mặt cắt cấu trúc chi tiết, quy chuẩn thông số kỹ thuật rõ ràng và nội dung được chuẩn hóa với sự hỗ trợ chuyên môn từ các doanh nghiệp may công nghiệp như Tổng Công ty Cổ phần May Nhà Bè và Công ty Cổ phần May Bình Minh.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi

                             GIÁO TRÌNH KỸ THUẬT MAY (MH 13)
   PHẦN A: KỸ THUẬT MAY CƠ BẢN                                            PHẦN B: KỸ THUẬT LẮP RÁP

Các chương và chủ đề chính

• Chương I (Phần A) - Kỹ thuật may cơ bản: Trình bày khái niệm, yếu tố ảnh hưởng (con người, nguyên liệu, thiết bị) và phân loại đường may. Giới thiệu kỹ thuật may tay (đường may lược, đường may vắt lai thường/hàng rào, thùa khuy thường/đầu tròn, đính nút có chân/không chân); kỹ thuật may máy (can rẽ, can lật đè, can kê có gấp mép/không gấp mép, can giáp mép ziczắc chữ N, can lộn sổ, can lộn kín, can cuốn ép, may mí 0,1 cm, may diễu 0,5 cm, may viền gấp mép, viền bọc mép, viền lé kê mí, viền lật đè mí); các thao tác bổ trợ (cắt gọt, lộn góc vuông, lộn góc nhọn bằng chỉ mồi, lộn đường cong lồi/lõm, thao tác cạo rẽ/lật/lé và bẻ nếp).
• Chương II (Phần A) - Kỹ thuật may cụm chi tiết của quần áo thông dụng: Tiêu chuẩn kỹ thuật gia công chi tiết; kỹ thuật may chiết ben, chiết ly, xếp ly cùng chiều, xếp ly chữ A; kỹ thuật may chi tiết áo (túi ốp không nắp, túi ốp có nắp, cổ lá sen, cổ danton, cổ sơ mi chân rời kẹp lá 3, cổ sơ mi chân liền); kỹ thuật đường mở mép viền (nẹp áo liền, nẹp áo rời, thép tay gia đình bấm góc chữ V, thép tay công nghiệp chặn góc 45 độ, bát tay vuông/vạt góc/tròn); kỹ thuật may chi tiết quần âu (túi mổ cơi 1 viền bấm lưỡi gà, túi mổ 2 viền, túi xéo, túi dọc, tra khóa kéo, may và tra lưng quần).
• Chương III (Phần A) - Kỹ thuật may các chi tiết áo Jacket: Kỹ thuật gia công các kết cấu đặc thù gồm túi ốp dạng hộp, túi cơi áo jacket, túi hai viền, túi khóa kéo lộn mí, kỹ thuật may bo tay, bo lai và tra dây kéo jacket.
• Chương I (Phần B) - Phương pháp lắp ráp áo sơ mi: Phân tích hình dáng, cấu trúc, quy trình công nghệ và phương pháp may hoàn thiện áo sơ mi nam và áo sơ mi nữ theo đúng yêu cầu kỹ thuật và vệ sinh công nghiệp.
• Chương II (Phần B) - Phương pháp lắp ráp quần âu: Quy trình công nghệ may quần âu nam và quần âu nữ: từ cắt gọt, ủi keo, vắt sổ, may passant lưng, may chiết ben, may và tra khóa kéo, ráp dọc, tra lưng, may dàng, may đáy, vắt lai, thùa khuy đến ủi thành phẩm.
• Chương III (Phần B) - Phương pháp lắp ráp áo Jacket: Quy trình lắp ráp hoàn chỉnh áo Jacket một lớp (ép keo, may đề cúp ngực, cầu vai, vai con, tra cổ - mí cổ, tra tay, ráp sườn, may bo lai, tra khóa kéo) và áo Jacket hai lớp (lắp ráp lớp chính, lớp lót, lộn thành phẩm và mí hoàn chỉnh).

Progression logic (tiến trình phát triển nội dung) đi từ kỹ thuật đơn lẻ (mũi kim, đường may, thao tác ủi/cắt/gọt) $\rightarrow$ gia công liên kết cụm chi tiết bán thành phẩm $\rightarrow$ quy trình lắp ráp hoàn thiện sản phẩm hoàn chỉnh trên dây chuyền may xưởng.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

1. Lý thuyết vật liệu dệt và tính chất canh sợi:
   • Đường dọc vải (canh dọc): Không bai giãn, độ co sau giặt cao hơn chiều ngang.
   • Đường ngang vải (canh ngang): Độ bai giãn nhẹ, giới hạn bởi khổ vải.
   • Đường thiên vải: Góc cắt $45^\circ$ so với chiều dài vải, có độ bai giãn lớn nhất.
   • Đường dược vải: Đường chéo góc nhỏ hơn $20^\circ$, độ co giãn trung bình.
   • Ngang canh, thẳng sợi: Giao điểm vuông góc giữa sợi dọc và sợi ngang, độ co giãn ở mức thấp nhất, quyết định độ ổn định hình dáng chi tiết.
2. Nguyên lý cơ học đường may và vận hành thiết bị: Nguyên lý liên kết mũi chỉ, tương tác giữa răng cưa bộ phận đẩy vải và chân vịt, kiểm soát mật độ mũi chỉ, độ căng chỉ nhằm tránh sùi chỉ, bỏ mũi, đứt chỉ hoặc nhăn dúm đường may.
3. Tiêu chuẩn kỹ thuật định lượng: Chuẩn hóa các thông số dung sai kỹ thuật như: đường may mí cách mép $0,1\text{ cm}$, đường may diễu cách mép $0,5 - 0,6\text{ cm}$, đường cắt gọt mép vải chừa $0,3 - 0,5\text{ cm}$, bấm góc lưỡi gà cách đường may đúng 1 canh sợi vải, lấy dấu chuẩn xác 3 điểm kỹ thuật khi tra cổ áo vào thân.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Thực hiện thành thạo các dạng đường may tay và đường may máy công nghiệp; kỹ thuật cắt gọt, cạo lé $0,1\text{ cm}$ về phía lót; kỹ thuật đặt sợi chỉ mồi để lộn thoát góc nhọn ở cổ áo và nắp túi; kỹ thuật mổ miệng túi cơi và túi hai viền; kỹ thuật tra cổ kẹp lá ba và tra khóa kéo quần âu/áo jacket.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Phân tích hình vẽ mặt cắt cấu trúc cụm chi tiết; kiểm tra độ ăn khớp giữa các thông số rập mẫu; nhận diện, phân tích nguyên nhân sai hỏng (như lé mí, sụp mí, lệch nẹp, vặn ống, đùn vải) và đưa ra biện pháp khắc phục sai lỗi.
• Năng lực thực hành nghề nghiệp (Practical competencies): Xây dựng tiêu chuẩn kỹ thuật may cho từng dòng sản phẩm; ứng dụng thành thạo rập cải tiến (rập dưỡng nắp túi ốp, bát tay, cổ sơ mi, rập định hình túi mổ cơi); đảm bảo an toàn lao động, vệ sinh công nghiệp và tác phong công nghiệp trong môi trường sản xuất may mặc.

---

Phương pháp giảng dạy và học tập

                               MÔ HÌNH DẠY HỌC THỰC HÀNH TÍCH HỢP
  1. PHƯƠNG PHÁP TIẾP CẬN                2. HỆ THỐNG BÀI TẬP                   3. ĐÁNH GIÁ & TỰ HỌC
  • Lý thuyết kỹ thuật song hành        • Cấp 1: Đường may máy & bổ trợ       • Kiểm tra thông số kích thước
    thực hành xưởng 100%                • Cấp 2: Cụm chi tiết trên rập cải tiến • Đánh giá độ êm phẳng, mí/diễu
  • Phân tích bước quy trình thao tác   • Cấp 3: Lắp ráp sản phẩm hoàn chỉnh  • Tự nghiên cứu cấu trúc, dấu rập

Phương pháp tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach)

Giáo trình được thiết kế theo phương pháp đào tạo tích hợp (kết hợp lý thuyết công nghệ may với thực hành xưởng $100%$). Giảng viên đóng vai trò hướng dẫn quy trình, thị phạm thao tác mẫu, phân tích các điểm kỹ thuật trọng yếu và kiểm soát an toàn thao tác trên máy. Người học trực tiếp luyện tập từng công đoạn, hình thành phản xạ thao tác theo tiêu chuẩn công nghiệp.

Bài tập và thực hành thực tế (Practical exercises)

Hệ thống bài tập thực hành được phân cấp rõ ràng theo 3 mức độ:

• Mức độ cơ bản: Luyện may các đường may can (can rẽ, can lật đè, can cuốn ép), may mí, may diễu, may viền và thực hiện thao tác bổ trợ gọt, lộn góc nhọn bằng chỉ mồi, cạo bẻ nếp.
• Mức độ cụ thể chi tiết: Gia công các mẫu cụm chi tiết độc lập theo dưỡng rập (may túi ốp có nắp, may mổ túi cơi 1 viền quần âu, may lắp cụm cổ sơ mi chân rời kẹp lá 3, may thép tay công nghiệp).
• Mức độ tích hợp sản phẩm: Lắp ráp hoàn chỉnh các sản phẩm theo phôi bán thành phẩm đã cắt sẵn: Áo sơ mi nam/nữ, Quần âu nam/nữ, Áo Jacket 1 lớp và Áo Jacket 2 lớp.

Phương pháp đánh giá (Assessment methods)

Kết quả học tập được đánh giá dựa trên thang đo kỹ năng nghề với các tiêu chí kỹ thuật:

1. Độ chính xác về thông số kích thước thành phẩm so với tài liệu kỹ thuật.
2. Chất lượng đường may: mật độ mũi chỉ đều, không bỏ mũi, không sùi chỉ, không nối chỉ ở đường diễu trang trí mặt phải.
3. Độ êm phẳng, tính đối xứng của chi tiết (hai đầu nẹp, đầu chân cổ, góc nắp túi, miệng túi cơi không bị nhíu góc/bể góc).
4. Thực hiện đúng định mức thời gian quy định cho từng sản phẩm.
5. Vệ sinh công nghiệp: cắt sạch chỉ thừa, không bám bẩn dầu máy, ủi định hình phẳng nếp.

Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines)

• Nghiên cứu kỹ sơ đồ mặt cắt cấu trúc chi tiết và bảng quy trình từng bước trước khi vào xưởng thực hành.
• Luyện tập kỹ năng lấy dấu chính xác từ rập thành phẩm sang mặt vải.
• Tự kiểm tra đối chiếu sản phẩm hoàn thành với bảng yêu cầu kỹ thuật và trả lời hệ thống câu hỏi ôn tập ở cuối mỗi chương.

---

Điểm nổi bật và cập nhật

• Cập nhật quy chuẩn kỹ thuật doanh nghiệp (Năm 2022): Nội dung giáo trình được biên soạn dựa trên sự phối hợp chuyên môn cùng Tổng Công ty Cổ phần May Nhà Bè và Công ty Cổ phần May Bình Minh. Các quy trình may phản ánh trực tiếp yêu cầu công nghệ và tiêu chuẩn kiểm soát chất lượng tại các nhà máy may công nghiệp hiện đại.
• Tích hợp kỹ thuật sử dụng rập cải tiến (Dưỡng định hình): Đưa vào chương trình phương pháp gia công cụm chi tiết bằng rập cải tiến nhằm tăng độ chính xác và năng suất lao động:
  • Rập may định hình nắp túi ốp và bát tay.
  • Rập ủi định hình chân cổ và lá cổ sơ mi.
  • Rập định hình vị trí đường mổ túi cơi và túi 2 viền trên quần âu và áo jacket.
• Chuẩn hóa các thao tác bổ trợ vi mô: Chi tiết hóa các thao tác kỹ thuật có tính quyết định đến thẩm mỹ sản phẩm: kỹ thuật đặt chỉ mồi khi lộn góc nhọn $\le 45^\circ$, kỹ thuật bấm nhả đường cong lõm cách đường chỉ $0,2\text{ cm}$, kỹ thuật cạo lé $0,1\text{ cm}$ về phía mặt lót nhằm ngăn ngừa hiện tượng le mí ra mặt phải sản phẩm.
• Tính đồng bộ giữa kỹ thuật may và cấu trúc trang phục: Giáo trình liên kết chặt chẽ giữa tính chất vật lý canh sợi vải (canh dọc, ngang, thiên, dược) với lực kéo của máy may, giúp hạn chế triệt để hiện tượng vặn sườn, bai dãn cửa tay hoặc vặn ống quần khi gia công.

---

Đối tượng sử dụng giáo trình

• Sinh viên chuyên ngành: Sinh viên năm thứ nhất (Học kỳ II) bậc Cao đẳng và Trung cấp chuyên nghiệp thuộc các ngành Công nghệ May, May thời trang, Quản lý đơn hàng may mặc (Merchandiser).
• Điều kiện tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành môn học Quản trị bảo trì thiết bị, nắm vững quy tắc an toàn xưởng may, cấu tạo và nguyên lý vận hành cơ bản của máy may công nghiệp 1 kim, máy vắt sổ và thiết bị ủi ép.
• Giảng viên giảng dạy: Tài liệu chuẩn dùng làm căn cứ xây dựng đề cương chi tiết môn học MH 13, lập kế hoạch bài giảng tích hợp lý thuyết - thực hành xưởng, xây dựng barem tiêu chí chấm điểm và định mức thời gian thao tác cho học sinh, sinh viên.
• Kỹ thuật viên và người tự học: Tài liệu tham khảo kỹ thuật cho thợ may mẫu, công nhân may tại các xí nghiệp dệt may muốn chuẩn hóa kỹ năng may cụm chi tiết và nâng cao tay nghề lắp ráp sản phẩm hoàn chỉnh theo quy trình công nghiệp.

---

Câu hỏi thường gặp

1. Giáo trình này phù hợp với ai?

Giáo trình được thiết kế chuẩn mực cho sinh viên hệ Cao đẳng ngành Công nghệ May, đồng thời là tài liệu tham khảo cho giảng viên thực hành xưởng may, thợ may mẫu và kỹ thuật viên tại các nhà máy may công nghiệp.

2. Cần kiến thức nền nào trước khi học giáo trình này?

Người học cần hoàn thành học phần Quản trị bảo trì thiết bị, nắm được kỹ thuật vận hành máy may công nghiệp cơ bản (xỏ chỉ, điều chỉnh độ căng chỉ, thay kim, tra dầu máy), tư thế ngồi làm việc và các quy định an toàn vệ sinh lao động trong xưởng may.

3. Điểm khác biệt của giáo trình này so với các tài liệu may dân dụng là gì?

Giáo trình tập trung vào phương pháp gia công công nghiệp: sử dụng rập cải tiến (dưỡng định hình), chuẩn hóa các thông số kỹ thuật dung sai chính xác ($0,1\text{ cm}$ mí; $0,5 - 0,6\text{ cm}$ diễu), kỹ thuật đặt chỉ mồi góc nhọn, và quy trình phân tích bước chuẩn hóa theo dây chuyền sản xuất xuất khẩu của May Nhà Bè và May Bình Minh.

4. Làm sao để tự học và thực hành giáo trình hiệu quả?

Người học cần quan sát kỹ sơ đồ cấu trúc chi tiết, tuân thủ nghiêm ngặt thứ tự các bước trong quy trình may (từ lấy dấu, ủi keo, cắt gọt xơ vải, đến may mí/diễu định hình) và tự đánh giá sản phẩm dựa trên bảng yêu cầu kỹ thuật cùng câu hỏi ôn tập cuối mỗi chương.

5. Giáo trình có những tài liệu và phương tiện bổ trợ nào?

Giáo trình cung cấp hệ thống bản vẽ chi tiết cấu trúc (mặt phải, mặt trái, lớp lót, dưỡng keo), mô tả vị trí các đường may bằng hình ảnh thực tế, hệ thống câu hỏi ôn tập lý thuyết - thực hành cuối mỗi chương và bảng tiêu chuẩn kỹ thuật thành phẩm.

---

Kết luận

Giáo trình Kỹ thuật may (MH 13) là tài liệu đào tạo chuyên môn có cấu trúc chặt chẽ, hệ thống hóa toàn diện các kỹ thuật may từ cơ sở đường may máy, gia công cụm chi tiết đến quy trình công nghệ lắp ráp hoàn thiện ba dòng sản phẩm may mặc cốt lõi: áo sơ mi, quần âu và áo jacket. Lộ trình học tập khuyến nghị là tiếp cận tuần tự theo tuyến tính: nắm vững kỹ thuật đường may và thao tác bổ trợ (Phần A - Chương I) $\rightarrow$ gia công thành thạo cụm chi tiết trên rập cải tiến (Phần A - Chương II, III) $\rightarrow$ thực hành lắp ráp đồng bộ các dòng sản phẩm hoàn chỉnh (Phần B). Để tối ưu hóa hiệu quả học tập, người học nên kết hợp nghiên cứu giáo trình cùng việc thực hành trực tiếp tại xưởng may và tham khảo các tài liệu kiểm định chất lượng sản phẩm may công nghiệp.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương I: Kỹ thuật may cơ bản Kiểu. Đường may viền bọc mép - Yêu cầu kỹ thuật: Mũi chỉ lọt khe thẳng đều, đƣờng viền tròn chắc đẹp. - Ứng dụng: Dùng trang trí vòng cổ, nách áo… 3. Cách thực hiện viền lé kê mí Hình 1.

Đường may viền lé kê mí - Dùng một mảnh vải viền khác màu đặt giữa 2 lớp vải chính lé ra từ 0,2cm trở lên để trang trí. - Gấp mép vải thứ nhất vào 1cm. Gấp đôi vải viền khác màu (có thể may lƣợc trƣớc). Đặt 2 mặt phải của sản phẩm úp với viền, viền nằm giữa lé ra 0,2cm, sau đó may mí 0,1cm sát mép vải (hình 1.

- Yêu cầu kỹ thuật: Viền lé đều và êm phẳng, đƣờng may thẳng đều. - Ứng dụng: Cửa tay áo, cổ lá sen… 3. Cách thực hiện viền lật đè mí - Dùng một mảnh vải viền khác màu đặt dƣới lớp vải chính lé ra từ 0,2cm trở lên để trang trí. - Đặt mặt phải của vải viền úp lên mặt phải của vải may cho 2 mép trùng nhau.

May 1 đƣờng cách mép 0,5cm, cạo viền lật qua một bên, may mí 0,1cm lên đƣờng may (hình 1. 13 Chương I: Kỹ thuật may cơ bản Hình 1. Đường may viền lật đè mí - Yêu cầu kỹ thuật: Viền lé đều và êm phẳng, đƣờng may thẳng đều. - Ứng dụng: Túi áo, lai áo, lai quần… 4.

Thao tác bổ trợ các loại hình đƣờng may 4. Mục đích, yêu cầu và tầm quan trọng Mục đích: Ngƣời học phải nắm đƣợc những kiến thức cơ bản về phƣơng pháp gọt, lộn, cạo, bẻ để vận dụng vào thực tế sản xuất làm cho sản phẩm đạt yêu cầu chất lƣợng, tăng tính thẩm mỹ và tăng thêm vẻ đẹp của sản phẩm. Yêu cầu: Ngƣời học phải hiểu và làm thành thạo các thao tác cắt, gọt, lộn, cạo, bẻ các loại hình đƣờng may góc vuông, nhọn, thẳng, cong… Biết vận dụng linh hoạt vào sản phẩm để đạt năng suất và chất lƣợng. Tầm quan trọng: Trong các sản phẩm may mặc từ đơn giản đến phức tạp, chúng ta đều phải sử dụng đến thao tác cắt, gọt, lộn, cạo, bẻ nhƣ cổ áo, nẹp áo, túi… nhất là các loại vải dày, vải pha thì công việc cắt, gọt cần đảm bảo đúng yêu cầu kỹ thuật, tạo thuận lợi cho việc lắp ráp đƣợc chính xác, nhanh chóng, đƣờng may của sản phẩm êm phẳng, tăng tính thẩm mỹ.

Chính vì thế, công tác cắt, gọt, lộn, cạo, bẻ không thể thiếu đƣợc trong quá trình may. Thao tác cắt, gọt, lộn các loại hình đường may 4. Khái niệm Cắt, gọt, lộn là thao tác bổ trợ trong quá trình gia công, giúp cho việc thực hiện đƣờng may trên máy đúng tiêu chuẩn kỹ thuật, mỹ thuật, tạo dáng cho từng chi tiết của sản phẩm nói chung. Nếu chúng ta bỏ qua các thao tác này thì trong quá trình gia công, chất lƣợng may không đạt yêu cầu.

Tùy thuộc vào tính chất của từng loại đƣờng may và từng bộ phận mà vận dụng thao tác cho phù hợp. Phương pháp cắt gọt, lộn đường thẳng - Cách cắt gọt: Dùng kéo sắc gọt mép vải sát đƣờng may 0,3 - 1cm hoặc theo yêu cầu kỹ thuật của từng loại sản phẩm, từng loại vải. 14 Chương I: Kỹ thuật may cơ bản - Cách lộn: Sản phẩm để ngang trên mặt bàn, ngón tay cái bên phải cạo lật phần vải về phía lót sát đƣờng chỉ may, xong lộn ra cạo lé về phía lót 0,1cm cho thật chết nếp. - Ứng dụng: Thƣờng dùng cho các loại đƣờng may: nẹp áo, bát tay… 4.

Phương pháp gọt lộn góc vuông - Yêu cầu: Đầu góc vuông êm phẳng đúng mẫu. - Cách cắt gọt: Dùng kéo sắc gọt mép vải sát đƣờng may 0,3 - 1cm hoặc theo yêu cầu kỹ thuật của từng loại sản phẩm, từng loại vải. Sau đó cắt vát góc để mép vải cách đƣờng may từ 0,2- 0,3cm để khi lộn ra mép vải tập trung vào một điểm, góc đƣờng may sẽ không bị cộm. - Cách lộn: Gấp hai mép vải của cạnh góc vuông đúng đƣờng chỉ, lấy đầu ngón tay trỏ của tay trái lồng vào mặt phải vải.

Tay phải bẻ sát đƣờng chỉ và xếp hai mép vải theo góc mép vải bẻ về phía lót, ngón cái của tay trái kết hợp với ngón trỏ ở phía trong giữ góc và lộn đẩy ra mặt phải, dùng ngón tay vê nắn cho góc đƣợc êm, thoát hoặc dùng dùi mũi nhọn khều nhẹ làm cho các sợi vải ở góc dãn ra, sau đó cạo lé về phía lót 0,1cm. - Ứng dụng: Thƣờng dùng cho các loại đƣờng may: Góc nắp túi, bát tay, đầu cạp… 4. Phương pháp gọt lộn góc nhọn - Đối với loại hình may góc nhọn để góc nhọn lộn ra đƣợc êm, thoát, giữ đƣợc dáng hai cạnh góc nhọn thì tại góc nhọn đặt chỉ mồi. - Phƣơng pháp đặt chỉ mồi: Úp hai mặt phải vải lại với nhau, may một đƣờng cách mép 0,5cm, còn một mũi nữa tới góc nhọn, cắm kim nhấc chân vịt lên và lồng sợi chỉ mồi vào giữa hai lớp vải, một đầu nằm ở mặt phải các lớp vải, một đầu nằm ngoài, kéo sợi chỉ sao cho căng sát thân kim.

Hạ chân vịt xuống may tiếp mũi còn lại (mũi chỉ cắm kim phải đúng góc nhọn, kim phải đƣợc cắm dính xuống hai lớp vải, tránh bị bỏ mũi ở góc nhọn). Sau đó, ta tiếp tục nâng chân vịt lên, chập hai đầu chỉ ra phía ngoài hơi se lại với nhau rồi lùa vào mặt phải của các lớp vải, xong hạ chân vịt xuống may tiếp tục cho đến hết đƣờng may. - Cách gọt lộn: Gấp hai mép vải của cạnh góc nhọn đúng đƣờng chỉ, lấy đầu ngón tay trỏ của tay trái lồng vào mặt phải vải. Tay phải bẻ sát đƣờng chỉ và xếp hai mép vải theo góc, mép vải bẻ về phía lót, ngón cái của tay trái kết hợp với ngón trỏ ở phía trong giữ góc và lộn đẩy ra mặt phải.

Tay phải cầm sợi chỉ mồi kéo thẳng theo hƣớng canh sợi dọc, tay trái cầm giữ cách góc nhọn 1,5cm đảm bảo khi lộn góc phải nhọn, thoát không dãn. - Ứng dụng: Dùng để lộn các góc nhọn nhƣ cổ áo, nắp túi, đầu ve nẹp. Phương pháp gọt, lộn các loại hình đường cong - Đối với loại hình đƣờng may cong lồi hay góc tròn, may mũi chỉ mau hơn một chút, nhất là ở góc tròn, tránh tình trạng dừng máy nhấc chân vịt để mũi chỉ đều không bị bỏ mũi. Nếu mũi chỉ không đều hoặc bị bỏ mũi khi lộn ra sẽ bị gãy khúc.

Trƣớc khi lộn, nên may trƣớc một đƣờng lƣợc rút dún vì độ dài mép vải lớn hơn vị trí của nó nằm sau khi lộn. Đối với những loại vải ít sụt hoặc có đƣờng mí, diễu bên 15 Chương I: Kỹ thuật may cơ bản ngoài, có thể sửa đƣờng may còn 0,3cm, sau đó dùng tay cạo sát mép vải và lộn ra vê đều theo hình đƣờng cong đó. - Đối với loại hình đƣờng cong lõm: Sửa đều mép vải, trƣớc khi lộn phải bấm nhã đều trên các đƣờng cong, mũi bấm cách đều nhau 1 - 1,5cm. Bấm chếch với đƣờng chỉ may và cách đều đƣờng chỉ may 0,2cm.

Hoặc đối với loại vải ít sụt hoặc có đƣờng mí, diễu, có thể sửa nhỏ đƣờng may còn 0,3cm, sau đó dùng tay cạo vê đều đƣờng may theo hình dáng đƣờng cong đó. - Ứng dụng: Loại hình đƣờng cong thƣờng đƣợc áp dụng cho các loại cổ áo lá sen, góc nắp túi, vòng nách. Thao tác cạo, bẻ mép vải 4. Thao tác bẻ - Yêu cầu: Đƣờng bẻ phải đều chết nếp, đúng hình dáng qui định.

- Phƣơng pháp: Dùng tay hay dùng bàn là để bẻ chết các mép vải, nếu là chi tiết có hình dáng ta phải dùng mẫu cắt bằng bìa cứng hoặc bằng tôn, nhựa, sau đó dùng tay bẻ các chi tiết theo mẫu và lấy bàn là là xung quanh đƣờng bẻ, sao cho thật chết nếp. Với những loại chi tiết chỉ là đƣờng thẳng, ta có thể dùng tay hoặc bàn là và bẻ theo đƣờng qui định. - Ứng dụng: Bẻ các đƣờng gấu áo, gấu quần, túi áo sơ mi. Thao tác cạo - Cạo rẽ: Cạo cho hai mép vải rẽ hai bên sau khi đã may can chấp.

- Cạo lật: Cạo lật cho hai mép vải về một phía. - Cạo lé: Cạo để cho hai mép vải chênh nhau, đƣờng may bao giờ cũng lé về phía lót hoặc phía mặt trái của sản phẩm. 16 Chương I: Kỹ thuật may cơ bản CÂU HỎI ÔN TẬP CHƢƠNG I Câu 1: Nêu khái niệm, cách thực hiện, yêu cầu kỹ thuật, ứng dụng các đƣờng may cơ bản. Câu 2: Nêu các loại dụng cụ nghề may.

Câu 3: Nêu khái niệm, cách thực hiện, yêu cầu kỹ thuật, ứng dụng các đƣờng may máy cơ bản. Câu 4: Nêu phƣơng pháp thực hiện thao tác bổ trợ các loại hình đƣờng may. 17 Chương II: Kỹ thuật may cụm chi tiết của quần áo thông dụng Chương II KỸ THUẬT MAY CỤM CHI TIẾT CỦA QUẦN ÁO THÔNG DỤNG Chương II giúp người học hiểu được khái niệm về kỹ thuật may chi tiết của sản phẩm. Qua đó người học có thể trình bày được cấu trúc quy trình may, yêu cầu kỹ thuật của các chi tiết trên sản phẩm.

GIỚI THIỆU KHÁI QUÁT VỀ KỸ THUẬT GIA CÔNG CHI TIẾT 1. Khái niệm Kỹ thuật gia công may của từng cụm chi tiết giúp cho sản phẩm mang tính thẩm mỹ cũng nhƣ độ chính xác và đúng yêu cầu kỹ thuật. Tiêu chuẩn kỹ thuật Để đánh giá chất lƣợng may các chi tiết phải dựa trên những tiêu chuẩn kỹ thuật sau: - Sản phẩm may xong phải đảm bảo về qui cách. - Sản phẩm may xong phải đúng thông số.

- Các chi tiết của sản phẩm phải đúng canh sợi và êm phẳng. - Sản phẩm may xong phải đảm bảo kỹ thuật đƣờng may, phải giữ đƣợc dáng, đồng thời đủ độ bền chắc. - Sản phẩm phải đảm bảo vệ sinh công nghiệp. KỸ THUẬT MAY CÁC LOẠI CHIẾT BEN VÀ CHIẾT LY 1.

Kỹ thuật may chiết ben, chiết ly Để tạo dáng cho quần áo, ngoài việc thiết kế quần áo từ các mảnh vải ráp lại, ta cần phải may thêm các chiết nhƣ: + Chiết vai, chiết eo + Chiết ngực áo 1. Phương pháp may Sau khi lấy dấu chiết xong, gấp đôi mép vải lại theo đƣờng tâm bằng dấu phấn cho thẳng và chia đều bản to chiết, cắm kim từ đầu chiết, may sát đầu chiết, may to dần đến giữa chiết (chỗ to nhất), rồi may thu nhỏ dần đến cuối chiết. Đối với đầu chiết, khi may không lại mũi, cắt đầu chỉ dƣ 2cm để khóa đầu đƣờng may, tránh bị tuột chỉ (hình 2. Ứng dụng Chiết áo sơ mi, veston nữ.