BỘ NÔNG NGHIỆP VÀ PHÁT TRIỂN NÔNG THÔN TRƯỜNG CAO ĐẲNG CƠ ĐIỆN XÂY DỰNG VIỆT XÔ KHOA CƠ KHÍ ĐỘNG LỰC GIÁO TRÌNH Môn đun: Thực hành hàn cơ bản. NGHỀ: CÔNG NGHỆ Ô TÔ TRÌNH ĐỘ: TRUNG CẤP (Ban hành kèm theo Quyết định số: 979QĐ-CĐVX-ĐT ngày 12 tháng 12 năm 2019 của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng cơ điện xây dựng Việt Xô. Ninh Bình - 2019 1 TUYÊN BỐ BẢN QUYỀN: Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo nghề và tham khảo. Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cấm.
2 LỜI GIỚI THIỆU Trong những năm qua, dạy nghề đã có những bước tiến vượt bậc cả về số lượng và chất lượng, nhằm thực hiện nhiệm vụ đào tạo nguồn nhân lực kỹ thuật trực tiếp đáp ứng nhu cầu xã hội. Cùng với sự phát triển của khoa học công nghệ trên thế giới, lĩnh vực cơ khí chế tạo nói chung và ngành Hàn ở Việt Nam nói riêng đã có những bước phát triển đáng kể. Chương trình nghề hàn đã được xây dựng trên cơ sở phân tích nghề, phần kỹ thuật nghề được kết cấu theo các môđun. Để tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ sở dạy nghề trong quá trình thực hiện, việc biên soạn giáo trình kỹ thuật nghề theo theo các môđun đào tạo nghề là cấp thiết hiện nay.
Với mong muốn đó giáo trình được biên soạn, nội dung giáo trình bao gồm bốn bài: Bài 1. Kiến thức trong giáo trình được biên soạn theo chương trình dạy nghề được Tổng cục Dạy nghề phê duyệt, sắp xếp logic từ khái niệm, yêu cầu, và phạm vi ứng dụng đến cách lựa chọn máy hàn, chế độ hàn cho phù hợp. Do đó người đọc có thể hiểu và thực hiện được một cách dễ dàng. Xin chân trọng cảm ơn Tổng cục Dạy nghề, khoa Động lực trường Cao đẳng nghề Cơ khí Nông nghiệp cũng như sự giúp đỡ quý báu của đồng nghiệp đã giúp tác giả hoàn thành giáo trình này.
Mặc dù đã rất cố gắng nhưng chắc chắn không tránh khỏi sai sót, tác giả rất mong nhận được ý kiến đóng góp của người đọc để lần xuất bản sau giáo trình được hoàn thiện hơn. Xin chân thành cảm ơn! Ninh Bình, ngày…. năm 2019 3 MỤC LỤC TT TÊN ĐỀ MỤC TRANG 1 Lời giới thiệu. 47 6 Tài liệu tham khảo.
58 4 CHƯƠNG TRÌNH MÔ ĐUN Tên mô đun: Thực hành hàn cơ bản Mã số mô đun: MĐ 14 Thời gian thực hiện mô đun: 40 giờ; (Lý thuyết: 9 giờ, Thực hành: 30 giờ; Kiểm tra: 1 giờ) I. Vị trí, tính chất của mô đun: - Vị trí: Là môn đun được bố trí cho học sinh sau khi đã học xong các môn học cơ sở từ MĐ 07 đến MH 13 - Tính chất: Là mô đun cơ sở II. Mục tiêu mô đun: - Kiến thức: + Trình bày được nguyên lý, đặc điểm và ứng dụng của phương pháp hàn hồ quang tay, hàn khí, hàn thiếc; + Trình bày được cấu tạo chung và chức năng các bộ phận của thiết bị hàn hồ quang tay, hàn khí, hàn thiếc; + Liệt kê được một số loại vật liệu hàn thường dùng; + Chọn chế độ hàn phù hợp với chiều dày, tính chất của vật liệu và kiểu liên kết hàn; + Trình bày được kỹ thuật hàn hồ quang tay, hàn khí, hàn thiếc cơ bản; + Trình bày chính xác các dạng sai hỏng thường gặp khi hàn. - Kỹ năng: + Chuẩn bị được phôi đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật; + Gá phôi hàn chắc chắn, đúng vị trí; + Vận hành, sử dụng thiết bị, dụng cụ hàn hồ quang tay, hàn khí, hàn thiếc; + Hàn được các mối hàn hồ quang tay, hàn khí, hàn thiếc cơ bản đảm bảo yêu cầu kỹ thuật, mỹ thuật và thời gian; + Kiểm tra đánh giá đúng chất lượng mối hàn.
- Năng lực tự chủ và trách nhiệm: + Đảm bảo thời gian học tập trên lớp và giờ tự học; + Có ý thức tự giác, có tính kỷ luật cao, có tinh thần tập thể, có tránh nhiệm với công việc; + Cẩn thận, tỷ mỉ, chính xác, tiết kiệm nguyên vật liệu; + Tuân thủ các quy định về an toàn khi hàn. Nội dung mô đun: 1.Nội dung tổng quát và phân bổ thời gian: Số Thời gian (giờ) T Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm T số thuyết hành tra 1 Bài 1: Những kiến thức cơ bản khi hàn hồ 4 4 0 0 quang tay 5 Số Thời gian (giờ) T Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm T số thuyết hành tra 1. Nguyên lý, đặc điểm và ứng dụng 1 1. Thiết bị, dụng cụ 1 2.
Sơ đồ thiết bị hàn hồ quang tay 2. Cấu tạo chung và chức năng các bộ phận của thiết bị hàn hồ quang tay 3. Vật liệu hàn hồ quang tay 0,5 4. Xác định chế độ hàn 0,5 6.
Các dạng khuyết tật thường gặp 0,5 7. Kỹ thuật an toàn và vệ sinh công 0,5 nghiệp 2 Bài 2: Vận hành thiết bị hàn hồ quang tay 4 1 3 0 1. Chuẩn bị trước khi vận hành 0,5 1. Lắp đặt, vận hành máy hàn 1.
Gây và duy trì hồ quang 2. Bài tập ứng dụng 0,5 3 2. Trình tự thực hiện 2. Thực hành 3 Bài 3: Hàn giáp mối vị trí bằng (1G) 16 1 14 1 1.
Liên kết hàn giáp mối khi hàn hồ quang tay 0,5 2. Chọn chế độ hàn 3. Kỹ thuật hàn 4. Bài tập ứng dụng 0,5 7 4.
Trình tự thực hiện 4. Thực hành hàn SMAW 1G 4. Kiểm tra 1 4 Bài 4: Những kiến thức cơ bản về hàn khí 4 2 2 0 1. Thực chất, đặc điểm và phạm vi ứng 0,25 dụng của phương pháp hàn khí 1.
Phạm vi ứng dụng 2. Thiết bị, dụng cụ dùng cho hàn khí 0,5 1. Chế độ hàn 0,25 6 Số Thời gian (giờ) T Tên các bài trong mô đun Tổng Lý Thực Kiểm T số thuyết hành tra 3. Số hiệu đầu mỏ hàn 3.
Công suất ngọn lửa 3. Góc nghiêng mỏ hàn khí 3. Que hàn phụ 4. Kỹ thuật hàn khí 0,25 4.
Các kiểu ngọn lửa 4. Kỹ thuật hàn giáp mối 4. Kỹ thuật hàn góc 5. An toàn lao động và phòng chống cháy 0,25 nổ 6.
Lắp đặt thiết bị hàn khí 7. Điều chỉnh áp suất khí 7. Cách tạo ngọn lửa hàn 9. Thực hành 2 5 Bài 5: Hàn giáp mối không vát mép ở trí 12 1 11 bằng (1G) 1.
Liên kết giáp mối không vát mép ở vị trí bằng (1G) 0,5 2. Kỹ thuật hàn 4. Bài tập ứng dụng 0,5 11 4. Trình tự thực hiện 4.
Thực hành Cộng 40 9 30 1 7 BÀI 1. Mã bài: MĐ 14 - 01 Giới thiệu: Hàn điện là một trong các phương pháp hàn được sử dụng rộng rãi trong thực tế, các kiến thức cơ bản về hàn điện của bài học sẽ giúp người học tự tin hơn khi thực hiện hàn các mối hàn điện. Việc nhận biết, vận hành thiết bị và chọn được các chế độ tối ưu khi hàn điện sẽ được giới thiệu trong bài học này, qua đó giúp người học có được các kỹ năng cơ bản khi thực hiện các công việc (hàn) sửa chữa chi tiết hư hỏng của xe ô tô. Mục tiêu: -Trình bày được khái niệm cơ bản về hàn điện.
- Chọn que hàn, chế độ hàn và phương pháp di chuyển que hàn. - Vận hành máy hàn đúng trình tự, yêu cầu kỹ thuật và đảm bảo an toàn. - Có được kỹ năng cơ bản về hàn tiếp mối, hàn đắp và cắt kim loại để hỗ trợ cho quá trình sửa chữa phần cơ khí ôtô. - Chấp hành đúng qui trình, qui phạm trong thực hành Hàn cơ bản.
Nội dung chính: 1.1 KHÁI NIỆM VỀ HÀN ĐIỆN HỒ QUANG. Mục tiêu: Trình bày được công dụng của nghề hàn, thực chất của quá trình hàn và khái niệm về hồ quang.1 Thực chất của quá trình hàn. Hàn là quá trình nối liền hai hay nhiều chi tiết dưới tác dụng của nguồn nhiệt nung nóng kim loại đến trạng thái nóng chảy hoặc trạng thái dẻo, lợi dụng khả năng thẩm thấu của kim loại, dưới tác dung của ngoại lực thì ta sẽ thu được mối hàn.2 Công dụng của nghề hàn. Có hai công dụng chính.
- Dùng để chế tạo các chi tiết mới bằng kim loại như nồi hơi, bình chứa và tàu bè các loại. - Dùng để sửa chữa các chi tiết bằng kim loại trong quá trình làm việc bị mài mòn, nứt vỡ hoặc bị gẫy như cổ trục bánh răng, .3 Khái niệm về hồ quang: Hồ quang là sự phóng điện mạnh và bền trong khoảng không khí giữa hai điện cực; đặc điểm của hồ quang là phát ra ánh sáng cực mạnh và toả ra nguồn nhiệt lớn (điện năng biến thành nhiệt năng và quang năng). Hồ quang hàn là hồ quang điện có thể dùng để hàn được, tuy nhiên để hồ quang điện có thể hàn được phải đảm bảo các điều kiện: 8 - Chiều dài cột hồ quang từ 2 7 mm. - Hiệu điện thế cột hồ quang 10 15 Vôn.
- Dòng điện cột hồ quang 10 1000 Ampe.2 SỰ TẠO THÀNH MỐI HÀN Mục tiêu: - Giải thích được quá trình tạo thành mối hàn và các thông số của mối hàn. - Mối hàn được cấu tạo gồm 3 phần: - Mối hàn gồm có kim loại cơ bản cùng với kim loại của điện cực tạo thành. - Vùng tiệm cận là vùng sát với mối hàn có nhiệt độ từ 1000C đến nhiệt độ nóng chảy. - Vùng kim loại cơ bản không chịu ảnh hưởng nhiệt.Cấu tạo mối hàn.
Vùng tiệm cận; 3. Vùng kim loại cơ bản. Trong quá trình hàn nóng chảy, mép kim II I loại cơ bản và kim loại phụ nóng chảy tạo thành bể hàn. Theo qui ước người ta chia bể hàn thành hai phần: Phần đầu I: diễn ra quá trình nấu chảy kim loại.
Phần đuôi II: diễn ra quá trình kết tinh để tạo thành mối hàn. Bể hàn và chuyển động của kim loại lỏng. Hình dạng bể hàn và hình dạng mối hàn phụ thuộc vào các yếu tố: - Công suất của nguồn nhiệt và chế độ hàn. - Dòng điện hàn và tính chất lý nhiệt của kim loại.
Nếu gọi: h + Lb là chiều dài của bể hàn. + b là chiều rộng của bể hàn. b + h là chiều rộng nóng chảy. + LR là chiều dài của đuôi bể hàn.
LR Hệ số k của bể hàn ảnh hưởng đến quá Lb trình kết tinh và chất lượng của mối hàn. Nếu hệ số k lớn thì điều kiện kết tinh tốt chất lượng mối Hình 1.Hình dạng bể hàn. hàn cao và ngược lại.