Giáo Trình Giống Vật Nuôi: Chăn Nuôi và Thú Y

Giáo trình giống vật nuôi cung cấp kiến thức cần thiết cho nghề chăn nuôi thú y trung cấp, giúp nâng cao kỹ năng và hiệu quả công việc.

• Tác giả: Nguyễn Thị Duyên
• Trường học: Trường Trung Cấp Trường Sơn
• Chuyên ngành: Chăn Nuôi và Thú Y
• Đề tài: Giáo Trình Giống Vật Nuôi: Chăn Nuôi và Thú Y tại Đắk Lắk
• Loại tài liệu: Giáo Trình
• Năm xuất bản: 2022
• Địa điểm: Đắk Lắk

Mục lục chi tiết

• LỜI GIỚI THIỆU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ KHÁI NIỆM TRONG CHỌN LỌC VÀ NHÂN GIỐNG VẬT NUÔI
• 1.1. Lịch sử công tác giống
• 1.2. Lịch sử công tác giống trên thế giới
• 1.3. Lịch sử công tác giống ở Việt Nam
• 1.4. Một số khái niệm cơ bản trong công tác chọn lọc và nhân giống
• 1.4.1. Khái niệm về vật nuôi
• 1.4.2. Khái niệm về giống, dòng vật nuôi
• 1.4.2.1. Khái niệm về giống vật nuôi
• 1.4.2.2. Khái niệm về dòng vật nuôi
• 1.4.3. Phân loại giống vật nuôi
• 1.5. Những tính trạng cơ bản của vật nuôi
• 1.5.1. Tính trạng về ngoại hình
• 1.5.2. Tính trạng về sinh trưởng
• 1.5.3. Các tính trạng về năng suất và chất lượng sản phẩm
• 1.5.4. Ảnh hưởng của di truyền và ngoại cảnh đối với sự phát triển của tính trạng
• 1.5.5. Cơ sở di truyền và các yếu tố ảnh hưởng tới ưu thế lai
• 2. CHƯƠNG 2: QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH GIỐNG GIA SÚC – GIA CẦM
• 2.1. Quá trình thuần hóa
• 2.2. Những tác động của con người trong quá trình thuần hóa
• 2.3. Những biến đổi của thú hoang trong quá trình thuần hóa
• 2.4. Sự thích nghi
• 2.5. Cơ sở đánh giá sự thích nghi
• 2.6. Các yếu tố ảnh hưởng tới sự thích nghi
• 2.7. Vấn đề thích nghi của gia súc gia cầm ở nước ta
• 2.8. Cấu tạo đàn gia súc gia cầm
• 3. CHƯƠNG 3: SỰ PHÁT TRIỂN CỦA CƠ THỂ GIA SÚC GIA CẦM
• 3.1. Sự sinh trưởng
• 3.2. Sự phát dục
• 3.3. Quan hệ giữa sinh trưởng và phát dục
• 3.4. Đánh giá sự phát triển ở vật nuôi
• 3.5. Phương pháp đánh giá
• 3.6. Các chỉ tiêu đánh giá
• 3.7. Các quy luật phát triển
• 3.7.1. Quy luật phát triển theo giai đoạn
• 3.7.2. Quy luật phát triển không đồng đều
• 3.7.3. Quy luật phát triển tính chu kỳ
• 3.8. Điều khiển sự phát triển ở vật nuôi
• 4. CHƯƠNG 4: GIÁM ĐỊNH GIA SÚC - GIA CẦM
• 4.1. Giám định ngoại hình - thể chất
• 4.2. Khái niệm về ngoại hình thể chất
• 4.3. Phân loại thể chất
• 4.4. Đặc điểm ngoại hình của gia súc- gia cầm theo các hướng sản xuất
• 4.5. Phương pháp giám định ngoại hình- thể chất
• 4.6. Giám định sức sinh trưởng
• 4.6.1. Cân, đo trọng lượng và kích thước các chiều
• 4.6.2. Xếp cấp sinh trưởng
• 4.7. Giám định sức sản xuất
• 4.7.1. Sức sản xuất thịt
• 4.7.2. Sức sản xuất sữa
• 4.7.3. Sức sản xuất trứng
• 4.7.4. Sức sinh sản
• 5. CHƯƠNG 5: CHỌN GIỐNG VẬT NUÔI
• 5.1. Đại cương về chọn lọc
• 5.2. Tỉ lệ chọn lọc, ly sai chọn lọc
• 5.3. Hiệu quả chọn lọc
• 5.4. Các phương pháp chọn giống
• 5.4.1. Chọn giống theo liên hệ thân tộc (huyết thống)
• 5.4.2. Chọn giống theo số lượng tính trạng
• 6. CHƯƠNG 6: CHỌN PHỐI VÀ NHÂN GIỐNG
• 6.1. Các phương pháp chọn phối
• 6.2. Nhân giống thuần chủng
• 6.3. Nhân giống lai
• 6.4. Hệ thống tổ chức trong công tác giống vật nuôi
• 6.5. Hệ thống nhân giống vật nuôi
• 6.6. Hệ thống sản xuất con lai
• 6.7. Một số biện pháp công tác giống
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng quan về Giáo Trình Giống Vật Nuôi tại Đắk Lắk

Giáo trình Giống Vật Nuôi: Chăn Nuôi và Thú Y tại Đắk Lắk được biên soạn nhằm cung cấp kiến thức cơ bản về giống vật nuôi cho sinh viên và giáo viên. Tài liệu này không chỉ giúp người học hiểu rõ về các khái niệm cơ bản mà còn cung cấp những ứng dụng thực tiễn trong công tác chăn nuôi. Nội dung giáo trình được xây dựng dựa trên các nghiên cứu hiện đại và thực tiễn phong phú của ngành chăn nuôi tại Việt Nam.

1.1. Mục tiêu của giáo trình Giống Vật Nuôi

Mục tiêu chính của giáo trình là cung cấp kiến thức về chọn giống, chọn phối và nhân giống vật nuôi. Sinh viên sẽ được trang bị kỹ năng đánh giá và điều khiển sự phát triển của vật nuôi, từ đó nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

1.2. Cấu trúc của giáo trình Giống Vật Nuôi

Giáo trình bao gồm 6 chương, từ khái niệm cơ bản trong chọn lọc và nhân giống đến các phương pháp chọn giống và nhân giống. Mỗi chương đều có nội dung chi tiết, giúp người học dễ dàng tiếp cận và áp dụng vào thực tiễn.

II. Thách thức trong công tác giống vật nuôi tại Đắk Lắk

Ngành chăn nuôi tại Đắk Lắk đang đối mặt với nhiều thách thức, bao gồm việc cải thiện chất lượng giống vật nuôi và nâng cao năng suất. Các giống vật nuôi địa phương thường có năng suất thấp và khó cạnh tranh với giống nhập ngoại. Điều này đòi hỏi sự đầu tư và nghiên cứu để phát triển các giống vật nuôi phù hợp với điều kiện địa phương.

2.1. Vấn đề về chất lượng giống vật nuôi

Chất lượng giống vật nuôi tại Đắk Lắk chưa đáp ứng được yêu cầu sản xuất hiện đại. Việc lai tạo giữa giống nội và giống ngoại cần được thực hiện một cách khoa học để nâng cao năng suất và chất lượng.

2.2. Khó khăn trong việc áp dụng công nghệ mới

Nhiều nông dân vẫn còn e ngại khi áp dụng các công nghệ mới trong chăn nuôi. Việc thiếu kiến thức và kỹ năng trong quản lý giống vật nuôi cũng là một rào cản lớn.

III. Phương pháp chọn giống hiệu quả trong chăn nuôi

Để nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm, việc áp dụng các phương pháp chọn giống hiệu quả là rất cần thiết. Các phương pháp này bao gồm chọn lọc theo chỉ số, chọn giống theo huyết thống và nhân giống lai. Mỗi phương pháp đều có những ưu điểm và nhược điểm riêng, cần được áp dụng linh hoạt trong thực tiễn.

3.1. Chọn giống theo chỉ số

Phương pháp chọn giống theo chỉ số giúp đánh giá và lựa chọn những cá thể có năng suất cao nhất. Đây là một trong những phương pháp phổ biến và hiệu quả trong ngành chăn nuôi hiện đại.

3.2. Nhân giống lai để cải thiện năng suất

Nhân giống lai giữa các giống khác nhau có thể tạo ra những thế hệ vật nuôi có năng suất cao hơn. Phương pháp này đã được áp dụng thành công ở nhiều nước và cần được mở rộng tại Đắk Lắk.

IV. Ứng dụng thực tiễn của giáo trình trong chăn nuôi

Giáo trình Giống Vật Nuôi không chỉ là tài liệu học tập mà còn là nguồn tham khảo quý giá cho các nhà chăn nuôi. Những kiến thức và kỹ năng được trang bị sẽ giúp người chăn nuôi áp dụng vào thực tiễn, từ đó nâng cao hiệu quả sản xuất.

4.1. Tăng cường năng suất chăn nuôi

Việc áp dụng các kiến thức từ giáo trình sẽ giúp người chăn nuôi cải thiện năng suất và chất lượng sản phẩm. Các phương pháp chọn giống và nhân giống hiện đại sẽ được áp dụng để đạt được kết quả tốt nhất.

4.2. Đào tạo và phát triển nguồn nhân lực

Giáo trình cũng đóng vai trò quan trọng trong việc đào tạo nguồn nhân lực cho ngành chăn nuôi. Sinh viên sẽ được trang bị kiến thức cần thiết để trở thành những chuyên gia trong lĩnh vực này.

V. Kết luận về tương lai của giống vật nuôi tại Đắk Lắk

Tương lai của giống vật nuôi tại Đắk Lắk phụ thuộc vào việc áp dụng các công nghệ mới và cải tiến quy trình chăn nuôi. Sự kết hợp giữa kiến thức lý thuyết và thực tiễn sẽ giúp ngành chăn nuôi phát triển bền vững.

5.1. Xu hướng phát triển giống vật nuôi

Ngành chăn nuôi cần tiếp tục nghiên cứu và phát triển các giống vật nuôi mới, phù hợp với điều kiện khí hậu và nhu cầu thị trường. Việc này sẽ giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

5.2. Tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu

Hợp tác với các tổ chức quốc tế trong nghiên cứu và phát triển giống vật nuôi sẽ mang lại nhiều lợi ích. Điều này không chỉ giúp nâng cao chất lượng giống mà còn mở rộng thị trường tiêu thụ sản phẩm.

Nội dung chính

Tổng quan về giáo trình (250-300 từ)

Giáo trình mô đun Giống vật nuôi (Mã mô đun: MH09) được ban hành kèm theo Quyết định số 140/QĐ-TCTS ngày 02 tháng 8 năm 2022 của Hiệu trưởng Trường Trung cấp Trường Sơn (Đắk Lắk), do nhóm tác giả Nguyễn Thị Duyên (Chủ biên) và Mai Thị Xoan biên soạn. Trong chương trình đào tạo nghề Chăn nuôi – Thú y trình độ trung cấp và khối kỹ thuật nông nghiệp hệ cao đẳng sư phạm, mô đun này giữ vị trí là môn học cơ sở chuyên ngành cốt lõi, cung cấp nền tảng lý luận và kỹ thuật phục vụ các môn chuyên khoa tiếp theo.

Mục tiêu học tập của giáo trình hướng đến ba chuẩn đầu ra chính:

• Về kiến thức: Trang bị các nguyên lý khoa học về chọn giống, chọn phối và nhân giống vật nuôi dựa trên các quy luật di truyền học.
• Về kỹ năng: Hình thành năng lực giám định ngoại hình – thể chất, đánh giá và điều khiển các quy luật sinh trưởng, tính toán các chỉ tiêu năng suất và thiết lập các công thức lai tạo thích hợp với điều kiện sinh thái thực tế.
• Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Rèn luyện tính cẩn trọng, tỉ mỉ, chính xác trong các thao tác đo trắc lượng, tính toán sai lệch chọn lọc và quản lý giống.

Cấu trúc giáo trình được phát triển theo hướng tiếp cận logic tuyến tính, kế thừa phần giống vật nuôi từ giáo trình Chăn nuôi 1 (Thức ăn và Giống vật nuôi) do Nhà xuất bản Giáo dục ấn hành năm 2001. Điểm đặc thù của tài liệu là tinh giản hóa các mô hình toán học phức tạp của di truyền số lượng, tập trung vào việc mô tả các phương pháp đánh giá thực địa, chỉ số trắc trượng và các công thức tính toán khối lượng, năng suất áp dụng cho điều kiện chăn nuôi tại Việt Nam.

---

Nội dung kiến thức cốt lõi (500-600 từ)

Các chương/chủ đề chính

Giáo trình gồm 6 chương với tiến trình phân bổ kiến thức từ cơ sở lý thuyết đến ứng dụng thực hành:

1. Chương 1: Một số khái niệm trong chọn lọc và nhân giống vật nuôi: Trình bày lịch sử công tác giống thế giới (Robert Bakewell, Gregor Mendel, định luật Hardy-Weinberg, mô hình BLUP của Henderson, di truyền phân tử) và Việt Nam; định nghĩa vật nuôi theo 5 tiêu chuẩn của Isaac (1970); phân loại giống (nguyên thủy, quá độ, gây thành); mô hình di truyền tính trạng số lượng $P = G + E = A + D + I + E_g + E_s$; các học thuyết giải thích ưu thế lai (thuyết trội, thuyết siêu trội, thuyết tương tác gen không cùng locus).
2. Chương 2: Quá trình hình thành giống gia súc – gia cầm: Phân tích các tác động thuần hóa của con người (thay đổi điều kiện sống, thức ăn, tập tính, chọn lọc); sự thích nghi sinh học và 3 mức độ thích nghi theo Crapxencô (1963); các yếu tố ngoại cảnh (nhiệt độ, độ ẩm) và kỹ thuật quản lý đàn (vận chuyển, cách ly 15 ngày).
3. Chương 3: Sự phát triển của cơ thể gia súc – gia cầm: Mối quan hệ giữa sinh trưởng và phát dục; các giai đoạn phát triển trong thai (phôi, tiền thai, thai nhi) và ngoài thai (bú sữa, thành thục tính, trưởng thành, già cỗi); các quy luật sinh học (quy luật theo giai đoạn, quy luật không đồng đều của hệ xương/nội tạng, quy luật tính chu kỳ).
4. Chương 4: Giám định gia súc – gia cầm: Phân loại 4 dạng thể chất theo Cu-Lê-Sốp (Thô, Thanh, Săn, Sổi); phương pháp giám định bằng giác quan, đo trắc trượng các chiều (13–18 chiều đo chính), đánh giá bảng điểm 100 theo TCVN 1466-82; các chỉ số giám định sức sản xuất thịt (tỷ lệ móc hàm, thịt xẻ, tỷ lệ nạc), sữa (chuẩn hóa 305 ngày, công thức sữa chuẩn 4% FCM), trứng (đơn vị Haugh) và sinh sản.
5. Chương 5: Chọn giống vật nuôi: Bản chất chọn lọc; các thông số chọn lọc gồm tỷ lệ chọn lọc và ly sai chọn lọc ($S = P_p - \bar{P}$); phương pháp chọn giống theo huyết thống và theo số lượng tính trạng.
6. Chương 6: Chọn phối và nhân giống: Các phương pháp chọn phối (đồng loại, dị loại); nhân giống thuần chủng và các phương pháp nhân giống lai; hệ thống tổ chức sản xuất con lai và quản lý giống vật nuôi.

Kiến thức nền tảng được xây dựng

• Lý thuyết di truyền số lượng: Mô hình phân tích phương sai kiểu hình thành giá trị cộng gộp ($A$), sai lệch trội ($D$), sai lệch tương tác ($I$), sai lệch môi trường thường xuyên ($E_p$/$E_g$) và sai lệch môi trường tạm thời ($E_t$/$E_s$).
• Nguyên lý sinh học phát triển: Quy luật bất đối xứng trong tốc độ phát triển mô cơ, mô mỡ và hệ thống khung xương theo tuổi sinh lý.
• Khung tiêu chuẩn trắc trượng và bình tuyển: Hệ thống công thức tương quan hình thái và bảng điểm xếp cấp giống quốc gia.

Kỹ năng phát triển

• Kỹ năng kỹ thuật (Technical skills): Sử dụng thước gậy, thước dây, compa để xác định các chiều đo hình thái (cao vây, vòng ngực, dài thân chéo); vận hành quy trình lấy mẫu và phân tích tỷ lệ mỡ sữa.
• Kỹ năng phân tích (Analytical skills): Tính toán độ sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối ($A = \frac{V_2 - V_1}{t_2 - t_1}$), sinh trưởng tương đối ($R = \frac{V_2 - V_1}{(V_2 + V_1)/2} \times 100%$); phân tích ly sai chọn lọc và quy đổi sữa tiêu chuẩn 4% FCM ($FCM = 0{,}4M + 15F$).
• Kỹ năng thực hành (Practical competencies): Ước tính nhanh khối lượng gia súc không qua bàn cân; phân loại xếp cấp ngoại hình gia súc theo thang điểm quy chuẩn (Đặc cấp, Cấp 1, Cấp 2, Cấp 3).

---

Phương pháp giảng dạy và học tập (300-350 từ)

Giáo trình áp dụng phương pháp sư phạm kỹ thuật kết hợp giữa thuyết giảng nguyên lý và thực hành trắc nghiệm số liệu:

• Tiếp cận sư phạm (Pedagogical approach): Giảng dạy dựa trên vấn đề (Problem-based learning) và đối chiếu thực nghiệm. Các khái niệm trừu tượng của di truyền học quần thể được cụ thể hóa bằng các ví dụ tính toán trên các đàn giống thực tế.
• Hệ thống bài tập và thực hành (Practical exercises): Giáo trình thiết kế các bài thực hành định lượng chi tiết:
  • Bài thực hành 1: Giám định ngoại hình, đo đạc trực tiếp các kích thước trên cơ thể bò (78 cm cao vây, 93 cm vòng ngực, 80 cm dài thân chéo, 14 cm vòng ống) và tính toán các chỉ số cao chân, dài thân, rộng ngực.
  • Bài thực hành 2: Xử lý tập hợp số liệu sinh trưởng từ sơ sinh đến 24 tháng tuổi của các giống bò thịt chuyên dụng (Charolais, Brahman, bò Lai Sind); tính toán bảng giá trị và vẽ đồ thị sinh trưởng tích lũy, sinh trưởng tuyệt đối, sinh trưởng tương đối.
• Phương pháp đánh giá (Assessment methods): Đánh giá thông qua việc giải quyết các bài tập tính toán ly sai chọn lọc, khả năng thực hiện thao tác đo trắc lượng trên vật nuôi và phân tích bảng điểm bình tuyển giống lợn Móng Cái, bò giống theo tiêu chuẩn kỹ thuật.
• Hướng dẫn tự học (Self-study guidelines): Người học cần ôn tập hệ thống câu hỏi cuối mỗi chương, tự đối chiếu công thức ước tính khối lượng với số liệu thực tế tại chuồng nuôi, và rèn luyện kỹ năng phân tích bảng số liệu di truyền.

---

Điểm nổi bật và cập nhật (250-300 từ)

• Kế thừa và điều chỉnh nội dung: Giáo trình được tái cấu trúc dựa trên khung lý thuyết của giáo trình Chăn nuôi 1 (NXB Giáo dục, 2001), có sự lược bỏ các chứng minh toán học phức tạp về ma trận di truyền để tập trung vào các công thức tính toán ứng dụng trực tiếp tại cơ sở chăn nuôi.
• Tích hợp các tiến bộ khoa học: Cung cấp thông tin tổng quan về lịch sử ứng dụng mô hình BLUP (Best Linear Unbiased Prediction) của Henderson từ thập niên 1970, kỹ thuật thụ tinh nhân tạo, cấy truyền phôi thập niên 1990 và các dấu mốc sinh học phân tử như nhân bản vô tính cừu Dolly (1997), lợn nhân bản (2000).
• Gắn kết thực tiễn sản xuất tại Việt Nam:
  • Nêu rõ đặc điểm các giống nội địa thích nghi cao nhưng tầm vóc nhỏ (lợn Ỉ, lợn Móng Cái, bò Vàng Thanh Hóa, vịt Cỏ).
  • Trích dẫn các giống lai kinh tế hình thành qua các thời kỳ như bò Lai Sind, lợn Thuộc Nhiêu (Mỹ Tho), lợn Ba Xuyên (Sóc Trăng).
  • Cập nhật số liệu sản xuất của các dòng vịt siêu thịt nhập nội (CV Super Meat với hai dòng chuyên biệt: dòng trống V1 sinh trưởng nhanh, dòng mái V3 năng suất trứng cao).
  • Đưa ra các công thức hồi quy thực nghiệm tính khối lượng cơ thể riêng cho bò Vàng Việt Nam ($V = 89{,}8 \times VN^2 \times DTC$), trâu Việt Nam ($V = 88{,}4 \times VN^2 \times DTC$ hoặc $90{,}0 \times VN^2 \times DTC$) và lợn ($V = \frac{VN^2 \times DT}{14.400}$).

---

Đối tượng sử dụng giáo trình (200-250 từ)

• Học sinh, sinh viên: Phục vụ trực tiếp cho người học trình độ trung cấp ngành Chăn nuôi – Thú y; sinh viên hệ cao đẳng sư phạm kỹ thuật nông nghiệp; sinh viên các ngành nông lâm nghiệp cần tài liệu cơ sở về chọn giống.
• Yêu cầu kiến thức tiên quyết (Prerequisites): Người học cần hoàn thành các học phần Sinh học đại cương, cơ sở Giải phẫu – Sinh lý động vật, có kiến thức cơ bản về xác suất thống kê và phép tính đại số.
• Giảng viên: Dùng làm tài liệu chuẩn để biên soạn giáo án lý thuyết mô đun MH09, thiết kế phiếu hướng dẫn thực hành trắc lượng và xây dựng ngân hàng đề thi đánh giá năng lực nghề.
• Cán bộ kỹ thuật và người chăn nuôi tự học: Tài liệu tham khảo cho kỹ thuật viên tại các trạm trại nhân giống, hợp tác xã chăn nuôi trong việc tra cứu tiêu chuẩn xếp cấp giống gia súc theo TCVN, áp dụng quy trình kiểm tra năng suất và chọn phối đàn hạt nhân.

---

Câu hỏi thường gặp (250-300 từ)

1. Giáo trình này phù hợp với đối tượng đào tạo nào?

Giáo trình được biên soạn chính thức cho học sinh hệ Trung cấp Chăn nuôi – Thú y và sinh viên Cao đẳng Sư phạm Kỹ thuật Nông nghiệp, đồng thời phù hợp làm tài liệu tra cứu cho cán bộ kỹ thuật chăn nuôi cơ sở.

2. Cần chuẩn bị kiến thức nền tảng nào trước khi học?

Người học cần nắm vững kiến thức sinh học cơ bản về di truyền học Mendel, các quy luật phân ly, hiểu biết về giải phẫu sinh lý gia súc – gia cầm và các phép toán thống kê mô tả.

3. Giáo trình này có điểm gì khác biệt so với các giáo trình đại học chuyên sâu?

Giáo trình tinh giản tối đa phần toán học di truyền lý thuyết, tập trung vào việc hướng dẫn kỹ thuật trắc trượng hình thái, các phương pháp cho điểm đánh giá ngoại hình theo TCVN và công thức ước tính năng suất thực địa.

4. Phương pháp tự học giáo trình này như thế nào để đạt hiệu quả?

Người học cần kết hợp việc đọc hiểu các định luật di truyền với việc làm bài tập tính toán các chỉ tiêu sinh trưởng ($A$, $R$), phân tích sai lệch chọn lọc ($S$) và thực hành đo đạc kích thước thực tế trên vật nuôi theo bảng chỉ dẫn đo 13–18 chiều.

5. Những văn bản và tài liệu quy chuẩn nào được trích dẫn kèm theo?

Giáo trình tích hợp các quy chuẩn bình tuyển vật nuôi, bao gồm Tiêu chuẩn Việt Nam TCVN 1466-82 về xếp cấp lợn đực giống Móng Cái, thang đánh giá bò đực giống và các công thức hiệu chỉnh sản lượng sữa 305 ngày.

---

Kết luận (150 từ)

Giáo trình Giống vật nuôi (MH09) là tài liệu đào tạo nghề chuẩn hóa, cung cấp hệ thống kiến thức toàn diện từ quy luật di truyền, quá trình thuần hóa, quy luật phát triển sinh học đến kỹ thuật giám định và chọn phối giống gia súc, gia cầm.

Lộ trình học tập được thiết kế khoa học: khởi đầu từ việc nắm vững lý thuyết kiểu hình ($P = G + E$) và các quy luật sinh trưởng, chuyển tiếp sang kỹ năng đo trắc trượng và giám định sức sản xuất thịt, sữa, trứng, kết thúc bằng việc thiết lập các phương án chọn giống và nhân giống lai.

Để mở rộng kiến thức chuyên sâu, người học có thể tham khảo thêm các tài liệu về di truyền học số lượng của Henderson, các công trình nghiên cứu ưu thế lai của Trần Đình Miên, Nguyễn Văn Thiện, cùng hệ thống Tiêu chuẩn Quốc gia (TCVN) về giống vật nuôi hiện hành.

Trích đoạn nội dung tài liệu

mở đầu cho thời kỳ công nghệ tiên. Trong thập kỷ 80, người ta đã cho ra đời những vật nuôi đầu tiên là sản phẩm của công nghệ cấy ghép gen. Sự kiện nhân bản vô tính cừu Dolly( 2/1997, lợn (3/2000) tiếp theo ở chuột, bò… là những đóng góp quan trọng của di truyền học phân tử cho khoa học chọn lọc và nhân giống vật nuôi. Tuy nhiên, phạm vi ứng dụng công nghệ sinh học phân tử còn hạn chế và người ta vẫn còn đang nghi ngờ về những hiểm hoạ mà di truyền học phân tử có thể gây ra cho con người thông qua các sản phẩm biến đổi gen.

Lịch sử công tác giống ở Việt Nam Lịch sử phát triển công tác chọn lọc và nhân giống vật nuôi ở nước ta gắn liền với sự phát triển của sản xuất, chăn nuôi ở nước ta. Các giống vật nuôi được hình thành từ lâu đời trong hoàn cảnh các nền sản xuất trồng trọt và chăn nuôi với các tập quán canh tác khác nhau của các vùng sinh thái nông nghiệp khác nhau. Đặc điểm chung của các giống vật nuôi địa phương là có hướng sản xuất kiêm dụng, tầm vóc nhỏ, năng suất thấp, phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội chưa phát triển, phụ thuộc 3 nhiều vào điều kiện thiên nhiên và tận thu sản phẩm phụ trong trồng trọt. Việc sử dụng nhân giống chủ yếu dựa vào kinh nghiệm.

Để nâng cao năng suất, từ thời Pháp thuộc cũng như sau này, một số giống vật nuôi nước từ ngoài đã được đưa vào Việt Nam. Quá trình lai tạo giữa các giống nội với các giống nhập cũng như thuần dưỡng chung đã hình thành những nhóm vật nuôi có những đặc điểm riêng biệt của nước ta như: bò Laisind, lợn Thuộc Nhiêu thuộc tỉnh Mỹ Tho (sản phẩm lai giữa lợn địa phương Nam Bộ, lợn Hải Nam, Trung Quốc, lợn Craonaire - Pháp với lợn Yorkshire - Anh), lợn Ba Xuyên tỉnh Sóc Trăng (sản phẩm lai giữa lợn địa phương Nam Bộ, lợn Hải Nam Trung Quốc, lợn Craonaire - Pháp với lợn Berkshire - Anh) Giai đoạn 1960- 1980, hệ thống tổ chức các công ty giống, trạm giống rất phát triển ở hầu khắp các tỉnh, huyện nhưng công tác giống chưa có trọng điểm nên kết quả còn thấp. Trong thời gian này, chúng ta đã cho nhập rất nhiều giống gia súc. gia cầm có năng suất cao của thế giới nhằm lai tạo với các phẩm giống nội tạo các đàn lai kinh tế: F1, F2…cho năng suất cao về sản phẩm thịt.

Hiện nay, đàn giống vật nuôi của chúng ta rất phong phú, nhiều giống loài nhưng chưa tạo được những giống vật nuôi năng suất cao đáp ứng được nhu cầu của sản xuất trong nước. Một số khái niệm cơ bản trong công tác chọn lọc và nhân giống 2. Khái niệm về vật nuôi Khái niệm vật nuôi đề cập trong giáo trình này được giới hạn trong phạm vi các động vật đã được thuần hoá và chăn nuôi trong lĩnh vực nông nghiệp. Chúng ta cũng chỉ xem xét 2 nhóm vật nuôi chủ yếu là gia súc và gia cầm.

Theo Isaac (1970), những động vật được gọi là vật nuôi khi chúng có đủ 5 điều kiện sau đây: - Có giá trị kinh tế nhất định, được con người nuôi với mục đích rõ ràng; - Trong phạm vi kiểm soát của con người; - Không thể tồn tại được nếu không có sự can thiệp của con người; - Tập tính đã thay đổi khác với khi còn là con vật hoang dã; - Hình thái đã thay đổi khác với khi còn là con vật hoang dã. Khái niệm về giống, dòng vật nuôi 2.1 Khái niệm vê giống vật nuôi Khái niệm về giống vật nuôi trong chăn nuôi khác với khái niệm về giống trong phân loại sinh vật học.