Chương 1: giới thiệu những khái niệm cơ bản nhất về mô hình cơ sở dữ liệu. Tìm hiểu về mô hình thực thể kết hợp. Chương II: giới thiệu về mô hình dữ liệu quan hệ, các quy tắc chuyển đổi từ mô hình ER sang mô hình dữ liệu quan hệ. Ngoài ra chƣơng 2 còn trình bày các quy tắc, phép toán của ngôn ngữ đại số quan hệ.
Chương III : trình bày về ngôn ngữ truy vấn dữ liệu quan hệ (SQL), chủ yếu là câu lệnh truy vấn Select và các mệnh đề kết hợp với câu lệnh. Chương IV: Khái lƣợc về rang buộc toàn vẹn. Chương V: đi sâu vào một số khái niệm nhƣ: phụ thuộc hàm, khóa, bao đóng, các dạng chuẩn,.Tìm hiểu giới thiệu một số thuật toán liên quan đến tìm khóa hay cách xác định các dạng chuẩn cho lƣợc đồ quan hệ. Đây là chƣơng đóng vai trò quan trọng trong việc tƣ duy logic, giúp quá trình thiết kế chuẩn hóa cơ sở dữ liệu đƣợc rõ rang và chính xác hơn.
Ngoài ra, giáo trình còn trình bày thêm vấn đề thiết kế cơ sở dữ liệu bằng các kỹ thuật phân rã theo chuẩn 3 và chuẩn BC. Sau mỗi chƣơng đều có bài tập hƣớng dẫn và bài tập tự làm. Hy vọng cuốn sách còn là tài liệu tham khảo hữu ích cho các đồng nghiệp trong giảng dạy, nghiên cứu trên các lĩnh vực có liên quan. Giáo trình này ngoài tài liệu tham khảo chính còn có sử dụng các tài liệu tham khảo nội bộ của các đồng nghiệp khác.
Rất mong nhận đƣợc nhiều ý kiến đóng góp, trao đổi của bạn đọc. Xin chân thành cảm ơn! Mục lục i CHƢƠNG TRÌNH MÔN HỌC. Vị trí, tính chất của môn học:. Mục tiêu môn học:.
Nội dung môn học:. Điều kiện thực hiện môn học:. Error! Bookmark not defined. Nội dung và phƣơng pháp đánh giá:.
Error! Bookmark not defined. Hƣớng dẫn thực hiện môn học:. Error! Bookmark not defined. BÀI 1: TỔNG QUAN VỀ CƠ SỞ DỮ LIỆU.
HEÄ THOÁNG TAÄP TIN COÅ ÑIEÅN :. Thöïc traïng :. CÔ SÔÛ DÖÕ LIEÄU :. Caùc ñoái töôïng söû duïng CSDL:.
Caùc möùc tröøu töôïng hoùa cuûa CSDL: coù 3 möùc. Heä quaûn trò CSDL (Database Management System – DBMS):. CAÙC MOÂ HÌNH DÖÕ LIEÄU : .5 BÀI 2: MÔ HÌNH DỮ LIỆU QUAN HỆ. CAÙC KHAÙI NIEÄM CÔ BAÛN :.
Löôïc ñoà quan heä (relation schema):. Caùc loaïi khoùa :. Thao taùc treân CSDL quan heä (Relation):. CAÙC THAO TAÙC CÔ SÔÛ TREÂN CAÙC QUAN HEÄ :.
14 Quy öôùc chung veà caùch duøng caùc ñieàu kieän:. Pheùp ñoåi teân (Rename Operation):. CAÙC PHEÙP TOAÙN TAÄP HÔÏP TREÂN CAÙC QUAN HEÄ :. 17 Mục lục ii 2.
Pheùp giao (Set. Pheùp tích Cartersian (Cartersian Product Operation):. CAÙC PHEÙP TOAÙN KHAÙC :. Pheùp keát noái noäi (Inner Join):.
Pheùp keát noái traùi (Left Join):. Pheùp keát noái phaûi (Right Join):. Pheùp chieáu toång quaùt:. Haøm keát hôïp: (Aggregate Functions).
Pheùp toaùn gom nhoùm trong ñaïi soá quan heä : (Grouping. CAÙC THAO TAÙC CAÄP NHAÄT TREÂN QUAN HEÄ :. 28 BÀI 3: NGÔN NGỮ TRUY VẤN SQL. CAÙC LEÄNH VEÀ KIEÁN TRUÙC CSDL :.
25 1) Taïo caáu truùc cho 1 baûng môùi :. Theâm caùc coät cuûa 1 baûng :. Huûy boû caùc coät cuûa 1 baûng :. Huûy boû 1 baûng :.
LEÄNH CAÄP NHAÄT DÖÕ LIEÄU :. Theâm caùc boä vaøo 1 baûng :. Söûa ñoåi noäi dung caùc boä trong 1 baûng :. Huûy boû caùc boä 1 baûng :.
LEÄNH TRUY VAÁN DÖÕ LIEÄU :. Cuù phaùp chung:. Giaûi thích :. Truy vaán loàng nhau nhieàu caáp :.
33 BÀI 4: RÀNG BUỘC TOÀN VẸN (Integrity Constraint). 35 Mục lục iii I. RAØNG BUOÄC TOAØN VEÏN (RBTV). CAÙC YEÁU TOÁ CUÛA RBTV :.
Caùc yeáu toá cuûa RBTV :. CAÙC LOAÏI RAØNG BUOÄC TOAØN VEÏN :. RBTV mieàn giaù trò :. RBTV lieân thuoäc tính :.
RBTV lieân boä :. RBTV phuï thuoäc toàn taïi :. RBTV lieân boä – lieân quan heä :. RBTV lieân thuoäc tính – lieân quan heä:.
Raøng buoäc toaøn veïn veà thuoäc tính toång hôïp:. RBTV do coù chu trình trong ñoà thò bieåu dieãn cuûa löôïc ñoà CSDL:. CAÙC BÖÔÙC (ÑEÀ NGHÒ) KHI XAÙC ÑÒNH CAÙC RBTV :. BIEÀU DIEÃN RBTV BAÈNG PHUÏ THUOÄC HAØM :.
Phuï thuoäc haøm : (functional dependency). Bieåu dieãn phuï thuoäc haøm baèng ñoà thò coù höôùng :. Heä luaät daãn Amstrong :. Bao ñoùng cuûa taäp phuï thuoäc haøm F : (closure).
Bao ñoùng cuûa taäp thuoäc tính :. QUAN HEÄ GIÖÕA HAI TAÄP PHUÏ THUOÄC HAØM :. Taäp phuï thuoäc haøm töông ñöông :. Phuï thuoäc haøm ñaày duû :.
Tìm phuï thuoäc haøm thöøa :. Phuû toái tieåu (Minimal cover):. XAÙC ÑÒNH KHOÙA CUÛA MOÄT QUAN HEÄ :. Thuaät toaùn xaùc ñònh taát caû caùc khoùa cuûa moät löôïc ñoà quan heä (nguyeân thuûy).
Thuaät toaùn caûi tieán :. 50 Bài 5: CHUẨN HÓA LƢỢC ĐỒ CƠ SỞ DỮ LIỆU. ÑAËT VAÁN ÑEÀ :. CAÙC DAÏNG CHUAÅN :.
Moät soá khaùi nieäm lieân quan ñeán caùc daïng chuaån :. 53 Mục lục iv 4. Daïng chuaån BC: (Boyce – Codd). CHUAÅN HOÙA LÖÔÏC ÑOÀ CSDL.
Ñònh lyù Delobel (1973) :. Löôïc ñoà quan heä phoå quaùt :. Phöông phaùp :. Phöông phaùp :.
Nhaän xeùt veà thuaät toaùn toång hôïp :. CAÙC LÖU YÙKHI THÖÏC HIEÄN PHAÂN RAÕ:. Caùc yeáu toá caàn baûo ñaûm khi thöïc hieän phaân raõ:. Pheùp kieåm tra noái baûo toaøn thoâng tin:.
62 Chƣơng trình môn học a Tên môn học: Cở sở dữ liệu Mã môn học: MH 14 Thời gian thực hiện môn học: 45 giờ; (Lý thuyết: 43 giờ; Thực hành, thí nghiệm, thảo luận, bài tập: 0 giờ; Kiểm tra: 2 giờ) I. Vị trí, tính chất của môn học: - Vị trí: môn học đƣợc bố trí sau khi ngƣời học học xong các môn Tin học; Lập trình căn bản. - Tính chất: là môn học cơ sở ngành bắt buộc. Mục tiêu môn học: - Về kiến thức: Trình bày đƣợc các khái niệm về các thực thể, bộ, quan hệ, khóa, phụ thuộc hàm.
Trình bày đƣợc các mô hình cơ sở dữ liệu quan hệ. Trình bày đƣợc cú pháp của ngôn ngữ SQL. Trình bày đƣợc các dạng chuẩn của lƣợc đồ quan hệ. - Về kỹ năng: Phân tích dữ liệu và vẽ đƣợc các mô hình dữ liệu thực thể - kết hợp (mô hình E- R); chuyển đổi E-R sang lƣợc đồ quan hệ.
Xác định đƣợc các khóa, chuẩn hóa đƣợc lƣợc đồ ở mức tốt nhất có thể. Sử dụng thành thạo ngôn ngữ truy vấn dữ liệu SQL chuẩn cho việc truy vấn dữ liệu đã cài đặt. - Về năng lực tự chủ và trách nhiệm: Cẩn thận, tự tìm thêm tài liệu tham khảo, sƣu tầm các mô hình cơ sở dữ liệu của các doanh nghiệp để tự học hỏi thêm. Nội dung môn học: Bài 1: Tổng quan về cơ sở dữ liệu 1 I.
HEÄ THOÁNG TAÄP TIN COÅ ÑIEÅN : 1. Thöïc traïng : Vieäc tin hoïc hoùa trong caùc ñôn vò kinh teá, haønh chaùnh thöôøng thöïc hieän ñoäc laäp vôùi nhau veà thôøi gian vaø noäi dung. Thí duï : taïi 1 tröôøng ñaïi hoïc, phoøng Toå chöùc ñaõ toå chöùc löu tröõ thoâng tin veà taát caû caùc CBCNV cuûa tröôøng. Trong khi ñoù, ôû töøng Khoa cuûa tröôøng, do yeâu caàu toå chöùc giaûng daïy vaø nghieân cöùu cuûa Khoa cuõng ñaõ toå chöùc löu tröõ hoà sô cuûa caùc giaùo sö, caùn boä giaûng daïy cuûa Khoa mình.
Thoâng tin löu tröõ moät phaàn ñöôïc trích ra töø hoà sô goác cuûa phoøng Ñaøo taïo vaø coù boå sung theâm 1 soá thoâng tin caàn thieát rieâng. Nhaän xeùt : a) Öu ñieåm : khoâng lôùn vaø khoâng ñaùng keå a. Tính ñoäc laäp cao, coù theå trieån khai song song, noái tieáp hay goái ñaàu. Thôøi gian trieån khai ngaén.
Khoâng ñoøi hoûi ngay khaû naêng ñaàu tö lôùn veà vaät chaát , nhaân söï. Khaû naêng ñaùp öùng nhanh choùng kòp thôøi (do thoâng tin ñöôïc khai thaùc chæ phuïc vuï cho muïc ñích heïp). Truøng laép thoâng tin neân gaây ra : Laõng phí : Cuøng 1 thoâng tin phaûi nhaäp nhieàu laàn. Vaán ñeà baûo trì khi coù thay ñoåi.
Thieáu nhaát quaùn cuûa döõ lieäu : taïi 1 thôøi ñieåm, thoâng tin veà 1 caùn boä khoâng nhaát quaùn. Thoâng tin ñaõ löu tröõ khoâng theå chia seû giöõa caùc heä thoáng. Vì vaäy khoâng coù quaûn lyù giao dòch vaø xöû lyù ñoàng thôøi giöõa nhieàu ngöôøi duøng. Thí duï: khoâng theå chia seû nhöõng thoâng tin rieâng cuûa Khoa cho Phoøng Ñaøo taïo.
Khoù môû roäng heä thoáng hoaëc keát noái caùc heä thoáng. Thí duï : cuøng 1 ngöôøi nhöng coù theå toàn taïi nhieàu maõ soá khaùc nhau. Caùc maõ soá naøy hoaøn toaøn khaùc nhau veà caáu truùc laãn noäi dung cuûa boä maõ. Giaû söû Phoøng ñaøo taïo gaùn maõ soá theo daïng AutoNumber.
Trong khi ñoù Khoa laïi aùp duïng maõ soá daïng : <Teân Hoïc vò> <STT> b. Khoâng coù cô cheá phuïc hoài (phuï thuoäc phaàn lôùn vaøo heä ñieàu haønh). Chi phí baûo haønh cao. Bài 1: Tổng quan về cơ sở dữ liệu 2 II.
CÔ SÔÛ DÖÕ LIEÄU : 1. Khaùi nieäm: Töø nhöõng khuyeát ñieåm treân cuûa heä thoáng taäp tin coå ñieån, ngöôøi ta ñöa ra phöông phaùp toå chöùc döõ lieäu môùi laø Cô sôû döõ lieäu. Khaùi nieäm : Cô sôû döõ lieäu coù theå ñöôïc xem laø taäp hôïp coù caáu truùc cuûa thoâng tin, ñöôïc löu tröõ treân caùc thieát bò tröõ tin (nhö baêng töø, dóa töø, .) ñeå coù theå thoûa maõn yeâu caàu khai thaùc thoâng tin ñoàng thôøi cho nhieàu ngöôøi söû duïng hay nhieàu chöông trình öùng duïng vôùi nhieàu muïc ñích khaùc nhau. Chöông trình Ngöôøi khai thaùc öùng duïng 1 CÔ SÔÛ DÖÕ LIEÄU CSDL 1 Chöông trình Ngöôøi khai thaùc öùng duïng 2 CSDL 2 Ngöôøi khai thaùc Chöông trình CSDL n öùng duïng m Heä thoáng caùc chöông trình öùng duïng (moãi öùng duïng ñöôïc bieåu dieãn bôûi 1 hình chöõ nhaät) khai thaùc CSDL.
b) Öu ñieåm cuûa CSDL : b. Veà baûn thaân thoâng tin löu tröõ : Giaûm thieåu söï truøng laép thoâng tin ñeán möùc thaáp nhaát, do ñoù giuùp: Ñaûm baûo tính nhaát quaùn. Tính toaøn veïn cuûa döõ lieäu. Ñaûm baûo döõ lieäu coù theå ñöôïc truy xuaát theo nhieàu caùch khaùc nhau.
Khaû naêng chia seû thoâng tin cho nhieàu ngöôøi söû duïng vaø nhieàu öùng duïng khaùc nhau. Veà hieäu quaû söû duïng thoâng tin: Chia seû thoâng tin cho nhieàu ngöôøi duøng khaùc nhau. Tieát kieäm taøi nguyeân. Taêng hieäu quaû khai thaùc.
c) Nhöõng vaán ñeà naûy sinh : c. Caàn xaùc ñònh roõ traùch nhieäm ñoái vôùi: Söï an toaøn cuûa döõ lieäu. Tính chính xaùc cuûa döõ lieäu.