CHƯƠNG 1:CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ GIAO NHẬN HÀNG HÓA XUẤT NHẬP KHẨU 1.Khái quát chung về giao nhận hàng hóa 1.Khái niệm giao nhận và dịch vụ giao nhận - Giao nhận là thực hiện những nghiệp vụ, thủ tục có liên quan đến quá trình vận tải nhằm thực hiện việc di chuyển hàng hóa từ nơi gưỉ hàng đến nơi nhận hàng - Dịch vụ giao nhận” Theo liên đoàn hiệp hội giao nhận quốc tế FIATA thì: Dịch vụ giao nhận là bất cứ các loại dịch vụ nào liên quan đến gom hàng, vận chuyển , lưu kho, bốc xếp đóng gói hay phân phối hàng hóa, kể cả các vấn đề hải quan, tài chính, mua bảo hiểm, thanh toán, thu thập chứng từ liên quan đến hàng hóa Theo luật thương mại năm 1997 của Việt Nam: Dịch vụ giao nhận hàng hóa là hành vi thương mại, theo đó người làm dịch vụ giao nhận hàng hóa, nhận hàng từ người gửi, tổ chức vận chuyển, lưu kho, lưu bãi, làm các thủ tục giấy tờ, các dịch vụ khác có liên quan để giao hàng cho người nhận theo ủy thác của chủ hàng, của người vận tải hoặc người giao nhận khác 1.Vai trò,quyền hạn,nghĩa vụ và trách nhiệm của người giao nhận 1.Vai trò của người giao nhận *Môi giới hải quan: Người giao nhận thay mặt chủ hàng chuẩn bị các loại chứng từ cần thiết và tiến hành khai báo hải quan cho lô hàng mình được ủy thác. Trên cơ sở được nhà nước cho phép, người giao nhận thay mặt cho người xuất khẩu, nhập khẩu để khai báo,làm thủ tục hải quan môi giới hải quan *Đại lý: Khi nhận ủy thác của người chuyên chở hoặc từ chủ hàng để thực hiện các công việc khác nhau như vận chuyển, dành chỗ chở hàng trong vận chuyển quốc tế với các hãng tàu, giao hàng, nhận hàng, lập chứng từ, làm thủ tục hải quan, lưu kho trên cơ sở của hợp đồng ủy thác của người nhập khẩu hay xuất khẩu, tùy thuộc vào 4 hợp đồng mua bán thì người giao nhận là một đại lý của người chuyên chở hoặc người giao hàng *Người gom hàng:Người giao nhận đã từ lâu cung cấp dịch vụ gom hàng cho vận tải đường sắt. Đặc biệt trong vận tải container thì dịch vụ gom hàng là không thể thiếu, họ là người tập hợp hàng LCL thành những lô hàng nguyên FCL *Người chuyên chở:Người giao nhận trực tiếp ký hợp đồng vận tải với chủ hàng và chịu trách nhiệm chuyên chở hàng hóa từ nơi này đến nơi khác.Nếu người giao nhận trực tiếp chuyên chở thì anh ta là người chuyên chở thực tế, nếu anh ta ký hợp đồng mà không trực tiếp chuyên chở thì lúc đó người giao nhận là người thầu chuyên chở *Người kinh doanh vận tải đa phương thức:Người giao nhận cung cấp dịch vụ hàng hải đi suốt hoặc còn gọi là vận tải từ cửa tới cửa thì người giao nhận đã đóng vai trò kinh doanh vận tải đa phương thức MTO. Khi đó MTO cũng là người chuyên chở và phải chịu trách nhiệm đối với hàng hóa từ nơi nhận hàng đầu tiên đến nơi nhận hàng cuối cùng 1.Quyền hạn và nghĩa vụ của người giao nhận - Người giao nhận có quyền được hưởng tiền công và các khoản thu hợp lý khác - Thực hiện đầy đủ nghĩa vụ của mình theo hợp đồng - Trong quá trình thực hiện hợp đồng, nếu có lý do chính đáng vì lợi ích của khách hàng thì có thể thực hiện khác với chỉ dẫn của khách hàng, nhưng phải thông báo ngay cho khách hàng.
- Sau khi ký kết hợp đồng, nếu thấy không thể thực hiện được chỉ dẫn của khách hàng thì phải thông báo cho khách hàng để xin chỉ dẫn thêm. 5 - Phải thực hiện nghĩa vụ của mình trong thời gian hợp lý nếu trong hợp đồng không thoả thuận về thời gian thực hiện nghĩa vụ với khách hàng.Trách nhiệm của người giao nhận *Khi là người đại lý + Dù ở địa vị đại lý hay người ủy thác người giao nhận cũng phải chăm sóc chu đáo hàng hóa được ủy thác, thực hiện đúng những chỉ dẫn của khách hàng về những vấn đề có liên quan đến vận tải hàng hóa + Khi đóng vai trò là đại lý, người giao nhận chịu trách nhiệm do lỗi lầm sai sót của bản thân mình và những người dưới quyền + Người giao nhận không chịu trách nhiệm về tổn thất do lỗi lầm sai sót của bên thứ ba miễn là người giao nhận đã thể hiện sự cần mẫn thích đáng trong việc lựa chọn bên thứ ba đó + Khi đóng vai trò là người ủy thác thì ngoài trách nhiệm của đại lý nói trên, người giao nhận còn chịu trách nhiệm về cả những hành vi và sơ suất của bên thứ ba mà người giao nhận sử dụng để thực hiện hợp đồng - Người giao nhận phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ của mình theo hợp đồng đã ký kết và phải chịu trách nhiệm về: + Giao hàng không đúng chỉ dẫn + Thiếu sót trong việc mua bảo hiểm hàng hóa mặc dù đã có hướng dẫn + Thiếu sót trong việc làm thủ tục hải quan + Chở hàng đến nơi sai quy định + Giao hàng cho người không phải người nhận + Tái xuất không theo những thủ tục cần thiết hoặc không hoàn lại thuế 6 + Không thông báo cho người nhận hàng + Không thực hiện sự cần mẫn hợp lý khi thay mặt khách hàng lựa chọn người chuyên chở, thủ kho hay các đại lý khác + Giao hàng không lấy vận đơn, các chứng từ liên quan đến hàng hóa + Những thiệt hại về tài sản và người của người thứ ba mà người giao nhận gây nên *Khi là người chuyên chở chính - Khi là người chuyên chở chính, người giao nhận đóng vai trò như một nhà thầu độc lập, trực tiếp ký hợp đồng vận tải với chủ hàng và chịu trách nhiệm chuyên chở hàng hóa từ một nơi này đến nơi khác.Người giao nhận phải chịu trách nhiệm về hành vi và lỗi lầm của người chuyên chở, của người giao nhận khác mà anh ta thuê để thực hiện hợp đồng vận tải như thể là hành vi và thiếu sót của mình - Khi là người giao nhận cung cấp các dịch vụ liên quan đến vận tải như đóng gói, lưu kho bốc xếp hay phân phối,… thì người giao nhận sẽ chịu trách nhiệm như người chuyên chở.Nếu người giao nhận thực hiện các dịch vụ trên bằng phương tiện của mình hoặc người giao nhận đã cam kết một cách rõ ràng hay ngụ ý là họ chịu trách nhiệm như một người chuyên chở - Khi đóng vai trò là người chuyên chở thì các điều kiện kinh doanh tiêu chuẩn thường không áp dụng mà áp dụng các công ước quốc tế hoặc các quy tắc do phòng thương mại quốc tế ban hành. *Người giao nhận đóng vai trò là người môi giới Có trách nhiệm trung gian đưa khách hàng và người chuyên chở đến và hợp tác với nhau và anh ta sẽ được hưởng một khoản chi phí là tiền môi giới và được gọi là phí môi giới. Trách nhiệm của người môi giới rất thấp và hầu như không đáng kể *Trường hợp miễn trách nhiệm 7 Người giao nhận chỉ chịu trách nhiệm những lỗi sơ sót do bản thân hoặc người làm công của mình gây ra.
Vì thế theo quyền hạn và trách nhiệm của hợp đồng thì người giao nhận sẽ không chịu trách nhiệm do bên thứ ba gây ra 1.Giao nhận hàng hóa XNK tại cảng biển 1.Cơ sở pháp lý, nguyên tắc giao nhận hàng hóa XNK tại cảng *Cơ sở pháp lý Việc giao nhận hàng hóa XNK phải dựa trên cơ sở pháp lý như các quy phạm pháp luật quốc tế, Việt Nam,. - Các công ước về vận đơn, vận tải, công ước quốc tế về hợp đồng mua bán hàng hóa - Các văn bản quy phạm pháp luật của Nhà Nước Việt Nam về giao nhận vận tải, các loại hợp đồng và L/C mới đảm bảo quyền lợi của chủ hàng XNK Ví dụ: Luật, bộ luật, nghị định, thông tư + Bộ luật hàng hải 1990 + Luật thương mại 1997 + Nghị định 25CP, 200CP, 330CP + Quyết định của bộ trưởng bộ giao thông vận tải: quyết định số 2106(23/8/1997) liên quan đến việc xếp dỡ, giao nhận và vận chuyển hàng hóa tại cảng biển Việt Nam *Nguyên tắc - Việc giao nhận hàng hóa XNK tại các cảng biển là do cảng tiến hành trên cơ sở hợp đồng giữa chủ hàng và người được chủ hàng ủy thác với cảng 8 - Đối với những hàng hóa không qua cảng thì có thể do các chủ hàng hoặc người được chủ hàng ủy thác giao nhận trực tiếp với người vận tải. Trong trường hợp đó, chủ hàng hoặc người được chủ hàng ủy thác phải kết toán trực tiếp với người vận tải và chỉ thỏa thuận với cảng về địa điểm xếp dỡ, thanh toán các chi phí có liên quan - Việc xếp dỡ hàng hóa trong phạm vi cảng là do cảng tổ chức thực hiện. Trường hợp chủ hàng muốn đưa phương tiện vào xếp dỡ thì phải thỏa thuận với cảng và phải trả các lệ phí, chi phí liên quan cho cảng - Khi được ủy thác giao nhận hàng hóa XNK với tàu, cảng nhận hàng bằng phương thức nào thì phải giao hàng bằng phương thức đó - Cảng không chịu trách nhiệm về hàng hóa khi hàng đã ra khỏi bãi, cảng - Khi nhận hàng tại cảng thì chủ hàng hoặc người được ủy thác phải xuất trình những chứng từ hợp lệ xác định quyền được nhận hàng và phải nhận được một cách liên tục trong một thời gian nhất định những hàng hóa ghi trên chứng từ - Việc giao nhận có thể do cảng làm theo ủy thác hoặc chủ hàng trực tiếp làm 1.
Nhiệm vụ của các cơ quan tham gia giao nhận hàng hoá XNK a. Nhiệm vụ của cảng - Ký kết hợp đồng xếp dỡ, giao nhận, bảo quản, lưu kho hàng hoá với chủ hàng Hợp đồng có hai loại: + Hợp đồng uỷ thác giao nhận + Hợp đồng thuê mướn: chủ hàng thuê cảng xếp dỡ vận chuyển, lưu kho, bảo quản hàng hoá - Giao hàng xuất khẩu cho tầu và nhận hàng nhập khẩu từ tầu nếu được uỷ thác - Kết toán với tầu về việc giao nhận hàng hoá và lập các chứng từ cần thiết khác để bảo vệ quyền lợi của các chủ hàng. 9 - Giao hàng nhập khẩu cho các chủ hàng trong nước theo sự uỷ thác của chủ hàng xuất nhập khẩu. - Tiến hành việc xếp dỡ, vận chuyển, bảo quản, lưu kho trong khu vực cảng - Chịu trách nhiệm về những tổn thất của hàng hoá do mình gây nên trong quá trình giao nhận vận chuyển xếp dỡ.