Chương 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TRẠNG CỦA GIÁO DỤC KĨ NĂNG TỰ RÈN LUYỆN THỂ LỰC CHO HỌC VIÊN TRƯỜNG CAO ĐẲNG 1. Tổng quan vấn đề nghiên cứu 1. Tình hình nghiên cứu trên thế giới Giáo dục kĩ năng tự rèn luyện thể lực là vấn đề được nhiều nhà nghiên cứu, nhiều quốc gia trên thế giới đặc biệt quan tâm. Tiêu biểu là Hy Lạp cổ đại, xuất phát từ sự tín ngưỡng thần linh và Tôn giáo.
Họ rất thích tinh thần dũng cảm, sức mạnh, nhanh sự bền bỉ. Chú trọng đến giáo dục thể chất nhằm rèn luyện và tự rèn luyện thể lực cho từng người tôn vinh những người thắng cuộc.Thi đấu của các lực sĩ đã trở thành một bộ phận của nghi thức tôn giáo. Sự ổn định và phát triển của nền văn hóa Hy Lạp tiêu biểu lúc bấy giờ là: Văn hóa Xpáctơ và văn hóa Aten. Đến thời kỳ chủ nghĩa Mác-Lênin ra đời, chủ nghĩa Mác cũng đã hình thành nên quan điểm con người phát triển toàn diện và coi quá trình giáo dục là thể thống nhất gồm ba mặt hữu cơ không thể tách rời “ Giáo dục trí tuệ - Giáo dục thể chất - Giáo dục kỹ thuật”, đã khẳng định sự kết hợp giáo dục thể chất với các mặt khác không chỉ là một phương tiện để nâng cao sản xuất xã hội mà còn là phương thức duy nhất để tạo con người phát triển một cách toàn diện.
Ở Liên xô trước đây quan điểm giáo dục con người giáo dục toàn diện đã được V.Lênin quan tâm và phát triển, người ta vạch ra mối tương quan giữa giáo dục và điều kiện vật chất xã hội đồng thời làm phong phú thêm cho tư tưởng Mác-Ăng ghen được áp dụng cho chế độ xã hội chủ nghĩa. Lênin là người đầu tiên đưa giáo dục rèn luyện thể lực là một bộ phận quan trọng để tăng cường và củng cố sức khỏe cho toàn dân nhằm nâng cao hiệu quả năng suất lao động, sẵn sàng chiến đấu và bảo vệ thành quả cách mạng của mình. 6 Nghiên cứu của A. Matveep cho rằng: Thể lực là chất lượng cơ thể con người.
Đó là những đặc trưng về hình thái, chức năng của cơ thể được thay đổi và phát triển theo từng giai đoạn và các thời kỳ kế tiếp nhau theo quy luật sinh học. Thể chất được hình thành và phát triển do bẩm sinh di truyền và những điều kiện sống tác động” [37, tr. Virgilio (1997) cho rằng: “Giáo dục thể lực cũng như các hình thức giáo dục khác, bản chất là một quá trình sư phạm với đầy đủ những đặc trưng cơ bản của nó. Sự khác biệt chủ yếu của giáo dục thể lực với các hình thức giáo dục khác ở chỗ là quá trình hướng đến việc hình thành kỹ năng, kỹ xảo vận động, phát triển các tố chất thể lực, hoàn thiện về hình thái và chức năng của cơ thể, qua đó trang bị kiến thức và mối quan hệ giữa chúng.
Như vậy có thể thấy, Giáo dục thể lực như một hình thức độc lập tương đối của quá trình giáo dục toàn diện, có quan hệ khách quan với các hình thức giáo dục khác như: Giáo dục đạo đức, thẩm mỹ, trí tuệ và lao động…” [41, tr. Tình hình nghiên cứu trong nước Sinh thời, Bác Hồ rất quan tâm đến sự nghiệp phát triển thể lực vì sức khỏe nhân dân, công việc gì cũng cần có sức khỏe mới thành công, Bác kêu gọi toàn dân thường xuyên rèn tự rèn luyện thân thể giữ gìn sức khỏe, nâng cao thể lực cho mọi người. Bác Hồ tin yêu thế hệ trẻ, người quan tâm và chăm sóc đến sự phát triển thể lực của thế hệ trẻ. Ngày về thăm Trường Trung cấp TDTT Trung ương (nay là Trường Đại học TDTT I), Bác đã căn dặn: ".Các cháu học TDTT không phải để đạt ông kiện tướng này, bà kiện tướng nọ.
Cái chính là, là người cán bộ phục vụ đắc lực cho nhân dân, đem hiểu biết của mình ra hướng dẫn mọi người cùng rèn luyện để nâng cao sức khỏe đẩy lùi bệnh tật. Đảng lãnh đạo công tác giáo dục rèn luyện thể lực bằng việc hoạch định đường lối quan điểm trong giáo dục thể chất, kiểm tra, đôn đốc thực hiện đường lối quan điểm do mình đề ra. Đường lối quan điểm của Đảng thể hiện trong chỉ thị, nghị quyết của Đảng về giáo dục thể chất suốt thời kỳ lãnh đạo 7 cách mạng dân tộc, dân chủ nhân dân và tiến lên xây dựng chủ nghĩa xã hội, được thể hiện qua Nghị quyết đại biểu Đảng toàn quốc lần thứ 7 tháng 6-1991; "Từng bước xây dựng nền GDTC xã hội chủ nghĩa phát triển cân đối, có tính chất dân tộc khoa học và nhân dân" [31]. Đảng và Nhà nước ta luôn quan tâm đến mục tiêu giáo dục toàn diện cho thế hệ trẻ.
Trong đó, trí dục, đức dục được coi là những vấn đề hệ trọng nhằm giáo dục hình thành nhân cách người học sinh - sinh viên - người chủ tương lai của đất nước, những người lao động phát triển cao về trí tuệ, cường tráng về thể chất, phong phú về tinh thần, trong sáng về đạo đức. Định hướng về công tác giáo dục đào tạo và khoa học công nghệ trong những năm tới. Nghị quyết Trung ương II khóa VIII đã khẳng định: "Giáo dục đào tạo cùng với khoa học và công nghệ phải thực sự trở thành quốc sách hàng đầu. Chuẩn bị tốt hành trang cho thế hệ trẻ đi vào thế kỷ XXI.
Muốn xây dựng đất nước giàu mạnh, văn minh phải có con người phát triển toàn diện, không chỉ phát triển về trí tuệ, trong sáng về đạo đức lối sống mà phải là con người cường tráng về thể chất. Chăm lo cho con người về thể chất là trách nhiệm của toàn xã hội của tất cả các ngành các đoàn thể, trong đó có giáo dục - đào tạo, y tế TDTT" [32]. Nguyên nhân chủ yếu của những yếu kém là do nhiều cấp Đảng ủy chính quyền chưa nhận thức đầy đủ và còn xem nhẹ vai trò của TDTT nói chung, vai trò của giáo dục tự rèn luyện thể chất nói riêng, chưa thực sự coi tự rèn luyện thể chất là một bộ phận trong chiến lược kinh tế - xã hội, an ninh - quốc phòng, chưa có chế độ phù hợp với yêu cầu phát triển thể lực. Quản lý của ngành TDTT còn kém hiệu quả, chưa phát huy vai trò chủ động sáng tạo của toàn xã hội để phát triển thể dục thể thao nói chung, thể lực nói riêng.
Trước tình hình mới, Đảng đã đưa ra định hướng:"Phát triển TDTT là bộ phận quan trọng trong chính sách phát triển kinh tế - xã hội của Đảng và Nhà nước nhằm bồi dưỡng và phát huy nhân tố con người công tác TDTT phải góp 8 phần nâng cao sức khỏe, thể lực, giáo dục nhân cách, đạo đức, lối sống lành mạnh làm phong phú đời sống văn hóa tinh thần của nhân dân, nâng cao năng suất lao động xã hội và sức chiến đấu của các lực lượng vũ trang" [8]. Trong các văn bản Nghị quyết của Đảng đã khẳng định: Phải phát triển rộng rãi phong trào thể dục thể thao quần chúng, thể thao thành tích và tăng cường công tác giáo dục thể chất trong nhà trường các cấp với khẩu hiệu: "Khỏe để xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”. Cũng như khẳng định giáo dục rèn luyện thể lực là trách nhiệm của toàn thể nhân dân. Luật giáo dục được xây dựng trên cơ sở quán triệt quan điểm đường lối chủ trương của Đảng về giáo dục, phù hợp với Hiến pháp và pháp luật hiện hành.
Đảm bảo sự quan tâm chỉ đạo của Đảng và Nhà nước đúng tầm quan trọng của giáo dục và coi đầu tư cho giáo dục là một trong những hướng chính của đầu tư phát triển: "Đầu tư cho giáo dục là đầu tư cho phát triển, Nhà nước ưu tiên đầu tư và khuyến khích tổ chức, cá nhân trong nước, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, tổ chức, cá nhân nước ngoài đầu tư cho giáo dục" [21]. Bộ luật đã khẳng định: "Giáo dục là con đường chủ yếu và cơ bản để chuẩn bị cho con người cho sự phát triển bền vững của đất nước trong điều kiện kinh tế thị trường có định hướng xã hội chủ nghĩa. Đó là con người có sức khỏe và được phát triển toàn diện, vừa là mục tiêu, vừa là động lực của sự phát triển kinh tế - xã hội, đáp ứng yêu cầu của sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc" [21]. Để giáo dục tự rèn luyện thể lực trường học thực sự có vị trí quan trọng trong việc góp phần đào tạo thế hệ trẻ phát triển toàn diện, hoàn thiện về nhân cách, trí tuệ và thể lực, sức khỏe, phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước, giữ vững tăng cường an ninh quốc phòng.
Đồng thời xây dựng nhà trường thành những cơ sở tự rèn luyện thể lực quần chúng của học sinh - sinh viên. Quán triệt sâu sắc nội dung của các nghị quyết, chỉ thị của Đảng, Hiến pháp nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam năm 1992 và các văn 9 bản pháp lệnh của Chính phủ về công tác TDTT trong tình hình mới. Đồng thời, để khắc phục thực trạng giảm sút thể lực của học sinh, sinh viên hiện nay, hai ngành giáo dục đào tạo và TDTT đã thống nhất những nội dung, biện pháp và hợp đồng trách nhiệm chỉ đạo nhằm đẩy mạnh và nâng cao chất lượng thể lực của học sinh, sinh viên: "Hai ngành nhất trí xây dựng chương trình nâng cao GDTC, sức khỏe, bồi dưỡng năng khiếu thể thao học sinh, sinh viên. kiến nghị với Nhà nước phê duyệt thành chương trình quốc gia và được đầu tư kinh phí thỏa đáng".
Với nội dung phối hợp chỉ đạo giữa hai ngành là chỉ đạo các cấp học giảng dạy TDTT nội khóa theo chương trình kế hoạch có nề nếp, đảm bảo thực hiện nghiêm túc quy phạm đánh giá quá trình dạy học thể dục, quy chế giáo dục thể lực cho học sinh, sinh viên và thực hiện kiểm tra tiêu chuẩn tự rèn luyện thể lực cho học sinh, sinh viên, điều chỉnh và ban hành tài liệu giảng dạy, sách giáo khoa, sách hướng dẫn phương pháp giảng dạy và tập luyện. Phát động phong trào tự rèn luyện thể lực rộng khắp trong nhà trường các cấp, chỉ đạo việc cải tiến nội dung hình thức hoạt động ngoại khóa thể dục thể thao, xây dựng quy hoạch đào tạo bồi dưỡng và bảo đảm cơ sở vật chất tôi thiểu để phục vụ thực hiện chương trình nội khóa và rèn luyện thể lực ngoài giờ của học sinh - sinh viên.