phần mở đầu, kết luận, danh mục tài liệu tham khảo và phụ lục, luận văn gồm 2 chương, 4 tiết.minh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.minh Chƣơng 1 TƢ TƢỞNG HỒ CHÍ MINH VỀ CHỦ NGHĨA YÊU NƢỚC 1. Chủ nghĩa yêu nƣớc truyền thống 1. Một số khái niệm * Nước Một trong những khái niệm đầu tiên khi nói về chủ nghĩa yêu nước là khái niệm “nước”. “Nước” theo Từ điển Tiếng Việt là “vùng đất trong đó những người thuộc một hay nhiều dân tộc cùng sống chung dưới một chế độ chính trị - xã hội và cùng thuộc một nhà nước nhất định” [77, tr.
Còn “nước” được luận giải trong cuốn sách Từ chủ nghĩa yêu nước truyền thống đến chủ nghĩa yêu nước Hồ Chí Minh như sau: Thứ nhất, ở khía cạnh thiên nhiên, địa lý, nước chỉ non sông, giang sơn gấm vóc, lãnh thổ với biên giới cương vực rạch ròi (chỉ đất nước). Thứ hai, nếu chỉ có thiên nhiên, mảnh đất thuần túy không thôi, thì cũng chưa thể gọi là “nước”, muốn có nước phải có những tộc người sống trên đó và quan hệ giữa họ với nhau. Bởi vậy nước còn chỉ tộc người, dân tộc và sự đoàn kết giữa các dân tộc. Thứ ba, cụ thể hơn nữa, phải có những con người - chủ nhân đứng trên mảnh đất này, nên “nước” còn bao gồm những con người, người dân…, nhân dân, cái mà ở nước Việt Nam gọi là đồng bào, con người nắm chủ quyền trên lãnh thổ của mình.
Thứ tư, từ con người hình thành nên gia đình, xã hội với những thiết chế chính trị của mình, bởi vậy, “nước” còn bao gồm cả làng, xã, quê hương, quốc gia, Tổ quốc, các tầng lớp, giai cấp với những chế độ chính trị xã hội nhất định trong mỗi thời kỳ. Thứ năm, một trong những yếu tố không thể thiếu để tạo nên một diện mạo đất nước, đó là văn hóa, bởi vậy, “nước” còn bao gồm cả những phong tục tập quán, truyền thống, lịch sử… 11 (LUAN.minh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.minh Năm yếu tố trên liên hệ mật thiết với nhau, nếu thiếu một trong năm yếu tố thì khó có thể gọi là “nước” [27, tr. Như vậy, “nước” bao gồm tổng hòa những yếu tố đất nước, dân tộc, con người, nhân dân, quê hương, quốc gia, Tổ quốc, văn hóa (ngôn ngữ, phong tục, tập quán, lịch sử, truyền thống). * Yêu nước Nếu nước là tổng hòa các mối quan hệ về dân tộc, con người, quê hương, Tổ quốc… luôn gắn tình yêu của mỗi con người với quê hương, Tổ quốc, thì “yêu nước” theo V.Lênin là “một trong những tình cảm sâu sắc nhất được củng cố qua hàng trăm năm, hàng nghìn năm tồn tại của các Tổ quốc biệt lập” [80, tr.
Như vậy, yêu nước mang tính phổ biến của nhân dân các quốc gia, các dân tộc trên thế giới. Yêu nước là tình cảm yêu quý, gắn bó, tự hào về quê hương, đất nước và tinh thần sẵn sàng đem hết tài năng, trí tuệ của mình phục vụ lợi ích của Tổ quốc, biểu hiện cụ thể là: Tình cảm gắn bó với quê hương đất nước; tình thương yêu đối với đồng bào, giống nòi, dân tộc; niềm tự hào dân tộc chính đáng; đoàn kết, kiên cường, bất khuất chống giặc ngoại xâm, để bảo vệ chủ quyền dân tộc và nền độc lập tự do của Tổ quốc; cần cù và sáng tạo trong lao động để xây dựng, phát triển nền văn hóa dân tộc và xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp. Với ý nghĩa đó, ở Việt Nam, nói đến yêu nước đồng nghĩa với yêu tổng hòa những yếu tố nói trên, hòa thành một khối thống nhất: “Yêu nước là yêu non sông; yêu con người, dân tộc, nhân dân, đồng bào; yêu quê hương, Tổ quốc; yêu những truyền thống quý giá của cha ông. Yêu nước không chỉ trên lời nói mà phải bằng hành động để bảo vệ, phát huy, phát triển chúng lên thành một tầm cao mới, không chỉ bằng tình cảm nồng nàn mà còn bằng lý trí sáng suốt trong bảo vệ và phát triển giá trị, tình cảm yêu nước” [27, tr.
* Chủ nghĩa yêu nước Cao hơn khái niệm “nước” và “yêu nước”, đó là “chủ nghĩa yêu nước”. Từ điển Tiếng Việt giải thích: “Chủ nghĩa yêu nước là lòng yêu tha thiết đối với Tổ quốc của mình thường được biểu hiện ở tinh thần sẵn sàng hy sinh vì Tổ 12 (LUAN.minh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.minh quốc” [77, tr. Cách giải nghĩa này mới chỉ đề cập đến khía cạnh tình cảm. Còn trong Từ điển Triết học: “Chủ nghĩa yêu nước” là nguyên tắc đạo đức và chính trị, một tình cảm xã hội mà nội dung là tình yêu và lòng trung thành đối với Tổ quốc, là lòng tự hào về quá khứ và hiện tại của Tổ quốc, ý chí bảo vệ những lợi ích của Tổ quốc [74, tr.
Cách giải thích này có sự tương đồng với khái niệm Từ điển Bách khoa Việt Nam nêu: “Chủ nghĩa yêu nước là nguyên tắc đạo đức và chính trị mà nội dung là tình yêu, lòng trung thành, ý thức phục vụ Tổ quốc… cùng với sự hình thành dân tộc và nhà nước, chủ nghĩa yêu nước từ chỗ chủ yếu là một trong những tâm lý xã hội, đã trở thành hệ tư tưởng. Nó trở thành lực lượng tinh thần vô cùng mạnh mẽ, động viên mọi người đứng lên bảo vệ Tổ quốc chống lại mọi cuộc xâm lược. Chủ nghĩa yêu nước chân chính thể hiện lòng trung thành với Tổ quốc vì lợi ích của dân tộc, của nhân dân, bảo vệ sự sinh tồn của dân tộc và đấu tranh cho sự phồn vinh của đất nước” [28, tr. Như vậy cũng có thể hiểu: “Chủ nghĩa yêu nước là sự phát triển đến đỉnh cao của lòng yêu nước, là sự kết hợp chặt chẽ giữa tình cảm yêu nước nhiệt thành và một hệ thống các tư tưởng về tình yêu, lòng trung thành với Tổ quốc, ý thức phục vụ Tổ quốc [57, tr.
Những nội dung nêu trên cho thấy, chủ nghĩa yêu nước Việt Nam lấy đạo lý (đạo nghĩa) yêu nước làm đầu (chủ yếu, cốt yếu, chính yếu, trụ cột). Đối với nhân dân Việt Nam, nó thể hiện ở tinh thần và hành động sẵn sàng hy sinh vì nước, vì dân tộc, giống nòi, bảo vệ đất nước… chủ nghĩa yêu nước đích thực là đạo Việt Nam [20, tr. Chủ nghĩa yêu nước truyền thống Chủ nghĩa yêu nước truyền thống là sản phẩm tinh thần cao quý nhất của dân tộc Việt Nam, là tư tưởng và tình cảm thiêng liêng, giữ vị trí chuẩn mực cao nhất của đạo lý và đứng đầu bậc thang giá trị của dân tộc. Nhưng một trong những đặc trưng nổi bật nhất của lòng yêu nước mang bản sắc Việt Nam chính là yêu nước gắn liền với yêu hòa bình, hòa hiếu.
Chỉ đến khi 13 (LUAN.minh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.minh kẻ thù hung bạo quyết phá vỡ nền hòa bình, hòa hiếu ấy thì cả dân tộc mới buộc phải đứng lên đấu tranh để bảo vệ giang sơn của mình. Tinh thần đó đã phát huy sức mạnh trong các cuộc kháng chiến chống ngoại xâm và là mẫu số chung, là lực nội sinh của cộng đồng dân tộc trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ đất nước. Chủ nghĩa yêu nước truyền thống trong lịch sử của dân tộc Việt Nam thể hiện ở một số nội dung cơ bản sau: Thứ nhất, chủ nghĩa yêu nước truyền thống được hun đúc trong quá trình dựng nước và giữ nước của dân tộc ta qua hàng nghìn năm lịch sử. Theo đó, dựng nước là quá trình xác lập địa bàn lãnh thổ, tổ chức các hình thức chính trị, kinh tế - xã hội, là xây dựng văn hóa, phong tục, lối sống, tôn giáo, đạo đức, khoa học - kỹ thuật, để đảm bảo sự sinh tồn, phát triển của cộng đồng… mà mục đích cuối cùng là làm cho đất nước cường thịnh, nhân dân hạnh phúc.
Còn giữ nước là sự đảm bảo toàn vẹn lãnh thổ quốc gia, Tổ quốc không bị xâm lăng, nhân dân được hưởng thái bình; là tổ chức, chiến đấu đánh đuổi kẻ thù xâm lược đất nước, giành lại độc lập, tự do cho nước, cho dân; là xây dựng và phát triển đất nước. Thứ hai, đó là tình yêu quê hương, đất nước và sự gắn kết cộng đồng. Lịch sử dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam với nền văn minh lúa nước, lấy nhà (gia đình) làm đơn vị kinh tế và làng làm cộng đồng cơ sở. Làng được coi là tập hợp của nhiều làng và vùng liên làng.
Nước gắn liền với làng và nhà. Việc nhà, việc làng, việc nước là công việc chung của mọi người. Do vậy, con người Việt Nam từ cổ xưa đã sẵn có truyền thống yêu nước gắn liền với yêu nhà và yêu làng. Nước hay quốc gia, dân tộc là một cộng đồng gắn bó với nhau trong lịch sử, trong cuộc sống và vận mạng chung.
Truyền thuyết Lạc Long Quân và Âu Cơ, Thánh Gióng… cùng với những câu ca dao “Nhiễu điều phủ lấy giá gương; Người trong một nước phải thương nhau cùng” và “Bầu ơi thương lấy bí cùng; Tuy rằng khác giống nhưng chung một giàn”… in sâu trong trái tim và tâm hồn mỗi người dân đất Việt, đã nói lên truyền thống gắn bó và cố kết cộng đồng của con người Việt Nam.minh TIEU LUAN MOI download : skknchat@gmail.minh Thứ ba, là sự khẳng định chủ quyền quốc gia, lãnh thổ. Lãnh thổ Việt Nam là nơi con người Việt Nam sinh sống, do bàn tay khối óc của bao thế hệ người Việt Nam tạo dựng nên. Mọi thế lực ngoại bang đến xâm lược đều bị chống trả quyết liệt. Trong hơn 900 năm (938-1858), dân tộc Việt Nam đã chiến đấu không ngừng nghỉ nhằm bảo vệ chủ quyền, chống lại sự xâm lăng của ngoại bang.
Chủ nghĩa yêu nước trong mỗi người dân Việt Nam được khơi dậy và phát huy, trở thành lực lượng vật chất to lớn, góp phần đánh tan các đội quân xâm lược to lớn từ phương Bắc, bảo vệ được nền độc lập dân tộc. Từ trong đấu tranh giữ nước và xây dựng đất nước, nhân dân ta thấy rõ rằng, chỉ có đoàn kết và gắn bó thành một khối thống nhất dưới một sự chỉ huy chung mới đánh bại được kẻ thù, giữ vững độc lập và xây dựng xã hội phồn vinh. Đó là bài học sâu sắc của lịch sử. Có thể nói, đây là giai đoạn chủ nghĩa yêu nước truyền thống Việt Nam phát triển mạnh mẽ.