Giải Quyết Vấn Đề Làm Hộ Lao Động Nữ Tại Tỉnh Hà Nam

Luận văn phân tích tình hình việc làm cho lao động nữ ở tỉnh Hà Nam, đề xuất giải pháp nâng cao cơ hội việc làm và phát triển bền vững.

• Người hướng dẫn: TS. Đinh Văn Thống
• Trường học: Đại học Quốc gia Hà Nội
• Chuyên ngành: Kinh tế
• Đề tài: Giải Quyết Vấn Đề Làm Hộ Lao Động Nữ Tại Tỉnh Hà Nam
• Loại tài liệu: Luận văn
• Năm xuất bản: 2012
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CHUNG VỀ VIỆC LÀM VÀ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NỮ
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NỮ Ở TỈNH HÀ NAM GIAI ĐOẠN 2005-2011
• 3. CHƯƠNG 3: QUAN ĐIỂM VÀ GIẢI PHÁP NHẰM NÂNG CAO HIỆU QUẢ GIẢI QUYẾT VIỆC LÀM CHO LAO ĐỘNG NỮ Ở TỈNH HÀ NAM TRONG THỜI GIAN TỚI
• DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Vấn Đề Việc Làm Lao Động Nữ Hà Nam

Lao động và việc làm là vấn đề then chốt trong phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt ở các nước đang phát triển như Việt Nam. Theo Tổng điều tra dân số năm 2009, dân số nữ chiếm 50,5%. Điều này vừa là thế mạnh, vừa tạo áp lực về việc làm. Giải quyết việc làm, ổn định việc làm cho người lao động nói chung và lao động nữ nói riêng luôn được Đảng và Nhà nước quan tâm. "Chiến lược phát triển kinh tế - xã hội Việt Nam giai đoạn 2001 - 2010" nhấn mạnh giải quyết việc làm là yếu tố quyết định để phát huy nhân tố con người, ổn định và phát triển kinh tế, làm lành mạnh xã hội. Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ X xác định rõ phát triển thị trường lao động trong mọi khu vực kinh tế, tạo sự gắn kết cung cầu lao động, phát huy tính tích cực của người lao động trong học nghề, tự tạo và tìm việc làm. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế như chất lượng việc làm chưa cao, tính ổn định, bền vững trong việc làm và hiệu quả tạo việc làm còn thấp. Tình trạng mất cân đối cung - cầu lao động cục bộ đang diễn biến phức tạp. Điều kiện làm việc và thu nhập của một bộ phận lớn lao động còn thấp.

1.1. Khái niệm lao động việc làm và giải quyết việc làm

Lao động là hoạt động có mục đích và ý thức của con người tác động vào thế giới tự nhiên để cải biến vật tự nhiên thành sản phẩm phục vụ đời sống. Theo Các Mác, lao động là quá trình diễn ra giữa con người và tự nhiên, trong đó con người làm trung gian điều tiết và kiểm tra sự trao đổi chất giữa họ và tự nhiên. Việc làm là hoạt động lao động tạo ra nguồn thu nhập không bị pháp luật cấm. Giải quyết việc làm là tạo ra cơ hội cho người lao động chưa có việc làm được làm việc để có thu nhập, đảm bảo cuộc sống và góp phần thúc đẩy an sinh xã hội.

1.2. Đặc điểm lao động nữ và ảnh hưởng đến việc làm

Lao động nữ chiếm tỷ lệ lớn trong lực lượng lao động. Thực tế chứng minh phụ nữ có vai trò quan trọng và đóng góp cho sự phát triển đất nước. Tuy nhiên, vẫn còn nhiều vấn đề cần giải quyết như tình trạng bất bình đẳng giới, bất bình đẳng trong lao động - việc làm. Cơ hội tìm kiếm và tự tạo việc làm của lao động nữ còn nhiều hạn chế. Lao động nữ chưa đáp ứng yêu cầu của công cuộc công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước và hội nhập kinh tế quốc tế. Trình độ học vấn, chuyên môn, nghề nghiệp còn thấp, thu nhập thực tế thấp hơn nam giới. Vẫn còn sự phân biệt đối xử nam - nữ trong tuyển dụng lao động, đặc biệt là khu vực ngoài nhà nước. Trong nhiều doanh nghiệp, khu công nghiệp tập trung, việc làm của lao động nữ thiếu ổn định, điều kiện lao động, điều kiện sống không được đảm bảo. Chính sách tiền lương, bảo hiểm xã hội, bảo hộ lao động chưa được thực hiện đầy đủ.

II. Thực Trạng Việc Làm Giải Quyết Việc Làm Nữ Hà Nam

Hà Nam là tỉnh thuần nông, lực lượng lao động nữ chiếm hơn 51% dân số toàn tỉnh. Phụ nữ Hà Nam có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội, đóng góp trong chương trình xóa đói, giảm nghèo. Trong khi quá trình phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh với tốc độ công nghiệp hóa diễn ra khá nhanh; các khu, cụm công nghiệp phát triển mạnh, xây dựng tuyến đường cao tốc, khu đô thị và nhiều dự án đã làm cho diện tích đất nông nghiệp bị thu hồi nhanh chóng; lao động nữ của tỉnh phần lớn là lao động nông nghiệp; tỷ lệ lớn lao động chưa qua đào tạo nên khó thích ứng và tự tìm kiếm việc làm trong các khu công nghiệp. Số lượng lao động nữ tự tạo việc làm rất hạn chế, chủ yếu là các công việc tạm thời với thu nhập thấp và điều kiện lao động không đảm bảo, tỷ lệ thiếu việc làm và tỷ lệ thất nghiệp của lao động nữ còn cao và có xu hướng gia tăng. Từ đó nhu cầu việc làm và việc làm bền vững cho lao động nữ dôi dư ngay tại địa phương trở nên hết sức bức thiết.

2.1. Đặc điểm tự nhiên và kinh tế xã hội Hà Nam

Hà Nam là tỉnh thuộc vùng đồng bằng sông Hồng, có vị trí địa lý thuận lợi cho phát triển kinh tế - xã hội. Tỉnh có nguồn tài nguyên thiên nhiên hạn chế, chủ yếu là đất đai và khoáng sản. Kinh tế Hà Nam chủ yếu là nông nghiệp, tuy nhiên đang chuyển dịch sang công nghiệp và dịch vụ. Tỉnh có nhiều khu công nghiệp thu hút lao động từ các địa phương khác. Dân số Hà Nam có tỷ lệ nữ cao, lực lượng lao động nữ dồi dào. Trình độ dân trí của người dân Hà Nam ngày càng được nâng cao.

2.2. Thực trạng việc làm của lao động nữ tại Hà Nam

Phần lớn lao động nữ Hà Nam làm việc trong lĩnh vực nông nghiệp, với thu nhập thấp và điều kiện làm việc khó khăn. Số lượng lao động nữ làm việc trong các khu công nghiệp ngày càng tăng, tuy nhiên vẫn còn nhiều vấn đề về tiền lương, bảo hiểm và điều kiện làm việc. Tỷ lệ lao động nữ thiếu việc làm và thất nghiệp còn cao, đặc biệt ở khu vực nông thôn. Nhiều lao động nữ phải di cư đến các thành phố lớn để tìm kiếm việc làm, gây ra nhiều vấn đề xã hội.

2.3. Những vấn đề đặt ra trong giải quyết việc làm nữ

Trình độ của lao động nữ còn hạn chế, chưa thích ứng với quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế theo hướng CNH, HĐH. Chất lượng của các cơ sở dạy nghề và các trung tâm giới thiệu việc làm còn nhiều bất cập. Điều kiện làm việc và thu nhập của phần lớn lao động nữ không đảm bảo; việc tổ chức thực hiện các chính sách và việc giám sát đảm bảo quyền bình đẳng của lao động nữ chưa được quan tâm đầy đủ. Số phụ nữ nông thôn thiếu việc làm, di cư tự phát ra thành phố ngày càng tăng.

III. Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Giải Quyết Việc Làm Nữ

Giải quyết việc làm cho lao động nữ phải được coi là một bộ phận quan trọng trong nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Giải quyết việc làm cho lao động nữ gắn với công tác đào tạo nghề nâng cao chất lượng nguồn nhân lực của tỉnh. Giải quyết việc làm cho lao động nữ gắn với thực hiện chính sách bình đẳng giới, bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của lao động nữ. Cần có các giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả giải quyết việc làm cho lao động nữ trong thời gian tới.

3.1. Quan điểm về giải quyết việc làm cho lao động nữ

Giải quyết việc làm cho lao động nữ là một nhiệm vụ quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp, các ngành để thực hiện hiệu quả công tác này. Cần tạo điều kiện để lao động nữ được tiếp cận với các cơ hội việc làm phù hợp với trình độ và năng lực của mình. Cần đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của lao động nữ trong quá trình làm việc.

3.2. Giải pháp hỗ trợ cải thiện điều kiện làm việc và thu nhập

Cần tăng cường công tác tuyên truyền, giáo dục về bình đẳng giới trong lao động - việc làm. Cần xây dựng và hoàn thiện các chính sách hỗ trợ lao động nữ, đặc biệt là lao động nữ nghèo và lao động nữ ở khu vực nông thôn. Cần tăng cường công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện các quy định của pháp luật về lao động đối với lao động nữ. Cần khuyến khích các doanh nghiệp tạo điều kiện để lao động nữ được nâng cao trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp.

3.3. Phát triển thị trường lao động và kết nối cung cầu

Phát triển thị trường lao động địa phương, tạo điều kiện thuận lợi cho lao động nữ tìm kiếm việc làm. Tăng cường kết nối giữa các doanh nghiệp và người lao động, đặc biệt là lao động nữ. Tổ chức các phiên giao dịch việc làm, hội chợ việc làm để giới thiệu các cơ hội việc làm cho lao động nữ. Xây dựng cơ sở dữ liệu về lao động nữ để cung cấp thông tin cho các doanh nghiệp và người lao động.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Nghiên Cứu Về Lao Động Nữ Hà Nam

Nghiên cứu và ứng dụng các mô hình giải quyết việc làm hiệu quả cho lao động nữ tại Hà Nam. Đánh giá tác động của các chính sách hỗ trợ việc làm đối với lao động nữ. Xây dựng các chương trình đào tạo nghề phù hợp với nhu cầu của thị trường lao động và đặc điểm của lao động nữ. Hỗ trợ lao động nữ khởi nghiệp, phát triển kinh doanh.

4.1. Mô hình giải quyết việc làm hiệu quả cho lao động nữ

Phát triển các mô hình kinh tế hộ gia đình, tạo việc làm tại chỗ cho lao động nữ ở khu vực nông thôn. Khuyến khích các doanh nghiệp sử dụng nhiều lao động nữ, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Hỗ trợ lao động nữ tham gia vào các hoạt động sản xuất, kinh doanh có giá trị gia tăng cao.

4.2. Đánh giá tác động của chính sách hỗ trợ việc làm

Đánh giá hiệu quả của các chính sách hỗ trợ đào tạo nghề, vay vốn, bảo hiểm thất nghiệp đối với lao động nữ. Xác định những hạn chế của các chính sách hiện hành và đề xuất các giải pháp khắc phục. Nghiên cứu nhu cầu của lao động nữ để xây dựng các chính sách hỗ trợ phù hợp.

V. Kết Luận Tương Lai Vấn Đề Việc Làm Cho Lao Động Nữ

Giải quyết việc làm cho lao động nữ là một nhiệm vụ quan trọng và cấp bách của tỉnh Hà Nam. Cần có sự quan tâm và đầu tư hơn nữa để tạo điều kiện cho lao động nữ được phát triển toàn diện, đóng góp vào sự phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Với những nỗ lực của các cấp, các ngành và sự chủ động của người lao động, tin rằng vấn đề việc làm cho lao động nữ tại Hà Nam sẽ ngày càng được cải thiện.

5.1. Tóm tắt các giải pháp chính

Tăng cường đào tạo nghề, nâng cao trình độ chuyên môn cho lao động nữ. Phát triển thị trường lao động, kết nối cung - cầu. Hỗ trợ cải thiện điều kiện làm việc và thu nhập cho lao động nữ. Xây dựng và hoàn thiện các chính sách hỗ trợ lao động nữ.

5.2. Triển vọng và thách thức trong tương lai

Quá trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa sẽ tạo ra nhiều cơ hội việc làm mới cho lao động nữ. Tuy nhiên, cũng đặt ra nhiều thách thức về trình độ chuyên môn, kỹ năng nghề nghiệp và khả năng thích ứng với thị trường lao động. Cần có sự chuẩn bị kỹ lưỡng để lao động nữ có thể tận dụng được các cơ hội và vượt qua các thách thức.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lao động và việc làm là trụ cột cốt lõi trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của mỗi quốc gia. Theo số liệu Tổng điều tra dân số năm 2009, Việt Nam có 85,7 triệu người, trong đó dân số nữ chiếm 50,5% với 43,3 triệu người. Đến năm 2011, lực lượng lao động nữ tiếp tục duy trì vai trò chủ lực khi chiếm 48,4% tổng nguồn nhân lực cả nước. Tuy nhiên, quá trình công nghiệp hóa và hiện đại hóa đang đặt ra sức ép chuyển dịch việc làm rất lớn, đặc biệt đối với lao động nữ nông thôn.

Tại tỉnh Hà Nam, phụ nữ chiếm hơn 51% dân số toàn tỉnh và đóng góp then chốt vào sự phát triển kinh tế nông nghiệp cũng như công tác xóa đói giảm nghèo. Dù vậy, làn sóng đô thị hóa và xây dựng các khu công nghiệp tập trung đã thu hồi diện tích lớn đất canh tác. Thực trạng này khiến một bộ phận lớn lao động nữ nông nghiệp rơi vào tình trạng thiếu việc làm. Khảo sát năm 2010 cho thấy toàn tỉnh có gần 7.000 lao động nữ thiếu việc làm, tỷ lệ thiếu việc làm ở mức 3,81% và tỷ lệ thất nghiệp là 1,33%.

Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là làm sáng tỏ cơ sở lý luận kinh tế chính trị về việc làm của phụ nữ, phân tích toàn diện thực trạng giải quyết việc làm cho lao động nữ tại tỉnh Hà Nam giai đoạn 2005 - 2011, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả tạo việc làm bền vững. Nghiên cứu được triển khai trên phạm vi toàn bộ 6 đơn vị hành chính gồm 5 huyện và 1 thành phố của tỉnh Hà Nam. Kết quả nghiên cứu có ý nghĩa quyết định trong việc định hướng đào tạo nghề cho khoảng 12.000 lao động và chuyển dịch gần 7.000 lao động nông nghiệp sang công nghiệp - dịch vụ mỗi năm, hướng tới mục tiêu hạ tỷ lệ thiếu việc làm xuống dưới 3,0%.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn vận dụng lý luận Kinh tế chính trị Mác - Lênin về phân công lao động xã hội, tái sản xuất sức lao động và giải phóng phụ nữ thông qua hoạt động lao động sản xuất xã hội hóa. Kết hợp với đó là Lý thuyết vốn con người và Tuyên bố của Tổ chức Lao động Quốc tế (ILO) năm 1999 về việc làm bền vững. Mô hình nghiên cứu phân tích mối quan hệ tương tác giữa 3 nhân tố: chuyển dịch cơ cấu kinh tế gắn với công nghiệp hóa, cung - cầu trên thị trường lao động phân tầng theo giới, và chính sách an sinh xã hội địa phương.

Nghiên cứu làm rõ 4 khái niệm trung tâm: Thứ nhất, lao động nữ là bộ phận phụ nữ trong độ tuổi lao động từ 15 đến 55 tuổi có khả năng lao động, đang làm việc hoặc thất nghiệp nhưng có nhu cầu tìm việc. Năm 2010, tỷ lệ phụ nữ từ 15 tuổi trở lên tham gia lực lượng lao động cả nước đạt 48,6%. Thứ hai, việc làm của lao động nữ bao gồm mọi hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ hợp pháp mang lại thu nhập và thúc đẩy sự độc lập kinh tế của phụ nữ. Thứ ba, giải quyết việc làm cho lao động nữ là tổng thể chính sách, biện pháp kinh tế - xã hội nhằm tạo cơ hội việc làm thỏa đáng, an toàn và nâng cao thu nhập. Thứ tư, thị trường lao động phân tầng theo giới tính phản ánh tình trạng phân bổ ngành nghề và thu nhập có sự chênh lệch dựa trên giới tính, trong bối cảnh lao động nữ chiếm 48,4% lực lượng lao động cả nước năm 2011 nhưng chịu nhiều bất lợi về cơ hội việc làm chính thức.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu của luận văn kết hợp dữ liệu thứ cấp từ Tổng cục Thống kê, Niên giám Thống kê tỉnh Hà Nam giai đoạn 2005 - 2011, các báo cáo của Sở Lao động - Thương binh và Xã hội tỉnh Hà Nam, cùng dữ liệu sơ cấp tổng hợp từ các đợt khảo sát nhu cầu đào tạo nghề tại địa phương.

Về quy mô và phương pháp chọn mẫu, nghiên cứu bao phủ toàn bộ 6 đơn vị hành chính cấp huyện và thành phố Phủ Lý. Mẫu khảo sát chuyên đề được lựa chọn theo phương pháp phân tầng ngẫu nhiên đại diện cho khoảng 12.000 lao động có nhu cầu học nghề và chuyển đổi việc làm mỗi năm. Mẫu được chia thành 2 nhóm địa bàn: khu vực thuần nông và khu vực có đất nông nghiệp bị thu hồi phục vụ công nghiệp hóa.

Lý do lựa chọn phương pháp phân tích: Luận văn kết hợp phương pháp luận duy vật biện chứng với phương pháp thống kê mô tả, tổng hợp và so sánh chuỗi thời gian 7 năm liên tục từ 2005 đến 2011. Phương pháp này giúp nhận diện rõ nét bản chất kinh tế chính trị của mối quan hệ cung - cầu lao động nữ và tác động của việc mất đất canh tác đến sinh kế phụ nữ nông thôn.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu thực trạng giải quyết việc làm cho lao động nữ tại tỉnh Hà Nam giai đoạn 2005 - 2011 chỉ ra 4 phát hiện căn bản:

Thứ nhất, trình độ chuyên môn kỹ thuật của lao động nữ ở mức rất thấp, tạo rào cản lớn khi tiếp cận khu vực sản xuất công nghiệp. Số liệu năm 2010 cho thấy 85,7% lao động nữ toàn quốc không có trình độ chuyên môn kỹ thuật; sơ cấp nghề chiếm 1,0%, trung cấp chuyên nghiệp chiếm 4,1%, cao đẳng chiếm 2,3% và đại học trở lên chỉ đạt 5,6%. Tại khu vực nông thôn Hà Nam, gần 90% lao động nữ chưa qua đào tạo nghề chính quy.

Thứ hai, khoảng cách thu nhập theo giới tính còn tồn tại phổ biến. Theo báo cáo của cơ quan quản lý lao động, thu nhập thực tế của lao động nữ chỉ bằng 74,5% so với lao động nam cùng ngành nghề. Tỷ lệ này là 81,5% ở trình độ trung cấp và 86,0% ở trình độ đại học trở lên. Tính chung toàn thị trường, mức lương bình quân của lao động nữ chỉ bằng khoảng 85% so với nam giới.

Thứ ba, áp lực thiếu việc làm và chuyển dịch việc làm tại địa phương rất lớn. Năm 2010, toàn tỉnh Hà Nam có gần 7.000 lao động nữ thiếu việc làm với tỷ lệ thiếu việc làm là 3,81% và tỷ lệ thất nghiệp là 1,33%. Hàng năm, địa phương có gần 7.000 lao động nông nghiệp cần chuyển đổi sang khu vực phi nông nghiệp, trong khi nhu cầu học nghề đạt gần 12.000 người mỗi năm.

Thứ tư, định kiến giới trong tuyển dụng doanh nghiệp vẫn nặng nề. Khảo sát thị trường cho thấy 50% thông báo tuyển dụng các vị trí kỹ thuật cao yêu cầu ứng viên nam, trong khi chỉ 17% mở rộng cho nữ giới. Điều này đẩy đa số lao động nữ vào các ngành công nghiệp nhẹ như dệt may, giày da với tính bấp bênh cao.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân của thực trạng trên bắt nguồn từ ba yếu tố chủ yếu: Một là, gánh nặng công việc gia đình và thiên chức làm mẹ hạn chế thời gian học tập nâng cao tay nghề của phụ nữ, trong khi định kiến xã hội vẫn coi phụ nữ là lao động phụ. Hai là, tốc độ công nghiệp hóa và thu hồi đất nông nghiệp tại Hà Nam diễn ra nhanh chóng, trong khi mạng lưới cơ sở dạy nghề tại 5 huyện và 1 thành phố chưa đáp ứng kịp nhu cầu chuyển đổi kỹ năng thực tế. Ba là, các doanh nghiệp tư nhân còn e ngại chi phí bảo hiểm thai sản và thời gian nghỉ chăm sóc con nhỏ theo quy định pháp luật nên hạn chế ký hợp đồng dài hạn với lao động nữ.

So sánh với các nghiên cứu tại Hà Nội của tác giả Trần Thị Thu năm 2003 và tại Ninh Bình của tác giả Phạm Mạnh Hà năm 2011, nghiên cứu tại Hà Nam làm nổi bật tính cấp bách đặc thù của một tỉnh thuần nông chuyển dịch nhanh. Các số liệu được tổng hợp trực quan qua Bảng cơ cấu lao động nữ theo chuyên môn kỹ thuật và Biểu đồ cột kép so sánh mức thu nhập nam - nữ qua 4 bậc đào tạo giai đoạn 2005 - 2010. Kết quả nghiên cứu khẳng định giải quyết việc làm cho phụ nữ cần gắn chặt với tiêu chuẩn việc làm bền vững và bình đẳng giới.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm giải quyết hiệu quả vấn đề việc làm cho lao động nữ tại tỉnh Hà Nam, luận văn đề xuất 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Một là, mở rộng chính sách tín dụng ưu đãi và hỗ trợ vốn tự tạo việc làm. Ủy ban nhân dân tỉnh chỉ đạo Chi nhánh Ngân hàng Chính sách Xã hội phối hợp Hội Liên hiệp Phụ nữ tỉnh tăng cường nguồn vốn vay giải quyết việc làm. Mục tiêu trong giai đoạn 2012 - 2015 giải ngân cho ít nhất 3.500 lượt lao động nữ mỗi năm, ưu tiên các hộ bị thu hồi trên 50% đất nông nghiệp.

Hai là, đổi mới và nâng cao chất lượng hệ thống đào tạo nghề gắn với nhu cầu thị trường. Sở Lao động - Thương binh và Xã hội chủ trì hiện đại hóa 100% trung tâm dạy nghề tại 5 huyện và thành phố Phủ Lý. Phấn đấu giai đoạn 2012 - 2015 đào tạo nghề cho 12.000 lao động mỗi năm, nâng tỷ lệ lao động nữ nông thôn qua đào tạo nghề lên trên 40% vào năm 2015.

Ba là, khôi phục, phát triển làng nghề truyền thống và chuỗi doanh nghiệp vừa và nhỏ. Sở Công thương chủ trì xây dựng các cụm công nghiệp làng nghề thêu ren, mây tre đan, chế biến nông sản tại các huyện Thanh Liêm, Bình Lục, Duy Tiên, Kim Bảng, Lý Nhân. Mục tiêu tạo mới 4.000 việc làm linh hoạt tại chỗ mỗi năm cho phụ nữ từ 35 tuổi trở lên.

Bốn là, tăng cường thanh tra, giám sát thực thi pháp luật lao động và bình đẳng giới. Liên đoàn Lao động tỉnh phối hợp Sở Lao động - Thương binh và Xã hội kiểm tra định kỳ 100% doanh nghiệp trong các khu công nghiệp Đồng Văn, Châu Sơn. Đảm bảo đến năm 2016 có 100% lao động nữ được ký hợp đồng lao động chính thức và thu hẹp chênh lệch tiền lương nam - nữ xuống dưới 10%.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là tài liệu tham khảo khoa học và ứng dụng thực tiễn giá trị cho 4 nhóm đối tượng chính:

Nhóm thứ nhất, các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước tại địa phương, bao gồm Ủy ban nhân dân tỉnh Hà Nam, Sở Lao động - Thương binh và Xã hội, Hội Liên hiệp Phụ nữ các cấp. Luận văn cung cấp luận cứ thực chứng để xây dựng quy hoạch phát triển nguồn nhân lực nữ, đề án chuyển đổi nghề nghiệp giai đoạn 5 năm cho 6 đơn vị hành chính cấp huyện và thành phố.

Nhóm thứ hai, lãnh đạo các doanh nghiệp, ban quản lý khu công nghiệp và chuyên gia nhân sự. Tài liệu giúp doanh nghiệp nhận diện rõ đặc điểm tâm sinh lý và nhu cầu của lao động nữ, từ đó thiết kế chính sách tiền lương công bằng, môi trường làm việc an toàn và giảm tỷ lệ nhảy việc của công nhân nữ xuống dưới 5% mỗi năm.

Nhóm thứ ba, giảng viên, nghiên cứu sinh và học viên cao học chuyên ngành Kinh tế chính trị, Xã hội học lao động, Quản lý kinh tế. Luận văn mang lại khung phân tích lý luận chuyên sâu và chuỗi dữ liệu thực nghiệm 7 năm từ 2005 đến 2011 phục vụ giảng dạy và nghiên cứu về thị trường lao động giới.

Nhóm thứ tư, các tổ chức phi chính phủ và quỹ phát triển cộng đồng hoạt động vì sự tiến bộ của phụ nữ. Dữ liệu khảo sát chi tiết từ địa bàn Hà Nam là cơ sở hữu ích để thiết kế các dự án viện trợ sinh kế, đào tạo kỹ năng khởi nghiệp cho phụ nữ nông thôn.

Câu hỏi thường gặp

Thực trạng trình độ chuyên môn của lao động nữ tại Hà Nam giai đoạn 2005 - 2011 đặt ra thách thức gì? Số liệu năm 2010 cho thấy 85,7% lao động nữ chưa qua đào tạo chuyên môn kỹ thuật, trong đó khu vực nông thôn lên tới gần 90%. Trình độ thấp khiến phụ nữ khó đáp ứng yêu cầu kỹ thuật của các nhà máy công nghiệp, dễ bị đẩy vào các công việc thời vụ, gia công với mức thu nhập bấp bênh khi đất nông nghiệp bị thu hồi.

Nguyên nhân chính khiến thu nhập của lao động nữ thấp hơn nam giới là gì? Thu nhập thực tế của lao động nữ chỉ bằng 74,5% so với nam giới cùng ngành và bằng 85% tính chung toàn thị trường. Nguyên nhân cốt lõi là do phân tầng nghề nghiệp giới, gánh nặng chăm sóc gia đình làm giảm thời gian làm việc, và định kiến giới khiến phụ nữ ít được tiếp cận các vị trí quản lý hoặc chuyên môn kỹ thuật cao.

Quá trình công nghiệp hóa và thu hồi đất tại Hà Nam tác động như thế nào đến việc làm của phụ nữ? Việc thu hồi đất nông nghiệp phục vụ các khu công nghiệp làm suy giảm nguồn sinh kế truyền thống của hơn 51% dân số nữ toàn tỉnh. Năm 2010, tỉnh ghi nhận gần 7.000 lao động nữ thiếu việc làm với tỷ lệ 3,81%, tạo áp lực hàng năm phải đào tạo nghề và chuyển đổi sinh kế cho gần 7.000 phụ nữ nông thôn.

Mô hình tạo việc làm nào phù hợp nhất cho phụ nữ nông thôn Hà Nam bị mất đất sản xuất? Mô hình hiệu quả nhất là kết hợp phát triển tiểu thủ công nghiệp làng nghề truyền thống với các doanh nghiệp vệ tinh tại địa phương. Giải pháp này giúp tạo ra khoảng 4.000 việc làm linh hoạt mỗi năm, phù hợp với điều kiện vừa sản xuất vừa chăm sóc gia đình của phụ nữ từ 35 tuổi trở lên.

Doanh nghiệp trong các khu công nghiệp tại Hà Nam cần làm gì để bảo đảm quyền lợi cho lao động nữ? Doanh nghiệp cần thực hiện nghiêm túc quy định ký kết hợp đồng lao động, chi trả chế độ thai sản đúng luật và đảm bảo nguyên tắc trả lương bình đẳng. Mục tiêu đến năm 2016 là ký hợp đồng chính thức cho 100% công nhân nữ và thu hẹp chênh lệch tiền lương nam - nữ xuống dưới 10%.

Kết luận

Tổng kết toàn bộ công trình nghiên cứu, luận văn mang lại những đóng góp học thuật và thực tiễn cốt lõi:

• Khẳng định vị trí chiến lược của lực lượng lao động nữ chiếm hơn 51% dân số tỉnh Hà Nam và 48,4% lực lượng lao động cả nước năm 2011 trong tiến trình công nghiệp hóa, hiện đại hóa.
• Nhận diện toàn diện rào cản kỹ năng với 85,7% lao động nữ chưa qua đào tạo chuyên môn và khoảng cách thu nhập thực tế chỉ bằng 74,5% so với nam giới cùng ngành nghề.
• Đánh giá sâu sắc áp lực thiếu việc làm của gần 7.000 phụ nữ nông thôn tại 6 đơn vị hành chính của tỉnh Hà Nam trong giai đoạn 2005 - 2011 khi đất canh tác bị thu hồi.
• Xây dựng hệ thống 4 nhóm giải pháp đột phá và đồng bộ về vốn vay, đổi mới mạng lưới dạy nghề cho 12.000 người mỗi năm, khôi phục làng nghề và siết chặt thanh tra bình đẳng giới.
• Đóng góp khung lý luận kinh tế chính trị vững chắc về việc làm bền vững cho phụ nữ nông thôn tại các tỉnh đồng bằng đang trong quá trình chuyển dịch cơ cấu kinh tế.

Kế hoạch triển khai giai đoạn 2012 - 2020 đòi hỏi sự vào cuộc quyết liệt của các cấp chính quyền tỉnh Hà Nam để nâng tỷ lệ lao động nữ qua đào tạo đạt trên 40% và hạ tỷ lệ thiếu việc làm xuống mức tối thiểu. Các cơ quan quản lý, doanh nghiệp và nhà nghiên cứu hãy áp dụng ngay các giải pháp thực tiễn từ luận văn để xây dựng một thị trường lao động công bằng, văn minh và bền vững cho phụ nữ Việt Nam.

Trích đoạn nội dung tài liệu

phần mở đầu, phần kết luận và danh mục lài liệu tham khả0, luận văn đơjợc kết cầu gồm 3 choJơng: chojong 1: Một số vấn đề lý luận chung về việc làm và giải quyết việc làm ch0 la0 động nữ. chojơng 2: Thực tạng giải quyết việc làm ch0 la0 động nữ 6 tinh hà IHlam giai d0an 2005-2011. chojơng 3: Quan điểm và giải pháp nâng ca0 hiệu quả giải quyết việc làm ch0 la0 động nữ ở tinh ha Ham tz0ng thoi gian toi. 13 chojong 1 MOT SO VATI DE LY LUATI chUING VE VIEc LAM VA GIAI QUYET VIEc LAM ch0 LAO DONG HU 1.

Whing van đề cơ sản về la0 động, việc làm; la0 động nữ và giải quyết việc làm ch0 la0 động nữ 1. La0 động, việc làm và giải quyết việc làm e_ La0 động: có nhiều cách liếp cận khác nhau về khái niệm la0 động. IhoIng suy đến cùng, la0 động là h0ại động có mục đích và có ý thức cua cOn mgojoi tc động và0 thế giới tự nhiên nhằm cải biến những vật tự nhiên thành các sản phẩm phục vụ ch0 nhu cầu đời sống c0n ngơjời. Vì vậy, la0 động là một h0ạ† động đặc thù riêng có của c0n ngơiời, là ranh giới đề phân siệt giữa cŨn ngojời với các l0ài động vật; tr0ng quá trình la0 động sản xuất, cOn IIgG|ỜI không những lạ0 ra của cải, mà còn phát lriển cả về thể lực và trí lực của bản thân cŨn ngơjời.

The0 các Mác: “La0 động trojéc hết là một quá lrình diễn ra giữa cỦn ngojời và lự nhiên, một quá trình lr0ng đó, bằng h0ạt động của chính mình, c0n ngojời làm trung gian điều tiết và kiểm tra sự tra0 đổi chất giữa họ và tự nhiên”[5, ir. Từ khái niệm la0 động, có thể thấy la0 dong 1a qua trimh cOn ngojoi str dung suc luc tiềm lang trOng sản thân mình, kết hợp sử dụng công cụ la0 động lác động vad đối tojong la0 động để biến đổi nó phục vụ ch0 mục đích của mình. D0 đó, la0 động là điều kiện đề tồn lại và phát triển của xã hội; là nguồn gốc đề †ạ0 ra mọi của cải lr0ng xã hội. e Viéclam: Việc làm và thu nhập của ngơjời la0 động luôn là mối quan lâm hàng đầu của ngơjời la0 động và của mỗi quốc gia, lạ0 nền tảng ch0 sự phát triển 14 bền vững của xã hội.

Việc làm là vấn đề đơjợc nghiên cứu và đề cập dojới nhiều khía cạnh khác nhau. còng với sự phát triên của xã hội, quan niệm a V 15 việc làm cũng đơjợc nhìn nhận mội cách kh0a học, đầy đủ và đúng đắn hơn. Việc làm đã đojợc tổ chức la0 động quốc lế (ILO) quan lâm ngay lừ khi đơjợc thành lập năm 1919. hội nghị đầu liên của lỗ chức này đã thông qua công ojớc về thất nghiệp và yêu cầu các quốc gia hội viên phải sá0 cá0 những biện pháp thi hành chế độ chống thất nghiệp.

hội nghị của IL0 năm 1944 đã tán thành tuyên số Phi - la - đen - phia kêu gọi đảm ả0 việc làm đầy đủ và nâng ca0 liêu chuân sinh h0ạ† mà mục liêu của nó đến nay vẫn còn giá lrị. The0 IL0, việc làm là những h0ại động la0 động đơjợc lrả công bằng liền hOặc bằng hiện vật. Tại hội nghị quốc lế lần thứ 13 năm 1983, ILO da daa ra quan niệm: “TIgơiời có việc làm là những ngojời làm một việc gì đó, có đơiợc trả liền công, lợi nhuận hOặc những ngơjời tham gia vàO các h0ại động mang lính chất tự lạ0 việc làm vì lợi ích hay vì thu nhập gia đình, không nhận đojợc liền công hay hiện vật” |4, tr. Ở Việt Ham, quan niệm về việc làm cũng đơjợc thê hiện rõ nét lr0ng bộ Luật La0 động của nơiớc cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Ilam sửa đôi số sung năm 2007.

Điều 13, choJơng II chỉ rõ: "Mọi h0ại động la0 động lạO ra nguồn †hu nhập không sị pháp luật cắm đều đơyợc thừa nhận là việc làm" [18]. Từ đó có thể hiểu, việc làm là các h0ạt động thuộc lất cả các lĩnh vực sản xuất, kinh d0anh, dịch vụ d0 ngojời la0 động liến hành mà không sị pháp luật ngăn cắm đề nhận liền công, liền lojơng hOặc thù la0 la0 động ch0 công việc đó, hOặc những công việc lự làm mang lại lợi ích ch0 sản thân, lạ0 ra thu nhập hợp pháp ch0 gia đình, ch0 cộng đồng, kế cả những công việc dojgc tra công sằng hiện vậi. ho vậy, việc làm không »a0 gom moi A0at dong laO dong, chi đó nhiing hOal dong la0 déng thoa man di hai điều kiện la: hOat dong do 16 không bị pháp luật ngăn dấm ( tính pháp lý qia việc làm) và h0ạt động đó mạng lại lợi ích và thu nhập ch0 nggời la0 động, gia đình và xã hội ( lính muc dich cua việc làm). 17 e_ Giải quyết việc làm Giải quyết việc làm ch0 ngojời la0 động là một †r0ng những nội dung cơ bản của chiến lojợc phát triển kinh lế - xã hội đojợc l0àn thế giới cam kết lr0ng luyên số về chojlơng lrình hành động l0àn cầu lại thủ đô côpenhaghen ( Đan Mạch) và0 tháng 3/1995.

có thể hiểu, giải quyết việc làm ch0 nggiời la0 động là †a0 ra các cơ hội ch0 ngojời la0 động chơJa có việc làm đơxợc làm việc để có thu nhập nhằm đảm bả0 ch0 cuộc sống của bản thân, gia đình và góp phần thúc đây đảm sả0 an sinh xã hội. Mục đích của việc giải quyết việc làm là nhằm khai thác và phát huy mọi tiềm năng la0 động đồi dà0 tr0ng mỗi c0n ngojời để đạt đojợc mức việc làm hợp lý và có hiệu quả; †ạ0 ch0 cÔn ngojời thực hiện đojợc quyền và nghĩa vụ la0 động của mình. Giải quyết việc làm ch0 ngơiời la0 động không chỉ dừng lại ở việc †ạ0 ra việc làm mà phải hoJớng lới nâng ca0 chất lojợng la0 động và chất lojợng việc làm nhằm †ạ0 ra việc làm bền vững, đem lại điều kiện la0 động lốt và †hu nhập đảm bả0 ch0 ngợiời la0 động. Đó cũng chính là liêu chí đánh giá hiệu quả của công lác giải quyết việc làm.

Quá trình giải quyết việc làm là sự lác động giữa chủ thê xã hội và ngơjời la0 động nhằm khai thác có hiệu quả liềm năng la0 động, đem lại việc làm đầy đủ và thu nhập ổn định nhằm nâng ca0 đời sống vật chất và linh thần ch0 ngơjời la0 động. Quán triệt sâu sắc lầm quan trọng của công lác giải quyết việc làm, Đảng và IIhà nojớc †a đã khẳng định “Giải quyết việc làm là một lr0ng những chính sách cơ sản của quốc gia” [13, r. Văn kiện Đại hội đại siêu l0àn quốc lần thứ X (2006) của Đảng liếp lục khẳng định sự cần thiết phải huy động mọi nguồn lực đề thực hiện một cách hiệu quả công lác giải quyết việc 18 làm ch0 nggiời la0 động “du liên dành vốn đầu †oI của IIhà nơjớc và huy động vốn của l0àn xã hội để giải quyết việc làm, giảm ty 1é thất nghiệp. Khuyến khích ngơời la0 động tự 1ạ0 việc làm, phái triển nhanh các l0ại hình d0anh nghiệp để thu hút nhiều la0 động” [13, tr.

19 Hhd vậy, giải quyết việc làm ch0 người la0 động là lồng thể cic giải pháp, chính sách kinh lễ, xã hội lác động đến người la0 động nhằm lạ0 ea điều kiện và môi teqong ba0 dam ch0 moi ngqoi 6 kha nang la0 động 66 co hội làm việc với chất lượng việc làm và thu nhập ngày đàng œ0. LaO động nữ, việc làm của la0 động nữ và giải quyết việc làm ch0 la0 dong nit e_ La0 động nữ La0 động nữ là một 66 phan quan trong cua luc lojong la0 dong quéc gia, ba0 gồm một sộ phan dan cq 1A nit Ong dé tudi la dong cé kha nang làm việc, đang có việc làm hOặc không có việc làm, m0ng muốn có việc làm. bộ Luật La0 động Việt Ilam quy định: la0 động nữ là những phụ nữ từ 18 - 55 luổi có khả năng la0 động, hiện đang có việc làm h0ặc sị thất nghiệp. ho vay tr0ng nội hàm của la0 động nữ không ba0 gồm bộ phận nữ sinh ở các lrơiờng phô thông trung học, trung học chuyên nghiệp, công nhân kỹ thuật, ca0 đẳng, đại học, phụ nữ làm việc nội trợ, chăm sóc gia đình, không tham gia h0ạt động kinh lế, những phụ nữ ốm đau, dị lật bẩm sinh, không có khả năng la0 động h0ặc sị mắt khả năng la0 động, những phụ nữ không có nhu cầu làm việc.

D0 đó, /ực lượng la0 động nữ sa0 gồm những phụ nữ le0ng độ luối la0 động, đó khả năng la0 động dang làm việc teÙng nên kinh lế quốc dân và những phụ nữ thái nghiệp nhưng đang đó nhu đầu và mŨng muốn lim kiếm việc làm. e_ Việc làm da la0 động nữ Là một lực lojợng la0 động chủ yếu của xã hội, la0 động nữ có những đóng góp đáng kế và0 sự phát triển kinh lế - xã hội nên vấn đề việc làm ch0 la0 động nữ là một vấn đề đơjợc quan lâm đặc siệt. Vấn đề việc làm ch0 la0 20 động nữ đã đojợc đặt ra rất sớm và có nhiều quan điểm khác nhau: các Mác đã đề cập đến việc làm ch0 la0 động nữ tr0ng quá trình nghiên cứu nền sản xuất løi sản chủ nghĩa. The0 Mác, khi nền sản xuất to bản 21 chủ nghĩa hình thành và phát triển, máy móc dần thay thế ch0 cŨn ngoiời Ir0ng một số công việc nặng nhọc mà trơjớc kia chỉ có la0 động nam mới có thể đảm nhận.

Iggjời la0 động chuyển lừ chỗ la0 động trực liếp, nay tro thành ngơjời điều khiển sự vận hành của nó mà không cần thiết phải sử dụng nhiều sức lực nên đã lạ0 điều kiện ch0 la0 động nữ tham gia và0 các hOat dong san xuất với những công việc mà phụ nữ có thể đảm dojong dojgc phù hợp với sức khỏe của mình “ Vì máy móc làm ch0 la0 động sức bắp thị trở thành thừa, ch0 nên nó trở thành một công cụ để sử dụng những ngojời la0 động không có sức sắp thị! hOặc cơ thề choa phát triển đầy đủ nhơing chân lay lại mềm mai hon. Vi vay, khi to, sản sử dụng máy móc thì tiếng nói đầu liên của nó là La0 động phụ nữ và lrẻ em” [ 6, tr. Tổ chức La0 động quốc lế đã sàn về việc làm ch0 la0 động nữ lr0ng Điều § công ojớc xúc liến việc làm năm 1988.