Chương I: Khái quát việc thực hiện các cam kết trong BTA và tiến trình tham gia WTO của Việt Nam Chương H : Những cơ hội và thách thức đối với Chính phủ và doanh nghiệp Việt Nam trong giai đoạn đầu thực hién BAT và tiếp tục quá trình tham gia WTO. Chương HH : Kiến nghị những giải pháp chủ yếu của Việt Nam nhằm thực hiện Hiệp định thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ và đẩy nhanh tiến trình tham gia WTO. Do điều kiện thời gian và lực lượng nghiên cứu, đề tài chỉ tập trung nghiên cứu việc thực hiện các quy định trong Hiệp định thương mại Việt Mỹ và các hiệp định của WTO về thương mại hàng hoá và thương mại dịch vụ. Các lĩnh vực khác chỉ để cập ở mức độ khái lược mang tính chất để tham khảo.
Quá trình hội nhập kinh tế thương mại của Việt Nam với các nước và quốc tế là lâu dài, đồng thời các chính sách thương mại của Việt Nam luôn có những thay đổi cho phù hợp với điều kiện và hoàn cảnh cụ thể. Chính vì vậy khi đánh giá về chính sách và kết quả hoạt động thương mại hàng hoá của Việt Nam với các nước và quốc tế, đề tài chỉ tập trung vào các chính sách và kết quả hoạt động thương mại giữa Việt Nam với các nước và quốc tế trong thời gian 5 - 10 năm trở lại đây. „ Ban chủ nhiệm Đề tài xin chân thành cảm ơn Vụ Kế họach - Thống kê, Vụ Âu - Mỹ, Vụ Chính sách Thương mại Da biên, Uỷ ban quốc gia về Hop tác kinh tế quốc tế và Viện Nghiên cứu Thương mại đã tạo điều kiện cho chúng tôi hoàn thành việc nghiên cứu đề tài này. BAN CHU NHIEM DE TAI ii Chương Ì KHÁI QUÁT VIỆC THỰC HIỆN CÁC CAM KẾT TRONG HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI VIỆT NAM - HOA KỲ VÀ TIẾN TRÌNH THAM GIA WTO CỦA VIỆT NAM I.
KHÁI QUÁT VIEC VIET NAM GIA NHAP CÁC TỔ CHÚC KINH TẾ QUỐC TẾ VÀ KÝ KẾT HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI VIỆT NAM - HOA KỲ. Sự cần thiết khách quan của việc Việt Nam gia nhập các tổ chức kinh tế quốc tế và ký kết Hiệp định Thương mại Việt Nam - Hoa Kỳ. Xu hướng hội nhập của kính tế thế giới :. Trong nửa cuối thế kỷ 20 và đặc biệt trong thập kỷ 90, toàn cầu hoá kinh tế đã trở thành vấn đề thời sự trên toàn thế giới và được thể hiện ở các mặt thương mại, đầu tư và tài chính.
Toàn cầu hoá kinh tế là giai đoạn phát triển mới của của quá trình quốc tế hoá đời sống kinh tế, sự tự do di chuyển các nguồn hàng hoá, tài chính, lao động giữa các vùng lãnh thổ, các quốc gia để tiến đến hình thành nền kinh tế thị trường thống nhất toàn thế giới. Đặc điểm rõ nhất của việc phát triển kinh tế thế giới là xu thế tập đoàn hoá khu vực. Trên thế giới hiện nay đã hình thành nhiều tổ chức, khối kinh tế trong khu vực và trên toàn thế giới như : Tổ chức thương mại thế giới (WTO), khối các nước G7, Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN), Liên minh Châu Au (EU), Khu vực mau dich tu do Bac MY (NAFTA). Quá trình quốc tế hoá kinh tế thế giới không ngừng được tăng cường và mở rộng, với nội dung ngày càng sâu sắc.
Các nước ngày càng dựa vào nhau nhiều hơn, thâm nhập vào nhau ngày càng sâu sắc hơn. Theo dự báo của nhiều nhà kinh tế trên thế giới, từ nay đến giữa thế kỷ 21, thế giới sẽ hình thành 3 vòng tròn kinh tế lớn. Đó là vòng tròn kinh tế Châu Âu mà trung tâm là Liên minh Châu Âu; Vòng tròn kinh tế Châu Mỹ mà trung tâm là Hoa Kỳ; và vòng tròn kinh tế Châu Á - Thái Bình Dương đi đầu là Nhật Bản. Ba vòng tròn kinh tế này có tác dụng quyết định sự phát triển kinh tế thế giới trong tương lai.
Tự do hoá thương mại và phát triển mậu dịch quốc tế; tự do hoá thương mại là xu thế tất yếu của sự phát triển nền kinh tế thị trường, đồng thời nó thúc đẩy mạnh mẽ sự phát triển mậu dịch quốc tế. Hội nhập còn trở thành xu thế tất yếu của quá trình phát triển kinh tế thế giới về sự phân công lao động quốc tế và đã khẳng định hiệu quả của nó. Kinh tế của các quốc gia trên thế giới hiện nay đều có sự liên kết chặt chế với nhau nhờ những hoạt động thương mại quốc tế, nhờ có các dòng tài chính di chuyển hết sức năng động giữa các nước và dòng đầu tư ra nước ngoài đã tìm đến khắp mọi nơi trên thế giới để tìm lợi nhuận. Lực lượng sản xuất trên phạm vi thế giới đã đạt đến quy mô phát triển hết sức to lớn dưới tác động của cách mạng khoa học - công nghệ.
Sự phân công lao động quốc tế đã đạt đến trình độ rất cao và sâu sắc. Ngày nay nhiều loại sản phẩm hàng hoá được tổ chức sản xuất ở nhiều nước khác nhau trong một thể liên hoàn khắp thế giới. Do vậy, sản xuất và trao đổi hàng hoá cũng phát triển, điều đó tất yếu đòi hỏi sự mở rộng thị trường vượt ra khỏi phạm vi quốc gia và thâm nhập ngày càng sâu với quy mô lớn vào phạm ví quốc tế, Hiện nay, kinh tế khu vực và thế siới được dự báo sẽ có những thay dối lớn thco xu thể tự do hoá nền thương mại thế giới. nhất thể hoá nhiều nền kinh tế thành các khu vực, khối kinh tế chung.
Tự do hoá thương mại toàn cầu sẽ đi đòi với xu hướng bảo vệ lợi ích quốc gia, hợp tác đi đôi với cạnh tranh là nội dung xuyên suốt trong các quan hệ kinh tế song phương và đa Phuong giữa các nước. quốc tế hoá sản xuất vẫn tiếp tục phát triển và ngày càng đi vào chiều sâu, vừa làm tăng khả năng và cơ hội tăng trưởng kinh tế cho mỗi nước và cho toàn bộ nền kinh tế thế giới, đồng thời cũng làm tăng sự phụ thuộc lẫn nhau giữa nền kinh tế các nước và các khu vực, các vùng khác nhau. Tổ chức Thương mại thế giới (WTO) ra đời là một dấu mốc rất quan trọng trong lịch sử thương mại quốc tế. WTO vừa đại diện cho một xu hướng phát triển mà theo đó nền kinh tế mỗi nước trên thể giới ngày càng phụ thuộc vào các nền kinh tế và các thị trường khác.
Xu hướng đó tạo nên một bước phát triển mới của tính phụ thuộc lẫn nhau trong mối quan hệ kinh tế quốc tế ngày nay. Sự ra đời của WTO, hệ thống thương mại đa biên không còn giới hạn ở những định chế và thể chế chi phối thương mại hàng hoá ma đã và đang tiếp tục được mở rộng nhanh chóng sang nhiều lĩnh vực khác. Nhu cầu hội nhập kinh tế và chính sách đối ngoại của Đảng: Hội nhập đã trở thành xu thế chủ đạo trong quá trình phát triển kính tế thế giới, không thể một quốc gia nào có thể đứng ngoài cuộc mà lại phát triển. Nhận 1Õ lợi ích của việc thực hiện chiến lược kinh tế mở và tự do thương mai trong tinh hình quốc tế có nhiều thay đổi và nhu cầu phát triển kinh tế trong nước, Đảng ta đã kịp thời đề ra đường lối chủ trương “đổi mới”, “mở cửa, hòa nhập”.
Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 07/NQ-TW ngày 27/11/2001 về hội nhập. kinh tế quốc tế. Nghị quyết nhấn mạnh mục tiêu của hội nhập quốc tế nhằm mở rộng thị trường, tranh thủ thêm vốn, công nghệ, kiến thức quản lý để đẩy mạnh công nghiệp hoá, hiện đại hoá theo định hướng xã hội chủ nghĩa. Trước mắt là thực hiện thắng lợi những nhiệm vụ nêu ra rong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội năm 2001 - 2010 và Kế hoạch 5 năm 2001 - 2005.
Để thực hiện mục tiêu trên, Nghị quyết đã đưa ra 9 nhiệm vụ chủ yếu : - Tuyên truyền, giải thích trong cả nước về hội nhập kinh tế quốc tế; -_ Xây dựng chiến lược tổng thể về hội nhập với một lộ trình cụ thể, trong đó đặc biệt quan tâm bảo đảm sự phát triển của các nuành dịch vụ như tài chính, ngân hàng, viễn thông; - Phân loại, đánh giá khả năng cạnh tranh của từng sản phẩm, từng doanh nghiệp, từng địa phương nhằm nâng cao hiệu quả và tăng cường khả năng cạnh tranh; -_ Tạo môi trường kinh doanh thông thoáng, đặc biệt chú trọng đổi mới và củng cố hệ thống tài chính, ngân hàng: -_ Chú trọng đào tạo đội ngũ cán bộ quản lý và kinh doanh hiểu biết sâu về luật pháp quốc tế và nghiệp vụ chuyên mon; -. Tham gia rong rãi với các tổ chức quốc tế; - _ Xây dựng lộ trình cũng như trong quá trình thực hiện, nhằm làm cho hội nhập không ảnh hưởng tiêu cực tới nhiệm vụ bảo vệ an ninh quốc gia; - Tích cực tiến hành đàm phán để gia nhập WTO theo các phương án và lộ trình hợp lý; - Kiện toàn uỷ ban Quốc gia về hợp tác kinh tế quốc tế giúp Thủ tướng Chính phủ tổ chức, chỉ đạo các hoạt động về hội nhập kinh tế quốc tế, Đại hội Đảng lần thứ 7 (1991) đã khẳng định chủ trương hội nhập quốc tế của nước ta trong điểu kiện quốc tế đã thay đổi là “đa phương hoá, da dạng hoá quan hệ quốc tế”. Nghị quyết đại hội Đảng lần thứ 8 (1996) đã quyết định “đẩy nhanh quá trình hội nhập kinh tế khu vực và thế giới”, Nghị quyết đã đặt ra nhiệm vụ “tiếp tục xây dựng hệ thống pháp luật phù hợp với cơ chế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” trong điều kiện hội nhập và tham gia sâu rộng vào thương mại quốc tế. Nhiệm vụ này đặt trong bối cảnh thực tiễn đã được cụ thể hoá thành mục tiêu hoàn thiện hệ thống và khuôn khổ pháp lý, phù hợp với nguyên tắc, chế định cơ bản của WTO - Tổ chức kinh tế mang tính toàn cầu, toàn diện, điều chỉnh quan hệ kinh tế thương mại giữa các quốc gia.
Đại hội Đảng lần thứ 9 (tháng 5/2001) một lần nữa lại tiếp tục kháng định đường lối hội nhập và phát triển kinh tế phù hợp xu thế toàn cầu hoá của Việt Nam. Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 37/QĐ-TTg về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết của Bộ chính trị về hội nhập kinh tế quốc tế.
