Giải pháp thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn trong ngành công nghiệp xe máy ở Việt Nam

Luận văn nghiên cứu giải pháp thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn trong ngành công nghiệp xe máy Việt Nam, phân tích hiện trạng và đề xuất hướng phát triển bền vững.

• Đề tài: Giải pháp thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong ngành xe máy Việt Nam

Mục lục chi tiết

• LỜI MỞ ĐẦU
• 1. CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KINH TẾ TUẦN HOÀN
• 1.1. Khái niệm Kinh tế tuần hoàn
• 1.1.1. Khái niệm phát triển bền vững
• 1.1.2. Khái niệm Kinh tế Tuần hoàn
• 1.1.3. Khái niệm Kinh tế tuần hoàn trong ngành công nghiệp
• 1.2. Vai trò của Kinh tế Tuần hoàn
• 1.2.1. Vai trò đối với nền kinh tế
• 1.2.1.1. Vai trò đối với nền kinh tế vĩ mô
• 1.2.1.2. Vai trò đối với nền kinh tế vi mô
• 1.2.1.2.1. Vai trò với doanh nghiệp
• 1.2.2. Vai trò với người tiêu dùng
• 1.2.3. Vai trò đối với môi trường
• 1.2.4. Vai trò đối với xã hội
• 1.3. Sơ đồ kinh tế tuần hoàn trong ngành công nghiệp
• 2. CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG KINH TẾ TUẦN HOÀN TRONG NGÀNH CÔNG NGHIỆP XE MÁY Ở VIỆT NAM
• 3. CHƯƠNG 3: ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY KINH TẾ TUẦN HOÀN TRONG NGÀNH CÔNG NGHIỆP XE MÁY Ở VIỆT NAM

Tóm tắt

I. Giới thiệu về kinh tế tuần hoàn

Kinh tế tuần hoàn (kinh tế tuần hoàn) là một mô hình phát triển bền vững, nhằm giảm thiểu chất thải và tối đa hóa việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên. Mô hình này thay thế cho nền kinh tế tuyến tính truyền thống, nơi mà tài nguyên được khai thác, sử dụng và sau đó bị loại bỏ. Theo tổ chức Ellen MacArthur Foundation, kinh tế tuần hoàn không chỉ giúp giảm thiểu chất thải mà còn tạo ra giá trị kinh tế mới thông qua việc tái sử dụng và tái chế. Điều này đặc biệt quan trọng trong ngành xe máy Việt Nam, nơi mà nhu cầu nguyên liệu đầu vào rất lớn và việc sử dụng xe máy vẫn chủ yếu dựa vào nhiên liệu hóa thạch.

1.1. Khái niệm phát triển bền vững

Phát triển bền vững được định nghĩa là sự phát triển đáp ứng nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai. Điều này có nghĩa là cần phải có sự kết hợp hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường. Kinh tế tuần hoàn chính là một trong những giải pháp để đạt được mục tiêu này, đặc biệt trong bối cảnh ngành xe máy Việt Nam đang phát triển mạnh mẽ.

II. Thực trạng kinh tế tuần hoàn trong ngành xe máy Việt Nam

Ngành xe máy Việt Nam đang đối mặt với nhiều thách thức trong việc áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn. Theo báo cáo của Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), tổng lượng bán hàng giai đoạn 2016-2019 đạt hơn 3 triệu xe mỗi năm. Tuy nhiên, hầu hết các xe máy vẫn sử dụng nhiên liệu xăng, dẫn đến việc thải ra nhiều khí độc hại. Việc áp dụng công nghệ xanh và phát triển các sản phẩm thân thiện với môi trường là cần thiết để giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường. Các doanh nghiệp trong ngành cần phải chuyển đổi sang mô hình sản xuất bền vững hơn, tập trung vào việc tái chế và tiết kiệm tài nguyên.

2.1. Các thách thức trong việc áp dụng kinh tế tuần hoàn

Một trong những thách thức lớn nhất là sự phụ thuộc vào nguyên liệu thô và quy trình sản xuất truyền thống. Ngành xe máy cần phải thay đổi cách tiếp cận để giảm thiểu chất thải và tối ưu hóa quy trình sản xuất. Việc áp dụng các chính sách hỗ trợ từ chính phủ cũng như sự tham gia của các doanh nghiệp là rất quan trọng để thúc đẩy phát triển bền vững trong ngành này.

III. Giải pháp thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong ngành xe máy

Để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong ngành xe máy, cần có một loạt các giải pháp đồng bộ. Đầu tiên, cần tăng cường đổi mới sáng tạo trong thiết kế sản phẩm, nhằm tạo ra các sản phẩm có thể tái sử dụng và tái chế. Thứ hai, cần phát triển các chuỗi cung ứng bền vững, trong đó các nguyên liệu đầu vào được tái chế từ các sản phẩm đã qua sử dụng. Cuối cùng, chính sách hỗ trợ từ chính phủ cũng như sự tham gia của cộng đồng là rất quan trọng để tạo ra một môi trường thuận lợi cho việc áp dụng mô hình này.

3.1. Đề xuất chính sách hỗ trợ

Chính phủ cần xây dựng các chính sách hỗ trợ cho các doanh nghiệp trong ngành xe máy, bao gồm các ưu đãi thuế cho những doanh nghiệp áp dụng mô hình kinh tế xanh. Đồng thời, cần có các chương trình giáo dục và nâng cao nhận thức cho người tiêu dùng về lợi ích của việc sử dụng sản phẩm thân thiện với môi trường. Điều này không chỉ giúp giảm thiểu tác động đến môi trường mà còn tạo ra cơ hội việc làm mới trong ngành công nghiệp này.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Dân số thế giới ngày càng tăng kéo theo nhu cầu sử dụng nguyên liệu sản xuất và sinh hoạt cũng gia tăng đáng kể. Theo Global Footprint Network, con người đang tiêu thụ tài nguyên thiên nhiên nhanh gấp 1,75 lần khả năng phục hồi của Trái Đất, tương đương với việc cần đến 1,75 Trái Đất để đáp ứng nhu cầu hiện tại. Tuy nhiên, Trái Đất chỉ có một, điều này đặt ra thách thức lớn về phát triển bền vững. Nền kinh tế tuyến tính truyền thống, dựa trên khai thác tài nguyên và thải bỏ chất thải, đã gây ra nhiều hệ lụy như cạn kiệt tài nguyên, ô nhiễm môi trường và biến đổi khí hậu. Do đó, chuyển đổi sang mô hình kinh tế tuần hoàn là giải pháp được nhiều quốc gia ưu tiên nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực và tăng hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Ở Việt Nam, ngành công nghiệp xe máy đóng vai trò quan trọng với hơn 3 triệu xe bán ra mỗi năm, trong đó Honda chiếm khoảng 70% thị phần. Xe máy hiện vẫn chủ yếu sử dụng nhiên liệu xăng, gây phát thải khí độc hại. Việc áp dụng kinh tế tuần hoàn trong ngành này không chỉ giúp giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu thô mà còn giảm thiểu ô nhiễm môi trường. Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá thực trạng kinh tế tuần hoàn trong ngành công nghiệp xe máy Việt Nam giai đoạn 2015-2019, tập trung vào trường hợp Honda Việt Nam, từ đó đề xuất giải pháp thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn.

Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn ngành công nghiệp xe máy Việt Nam, với trọng tâm phân tích chi tiết hoạt động của Honda Việt Nam trong giai đoạn 2015-2019. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc cung cấp cơ sở khoa học cho các chính sách phát triển bền vững ngành công nghiệp xe máy, góp phần giảm thiểu tác động môi trường và nâng cao hiệu quả sử dụng tài nguyên.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nền tảng lý thuyết của nghiên cứu dựa trên khái niệm phát triển bền vững và kinh tế tuần hoàn. Phát triển bền vững được định nghĩa là sự phát triển đáp ứng nhu cầu hiện tại mà không làm tổn hại khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai, theo Ủy ban Brundtland và Luật Bảo vệ Môi trường Việt Nam năm 2014. Kinh tế tuần hoàn là mô hình kinh tế giảm thiểu chất thải và tối đa hóa việc sử dụng tài nguyên thông qua các hoạt động giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế và thu hồi nguyên liệu trong toàn bộ chu trình sản xuất, phân phối và tiêu dùng.

Khung lý thuyết còn bao gồm mô hình kinh tế tuần hoàn của Ellen MacArthur Foundation, nhấn mạnh vào các vòng tuần hoàn khép kín, trong đó sản phẩm và nguyên liệu được tái sử dụng nhiều lần, thay thế cho mô hình tuyến tính truyền thống. Các nguyên tắc hoạt động của kinh tế tuần hoàn gồm bảo toàn vốn tự nhiên, tối ưu hóa sản lượng và thúc đẩy hiệu quả hệ thống nhằm giảm thiểu tác động tiêu cực đến môi trường.

Ngoài ra, nghiên cứu áp dụng các khái niệm về vai trò của kinh tế tuần hoàn đối với kinh tế vĩ mô, vi mô, môi trường và xã hội, cũng như các yếu tố thúc đẩy kinh tế tuần hoàn như sản xuất, tiêu dùng và quản lý chất thải.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp phân tích – tổng hợp để đánh giá chuỗi sản xuất và kinh doanh xe máy, phân tích các bộ phận có điểm chung nhằm xây dựng hệ thống lý thuyết toàn diện về kinh tế tuần hoàn trong ngành. Phương pháp phân tích theo chuỗi được áp dụng trên cơ sở dữ liệu thời gian từ 2015 đến 2019 để rút ra quy luật phát triển ngành công nghiệp xe máy.

Nguồn dữ liệu chính bao gồm báo cáo bán hàng của Hiệp hội các nhà sản xuất xe máy Việt Nam (VAMM), báo cáo kinh doanh của Honda Việt Nam, các văn bản pháp luật liên quan đến môi trường và tiêu chuẩn chất thải, cùng các tài liệu nghiên cứu quốc tế về kinh tế tuần hoàn. Cỡ mẫu nghiên cứu tập trung vào toàn bộ ngành công nghiệp xe máy Việt Nam và đặc biệt phân tích sâu trường hợp Honda Việt Nam.

Quá trình nghiên cứu được thực hiện trong giai đoạn 2015-2019, phù hợp với phạm vi dữ liệu và sự phát triển của ngành công nghiệp xe máy tại Việt Nam. Phân tích dữ liệu sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, so sánh thị phần, đánh giá các chỉ số môi trường và phân tích chính sách.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Thị trường xe máy Việt Nam duy trì ổn định với hơn 3 triệu xe bán ra mỗi năm trong giai đoạn 2017-2019, thể hiện nhu cầu cao và bền vững của người tiêu dùng. Thị phần Honda tăng từ 69,02% năm 2016 lên 79,06% năm 2019, trong khi Yamaha giảm từ 26,94% xuống 17,34%.

2. Số lượng xe thân thiện môi trường còn rất khiêm tốn, chỉ có 2 mẫu xe Hybrid (Honda PCX Hybrid và Yamaha Grande Hybrid) trong tổng số 101 sản phẩm trên thị trường năm 2019. Số xe Hybrid bán ra và cho thuê của Honda tăng từ 396 chiếc năm 2018 lên 643 chiếc năm 2019, nhưng vẫn chiếm tỷ lệ rất nhỏ so với tổng lượng xe bán ra.

3. Honda Việt Nam đã áp dụng nhiều sáng kiến kinh tế tuần hoàn trong sản xuất và quản lý môi trường, như sử dụng năng lượng tái tạo (pin mặt trời), giảm tiêu thụ nước (giảm 54 triệu m3 nước năm 2019 so với năm trước), giảm lượng điện tiêu thụ (giảm 7.925 TJ giai đoạn 2015-2019), và quản lý chất thải đạt tiêu chuẩn quốc gia với chỉ số COD, T-N, T-P, TSS thấp hơn mức quy chuẩn.

4. Chương trình “Đại lý xanh” và ứng dụng “My Honda Plus” giúp nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi tiêu dùng, góp phần giảm thiểu tác động môi trường trong khâu bán hàng và dịch vụ. Tính đến năm 2012, có 427 đại lý được chứng nhận “xanh”, thực hiện các biện pháp tiết kiệm năng lượng và phân loại chất thải.

Thảo luận kết quả

Việc thị phần Honda tăng mạnh trong khi Yamaha giảm cho thấy sự cạnh tranh khốc liệt và khả năng thích ứng tốt hơn của Honda với xu hướng phát triển bền vững. Số lượng xe thân thiện môi trường tuy còn thấp nhưng đang có xu hướng tăng, phản ánh sự chuyển biến tích cực trong nhận thức người tiêu dùng và nỗ lực đổi mới sản phẩm của doanh nghiệp.

Các sáng kiến của Honda trong sản xuất như sử dụng năng lượng mặt trời, hệ thống xử lý nước thải UF-RO, và cải tiến công nghệ sơn giúp giảm tiêu thụ tài nguyên và khí thải, phù hợp với nguyên tắc kinh tế tuần hoàn về bảo tồn tài nguyên và giảm thiểu tác động môi trường. Việc giảm lượng nước tiêu thụ và điện năng tiêu thụ trong khi sản lượng xe tăng cho thấy hiệu quả của các biện pháp quản lý năng lượng và tài nguyên.

Chương trình “Đại lý xanh” và ứng dụng “My Honda Plus” là minh chứng cho việc mở rộng kinh tế tuần hoàn không chỉ trong sản xuất mà còn trong tiêu dùng và dịch vụ, giúp tăng cường sự tương tác và trung thành của khách hàng, đồng thời giảm thiểu chất thải và khí thải trong toàn chuỗi giá trị.

So với các nghiên cứu quốc tế, kết quả này phù hợp với xu hướng phát triển kinh tế tuần hoàn tại các quốc gia phát triển như Thụy Điển và Trung Quốc, nơi chính phủ và doanh nghiệp phối hợp chặt chẽ để thúc đẩy mô hình kinh tế tuần hoàn toàn diện.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Tăng cường đầu tư và phát triển công nghệ xe thân thiện môi trường nhằm nâng cao tỷ lệ xe Hybrid và xe điện trên thị trường. Mục tiêu đạt ít nhất 15% tổng lượng xe bán ra là xe thân thiện môi trường trong vòng 5 năm tới. Chủ thể thực hiện: các doanh nghiệp sản xuất xe máy phối hợp với Bộ Công Thương và Bộ Tài nguyên Môi trường.

2. Mở rộng chương trình “Đại lý xanh” và phát triển các ứng dụng hỗ trợ khách hàng để nâng cao nhận thức và thay đổi hành vi tiêu dùng theo hướng bền vững. Mục tiêu đạt 80% đại lý xe máy được chứng nhận “xanh” trong 3 năm tới. Chủ thể thực hiện: Honda Việt Nam và các doanh nghiệp trong ngành.

3. Hoàn thiện hệ thống quản lý chất thải và tài nguyên trong sản xuất, áp dụng công nghệ xử lý nước thải, giảm tiêu thụ năng lượng và sử dụng năng lượng tái tạo. Mục tiêu giảm 10% lượng nước và điện tiêu thụ trong sản xuất mỗi năm. Chủ thể thực hiện: các nhà máy sản xuất xe máy, cơ quan quản lý môi trường.

4. Xây dựng chính sách hỗ trợ và khuyến khích phát triển kinh tế tuần hoàn trong ngành công nghiệp xe máy, bao gồm ưu đãi thuế, hỗ trợ nghiên cứu phát triển công nghệ xanh và quy định bắt buộc về tiêu chuẩn môi trường. Mục tiêu hoàn thiện khung pháp lý trong 2 năm tới. Chủ thể thực hiện: Chính phủ, Bộ Tài nguyên Môi trường, Bộ Công Thương.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Các nhà hoạch định chính sách và cơ quan quản lý nhà nước: Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách phát triển bền vững ngành công nghiệp xe máy, quản lý chất thải và thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.

2. Doanh nghiệp sản xuất và kinh doanh xe máy: Tham khảo các giải pháp và mô hình kinh tế tuần hoàn đã được áp dụng thành công, từ đó điều chỉnh chiến lược sản xuất, kinh doanh và phát triển sản phẩm thân thiện môi trường.

3. Các nhà nghiên cứu và học viên ngành kinh tế môi trường, quản lý công nghiệp: Cung cấp tài liệu tham khảo về lý thuyết và thực tiễn kinh tế tuần hoàn trong ngành công nghiệp xe máy tại Việt Nam.

4. Tổ chức phi chính phủ và các tổ chức quốc tế hoạt động trong lĩnh vực môi trường và phát triển bền vững: Nghiên cứu giúp đánh giá thực trạng và đề xuất các chương trình hợp tác, hỗ trợ phát triển kinh tế tuần hoàn tại Việt Nam.

Câu hỏi thường gặp

1. Kinh tế tuần hoàn là gì và tại sao nó quan trọng với ngành công nghiệp xe máy?
   Kinh tế tuần hoàn là mô hình kinh tế giảm thiểu chất thải và tối đa hóa việc sử dụng tài nguyên thông qua tái sử dụng, tái chế và thu hồi nguyên liệu. Với ngành xe máy, mô hình này giúp giảm sự phụ thuộc vào nguyên liệu thô, giảm khí thải và ô nhiễm môi trường, đồng thời nâng cao hiệu quả sản xuất.

2. Tình hình thị trường xe máy thân thiện môi trường tại Việt Nam hiện nay ra sao?
   Hiện tại, xe máy thân thiện môi trường như xe Hybrid chiếm tỷ lệ rất nhỏ, chỉ khoảng 2 mẫu xe trên tổng số hơn 100 sản phẩm. Tuy nhiên, số lượng xe Hybrid bán ra đang tăng dần, phản ánh sự quan tâm ngày càng lớn của người tiêu dùng.

3. Honda Việt Nam đã áp dụng những biện pháp kinh tế tuần hoàn nào trong sản xuất?
   Honda đã sử dụng năng lượng tái tạo như pin mặt trời, hệ thống xử lý nước thải UF-RO, cải tiến công nghệ sơn và quản lý năng lượng thông minh để giảm tiêu thụ tài nguyên và khí thải, đồng thời thực hiện chương trình “Đại lý xanh” và ứng dụng “My Honda Plus” để nâng cao nhận thức tiêu dùng.

4. Những khó khăn chính khi áp dụng kinh tế tuần hoàn trong ngành xe máy là gì?
   Khó khăn bao gồm chi phí đầu tư công nghệ cao, thói quen tiêu dùng chưa hoàn toàn chuyển đổi sang sản phẩm thân thiện môi trường, và thiếu chính sách hỗ trợ mạnh mẽ từ nhà nước. Ngoài ra, quản lý chất thải và tái chế linh kiện xe máy còn nhiều thách thức kỹ thuật.

5. Làm thế nào để người tiêu dùng có thể góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong ngành xe máy?
   Người tiêu dùng có thể ưu tiên lựa chọn xe thân thiện môi trường, tham gia các chương trình bảo dưỡng định kỳ để kéo dài tuổi thọ sản phẩm, và tham gia tái chế xe cũ hoặc linh kiện đã qua sử dụng. Việc nâng cao nhận thức về lợi ích của kinh tế tuần hoàn cũng rất quan trọng.

Kết luận

• Nhu cầu sử dụng xe máy tại Việt Nam duy trì ổn định với hơn 3 triệu xe bán ra mỗi năm, trong đó Honda chiếm thị phần lớn nhất, tạo điều kiện thuận lợi cho việc áp dụng kinh tế tuần hoàn trong ngành.
• Kinh tế tuần hoàn giúp giảm thiểu tác động môi trường, tiết kiệm tài nguyên và nâng cao hiệu quả sản xuất, tiêu dùng trong ngành công nghiệp xe máy.
• Honda Việt Nam đã triển khai nhiều sáng kiến hiệu quả trong sản xuất, quản lý năng lượng và dịch vụ khách hàng, góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
• Các giải pháp đề xuất tập trung vào phát triển công nghệ xanh, hoàn thiện chính sách, nâng cao nhận thức người tiêu dùng và cải tiến quản lý chất thải.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn để các bên liên quan phối hợp thúc đẩy phát triển kinh tế tuần hoàn trong ngành công nghiệp xe máy Việt Nam giai đoạn tiếp theo.

Các doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần phối hợp triển khai các giải pháp đề xuất, đồng thời tăng cường nghiên cứu và ứng dụng công nghệ mới nhằm đạt mục tiêu phát triển bền vững ngành công nghiệp xe máy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG I: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ KINH TẾ TUẦN HOÀN 1. Khái niệm Kinh tế tuần hoàn 1.1 Khái niệm phát triển bền vững Ủy ban môi trường thế giới (WCED), nay là Ủy ban Brundtland định nghĩa: “Phát triển bền vững là sự phát triển đáp ứng các nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại tới khả năng đáp ứng các nhu cầu của thế hệ tương lai” (WCED 1987) Theo điều 3 Luật bảo vệ Môi trường năm 2014 của Việt Nam: “Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng các nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại đến khả năng đáp ứng nhu cầu đó của các thế hệ tương lai trên cơ sở kết hợp chặt chẽ, hài hòa giữa tăng trưởng kinh tế, đảm bảo tiến bộ xã hội và bảo vệ môi trường. Khái niệm Kinh tế Tuần hoàn Theo Liên Hợp quốc, ở dạng đơn giản nhất, nền kinh tế tuần hoàn được cho là mô hình làm giảm thiểu chất thải và tối đa hóa việc sử dụng tài nguyên thiên nhiên. Kinh tế tuần hoàn là một giải pháp thay thế cho nền kinh tế tuyến tính truyền thống, trong đó chúng ta khai thác một lượng lớn tài nguyên thiên nhiên để tạo ra các sản phẩm mà chúng ta thường chỉ sử dụng một lần duy nhất, sau đó loại bỏ chúng thành bãi rác.

Theo Viện chiến lược chính sách tài nguyên và môi trường, kinh tế tuần hoàn mô tả một hệ thống kinh tế dựa vào các mô hình kinh doanh thay thế khái niệm “kết thúc vòng đời” bằng việc giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế và thu hồi các nguyên liệu trong các quá trình sản xuất/ phân phối và tiêu dùng. Theo đề tài nghiên cứu “Towards a circular Economy” của tổ chức Ellen MacArthur Foundation (2012) định nghĩa: “Kinh tế tuần hoàn là một hệ thống có tính khôi phục và tái tạo thông qua các kế hoạch và thiết kế chủ động. Khái niệm này thay thế khái niệm “kết thúc vòng đời” của vật liệu bằng khái niệm khôi phục, chuyển dịch theo hướng sử dụng năng lượng tái tạo, không dùng các hóa chất độc hại gây tổn hại tới việc tái sử dụng và hướng tới giảm thiểu chất thải thông qua việc thiết kế vật liệu, sản phẩm, hệ thống kỹ thuật và cả các mô hình kinh doanh trong phạm vi của hệ thống đó”. Như vậy, qua những khái niệm ở trên, kinh tế tuần hoàn có thể hiểu là một hệ thống có tính khôi phục và tái tạo thông qua việc giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế và 5 thu hồi các nguyên liệu trong các quá trình sản xuất, phân phối và tiêu dùng, thay thế cho khái niệm “kết thúc vòng đời” 1.

Khái niệm Kinh tế tuần hoàn trong ngành công nghiệp Công nghiệp là một bộ phận của nền kinh tế, là lĩnh vực sản xuất hoàng hóa vật chất mà sản phẩm được “chế tạo, chế biến” cho nhu cầu tiêu dùng hoặc phục vụ hoạt động kinh doanh tiếp theo. Đây là hoạt động sản xuất quy mô lớn, được sự hỗ trợ thúc đẩy mạnh mẽ của các tiến bộ về công nghệ khoa học và kỹ thuật (Ngô Thắng Lợi 2017) Như vậy, Kinh tế Tuần hoàn trong ngành công nghiệp là một hệ thống sản xuất hàng hóa, vật chất có tính khôi phục và tái tạo thông qua thông qua việc giảm thiểu, tái sử dụng, tái chế và thu hồi các nguyên liệu trong các quá trình sản xuất, phân phối và tiêu dùng các sản phẩm công nghiệp. Vai trò của Kinh tế Tuần hoàn 1. Vai trò đối với nền kinh tế 1.

Vai trò đối với nền kinh tế vĩ mô Dựa trên đề tài nghiên cứu “Towards a circular Economy” của Tổ chức Ellen MacArthur Foundation (2012), kinh tế tuần hoàn có 3 vai trò cơ bản đối với nền kinh tế vĩ mô. Vai trò đầu tiên cần được nhắc đến là kinh tế tuần hoàn đóng góp vào sự tăng trưởng kinh tế vĩ mô. Theo định nghĩa của GDP, tăng trưởng sẽ đạt được chủ yếu thông qua sự kết hợp của các khoản thu tăng lên và chi phí sản xuất giảm xuống. Với nguyên tắc hoạt động của kinh tế tuần hoàn các khoản thu sẽ tăng lên từ các hoạt động tuần hoàn mới nổi và chi phí sản xuất thấp hơn thông qua việc sử dụng đầu vào hiệu quả hơn.

Những thay đổi trong đầu vào và đầu ra của các hoạt động sản xuất kinh tế ảnh hưởng đến cung, cầu và giá cả của nền kinh tế, dẫn đến một loạt các tác động gián tiếp làm biến động tăng trưởng chung. Những tác động như vậy bao gồm tăng chi tiêu và tiết kiệm do tăng thu nhập hộ gia đình, cũng như tác động đến tiền công lớn hơn cho lao động. Những hiệu ứng này cùng với nhau tạo nên sự thay đổi tích cực trong GDP. Vai trò quan trọng thứ hai là kinh tế tuần hoàn giúp tiết kiệm chi phí cho tổng thể nền kinh tế.

Trong nền kinh tế tuần hoàn, mọi thứ đều được coi là nguồn tài 6 nguyên, thậm chí rác cũng là tài nguyên. Tài nguyên đã qua sử dụng có giá thành thấp hơn những nguyên liệu thô, nguyên liệu mới. Mô hình này đem lại hiệu quả chi phí hơn bằng việc tái sử dụng tài nguyên thay vì khai thác mới từ đầu. Từ đó, cắt giảm chi phí sản xuất cũng như hạ giá thành sản phẩm Ngoài ra, kinh tế tuần hoàn có vài trò thúc đẩy các hoạt động đổi mới ra đời.

Khát vọng thay thế các sản phẩm một chiều bằng hàng hóa được thiết kế theo xu hướng có thể tái sử dụng và tạo ra các mạng lưới logistics ngược và các hệ thống khác để hỗ trợ nền kinh tế tuần hoàn là một động lực mạnh mẽ cho những ý tưởng mới. Lợi ích của một nền kinh tế đổi mới hơn bao gồm tốc độ phát triển công nghệ cao hơn, vật liệu được cải thiện, cơ hội việc làm tăng lên, năng lượng được sử dụng hiệu quả hơn và nhiều cơ hội lợi nhuận hơn cho các công ty. Vai trò đối với nền kinh tế vi mô a. Vai trò với doanh nghiệp Doanh nghiệp áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn có khả năng tạo ra lợi nhuận nhờ vào việc giảm chi phí đầu vào hoặc trong một số trường hợp là nhờ vào dòng lợi nhuận hoàn toàn mới được tạo ra1.

Sử dụng các phương pháp tiếp cận nền kinh tế tuần hoàn sẽ hỗ trợ các cải tiến như sau: + Chuỗi cung tuần hoàn: Sử dụng năng lượng tái tạo và nguyên liệu đầu vào có nguồn gốc sinh học hoặc có thể tái chế hoàn toàn + Phục hồi tài nguyên: Khôi phục tài nguyên có ích từ nguyên liệu, phụ phẩm hoặc chất thải + Kéo dài vòng đời sản phẩm: Kéo dài vòng đời sảm phẩm thông qua sửa chữa, nâng cấp và bán lại, cũng như thông qua đổi mới, và thiết kế sản phẩm + Nền tảng chia sẻ: Kết nối người dùng sản phẩm với nhau và khuyến khích sử dụng, tiếp cận hay sở hữu chung nhằm tăng mức độ sử dụng sản phẩm + Coi sản phẩm là dịch vụ: Thay đổi quyền sở hữu sản phẩm và trao cho khách hàng quyền sử dụng sản phẩm trả phí, giúp doanh nghiệp duy trì năng suất hay quyền sở hữu tài nguyên tuần hoàn nhằm tăng khả năng sử dụng sản phẩm. 1 Ellen MacArthur Foundation ,Towards a circular Economy, 2012 7 Bên cạnh đó, kinh tế tuần hoàn giúp cho doanh nghiệp giảm rủi ro trong những biến động nguyên liệu đầu vào và giúp tăng cường an ninh nguồn cung2. Việc chuyển sang nền kinh tế tuần hoàn ngụ ý sử dụng nguyên liệu thô ít hơn, thay vào đó sử dụng đầu vào tái chế nhiều hơn với tỷ lệ chi phí lao động cao hơn. Việc này sẽ giảm tiếp xúc của công ty với nguyên liệu thô, hay giảm sự phụ thuộc của công ty với trữ lượng, giá cả của nguyên liệu thô.

Thay vào đó, công ty phụ thuộc vào các yếu tố nội bộ như sức lao động, có tính phục hồi cao hơn. Nguy cơ chuỗi cung ứng bị phá vỡ do thiên tai, hoặc bất ổn chính trị cũng được giảm bớt, bởi vì nguồn cung nguyên liệu thay thế là phi tập trung. Kinh tế tuần hoàn cũng kích thích nhu cầu mới về các dịch vụ kinh doanh.3 Một nền kinh tế tuần hoàn sẽ tạo ra nhu cầu cho các dịch vụ kinh doanh mới như thu thập các sản phẩm trước đó được coi là cuối vòng đời để đưa vào chu kỳ sản xuất để tiếp tục vòng đời sản phẩm; tái chế linh kiện, sản phẩm đã qua sử dụng; kinh doanh sản phẩm đã qua sử dụng Ngoài ra, cải thiện sự tương tác và lòng trung thành của khách hàng cũng là một vai trò của kinh tế tuần hoàn 4. Các giải pháp trong nền kinh tế tuần hoàn cung cấp những cách thức mới để thu hút khách hàng một cách sáng tạo.

Các mô hình kinh doanh mới thiết lập mối quan hệ lâu dài hơn với khách hàng, vì số lượng điểm tiếp xúc tăng lên trong suốt vòng đời của sản phẩm. Những mô hình kinh doanh này cung cấp cho các công ty cơ hội đạt được những hiểu biết độc đáo về mô hình sử dụng có thể dẫn đến sản phẩm cải tiến, dịch vụ tốt hơn và sự hài lòng cao hơn. Vai trò với người tiêu dùng Người tiêu dùng sẽ tăng thu nhập khả dụng trong nền kinh tế tuần hoàn5. Khi mà tốc độ các công ty gia nhập nền kinh tế tuần hoàn tăng lên, tức là mức độ khép kín của chu trình sản xuất, tiêu dùng tăng lên thì các sản phẩm tạo ra có chi phí sản xuất thấp hơn.

Mặt khác, tính năng và độ bền của sản phẩm được cải thiện kéo theo chi phí tiêu dùng của người dân sẽ được giảm đi trực tiếp làm tăng thu nhập khả dụng của người dân. 2,3,4,5 Ellen MacArthur Foundation ,Towards a circular Economy, 2012 8 Vai trò thứ hai mà kinh tế tuần hoàn đem lại cho người tiêu dùng là người tiêu dùng được sử dụng các sản phẩm có tiện ích tốt hơn6. Các tiện ích hay lợi ích mà khách hàng cảm nhận được từ sản phẩm có thể tăng lên nhờ sự bổ sung và cải tiến của nhà sản xuất. Áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn thúc đẩy các nhà sản xuất điều chỉnh sản phẩm hoặc dịch vụ để đáp ứng tốt hơn nhu cầu của khách hàng.

Đồng thời, trong nền kinh tế tuần hoàn, người tiêu dùng được sử dụng các sản phẩm có tốc độ lỗi thời chậm7. Các sản phẩm được sản xuất có thể sử dụng được lâu dài và cuối cùng có thể tái sử dụng.