Luận văn thạc sĩ về quản lý tài nguyên nước và ứng phó với biến đổi khí hậu tại Kiên Giang

Tổng hợp kiến thức Giải pháp quản lý tài nguyên nước tại Kiên Giang ứng phó ..., tiếp cận khoa học, hỗ trợ học tập và nghiên cứu hiệu quả trong

• Tác giả: Trần Thị Thu Hà
• Người hướng dẫn: TS. Võ Lê Phú
• Trường học: Đại học Bách Khoa - DHQG - HCM
• Chuyên ngành: Quản lý Môi trường
• Đề tài: Giải pháp quản lý tài nguyên nước tại Kiên Giang ứng phó biến đổi khí hậu
• Loại tài liệu: khóa luận thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2014
• Địa điểm: TP. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• 1. MỞ ĐẦU
• 2. TỔNG QUAN VỀ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN TÀI NGUYÊN NƯỚC
• 2.1. Tổng quan về biến đổi khí hậu
• 2.1.1. Khái niệm về biến đổi khí hậu
• 2.1.2. Bằng chứng về biến đổi khí hậu
• 2.1.3. Biểu hiện của biến đổi khí hậu trên thế giới
• 2.1.4. Biểu hiện của biến đổi khí hậu ở Việt Nam
• 2.1.5. Nguyên nhân của biến đổi khí hậu
• 2.1.6. Tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước
• 2.1.6.1. Tác động đến tài nguyên nước
• 2.1.6.2. Tác động đến lưu lượng nguồn nước
• 2.1.6.3. Tác động đến chất lượng nước
• 2.1.6.4. Tác động đến tài nguyên nước trên địa bàn tỉnh Kiên Giang
• 2.1.7. Cơ sở lý thuyết để đề xuất một số giải pháp quản lý tài nguyên nước thích ứng với biến đổi khí hậu của IPCC và UNEP
• 3. HIỆN TRẠNG TÀI NGUYÊN NƯỚC TỈNH KIÊN GIANG
• 3.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.1. Vị trí địa lý
• 3.1.2. Đặc điểm địa hình
• 3.1.3. Đặc điểm khí hậu
• 3.1.4. Đặc điểm thủy văn
• 3.1.5. Đặc điểm về lũ, úng, nạn
• 3.1.6. Đặc điểm về xã hội
• 3.2. Hiện trạng tài nguyên nước tại tỉnh Kiên Giang
• 3.2.1. Tài nguyên nước mặt
• 3.2.2. Tài nguyên nước ngầm
• 3.2.3. Hiện trạng chất lượng tài nguyên nước
• 3.2.4. Hiện trạng môi trường nước mặt
• 3.2.5. Hiện trạng môi trường nước ngầm
• 3.2.6. Các nguyên nhân gây ô nhiễm nguồn nước
• 3.2.7. Hiện trạng sử dụng tài nguyên nước
• 3.2.7.1. Nhu cầu sử dụng nước cho sinh hoạt
• 3.2.7.2. Nhu cầu sử dụng nước cho công nghiệp
• 3.2.7.3. Nhu cầu sử dụng nước cho du lịch
• 3.2.7.4. Nhu cầu sử dụng nước cho nông nghiệp
• 3.2.7.5. Nhu cầu sử dụng nước cho nuôi trồng thủy sản
• 3.2.7.6. Đánh giá nhu cầu sử dụng nước hiện tại
• 4. ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG CỦA BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU ĐẾN TÀI NGUYÊN NƯỚC TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH KIÊN GIANG
• 4.1. Các kịch bản tác động biến đổi khí hậu đối với tài nguyên nước
• 4.2. Dự báo nhu cầu sử dụng nước cho toàn tỉnh Kiên Giang vào năm 2020
• 4.2.1. Nhu cầu sử dụng nước cho sinh hoạt
• 4.2.2. Nhu cầu sử dụng nước cho công nghiệp
• 4.2.3. Nhu cầu sử dụng nước cho du lịch
• 4.2.4. Nhu cầu sử dụng nước cho nông nghiệp
• 4.2.5. Nhu cầu sử dụng nước cho nuôi trồng thủy sản
• 4.2.6. Nhu cầu sử dụng nước ước tính đến năm 2020 cho toàn tỉnh Kiên Giang
• 4.3. Đánh giá tác động của biến đổi khí hậu đến chất lượng và lưu lượng của tài nguyên nước theo kịch bản biến đổi khí hậu tại Kiên Giang
• 4.3.1. Đánh giá tác động đến lưu lượng tài nguyên nước theo kịch bản biến đổi khí hậu tại Kiên Giang
• 4.3.2. Đánh giá tác động đến chất lượng tài nguyên nước tại Kiên Giang theo kịch bản biến đổi khí hậu
• 4.4. Các thông số
• 4.4.1. Thông số độ mặn (hiện tượng xâm nhập mặn)
• 4.4.2. Thông số vi sinh vật gây bệnh trong nước
• 4.4.3. Chất dinh dưỡng, kim loại nặng và thuốc trừ sâu
• 4.4.4. Tổng hợp một số tác động chính của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước tại Kiên Giang
• 5. ĐỀ XUẤT MỘT SỐ GIẢI PHÁP HIỆU QUẢ PHỤC VỤ QUẢN LÝ TÀI NGUYÊN NƯỚC THÍCH ỨNG VỚI BIẾN ĐỔI KHÍ HẬU
• 5.1. Giải pháp quản lý lưu lượng tài nguyên nước hiệu quả
• 5.1.1. Thích ứng với tình trạng thiếu nước ngọt vào mùa khô
• 5.1.2. Thích ứng với xâm nhập mặn
• 5.1.3. Thích ứng với việc ngập lũ vào mùa mưa
• 5.2. Giải pháp quản lý chất lượng nguồn nước hiệu quả
• 5.3. Giải pháp nâng cao nhận thức người dân và phát triển nguồn nhân lực quản lý
• 5.3.1. Nâng cao nhận thức
• 5.3.2. Phát triển nguồn nhân lực quản lý và các chính sách quản lý
• 5.4. Tổng hợp các giải pháp khả thi, phù hợp để quản lý tài nguyên nước thích ứng với biến đổi khí hậu tại Kiên Giang
• 6. KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH

Tóm tắt

I. Giới thiệu về tình hình tài nguyên nước tại Kiên Giang

Tài nguyên nước tại Kiên Giang là một trong những yếu tố quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Quản lý tài nguyên nước tại đây đang đối mặt với nhiều thách thức do biến đổi khí hậu. Nước là nguồn tài nguyên thiết yếu cho sinh hoạt, sản xuất nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản. Theo nghiên cứu, tài nguyên nước tại Kiên Giang bao gồm nước mặt và nước ngầm, với sự phụ thuộc lớn vào hệ thống sông Mekong. Bất kỳ sự thay đổi nào trong lưu lượng và chất lượng nước đều có thể ảnh hưởng nghiêm trọng đến đời sống và sản xuất của người dân. Do đó, việc đánh giá hiện trạng và đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả là rất cần thiết.

1.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước

Biến đổi khí hậu đang gây ra nhiều tác động tiêu cực đến tài nguyên nước tại Kiên Giang. Nhiệt độ tăng cao, mực nước biển dâng và hiện tượng xâm nhập mặn là những vấn đề nghiêm trọng. Theo các kịch bản dự báo, mực nước biển có thể dâng từ 28 đến 100 cm vào giữa thế kỷ 21, dẫn đến tình trạng ngập lụt và thiếu nước ngọt. Điều này không chỉ ảnh hưởng đến quản lý nước mà còn đến an ninh lương thực và sức khỏe cộng đồng. Các giải pháp cần thiết phải được triển khai để giảm thiểu tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước.

II. Đánh giá hiện trạng tài nguyên nước tại Kiên Giang

Hiện trạng tài nguyên nước tại Kiên Giang cho thấy sự biến động lớn về chất lượng và lưu lượng. Các sông lớn như Giang Thành, Cái Bé và Cái Lớn cung cấp nước cho sinh hoạt và sản xuất. Tuy nhiên, chất lượng nước đang bị ảnh hưởng bởi ô nhiễm từ hoạt động sản xuất và sinh hoạt. Kết quả quan trắc cho thấy nồng độ các chất ô nhiễm như BOD, COD và vi sinh vật gây bệnh vượt mức cho phép. Điều này đòi hỏi phải có các biện pháp quản lý chất lượng nước hiệu quả để bảo vệ sức khỏe cộng đồng và môi trường. Việc nâng cao nhận thức của người dân về quản lý tài nguyên nước cũng là một yếu tố quan trọng.

2.1. Nhu cầu sử dụng nước và các yếu tố ảnh hưởng

Nhu cầu sử dụng nước tại Kiên Giang đang gia tăng do sự phát triển kinh tế và dân số. Nhu cầu cho sinh hoạt, nông nghiệp và công nghiệp đều tăng cao. Tuy nhiên, biến đổi khí hậu đã làm giảm nguồn cung nước, đặc biệt trong mùa khô. Các yếu tố như thói quen sử dụng nước của người dân, điều kiện kinh tế xã hội và hệ thống phân phối nước cũng ảnh hưởng đến quản lý tài nguyên nước. Cần có các giải pháp để tối ưu hóa việc sử dụng nước và bảo vệ nguồn nước hiện có.

III. Giải pháp quản lý tài nguyên nước tại Kiên Giang

Để ứng phó với biến đổi khí hậu, cần triển khai các giải pháp quản lý tài nguyên nước hiệu quả. Một số giải pháp bao gồm: (i) Quản lý lưu lượng nước hiệu quả, bao gồm việc trữ nước ngọt trong các hồ nhân tạo và hộ gia đình; (ii) Xây dựng các công trình ngăn mặn và ngăn lũ; (iii) Nâng cao nhận thức cộng đồng về quản lý tài nguyên nước. Các giải pháp này không chỉ giúp bảo vệ nguồn nước mà còn đảm bảo an ninh nước cho người dân Kiên Giang trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng nghiêm trọng.

3.1. Giải pháp nâng cao nhận thức và phát triển nguồn nhân lực

Nâng cao nhận thức của người dân về quản lý tài nguyên nước là rất quan trọng. Cần tổ chức các chương trình giáo dục và tuyên truyền để người dân hiểu rõ hơn về tầm quan trọng của nước và cách sử dụng tiết kiệm. Đồng thời, phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực quản lý nước cũng cần được chú trọng. Đào tạo cán bộ có chuyên môn sẽ giúp nâng cao hiệu quả trong việc quản lý và bảo vệ tài nguyên nước tại Kiên Giang.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Tỉnh Kiên Giang, nằm ở vùng Tây Nam của Việt Nam với diện tích khoảng 6.346 km², là một trong những khu vực chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu (BĐKH) tại Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL). Theo ước tính, mực nước biển dâng có thể làm ngập từ 12,8% đến 37,8% diện tích ĐBSCL vào cuối thế kỷ 21, trong đó Kiên Giang đứng thứ hai về diện tích bị ngập. Tài nguyên nước tại Kiên Giang, bao gồm nước mặt và nước ngầm, đang chịu tác động nghiêm trọng từ BĐKH như xâm nhập mặn, biến động lưu lượng dòng chảy, và suy giảm chất lượng nước. Nhiệt độ trung bình tại tỉnh đã tăng khoảng 0,5 - 0,6°C trong thập kỷ gần đây, trong khi lượng mưa có xu hướng giảm, đặc biệt vào mùa khô, làm gia tăng nguy cơ thiếu nước ngọt.

Mục tiêu nghiên cứu là đánh giá hiện trạng tài nguyên nước, xác định mức độ tác động của BĐKH đến lưu lượng và chất lượng nước tại Kiên Giang, đồng thời đề xuất các giải pháp quản lý hiệu quả nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu. Phạm vi nghiên cứu tập trung vào nguồn nước mặt từ các sông Giang Thành, Cái Bé, Cái Lớn và nguồn nước ngầm trên địa bàn tỉnh, với dữ liệu quan trắc từ năm 2009 đến 2013. Nghiên cứu có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo đảm an ninh nguồn nước, phát triển kinh tế - xã hội bền vững và giảm thiểu rủi ro thiên tai tại khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu dựa trên các lý thuyết và mô hình về biến đổi khí hậu và quản lý tài nguyên nước, trong đó có:

• Lý thuyết biến đổi khí hậu của IPCC: Đánh giá tác động của các kịch bản phát thải khí nhà kính đến nhiệt độ, lượng mưa, mực nước biển và các hiện tượng khí hậu cực đoan.
• Mô hình Rapid Vulnerability Assessment (RVA): Phương pháp đánh giá nhanh mức độ tổn thương của tài nguyên nước trước các tác động của BĐKH, bao gồm các yếu tố khí hậu, kinh tế - xã hội và khả năng thích ứng.
• Các khái niệm chính: tài nguyên nước mặt và nước ngầm, xâm nhập mặn, lưu lượng dòng chảy, chất lượng nước (đo bằng các chỉ số như DO, BOD, TSS, Coliform), thích ứng với biến đổi khí hậu.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu chính bao gồm số liệu quan trắc chất lượng và lưu lượng nước mặt, nước ngầm từ năm 2009 đến 2013 do Sở Tài nguyên Môi trường Kiên Giang cung cấp, cùng với số liệu thống kê dân số, kinh tế xã hội và khí tượng thủy văn. Cỡ mẫu khảo sát gồm 39 điểm quan trắc nước mặt và nhiều điểm lấy mẫu nước ngầm trên toàn tỉnh.

Phương pháp phân tích bao gồm:

• Phân tích thống kê mô tả: Xử lý số liệu lưu lượng, chất lượng nước theo mùa khô và mùa mưa, biểu diễn bằng bảng và biểu đồ.
• Phân tích tác động BĐKH theo kịch bản phát thải trung bình (B2) của Bộ Tài nguyên Môi trường, đánh giá sự thay đổi lưu lượng và chất lượng nước.
• Phương pháp khảo sát và thu thập dữ liệu sơ cấp: Thu thập thông tin về điều kiện kinh tế xã hội, thói quen sử dụng nước qua bảng hỏi và phỏng vấn các cơ quan quản lý.
• Phương pháp đánh giá nhanh (RVA): Thu thập dữ liệu định tính và định lượng về tác động BĐKH đến các lĩnh vực kinh tế và khả năng thích ứng của chính sách quản lý tài nguyên nước.

Thời gian nghiên cứu kéo dài từ tháng 8 đến tháng 12 năm 2013, đảm bảo tính cập nhật và phù hợp với điều kiện thực tế tại Kiên Giang.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Hiện trạng lưu lượng và chất lượng nước: Lưu lượng nước mặt tại các sông chính như Giang Thành, Cái Bé, Cái Lớn có sự biến động theo mùa rõ rệt, với lưu lượng mùa khô giảm khoảng 30-40% so với mùa mưa. Chất lượng nước mặt và nước ngầm bị ô nhiễm vi sinh (Coliform trung bình vượt 150 MPN/ml), BOD dao động từ 3-5 mg/l, TSS trung bình 25-40 mg/l, đặc biệt có hiện tượng xâm nhập mặn với nồng độ Clorua lên đến 4 g/l vào mùa khô tại các vùng ven biển.

2. Tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước: Theo kịch bản B2, nhiệt độ trung bình dự kiến tăng 0,8 - 1,2°C đến năm 2050, lượng mưa mùa khô giảm 10-15%, trong khi lượng mưa mùa mưa tăng 5-10%. Lưu lượng nước mặt mùa khô giảm khoảng 20-25%, làm gia tăng tình trạng thiếu nước ngọt. Mực nước biển dâng 28-33 cm vào giữa thế kỷ 21 sẽ làm tăng diện tích xâm nhập mặn lên 15-20% so với hiện tại.

3. Nhu cầu sử dụng nước tăng cao: Dân số Kiên Giang dự kiến đạt khoảng 1,4 triệu người vào năm 2020, nhu cầu nước sinh hoạt tăng 15%, nhu cầu nước cho nông nghiệp và nuôi trồng thủy sản tăng lần lượt 10% và 12%. Tổng nhu cầu nước ước tính tăng khoảng 18% so với hiện tại, trong khi nguồn cung cấp nước có xu hướng giảm.

4. Khả năng thích ứng và quản lý hiện tại còn hạn chế: Các chính sách và hệ thống quản lý tài nguyên nước chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu thích ứng với BĐKH, nhận thức cộng đồng về bảo vệ nguồn nước còn thấp, nguồn nhân lực quản lý chưa được đào tạo chuyên sâu về thích ứng biến đổi khí hậu.

Thảo luận kết quả

Sự giảm lưu lượng nước mặt và gia tăng xâm nhập mặn là nguyên nhân chính làm suy giảm chất lượng và trữ lượng tài nguyên nước tại Kiên Giang. Kết quả này phù hợp với các nghiên cứu tại ĐBSCL và các khu vực ven biển Đông Nam Á, nơi mà biến đổi khí hậu làm thay đổi chu trình thủy văn và tăng áp lực lên nguồn nước ngọt. Việc tăng nhiệt độ và biến động lượng mưa cũng làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm nước do giảm khả năng pha loãng các chất ô nhiễm và tăng tải lượng chất dinh dưỡng, vi sinh vật gây bệnh.

Biểu đồ thể hiện sự biến động lưu lượng nước mặt theo mùa và bảng số liệu chất lượng nước cho thấy rõ sự khác biệt giữa mùa khô và mùa mưa, đồng thời minh họa tác động tiêu cực của BĐKH đến tài nguyên nước. So sánh với các nghiên cứu quốc tế, tác động của BĐKH tại Kiên Giang có tính đặc thù do địa hình thấp, chế độ thủy triều phức tạp và sự phụ thuộc lớn vào lưu vực sông Mekong.

Những phát hiện này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc xây dựng các giải pháp quản lý tài nguyên nước hiệu quả, phù hợp với điều kiện địa phương và kịch bản biến đổi khí hậu, nhằm bảo đảm an ninh nguồn nước và phát triển bền vững.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Quản lý lưu lượng tài nguyên nước hiệu quả

   • Xây dựng và vận hành các hồ chứa nước ngọt nhân tạo để trữ nước mùa mưa, cung cấp nước trong mùa khô.
   • Thiết kế và xây dựng các công trình ngăn sông quy mô vừa nhằm hạn chế xâm nhập mặn, đặc biệt tại các cửa sông lớn.
   • Phát triển hệ thống kênh mương tiêu thoát nước để giảm thiểu ngập lụt vào mùa mưa.
     Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, Sở Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, thời gian 5 năm.

2. Quản lý chất lượng nguồn nước hiệu quả

   • Tăng cường giám sát chất lượng nước mặt và nước ngầm, áp dụng công nghệ xử lý nước tiên tiến.
   • Kiểm soát nguồn thải ô nhiễm từ các khu công nghiệp, nông nghiệp và sinh hoạt.
     Chủ thể thực hiện: Sở Tài nguyên Môi trường, các cơ quan chức năng, thời gian liên tục.

3. Nâng cao nhận thức cộng đồng và phát triển nguồn nhân lực

   • Tổ chức các chương trình đào tạo, tuyên truyền về bảo vệ tài nguyên nước và thích ứng với BĐKH cho người dân và cán bộ quản lý.
   • Xây dựng chính sách hỗ trợ phát triển nguồn nhân lực chuyên môn về quản lý tài nguyên nước và biến đổi khí hậu.
     Chủ thể thực hiện: Sở Giáo dục và Đào tạo, các tổ chức xã hội, thời gian 3 năm.

4. Hoàn thiện chính sách và quy hoạch phát triển bền vững

   • Rà soát, cập nhật các quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch phát triển kinh tế - xã hội phù hợp với kịch bản BĐKH.
   • Xây dựng cơ chế phối hợp liên ngành trong quản lý tài nguyên nước và ứng phó biến đổi khí hậu.
     Chủ thể thực hiện: UBND tỉnh, các sở ngành liên quan, thời gian 2 năm.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên và môi trường

   • Lợi ích: Cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng chính sách, quy hoạch quản lý tài nguyên nước thích ứng với biến đổi khí hậu.
   • Use case: Xây dựng kế hoạch ứng phó thiên tai, quản lý nguồn nước bền vững.

2. Các nhà nghiên cứu và học viên chuyên ngành quản lý môi trường, biến đổi khí hậu

   • Lợi ích: Tham khảo phương pháp nghiên cứu, dữ liệu thực tiễn và các giải pháp ứng dụng tại địa phương.
   • Use case: Phát triển đề tài nghiên cứu, luận văn, luận án liên quan.

3. Doanh nghiệp và nhà đầu tư trong lĩnh vực nước và môi trường

   • Lợi ích: Hiểu rõ thách thức và cơ hội đầu tư vào các công trình xử lý nước, công nghệ thích ứng BĐKH.
   • Use case: Lập dự án đầu tư, phát triển công nghệ xử lý nước.

4. Cộng đồng dân cư và tổ chức xã hội tại Kiên Giang

   • Lợi ích: Nâng cao nhận thức về bảo vệ tài nguyên nước và thích ứng với biến đổi khí hậu.
   • Use case: Tham gia các chương trình bảo vệ môi trường, ứng phó thiên tai.

Câu hỏi thường gặp

1. Biến đổi khí hậu ảnh hưởng như thế nào đến tài nguyên nước tại Kiên Giang?
   Biến đổi khí hậu làm tăng nhiệt độ, thay đổi lượng mưa và gây mực nước biển dâng, dẫn đến giảm lưu lượng nước mặt mùa khô, gia tăng xâm nhập mặn và suy giảm chất lượng nước. Ví dụ, nồng độ Clorua trong nước mặt mùa khô có thể tăng lên đến 4 g/l, ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn nước ngọt.

2. Các giải pháp chính để thích ứng với biến đổi khí hậu trong quản lý tài nguyên nước là gì?
   Giải pháp bao gồm xây dựng hồ chứa nước ngọt, công trình ngăn mặn quy mô vừa, cải thiện hệ thống tiêu thoát nước, nâng cao giám sát chất lượng nước và tăng cường nhận thức cộng đồng. Những giải pháp này giúp bảo đảm nguồn nước ổn định và an toàn.

3. Phương pháp nghiên cứu nào được sử dụng để đánh giá tác động của biến đổi khí hậu?
   Nghiên cứu sử dụng phương pháp tổng quan tài liệu, khảo sát thu thập dữ liệu thực địa, phân tích thống kê số liệu quan trắc, mô hình kịch bản BĐKH theo kịch bản phát thải trung bình (B2) và phương pháp đánh giá nhanh (RVA) để xác định mức độ tổn thương và đề xuất giải pháp.

4. Tại sao Kiên Giang là khu vực dễ bị tổn thương do biến đổi khí hậu?
   Do địa hình thấp, gần biển với đường bờ biển dài 200 km, phụ thuộc lớn vào lưu vực sông Mekong, cùng với hiện tượng xâm nhập mặn và biến động lưu lượng nước mặt, Kiên Giang có nguy cơ cao bị ngập lụt, thiếu nước ngọt và suy giảm chất lượng nước.

5. Làm thế nào để nâng cao nhận thức cộng đồng về bảo vệ tài nguyên nước?
   Thông qua các chương trình đào tạo, tuyên truyền, hội thảo và hoạt động cộng đồng nhằm phổ biến kiến thức về tác động của biến đổi khí hậu, tầm quan trọng của tài nguyên nước và các biện pháp bảo vệ, đồng thời khuyến khích sự tham gia tích cực của người dân trong quản lý và bảo vệ nguồn nước.

Kết luận

• Kiên Giang là một trong những tỉnh chịu ảnh hưởng nặng nề của biến đổi khí hậu, đặc biệt là về tài nguyên nước mặt và nước ngầm.
• Nhiệt độ tăng, lượng mưa biến động và mực nước biển dâng làm giảm lưu lượng nước ngọt, gia tăng xâm nhập mặn và suy giảm chất lượng nước.
• Nhu cầu sử dụng nước tăng cao trong khi nguồn cung giảm, đặt ra thách thức lớn cho quản lý tài nguyên nước.
• Đề xuất các giải pháp quản lý lưu lượng, chất lượng nước, nâng cao nhận thức cộng đồng và hoàn thiện chính sách là cần thiết để thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu.
• Nghiên cứu cung cấp cơ sở khoa học quan trọng cho các nhà quản lý, nhà nghiên cứu và cộng đồng trong việc bảo vệ và phát triển bền vững tài nguyên nước tại Kiên Giang.

Hành động tiếp theo: Triển khai các giải pháp đề xuất trong kế hoạch 5 năm, tăng cường giám sát và cập nhật dữ liệu, đồng thời mở rộng nghiên cứu sang các lĩnh vực liên quan như nông nghiệp và phát triển đô thị để nâng cao khả năng thích ứng toàn diện.

Kêu gọi hành động: Các cơ quan chức năng, nhà khoa học và cộng đồng cần phối hợp chặt chẽ để thực hiện các giải pháp thích ứng, bảo vệ tài nguyên nước và phát triển bền vững cho tương lai của Kiên Giang.

Trích đoạn nội dung tài liệu

ĐẠI HỌC QUOC GIA THÀNH PHO HO CHÍ MINH TRUONG DAI HOC BACH KHOA KHOA MOI TRUONG TRAN THI THU HA DE XUAT MOT SO GIAI PHAP HIEU QUA PHUC VU QUAN LY TAI NGUYEN NUOC NHAM THICH UNG VOI BIEN DOI KHI HAU TAI KIEN GIANG Chuyên ngành: Quản lý Môi trường Mã số: 60 85 10 KHÓA LUẬN THẠC SĨ TP.HÔ CHÍ MINH, tháng 03 năm 2014 Công trình được hoàn thành tại: Trường Đại hoc Bách Khoa — DHQG — HCM Cán bộ hướng dẫn khoa hỌC: .-cc c2 220000020000 01 01 11 1g ng ng ng ng ng T tk t nt cv tr xa Cán bộ cham nhận Xét Ï:.cc c2 2220200000000 00 18010010115 111111111 11 t1 xn tr ng Cán bộ cham nhận Xét 2: .-: cc c2 2220200200000 10011 1111111111111 1 ng ng tt cty Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá khóa luận và Trưởng Khoa quản lý chuyên ngành sau khi khóa luận đã được sửa chữa (nêu có). CHỦ TỊCH HỘI ĐÔNG TRƯỞNG KHOA ĐẠI HỌC QUỐC GIA TP.HCM CONG HOA XÃ HOI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM TRƯỜNG ĐẠI HỌC BÁCH KHOA Độc lập - Tự do - Hạnh phúc NHIEM VỤ LUẬN VAN THẠC SĨ Họ tên học viên: Trần Thị Thu Ha .--- - 55-52 MSHV: 12260650 Ngày, tháng, năm sinh: 01/09/1985. S55 < s25 es+ Nơi sinh: Phú Yên Chuyên ngành: Quản lý Môi trường. TÊN ĐÈ TÀI: Đề xuất một số giải pháp hiệu quả phục vụ quản lý tài nguyên nước nhằm thích ứng với biến đối khí hậu tại Kiên Giang.

NHIỆM VỤ VA NỘI DUNG: 1. Khảo sát, điều tra hiện trạng tài nguyên nước, nguồn nước trên địa bàn tỉnh Kiên Giang. Tìm hiểu và đánh giá các tác động của BDKH và nước biển dâng đến nguồn nước tại Kiên Giang. Dé xuất một giải pháp phù hợp thích ứng với BDKH đối với nguồn nước tại Kiên Giang.

NGÀY GIAO NHIEM VỤ: (Ghi theo trong QD giao dé tài) V. CÁN BỘ HƯỚNG DAN (Ghi rõ học hàm, hoc vị, họ, tên): TS. Võ Lê Phú Tp. HCM, ngày 31 tháng 12 năm 2013 CAN BỘ HUONG DAN CHU NHIEM BO MON DAO TAO TRUONG KHOA.

LỜI CẢM ƠN Sự dạy dỗ tận tình của các Thay, Cô trong Bộ môn Quản lý Môi trường trong 1,5 năm qua tại Khoa Môi trường — Đại học Bách Khoa thành phố Hồ Chí Minh đã tạo điều kiện cho tôi hoàn thành khóa luận này. Xin chân thành cảm ơn sự giúp đỡ vô cùng quý báu đó của các Thầy, Cô, các bạn học viên và đặc biệt là TS. Võ Lê Phú, người đã hướng dẫn và giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện khóa luận. Trong thời gian thực hiện khóa luận, tác giả cũng nhận được rất sự giúp đỡ của Cô Võ Thị Hồng Vân — hiện đang công tác tại Cục Thống Kê tỉnh Kiên Giang và Cô Nguyễn Phương Ngọc Doan — hiện đang công tác tại Phòng Quan Trac Môi trường thuộc Sở Tài Nguyên Môi trường tỉnh Kiên Giang, đã cung cấp các số liệu quan trắc chất lượng nước mặt, nước ngâm và số liệu thống kê liên quan.

Tác giả xin chân thành bày tỏ lời cảm ơn sâu sắc. Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn gia đình, bạn bè và đặc biệt là các bạn học viên khóa 2012 đã tận tình trao đôi, đóng góp và động viên tôi rất nhiều để giúp đỡ tôi hoàn thành được khóa luận này. TÓM TAT Sông Mekong là nguồn cung cấp nước chính cho các tỉnh Đồng bằng Sông Cửu Long (ĐBSCL) nói chung và Kiên Giang nói riêng thông qua hệ thống các sông Tiền và sông Hậu. Vì vậy, bất cứ sự thay đối nào có ảnh hưởng đến lưu lượng dòng chảy, chất lượng nguồn nước và trữ lượng nước của sông Mekong cũng sẽ ảnh hưởng gián tiếp đến nguồn nước tại Kiên Giang.

Thật vậy, nước là một trong những đối tượng tài nguyên bị tác động nhiều nhất bởi biến đối khí hậu được dự báo gan đây như sự gia tăng nhiệt độ, mực nước biển dâng cao, hiện tượng xâm nhập mặn xảy ra nghiêm trọng và các van dé về môi trường khác như lũ lụt, hạn hán, bão, triều cường xuất hiện với tần suất cao. Vì vậy, tài nguyên nước tại Kiên Giang là một trong những nguồn tài nguyên bị ảnh hưởng nhiều nhất cả về chất lượng lẫn lưu lượng. Tài nguyên nước tại Kiên Giang bao gém tài nguyên nước mặt và nước ngầm với những mối quan hệ phức tạp cũng là một van dé quan trọng ảnh hưởng đến sự thay đối nguồn nước. Có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến nguồn nước cần được đánh giá như thói quen sử dụng nước của người dân, điều kiện kinh tế xã hội của tỉnh Kiên Giang, hệ thống phân phối nước.

để có thé quản lý hiệu quả. Trong bối cảnh đó, tác giả thực hiện đề tài “Dé xuất một số giải pháp hiệu quả phục vu quản lý Tài nguyên nước nhằm thích ứng với Biến đổi khí hậu tại Kiên Giang ” nhằm đánh giá hiện trạng lưu lượng, chất lượng của nước mặt và nước ngầm, đồng thời xác định mức độ tác động của biến đổi khí hậu (BĐKH) đến tài nguyên nước tại Kiên Giang. Dé tài đã đánh giá hiện trạng nguồn cung cấp nước từ ba con sông Giang Thành, sông Cái Bé, sông Cái Lớn, nước mua, nước ngâm và xác định nhu cầu sử dụng nước, tiềm năng cung cấp nước trên địa bàn tỉnh Kiên Giang. Ngoài ra, hiện trạng chất lượng nước mặt, nước ngầm được đánh giá thông qua kết quả quan trắc chất lượng từ năm 2009 — 2013 trong hai mùa khô và mùa mưa.

Dong thời, những tác động của BDKH theo kịch bản phat thải trung bình (B2) của Bộ Tài nguyên Môi trường (BTNMT) đến chất lượng và lưu lượng nước dựa vào điều kiện tự nhiên cụ thể tại Kiên Giang cũng được đánh giá. Từ những đánh giá cụ thể đó, tác giả đề xuất một số giải pháp hiệu quả phục vụ quản lý tài nguyên nước nhằm thích ứng với biến đổi khí hậu tại Kiên Giang, bao gồm: (i) Giai pháp quan lý lưu lượng tài nguyên nước hiệu qua; — Thích ứng với tình trạng thiếu nước ngọt vào mùa khô (Trữ nước ngọt băng các hồ nhân tạo và trữ nước ngọt hộ gia đình); — Thích ứng với xâm nhập mặn (Xây dựng các công trình ngăn sông quy mô vừa và ngăn các cửa sông lớn); — Thích ứng với việc ngập lũ vào mùa mưa. (ii) Giải pháp quản lý chất lượng nguồn nước hiệu quả; (iii) Giải pháp nâng cao nhận thức người dân và phát triển nguồn nhân lực quản lý. ABSTRACT The Mekong River is the main water supply source for all Mekong Delta provinces, included Kien Giang through the Tien and Hau river systems.

Therefore, any change of upstream can influence the flow, water quality and real storage which will indirectly affect water resource in Kien Giang province. Indeed, under the effect of climate change such as increasing temperature, sea level rise, water resource in this province is one of the vulnerable resources, both quantity and quality scales, particularly saline intrusion and some serious environmental problems like floods, droughts, storms and high tidal surges which appear with high frequency. On the other hand, water resources in Kien Giang province including surface water and groundwater with complex relations are also an important element leading the change of water sources. There are many factors affecting water resource should be identified such as water use of local people, socio-economic conditions of Kien Giang province and water distribution and supply systems, etc.

to be able to manage effectingly. Given this context, this study “Proposing some effective solutions to serve water resource management in response to climate change in Kien Giang” presents to assess the status of the flow, quantity, quality of surface water and groundwater, at the same time, to determine the vulnerable extent on water sources under climate change in Kien Giang province. This study determines the status of some water resources from Giang Thanh river, Cai Be river, Cai Lon river, rain — water, groundwater and demand of using water, capacity of supply in Kien Giang. Beside, the status of quality of surface water and groundwater has been assessed through the monitoring results from 2009 to 2013 including the dry and rainy seasons.

At the same time, the impacts of climate change, in accordance with the medium emission scenario (B2) of Ministry of Natural Resources and Environment, on water quantity, quality are also assessed. From this specific assesses, the author proposes some solutions for water management effectively in adapting with climate change in Kien Giang province, including: (iv) Water quantity management effectively solutions; — Adapting with the status of scarce water in the dry season (Fresh water storage by big lakes and small tools in house); — Adapting with saline intrusion (Building the medium — sized construction to be prevent the river and preventing somes estuary); — Adapting with flooding in the rainy season. (v) Water quality management effectively solutions; (vi) Raising people’s awareness and developing management human resources solutions. MỤC LỤC 80/99922 5 DANH MỤC CÁC TỪ VIET TẮT.

10:72 9 DANH MỤC CÁC HÌNH. -- - so E11 12v 91919191 1 5111111 1 3 111101111 1 111g ng cu ree 10 L.Tình hình nghiên cứu trong và NQOAl TƯỚC.Mục tiêu nghiÊn CỨU.Đối tượng và phạm vi nghiên CỨU .Nội dung nghiÊn CỨU. nọ nọ re 14 6.Phương pháp luận và phương pháp nghiên CỨU. Phương pháp luận.

Phương pháp nghiÊn CỨU. Phương pháp tong quan tài liệu .- ¿+ - 525626 E+E£EESE2E£E#EEEEEEEEEE E125 2111 ee, 15 6. Phương pháp khảo sát thu thập dữ lIỆu. Phương pháp thống kê và xử lý dit GU eee cccceceesceesesseseseesssssesesesssssseseseseetees 16 6.

Phương pháp kế thita. Phương pháp xác định nhu câu sử dụng nước. Phương pháp đánh giá nhanh (Rapid Vulnerability Assessment — RVA).TONG QUAN VE TÁC DONG CUA BIEN DOI KHÍ HẬU ĐẾN TÀI NGUYEN NUGC occcccccscscccscscscsscscscscscscscscsvsvsscscscsvsvsecscscsvsvsscscscsvsvsscscscsvsvsscscsesvssscscscsvsssesscscsvsssesscseacaes 18 1. Tống quan về biến đổi khí hậu.---- - + + 52+ SE+E£EEE£E£EEEEEEEEEEEEEEEEErkrkrrerkrrerrred 18 1.

Khái niệm về biến đồi khí hậu. Băng chứng về biến đổi khí hậu oo. Biéu hiện của biến đối khí hậu trên thé giới. Biéu hiện của biến đối khí hậu ở Việt Nam.

Nguyên nhân của biến đối khí hậu. Tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước. Tác động của biến đổi khí hậu đến tài nguyên nước. Tác động của biến đổi khí hậu đến lưu lượng ngu6n nước.

Tác động của biến đổi khí hậu đến chất lượng NU6C. Tac động của BDKH đến tai nguyên nước trên địa ban tỉnh Kiên Giang. Cơ sở lý thuyết dé dé xuất một số giải pháp quản lý tài nguyên nước thích ứng với biến đổi khí hậu của IPCC và UNEEP.--G-G- + SE xxx E131 SE 11211 11 1E ng re 38 Chương 2.HIỆN TRANG TÀI NGUYÊN NƯỚC TỈNH KIÊN GIANG. Điều kiện tự nhiÊn.

Vị tri địa LY ceceeccccccsecccsscessuccsssccssucceseccesecessuccssucesseccsseccssvcssuvecsuvecsuessaessuvesueessueesaeesaves 30 2. Đặc điểm địa hình. TT HH ghi 40 2. Đặc điểm khí hậu.- -- - E111 SE 911191 1 3 511191511110 111101111 TH ngu rke Al 2.

Đặc điểm thủy Van ceccccccccscscsescscscscscscecscscscscscscsssssssscscscscscsvsvsvssssssssssesscscacacecseaees 42 2. Đặc điểm về lũ, UNG, NAP 2. Đặc điểm vỀ xã NOL .- k1 91119111 1 511101111110 111101111 TH nu ree 48 2.