Chương 1 : cơ sở về rủi ro tín dụng trong hoạt động kinh doanh của các ngân hàng. Chương 2: Thực trạng về rủi ro tín dụng tại Sở giao dịch I Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam Chương 3 : Giải pháp phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng tại Sở giao dịch I Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam TL luật dân sự 2 Chuyên đề tốt nghiệp Khoa Ngân Hàng ch¬ng I: c¬ së vÒ rñi ro tÝn dông trong ho¹t ®éng kinh doanh cña c¸c ng©n hµng 1. Khái niệm và vai trò của tín dụng 1.Khái niệm của tín dụng Khái niệm: Tín dụng là một giao dịch về tài sản ( tiền hoặc hàng hoá) giữa bên cho vay ( ngân hàng và các định chế tài chính khác) và bên di vay ( cá nhân, doanh nghiệp và các chủ thể khác), trong đó bên cho vay chuyển giao tài sản cho bên di vay sử dụng trong thời hạn nhất định theo thoả thuận, bên di vay có trách nhiệm hoàn trả vô điều kiện vốn gốc và lãi cho bên vay khi đến hạn thanh toán.Vai trò của tín dụng Trong điều kiện nền kinh tế đang phát triển như của Việt Nam hiện nay, tín dụng đóng một vai trò rất quan trọng. TL luật dân sự Thứ nhất: Tín dụng chính là kênh chuyền tải các tác động của nhà nước đến các mục tiêu kinh tế vĩ mô.
Trong từng giai đoạn Nhà nước luôn luôn có những chính sách kinh tế vĩ mô để thực hiện mục tiêu phát triên nên kinh tế. và đê thự hiện được những mục tiêu đó Nhà nước phải sử dụng rất nhiều công cụ, một trong số đó là sử dụng công cụ tín dụng như là một công cu hiêu quả của chính sách tiền tệ. Thông qua việc thay đổi và điều chỉnh các yếu tố như lãi suất, điều kiện vay, yêu cầu thế chấp, bảo lãnh… Nhà nước có thể thay đổi quy mô tín dụng, từ đó tác động đến mức cung tiền của nên kinh tế, kết quả là tác động đến tổng cầu của nền kinh tế. và từ đây Nhà nước sẽ đạt được những mục tiêu kinh tế mà minh đã đề ra.
Thứ hai: Tín dụng có vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình tái sản xuất xã hội. Tín dụng huy động tất cả các nguồn vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế, đó là các nguồn vốn mà các cá nhân cũng như các tôt chức có được từ thu nhập của mình và ho chư sử dụng đến. Và sau đó tín dụng lại cung ứng nguồn vốn đó cho các tổ chức sản xuất kinh doanh trong xã hỗi có nhu cấu sử dụng vốn để thực hiện 3 Chuyên đề tốt nghiệp Khoa Ngân Hàng quá trình sản xuất kinh doanh của mình. Nhờ có quá trình chuyển vốn từ nơi thừa sang nơi thiếu vốn này tín dụng đã góp phần đảy nhanh tốc độ sản xuất cũng như tiểu thụ sản phẩm trong nền kinh tế.
Rủi ro tín dùng và nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng 1.1 Rủi ro tín dụng và những tác hại mà nó gây ra. Trong hoạt động kinh doanh của ngân hàng, hoạt động tín dụng là hoạt động đem lại nhiều lợi nhuận nhất cho ngân hàng nhưng đây cũng là hoạt động chứa đựng rất nhiều rủi ro và những rủi ro mà nó gây ra thường đem lại những tổn thất rất lớn cho ngân hàng. Để có thể tìm hiểu và phân tích được về rủi ro tín dụng trước tiên ta cần hiểu được rủi ro tín dụng là gì? Rủi ro tín dụng là khả năng xảy ra tổn thất trong hoạt động ngân hàng của tổ chức tín dụng do khách hàng không thực hiện hoặc không có khả năng thực hiện nghĩa vụ của mình theo cam kết. TL luật dân sự 1.2 Tác hại của rủi ro tín dụng.
Những tác hại mà rủi ro tín dụng gây ra là vô cùng nghiêm trọng nó không chỉ gây thiệt hại cho ngân hàng , người vay mà còn gây thiệt hại cho cả nền kinh tế và xã hội. Đối với ngân hàng. Khi gặp rủi ro tín dụng, ngân hàng không thu được vốn tín dụng đã cấp và lãi cho vay, nhưng ngân hàng phải trả vốn và lãi cho khoản tiền huy động khi đến hạn, điều này làm cho ngân hàng mất cân đối trong việc thu chi. Khi không thu được nợ thì vòng quay vốn tín dụng giảm làm ngân hàng kinh doanh không có hiệu quả.
Khi gặp phải rủi ro tín dụng ngân hàng thường rơi vào tình trạng mất khả năng thanh khoản, làm mất lòng tin người gửi tiền, ảnh hưởng đến uy tín của ngân hàng, bị cấp trên khiển trách. Đối với cấp dưới, do gặp phải rủi ro tín dụng nên không có 4 Chuyên đề tốt nghiệp Khoa Ngân Hàng tiền trả lương cho nhân viên vì thế những người có năng lực sẽ thuyên chuyển công tác, gây khó khăn cho ngân hàng. Đối với người đi vay. Khi người đi vay không thực hiện được nghĩa vụ trả nợ đối với ngân hàng đúng như hợp đồng tín dụng thì tự thười điểm đó họ sẽ phải chịu sự giám sát chặt chẽ, khắt khe của ngân hàng.
Uy tín của người đi vay sẽ bị giảm sút và như vậy sẽ rất khó cho họ trong việc vay một khoản vay mới tại chính ngân hàng đó cũng như ở các ngân hàng khác thêm vào đó, uy tín bị giảm sút khiến cho các đối tác làm với doanh nghiệp đó không còn tin tưởng vào khả năng thực hiện các đơn đặt hàng cũng như các hợp đồng kinh tế, như vây doanh nghiệp đã khó khăn sẽ càng thêm khó khăn hơn. Đối với nền kinh tế xã hội. Hoạt động ngân hàng liên quan đến hoạt động doanh nghiệp, các ngành và TL luật dân sự các cá nhân, vì vậy khi một ngân hàng gặp phải rủi ro tín dụng hay bị phá sản thì người gửi tiền ở các ngân hàng khác hoang mang lo sợ và kéo nhau ồ ạt đến rút tiền ở các ngân hàng khác, làm cho toàn bộ hệ thống ngân hàng gặp khó khăn. Ngân hàng phá sản sẽ ảnh hưởng đến tình hình sản suất kinh doanh của doanh nghiệp, không có tiền trả lương dẫn đến đời sống công nhân gặp khó khăn.
Hơn nữa, sự hoảng loạn của các ngân hàng ảnh hưởng rất lớn đến toàn bộ nền kinh tế. Nó làm cho nền kinh tế bị suy thoái, giá cả tăng, sức mua giảm, thất nghiệp tăng, xã hội mất ổn định. Ngoài ra, rủi ro tín dụng cũng ảnh hưởng đến nền kinh tế thế giới vì ngày nay nền kinh tế mỗi quốc gia đều phụ thuộc vào nền kinh tế khu vực và thế giới. Kinh nghiệm cho ta thấy cuộc khủng hoảng tài chính châu Á (1997) và mới đây là cuộc khủng hoảng tài chính Nam Mỹ (2001-2002) đã làm rung chuyển toàn cầu.
Mặt khác, mối liên hệ về tiền tệ, đầu tư giữa các nước phát triển rất nhanh nên rủi ro tín dụng tại một nước ảnh hưởng trực tiếp đến nền kinh tế các nước có liên quan. 5 Chuyên đề tốt nghiệp Khoa Ngân Hàng Tóm lại, rủi ro tín dụng của một ngân hàng xảy ra ở mức độ khác nhau: nhẹ nhất là ngân hàng bị giảm lợi nhuận khi không thu hồi được lãi cho vay, nặng nhất khi ngân hàng không thu được vốn lãi, nợ thất thu với tỷ lệ cao dẫn đến ngân hàng bị lỗ và mất vốn. Nếu tình trạng này kéo dài không khắc phục được, ngân hàng sẽ bị phá sản, gây hậu quả nghiêm trọng cho nền kinh tế nói chung và hệ thống ngân hàng nói riêng. Chính vì vậy đòi hỏi các nhà quản trị ngân hàng phải hết sức thận trọng và có những biện pháp thích hợp nhằm giảm thiểu rủi ro trong cho vay.2 Nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng Ngân hàng ra đời và phát triển gắn liền với sự ra đời và phát triển của nền kinh tế hàng hoá để giải quyết nhu cầu phân phối vốn, nhu cầu thanh toán … , phục vụ cho phát triển, mở rộng sản xuất kinh doanh của các tổ chức kinh tế, cá nhân với đặc thù kinh doanh trên lĩnh vực tiền tệ.
Vì vậy, hoạt động ngân hàng chứa đựng nhiều tiềm ẩn rủi ro mà chúng ta khó có thể lường trước được. Nguyên TL luật dân sự nhân của những tiềm ẩn rủi ro này là do ngân hàng là một trung gian tài chính, huy động vốn nhàn rỗi trong nền kinh tế với lãi suất thấp, sau đó cho các tổ chức kinh tế, cá nhân vay lại với lãi suất cao để thu lợi nhuận. Nếu ngân hàng không đáp ứng đủ vốn cho nền kinh tế hoặc huy động đủ vốn nhưng không có thị trường để cho vay thì ngân hàng hoạt động kém hiệu quả, sẽ dẫn đến rủi ro. Hoạt động kinh doanh ngân hàng rất nhạy cảm, có liên quan đến nhiều lĩnh vực khác nhau của nền kinh tế, chịu sự tác động của nhiều nhân tố khách quan và chủ quan như kinh tế, chính trị, xã hội … Từ đó cũng gây ra những thiệt hại không nhỏ cho ngân hàng.
Hơn nữa, ngân hàng kinh doanh không những chỉ huy động vốn và cho vay mà còn rất nhiều lĩnh vực khác như thanh toán, bảo lĩnh, kinh doanh ngoại hối, chứng khoán, góp vốn liên doanh, dịch vụ thẻ đại lý … Vì vậy có thể nói rằng rủi ro ngân hàng rất đa dạng. Ngoài ra, các ngân hàng đang hoạt động trong cơ chế thị trường có sự cạnh tranh khốc liệt giữa các ngân hàng với nhau hoặc giữa các tổ chức tín dụng, dẫn đến việc cạnh tranh về lãi suất để huy động 6 Chuyên đề tốt nghiệp Khoa Ngân Hàng được vốn, làm cho lãi suất huy động vốn cao hơn lãi suất cho vay cũng là một trong những nguyên nhân gây ra rủi ro cho ngân hàng. Do đặc thù kinh doanh của ngân hàng nên có rất nhiều loại rủi ro: rủi ro lãi suất, rủi ro ngoại hối, rủi ro thanh khoản, rủi ro tín dụng … Trong số tất cả các loại rủi ro kể trên thì rủi ro trong hoạt động tín dụng là loại rủi ro lớn nhất và phức tạp nhất, đang diển ra ở mức đáng quan tâm. Rủi ro tín dụng phát sinh trong trường hợp ngân hàng không thu được đầy đủ cả gốc lẫn lãi của khoản cho vay, hoặc là việc thanh toán nợ gốc và lãi không đúng kỳ hạn.
Rủi ro tín dụng không chỉ giới hạn ở hoạt động cho vay, mà còn bao gồm nhiều hoạt động mang tính chất tín dụng khác của ngân hàng như bảo lãnh, cam kết, chấp thuận tài trợ thương mại, cho vay ở thị trường liên ngân hàng, tín dụng thuê mua, đồng tài trợ … 1.1 Nguyên nhân khách quan.