Nghiên cứu giải pháp phòng chống lũ cho hệ thống sông đáy trong quy hoạch và quản lý tài nguyên nước

Luận văn thạc sĩ phân tích quy hoạch và quản lý tài nguyên nước nghiên cứu đề xuất các giải pháp phòng chống lũ hệ thống sông, đánh giá thực trạng, chỉ ra hạn chế, đề xuất giải

• Tác giả: Nguyễn Mạnh Hùng
• Người hướng dẫn: PGS.TS Phạm Việt Hòa
• Trường học: Trường Đại Học Thủy Lợi
• Chuyên ngành: Quy Hoạch Và Quản Lý Tài Nguyên Nước
• Đề tài: Nghiên Cứu Đề Xuất Các Giải Pháp Phòng Chống Lũ Hệ Thống Sông Đáy
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2010
• Địa điểm: Hà Nội

Mục lục chi tiết

• LỜI TÁC GIẢ
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. TINH CẤP THIẾT CỦA ĐỀ TÀI
• 1.2. MỤC TIÊU VÀ NHIỆM VỤ NGHIÊN CỨU
• 1.3. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 1.4. NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ VÙNG NGHIÊN CỨU
• 2.1. ĐẶC ĐIỂM TỰ NHIÊN VÙNG NGHIÊN CỨU
• 2.2. PHẠM VI NGHIÊN CỨU
• 2.3. ĐẶC ĐIỂM ĐỊA HÌNH
• 2.4. ĐẶC ĐIỂM KHÍ TƯỢNG THỦY VĂN
• 2.5. HIỆN TRẠNG PHÁT TRIỂN KINH TẾ - XÃ HỘI
• 3. CHƯƠNG 2: CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN PHÒNG CHỐNG LŨ VÀ GIẢM NHẸ THIÊN TAI CỦA LƯU VỰC SÔNG ĐÁY
• 3.1. PHÂN VÙNG BẢO VỆ
• 3.2. CƠ SỞ PHÂN VÙNG VÙNG THỦY LỢI
• 3.3. CÁC PHƯƠNG PHÁP PHÂN VÙNG BẢO VỆ TIÊU CHUẨN TÍNH TOÁN LŨ VÀ PHẠM VI TÍNH TOÁN
• 3.4. ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP CƠ BẢN CHỐNG LŨ
• 4. CHƯƠNG 3: LỰA CHỌN GIẢI PHÁP, PHƯƠNG ÁN PHÒNG CHỐNG LŨ VÀ GIẢM NHẸ THIÊN TAI LŨ LỤT CỦA LƯU VỰC SÔNG ĐÁY
• 4.1. LỰA CHỌN MÔ HÌNH TÍNH TOÁN THỦY LỰC
• 4.2. KIỂM NGHIỆM VÀ XÁC ĐỊNH BỘ THÔNG SỐ CỦA MÔ HÌNH MIKE 11
• 4.3. KẾT QUẢ TÍNH TOÁN CÁC PHƯƠNG ÁN
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• I. KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• PHỤ LỤC TÍNH TOÁN
• Phụ lục 1. Mặt cắt ngang sông Đáy
• Phụ lục 2. Kết quả tính toán chi tiết MNmax - Theo các trường hợp tính
• Phụ lục 3. Kết quả tính toán chi tiết Qmax - Theo các trường hợp tính

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp phòng chống lũ cho hệ thống sông Đáy

Hệ thống sông Đáy đóng vai trò quan trọng trong việc quản lý nước và phòng chống lũ cho khu vực phía Bắc Việt Nam. Nghiên cứu từ luận văn thạc sĩ đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp phòng chống lũ là cần thiết để bảo vệ an toàn cho cộng đồng và tài sản. Các giải pháp này không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại do lũ lụt mà còn đảm bảo sự phát triển bền vững cho khu vực.

1.1. Đặc điểm tự nhiên và xã hội của lưu vực sông Đáy

Lưu vực sông Đáy có diện tích lớn, bao gồm nhiều tỉnh thành như Hà Nam, Ninh Bình và Nam Định. Đặc điểm địa hình và khí hậu của khu vực này ảnh hưởng lớn đến khả năng thoát lũ và quản lý nước. Việc hiểu rõ các yếu tố này là cơ sở để đề xuất các giải pháp hiệu quả.

1.2. Tình hình hiện tại của hệ thống phòng chống lũ

Hệ thống phòng chống lũ hiện tại gặp nhiều thách thức như xuống cấp, không đủ khả năng chống lũ trong những năm gần đây. Các công trình thủy lợi cần được nâng cấp và bảo trì thường xuyên để đảm bảo hiệu quả hoạt động.

II. Vấn đề và thách thức trong quản lý lũ lụt tại sông Đáy

Quản lý lũ lụt tại sông Đáy đang đối mặt với nhiều vấn đề nghiêm trọng. Sự phát triển đô thị hóa nhanh chóng và biến đổi khí hậu đã làm gia tăng tần suất và cường độ lũ lụt. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách về việc cải thiện hệ thống phòng chống lũ.

2.1. Tác động của biến đổi khí hậu đến lũ lụt

Biến đổi khí hậu đã làm thay đổi mô hình thời tiết, dẫn đến lượng mưa tăng đột biến và lũ lụt nghiêm trọng hơn. Các nghiên cứu cho thấy rằng lũ lụt có thể xảy ra thường xuyên hơn trong tương lai nếu không có biện pháp phòng ngừa hiệu quả.

2.2. Tình trạng xuống cấp của công trình phòng chống lũ

Nhiều công trình phòng chống lũ đã xuống cấp nghiêm trọng, không còn đủ khả năng bảo vệ khu vực khỏi lũ lụt. Việc thiếu đầu tư và bảo trì đã dẫn đến tình trạng này, gây nguy hiểm cho cộng đồng sống trong khu vực.

III. Phương pháp và giải pháp chính trong phòng chống lũ

Để đối phó với tình trạng lũ lụt, các giải pháp phòng chống lũ cần được áp dụng một cách đồng bộ và hiệu quả. Nghiên cứu đã đề xuất nhiều phương pháp khác nhau nhằm cải thiện khả năng thoát lũ và bảo vệ an toàn cho người dân.

3.1. Cải tạo và nâng cấp hệ thống đê điều

Việc cải tạo và nâng cấp hệ thống đê điều là một trong những giải pháp quan trọng. Cần thiết phải gia cố các đoạn đê yếu, đảm bảo khả năng chống lũ trong những năm tới.

3.2. Xây dựng các khu vực phân lũ hiệu quả

Xây dựng các khu vực phân lũ có thể giúp giảm áp lực cho hệ thống sông Đáy trong mùa mưa. Các khu vực này cần được quy hoạch hợp lý để đảm bảo hiệu quả trong việc giảm thiểu thiệt hại do lũ lụt.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về lũ lụt

Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc áp dụng các giải pháp phòng chống lũ có thể mang lại hiệu quả rõ rệt trong việc giảm thiểu thiệt hại do lũ lụt. Các mô hình thủy lực đã được sử dụng để dự đoán và quản lý tình hình lũ lụt tại sông Đáy.

4.1. Kết quả từ mô hình thủy lực MIKE 11

Mô hình thủy lực MIKE 11 đã cho thấy khả năng dự đoán chính xác diễn biến lũ lụt. Kết quả từ mô hình này có thể được sử dụng để cải thiện các phương pháp quản lý lũ lụt trong tương lai.

4.2. Các bài học từ các dự án phòng chống lũ

Các dự án phòng chống lũ đã được triển khai tại nhiều khu vực khác nhau đã cung cấp nhiều bài học quý giá. Những kinh nghiệm này có thể được áp dụng để cải thiện hiệu quả của các giải pháp phòng chống lũ tại sông Đáy.

V. Kết luận và tương lai của giải pháp phòng chống lũ

Giải pháp phòng chống lũ cho hệ thống sông Đáy cần được xem xét và cải thiện liên tục để đáp ứng với những thách thức mới. Việc đầu tư vào công nghệ và nghiên cứu sẽ giúp nâng cao khả năng phòng chống lũ cho khu vực này.

5.1. Tầm quan trọng của việc đầu tư vào nghiên cứu

Đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ mới là rất cần thiết để cải thiện khả năng phòng chống lũ. Các nghiên cứu này sẽ giúp đưa ra các giải pháp hiệu quả hơn trong tương lai.

5.2. Hướng đi bền vững cho quản lý lũ lụt

Quản lý lũ lụt bền vững cần phải kết hợp giữa các giải pháp kỹ thuật và quản lý tài nguyên nước. Điều này sẽ đảm bảo an toàn cho cộng đồng và bảo vệ môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lưu vực sông Đáy, nằm ở phía Tây Nam đồng bằng Bắc Bộ, có diện tích tự nhiên khoảng 798.446 ha với dân số gần 913 nghìn người, chiếm khoảng một phần ba dân số vùng Bắc Bộ. Hệ thống sông Đáy dài 240 km, đóng vai trò quan trọng trong việc thoát lũ và phân lũ từ sông Hồng, đặc biệt bảo vệ thủ đô Hà Nội và các vùng hạ du. Tuy nhiên, hiện trạng hệ thống phòng chống lũ còn nhiều tồn tại như công trình thủy lợi xuống cấp, lòng sông bị bồi lắng, co hẹp, ảnh hưởng đến khả năng thoát lũ. Mục tiêu nghiên cứu là xây dựng cơ sở khoa học và thực tiễn, ứng dụng công nghệ mô hình thủy lực MIKE 11 để đề xuất các giải pháp phòng chống lũ, giảm thiểu số lần phân và chậm lũ, hướng tới loại bỏ các khu phân chậm lũ như Chương Mỹ, Mỹ Đức và hữu Đáy thuộc Hà Nam. Phạm vi nghiên cứu bao gồm toàn bộ lưu vực sông Đáy với các tỉnh Hà Nội mở rộng, Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình và một phần tỉnh Hòa Bình, trong giai đoạn từ năm 2010 trở về trước và dự báo phát triển đến năm 2020. Ý nghĩa nghiên cứu thể hiện qua việc nâng cao hiệu quả phòng chống thiên tai, bảo vệ an toàn tính mạng và tài sản của người dân, đồng thời góp phần phát triển kinh tế - xã hội bền vững trong khu vực.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn dựa trên các lý thuyết và mô hình nghiên cứu về thủy văn, thủy lực và quản lý rủi ro thiên tai. Hai khung lý thuyết chính được áp dụng gồm:

• Lý thuyết thủy lực dòng chảy sông: Giúp mô phỏng quá trình dòng chảy, phân bố mực nước và lưu lượng trong hệ thống sông Đáy, đặc biệt trong các tình huống phân lũ và chậm lũ.
• Mô hình quản lý rủi ro thiên tai và phòng chống lũ lụt: Tập trung vào việc đánh giá hiệu quả các giải pháp kỹ thuật và phi kỹ thuật nhằm giảm thiểu thiệt hại do lũ gây ra.

Các khái niệm chính bao gồm: phân vùng bảo vệ, khu phân chậm lũ, tiêu chuẩn tính toán lũ, mô hình thủy lực MIKE 11, và các chỉ tiêu thiết kế lũ như lưu lượng lũ lớn nhất, mực nước lũ thiết kế.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu được thu thập từ các trạm khí tượng, thủy văn trong lưu vực, số liệu dân sinh, kinh tế xã hội, hiện trạng công trình phòng chống lũ và địa hình lòng sông. Cỡ mẫu nghiên cứu bao gồm 13 trạm khí tượng, 24 trạm đo mưa, nhiều trạm quan trắc mực nước và lưu lượng trên các sông chính trong lưu vực.

Phương pháp phân tích kết hợp giữa phân tích thống kê, tổng hợp địa lý, mô hình toán thủy văn và thủy lực (MIKE 11) để mô phỏng dòng chảy và đánh giá các phương án phòng chống lũ. Phương pháp chọn mẫu dựa trên tính đại diện của các trạm quan trắc và vùng ảnh hưởng. Timeline nghiên cứu kéo dài từ tháng 6 đến tháng 12 năm 2010, bao gồm khảo sát thực địa, thu thập dữ liệu, mô phỏng và phân tích kết quả.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

1. Khả năng phân lũ hiện tại của đập Đáy giảm sút: Lưu lượng phân lũ tối đa qua đập Đáy hiện chỉ đạt khoảng 2.800-4.000 m³/s, thấp hơn nhiều so với thiết kế ban đầu 5.000 m³/s, do lòng sông bị bồi lắng và công trình xuống cấp.

2. Ảnh hưởng của phát triển kinh tế - xã hội đến khả năng thoát lũ: Tỷ lệ dân số trong vùng bảo vệ đê đạt gần 8,9 triệu người năm 2006, mật độ dân số trung bình 1.116 người/km², tập trung chủ yếu ở Hà Nội và các tỉnh đồng bằng. Sự gia tăng dân số và phát triển công nghiệp, đô thị hóa làm giảm khả năng thoát lũ do gia tăng diện tích không thấm nước và thay đổi cấu trúc đất.

3. Hiện trạng hệ thống đê điều và công trình phân lũ: Hệ thống đê sông Đáy cơ bản đảm bảo chống lũ thiết kế, nhưng nhiều đoạn đê hữu Đáy còn thiếu độ cao, xuống cấp, cần nâng cấp và gia cố. Các khu phân chậm lũ như Chương Mỹ - Mỹ Đức có diện tích ngập lụt lên tới 36.547 ha, ảnh hưởng đến hơn 563.000 người.

4. Hiệu quả mô hình thủy lực MIKE 11 trong đánh giá các phương án: Mô hình cho phép mô phỏng chính xác diễn biến mực nước lũ tại các trạm quan trắc, hỗ trợ lựa chọn giải pháp tối ưu như cải tạo lòng sông, nâng cấp đê, xây dựng công trình điều tiết lũ.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân chính của suy giảm khả năng phân lũ là do bồi lắng lòng sông, công trình thủy lợi xuống cấp và sự phát triển kinh tế xã hội làm thay đổi điều kiện tự nhiên. So sánh với các nghiên cứu trước đây, kết quả mô hình thủy lực MIKE 11 cho thấy độ chính xác cao trong dự báo mực nước lũ, phù hợp với các số liệu thực đo mùa lũ 1996 và 2004. Việc nâng cấp hệ thống đê và cải tạo lòng sông là cần thiết để đảm bảo an toàn cho vùng hạ du, đồng thời giảm thiểu thiệt hại do lũ gây ra. Dữ liệu có thể được trình bày qua biểu đồ mực nước lũ tại các trạm Ba Thá, Phủ Lý, Sơn Tây và bảng tổng hợp lưu lượng lũ lớn nhất theo các phương án phân lũ.

Đề xuất và khuyến nghị

1. Nâng cấp và gia cố hệ thống đê điều: Tăng độ cao và gia cố mái đê, mặt đê kết hợp giao thông tại các đoạn đê hữu Đáy có độ cao thấp hơn mực nước thiết kế, nhằm đảm bảo an toàn chống lũ. Thời gian thực hiện: 3-5 năm. Chủ thể: Ban quản lý đê điều các tỉnh và Bộ Nông nghiệp.

2. Cải tạo và nạo vét lòng sông: Thực hiện nạo vét các đoạn sông bị bồi lắng, co hẹp như đoạn từ Đập Đáy đến cầu Mai Lĩnh để tăng khả năng thoát lũ. Thời gian: 2-4 năm. Chủ thể: Trung tâm Tư vấn và Chuyển giao Công nghệ Thủy lợi phối hợp với địa phương.

3. Xây dựng và nâng cấp công trình phân lũ, điều tiết lũ: Hoàn thiện các công trình như cống Vân Cốc, đập Đáy, các đường tràn điều tiết lũ tại Chương Mỹ, Mỹ Đức để giảm thiểu số lần phân và chậm lũ. Thời gian: 3 năm. Chủ thể: Bộ Nông nghiệp và PTNT, các địa phương liên quan.

4. Ứng dụng công nghệ mô hình thủy lực trong quản lý lũ: Sử dụng mô hình MIKE 11 để dự báo, cảnh báo sớm và lập kế hoạch phòng chống lũ hiệu quả, đồng thời đánh giá tác động của các giải pháp kỹ thuật. Thời gian: liên tục. Chủ thể: Các viện nghiên cứu, trung tâm thủy lợi.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

1. Cơ quan quản lý nhà nước về thủy lợi và phòng chống thiên tai: Hỗ trợ xây dựng chính sách, quy hoạch và kế hoạch phòng chống lũ dựa trên cơ sở khoa học và thực tiễn.

2. Các nhà nghiên cứu và chuyên gia thủy lợi: Cung cấp dữ liệu, mô hình và phương pháp phân tích để phát triển các nghiên cứu tiếp theo về quản lý lũ và phát triển bền vững lưu vực sông.

3. Đơn vị thi công và quản lý công trình thủy lợi: Áp dụng các giải pháp kỹ thuật nâng cấp, bảo trì hệ thống đê điều và công trình phân lũ.

4. Các tổ chức phát triển kinh tế - xã hội và môi trường: Hiểu rõ tác động của lũ lụt đến phát triển kinh tế, dân sinh và môi trường để đề xuất các biện pháp giảm thiểu rủi ro.

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao khả năng phân lũ qua đập Đáy giảm so với thiết kế?
   Do bồi lắng lòng sông, công trình xuống cấp và thay đổi điều kiện tự nhiên, lưu lượng phân lũ hiện chỉ đạt khoảng 2.800-4.000 m³/s so với thiết kế 5.000 m³/s.

2. Các khu phân chậm lũ ảnh hưởng như thế nào đến dân cư?
   Khu phân chậm lũ như Chương Mỹ - Mỹ Đức có diện tích ngập lụt lên tới 36.547 ha, ảnh hưởng đến hơn 563.000 người, gây thiệt hại về nhà cửa, sản xuất và sinh hoạt.

3. Mô hình thủy lực MIKE 11 được sử dụng như thế nào trong nghiên cứu?
   Mô hình MIKE 11 mô phỏng dòng chảy, mực nước lũ, giúp đánh giá hiệu quả các phương án phòng chống lũ và dự báo diễn biến lũ chính xác.

4. Giải pháp nào ưu tiên để nâng cao khả năng phòng chống lũ?
   Ưu tiên nâng cấp đê điều, nạo vét lòng sông, hoàn thiện công trình phân lũ và ứng dụng công nghệ mô hình thủy lực trong quản lý lũ.

5. Dự báo dân số và phát triển kinh tế ảnh hưởng ra sao đến phòng chống lũ?
   Dân số dự báo tăng lên gần 9,8 triệu người năm 2020, cùng với phát triển công nghiệp và đô thị hóa làm tăng áp lực lên hệ thống thoát lũ, đòi hỏi nâng cấp và mở rộng công trình phòng chống lũ.

Kết luận

• Lưu vực sông Đáy có vai trò quan trọng trong phòng chống lũ cho thủ đô Hà Nội và vùng hạ du, nhưng hiện trạng hệ thống đê điều và công trình phân lũ còn nhiều hạn chế.
• Khả năng phân lũ qua đập Đáy giảm sút đáng kể do bồi lắng và công trình xuống cấp, ảnh hưởng đến hiệu quả phòng chống lũ.
• Phát triển kinh tế - xã hội và gia tăng dân số làm tăng áp lực lên hệ thống thoát lũ, đòi hỏi các giải pháp kỹ thuật và quản lý đồng bộ.
• Ứng dụng mô hình thủy lực MIKE 11 giúp đánh giá chính xác các phương án phòng chống lũ, hỗ trợ ra quyết định khoa học.
• Đề xuất các giải pháp nâng cấp đê điều, nạo vét lòng sông, hoàn thiện công trình phân lũ và ứng dụng công nghệ mô hình là cần thiết để đảm bảo an toàn cho vùng hạ du trong tương lai gần.

Tiếp theo, cần triển khai các dự án nâng cấp công trình, đồng thời xây dựng hệ thống cảnh báo sớm và quản lý rủi ro lũ lụt hiệu quả. Các cơ quan quản lý và nhà nghiên cứu được khuyến khích áp dụng kết quả nghiên cứu để phát triển bền vững lưu vực sông Đáy.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 TONG QUAN Vi: VUNG NGHIÊN CỨU wes 1. DAC DIEM TỰ NHIÊN VUNG NGHIÊN CUU. Phạm vi nghiên cứu. Lưu vựcs ông Day nằm ở phía Tây Nam đồng bằng Bắc Bộ, toạ độ địa lý: Từ 20? 21°20" vĩ độ và từ 105".

106'30° kinh độ Đông, bao gồm địa phận 4 tinh và| Thanh phố là TP. Ha Nội mở rộng (gồm các quận, huyện phía hữu sông. Hà Nội cũ, tinh Hà Tây), tinh Hà Nam, Nam Định, Ninh Bình và 4 huyện Kim Bôi, Lạc Thủy, Yên Thủy, Lương Sơn tỉnh Hòa Bình. Có diện tích tự nhiên 798.446ha, trong đó diện tích sản xuất nông nghiệp.473ha chiếm 44% diện ích tự nhiên.912,7 nghìn người chiếm khoảng 1/3 dân số vùng Bắc Bộ, ** Toàn lưu vực được giới hạn: Phía Bắc và phía Đông là sông Hồng kể từ ngã ba Trung Hà tới cửa Ba Lạt với chiều dai 242 km, Phía Tây Bắc là sông Đà từ Ngôi Lat tới Trung Hà với chiều dài 33 km.

Phía Tây và Tây Nam là đường phân lưu giữa sông Hồng và sông Mã bởi các day núi Cúc Phương, Tam Điệp, núi Mai An Tiêm đến sông Cin, phân chia ranh giới giữa tinh Ninh Bình và Thanh Hoá. Ranh giới lưu vực kết thúc tại cửa sông Cin đỗ ra biển. Phía Đông va Đông Nam la biển Đông có chiều dai bir biển khoảng 95 km từ cửa Ba Lạt đến cửa sông Can. LUẬN VAN THẠC SĨ KỸ THUẬT -15- Hình vẽ 1.

Ban đồ lưu vực sông Day và vùng phụ cận 1.2, Đặc điểm địa hình. Nhìn chung toàn lưu vực có địa hình biến đổi khá phức tap, chia cắt mạnh nhất là khu vực đầu nguồn thuộc các chỉ lưu như sông Bôi, sông Đập, sông Lăng, sông Tích, sông Thanh Ha. Cao độ biến đổi dần từ Tây Bắc xuống Đông. Nam và “Tây sang Đông.

Có thé chia ra 3 dang địa hình: Ving núi, vùng bán. LUẬN VĂN THẠC SĨ KỸ THUẬT -16- sơn địa va vùng đồng bằng. Bé rộng trung bình của lưu vực khoảng 60km. Các khu vực nằm ở bờ tả sông Tích và bờ tả sông Day hầu hết là đồng bằng.

phì nhiêu, cao độ biến đổi cao thấp không đều nhưng hướng chính là thấp. biển và cũng hình thành những vùng tring theo dạng lòng máng như sông Nhu sông Sắt và cao din ra phía sông Day, sông Hồng. Cao độ ruộng dat từ sông Hồng. đến quốc lộ 6 trung bình là 4 + 6m, nơi cao nhất 9 + 10m.

Từ quốc lộ 6 đến Phủ Lý cao độ trung bình từ 3 + 1,5m, dưới Phủ Lý ra biển trung bình từ 0,5 + 3.0m nhưng cao độ tập trung nhất là 0.5 + 1,5m, tuy nhiên có nơi khá trăng. Bén hữu ngạn sông Day và sông Tích bao gồm cả 3 dạng địa hình đồi núi, bán sơn địa và đồng bằng, địa hình chia cắt mạnh, cao độ ruộng dat biến đổi lớn từ 25m + 0,5m. Vùng đôi núi chiếm 60 + 70% diện tích tự nhiên, các dãy núi có cao. độ từ S00m + 1500m, có nhiều núi đá vôi với các hang động Karst phát triển mạnh.

Dai lồng bằng ven bờ hữu cũng bị chia cắt khá phức tap do các nhánh sông. Sau dai đồng bằng là vùng bán sơn địa giầu tiềm năng trải dai từ Ba Vì cho. tới Tam Điệp. Một số điện tích ruộng đất theo cao độ đặc trưng trong lưu vực.941 7 Lớn hơn 10,0 180045 'Về cao độ đất nông nghiệp ở vùng núi và bán sơn địa có điều kiện cấp va thoát nước bằng tự chảy bởi các công trình đập dâng, hỗ chứa, kênh tách lũ núi vv.

Các khu vực đồng bằng về mùa khô hầu hết phải dùng động lực để cấp nước. trừ một số diện tích đầu nguồn sông Day và khu vực giáp biển lợi dụng thủy triều. LUẬN VAN THẠC SĨ KỸ THUẬT -17- Mùa mưa tiêu ding hdu hết phải dùng động lực, tuy nhiên vẫn có thể lợi dụng tự chảy tuỳ theo thời gian và điều kiện khí tượng thủy văn. Đặc điểm địa cl Là một lưu vực ma phan lớn diện tích là thuộc đồng bằng châu tho sông Hồng.

Do quá trình chuyển động kiến tạo đã qua với các ký Pemmier, Trias, Đệ tam, Đệ tứ; cùng với tác động mạnh mẽ của điều kiện tự nhiên, nhiệt độ. nóng, ẩm, mưa làm phong hoá tạo ra nền địa chất nham thạch, đất đai không. đồng nhất trên toàn bộ lưu vực sông. Với các lớp bồi tích, trằm tích, phù sa khá dây thể hiện một bồn địa mới được hình thành.

trải qua thời ky biển Kin lần 1, lần 2 và thời kỳ phát triển kế thừa, biển lài, miền trăng võng chuyển sang một thời kỳ bình dn và lắp day tạo ra một đồng bằng rộng lớn ngập nước. đó là đồng bằng sông hồng trong đó có phần thuộc lưu vực sông Day. Với điều kiện địa mạo và cấu tạo địa chất có thể nói lưu vực sông Đáy về địa chất thủy van được chia làm 2 hệ chứa nước khác nhau. ~ Thành hệ chứa nước trong trim tích đệ tứ và trong Mácma.

- Nước chứa trong trim tích hạt thô. Nói chung nước chứa trong hệ thứ nhất có thé khai thác quy mô nhỏ tưới cho hoa màu và cây trái, nước trong hệ thứ 2 trữ lượng phong phú phân bố. khắp nơi có thể khai thác dùng cho sinh hoạt 1. DAC DIEM KHÍ TƯỢNG THUY VĂN.

Đặc điểm khí hậu Trên lưu vực sông Đáy có tổng số 13 trạm khí tượng và 24 trạm đo mưa, nhưng tới nay chỉ còn 24 tram đo, trong đó có trạm khí tượng còn hoạt động đó là Ba Vi, Son Tây, Hà Nội, Hà Đông, Phủ Lý, Nho Quan, Ninh Bình, Nam Định. Có những trạm do mưa đã được quan trắc tử rất sớm như trạm Láng (1886), Hà Đông (1936), Sơn Tây (1933), Nam Định (1911), Nho Quan (1935), Ninh Binh (1930), Văn Lý (1927), Lam Sơn (1919). Tuy nhiên giai LUẬN VAN THẠC SĨ KỸ THUẬT -18- đoạn trước khi hoà bình lập lại 1954 số liệu quan trắc thường bị gián đoạn bởi chiến tranh tài liệu không được liên tục, chất lượng không tốt, hạn chế cho việc sử dụng. Dưới đây là một số trạm khí tượng cơ bản trên lưu vực sông Đây và ing phụ cận.

Lưới trạm quan trắc vùng nghiên cứu. 4 Cae yếu tố —_— quan r TT Tram “Thời gian _1_[BaThé | Domua| 1960-2003 | B = 4 | 5 | 6 | 7 8 Thường Tin 1960-2007 Phủ Ly 1960-2008 Kim Boi 1960-2008 Hung Thi 1961-2007 Lam Son 1960-2007 1960-2008 1. Các đặc trưng khí hậu a) Chế độ nhiệt: Nhiệt độ trung bình nhiều năm là 23,3'C + 23,4C. Nhiệt độ trung bình mùa Đông thường đưới 20°C.

Nhiệt độ trung bình tháng 1 LUẬN VAN THẠC SĨ KỸ THUẬT -19- thấp nhất trong năm đạt từ >16°e, nhiệt độ cao nhất tuyệt đối từ 39°C = 42,8°C, nhiệt độ thấp nhất tuyệt đối từ 2°C + 6°C. Nhiệt độ trung bình tháng, năm, tối cao, tối thấp tại các tram Bom vị: 5C 12|3|4|5|6|7|8 9 | 10) a1 12 |Năm | Load 2827) | 266 ns 388 |367 | ng | 340 [312 he 198 282 313 Tmin | 54/61 | 97 |133| 165 | 25 | 09 | 139) 286 sà| sa [357 | 347| s19 [08 209 282 38 ga 286 Định 34) sa TC |lsã tô | 19,7 | 234 | ans Ninh † Bình 319 200| 219 | 16a | 148| 106) 58 165 | 167 |90 mở năm” Tự | TH [220 2140 359 mg [324] a16 |akð min | 65 65 i02 | 123 | t5 | 196 | 215 | 223 | 167 [14.1 [104 | 64 | 6 b) SỐ giờ nắng: số giờ nắng trong năm của vùng nghiên cứu khoảng 1400 +1700 giờ/nãm, phân bố không đồng đều theo mùa, mùa hè bình quân 6 LUẬN VAN THẠC SĨ KỸ THUẬT -20- đến 7 giờingày, mùa đông khoảng 1,5 gid/ngay. Số giờ nắng trung bình thing, tại các trạm (giờ) ` Tháng >x 2|3)4| 5 |6 |7) 8 |9 |10H| 12 |Năm Trạm | | { Bavi | ot | 7 | ss) a | am | ae | we | m2 fas | us Lm | a SonTay | 6l | 49 | $2 vo | TH | ast | aso | ase | TP | 122 [iss | 152 | tos | tes | t3 130 | 107 Ling 8 [as | 1m | Hi | 170 | 173 | 162 | 139 | 120 [Phaty | | a6 | 16 [1 | tes | 1 | tí | 14 | la ‘Nam Dinh | 780 | 392 | 439 | 976 | 2051 | 1859 | 2235 17.1 [1293 | 1665 Ninh Bình | 83,4 |459 | 4501| 932 | 3051| 181] 2174 1714| 670 | 1669 | 139A | 1335| L6H Vấp Lý | ssa 4á | 445 | 969 |217/5| 1968| 2004 | 1800 | NOT [1843 | 488 1284 | 1740 ©) Tốc độ gió: Về mùa hè, lúc đầu gió có hướng chủ yếu là Tây Nam sau chuyển sang Đông Nam, tốc độ gió trung bình ở đồng bằng đạt 1-: 2m/s. Vé mùa Đông, khu vực chịu ảnh hưởng của hai luồng gió: giỏ Đông Bắc và gió Đông Nam luân phiên nhau thồi vào lưu vực với tỷ lệ xắp xi nhau.

Gió lớn nhất mùa Đông không mạnh bằng mùa Hé, thường chỉ dat 10-:-20ms Mùa Hè tốc độ gió lớn nhất tuyệt đối ở vùng núi chi từ 25-;-30m/s, còn đồng bằng ven biển có thể lên gan 50m/s khi có bão va có thể xảy ra bat kỳ hướng nào. Tốc độ gió trung bình tháng, năm tại các trạm (Don vị nưs) R—-ñiFfirinnnnnnrnn=" — Thám, Trạm — ra aio : LE ĐI 12 L8 | Lý : ĐỊT 13/13 » [2 | k6 17 17/49 19, 9 [1.7 36/36 LUẬN VAN THẠC SĨ KỸ THUẬT -21- tại các trạm quan tr trong vùng dao động từ 690 + 1000 mm. Mùa nóng bị hơi nhiề hơn mùa lạnh. Tháng VI va tháng VII đạt 90-;-1 10mm.

Tháng II là tháng có lượng bốc hơi ít nhất trong năm, chỉ đạt 38-:-47mm. Lượng bốc hơi trung bình năm.767] 978 ) Độ dm không khí: Độ âm tương đỗi của không khí trong vùng nhiều. năm đều vượt trên 80%, Độ ẩm tháng này so với tháng khác biển đổi giữa tháng dm nhất và tháng khô nhất chỉ chênh nhau 5% -:-10%. ngày mùa đông khô hanh, độ âm có thể giảm xuống dưới 20%.

ngày mưa phùn độ âm không khí có thể tăng lên đến trên 90%. Độ am tương đối trung bình tháng nhiều năm (Dam viz %) 10 | 11 | 12 | Năm a 3 76 sa 33 [42 “ 83 | 88 0 sỉ 79 | 78 2 80 sọ 5 3 3 s sa ga 1 3 2 0 Chế độ mưa: Mưa chia làm hai mùa rõ rệt trong năm, mùa khô bắt đầu LUẬN VAN THẠC SĨ KỸ THUẬT -22- từ tháng 11 năm trước đến hết tháng 4 năm sau, trong các tháng này có số. ngày mưa chiếm rất ít và lượng mưa đạt được trong tháng cũng rất bé.