Luận văn giải pháp phát triển kinh doanh bằng nhượng quyền thương mại tại doanh nghiệp Việt Nam đến 2015

Luận văn thạc sĩ UEH phân tích giải pháp phát triển kinh doanh qua nhượng quyền thương mại tại doanh nghiệp Việt Nam đến năm 2015.

• Tác giả: Trần Mạnh Quý
• Người hướng dẫn: PGS.TS Lê Thanh Hà
• Trường học: Trường Đại học Kinh Tế Tp. Hồ Chí Minh
• Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
• Đề tài: Giải pháp phát triển kinh doanh bằng hình thức nhượng quyền thương mại tại các doanh nghiệp Việt Nam đến năm 2015
• Loại tài liệu: Luận văn thạc sĩ kinh tế
• Năm xuất bản: 2007
• Địa điểm: Tp. Hồ Chí Minh

Mục lục chi tiết

• Lời cam đoan
• Danh mục từ viết tắt và tiếng nước ngoài
• Danh mục các biểu đồ, mô hình
• Phần mở đầu
• 1. PHẦN I: CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI
• 1.1. Tổng quan về nhượng quyền thương mại
• 1.1.1. Khái niệm nhượng quyền thương mại
• 1.1.2. Lịch sử hình thành và phát triển của NQTM (Franchise)
• 1.1.3. Những yếu tố cơ bản tạo lập hệ thống NQTM
• 1.1.3.1. Xây dựng cẩm nang hoạt động của doanh nghiệp và các tài liệu hướng dẫn hoạt động kinh doanh
• 1.1.3.2. Xây dựng chương trình huấn luyện cho đối tác mua NQTM
• 1.1.3.3. Chuẩn bị nguồn nhân lực cho phát triển kinh doanh
• 1.1.3.4. Chuẩn hóa các tiêu chí của hệ thống
• 1.2. Phân loại các mô hình nhượng quyền thương mại
• 1.2.1. Nhượng quyền mô hình kinh doanh toàn diện
• 1.2.2. Nhượng quyền mô hình kinh doanh không toàn diện
• 1.3. Các cách thức phát triển hệ thống Nhượng quyền thương mại
• 1.3.1. Đại lý độc quyền phát triển NQTM (Master Franchise)
• 1.3.2. Đại lý NQTM phát triển khu vực
• 1.3.3. Bán lẻ cho từng thương nhân
• 1.3.4. Nhượng quyền thông qua liên doanh
• 1.4. Ý nghĩa của phát triển kinh doanh bằng hình thức NQTM
• 1.4.1. Ý nghĩa đối với doanh nghiệp tiến hành NQTM
• 1.4.1.1. Những ưu điểm đối với doanh nghiệp tiến hành NQTM
• 1.4.1.2. Những nhược điểm đối với doanh nghiệp tiến hành NQTM
• 1.4.2. Ý nghĩa đối với bên nhận NQTM
• 1.4.2.1. Những ưu điểm đối với doanh nghiệp nhận NQTM
• 1.4.2.2. Những nhược điểm đối với doanh nghiệp nhận NQTM
• 1.4.3. Đối với xã hội
• 2. PHẦN II: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN HÌNH THỨC NHƯỢNG QUYỀN KINH DOANH TẠI CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM
• 2.1. Cơ sở pháp lý về Nhượng quyền thương mại ở Việt Nam
• 2.2. Thực trạng các doanh nghiệp Việt Nam thực hiện NQTM trong thời gian qua
• 2.2.1. Quá trình phát triển kinh doanh bằng hình thức NQTM
• 2.2.2. Những hệ thống nhượng quyền thương mại điển hình
• 2.2.2.1. Hệ thống nhượng quyền Trung Nguyên Coffee
• 2.2.2.2. Hệ thống cửa hàng Kinh Đô Bakery
• 2.2.2.3. Hệ thống nhà hàng Phở 24
• 2.2.3. Những thành quả từ phát triển kinh doanh bằng hình thức nhượng quyền của các doanh nghiệp Việt Nam đến năm 2007
• 2.2.3.1. Tại thị trường Việt Nam
• 2.2.3.2. Tại thị trường nước ngoài
• 2.3. Những triển vọng và thách thức của việc phát triển kinh doanh bằng hình thức NQTM tại các doanh nghiệp Việt Nam
• 2.3.1. Những triển vọng phát triển NQTM ở Việt Nam
• 2.3.1.1. Xu hướng phát triển kinh doanh bằng hình thức NQTM
• 2.3.1.2. Nền kinh tế có nhiều tiềm năng phát triển NQTM
• 2.3.1.3. Sự xuất hiện của các tổ chức phát triển NQTM tại Việt Nam
• 2.3.2. Những hạn chế và thách thức đối với các doanh nghiệp
• 2.3.2.1. Những hạn chế đối với việc phát triển kinh doanh bằng hình thức NQTM
• 2.3.2.2. Sự cạnh tranh của các doanh nghiệp nước ngoài
• 2.3.2.3. Những hạn chế khác ảnh hưởng tới sự phát triển NQTM
• 3. PHẦN III: CÁC GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN KINH DOANH BẰNG HÌNH THỨC NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI CỦA CÁC DOANH NGHIỆP VIỆT NAM ĐẾN NĂM 2015
• 3.1. Quan điểm xây dựng giải pháp
• 3.2. Các giải pháp cơ bản phát triển kinh doanh bằng hình thức NQTM đối với các doanh nghiệp Việt Nam từ nay đến năm 2015
• 3.3. Các kiến nghị đối với Nhà nước và Bộ, Ngành hữu quan nhằm phát triển hình thức NQTM tại các doanh nghiệp Việt Nam
• KẾT LUẬN
• TÀI LIỆU THAM KHẢO
• DANH MỤC PHỤ LỤC
• PHỤ LỤC

Tóm tắt

I. Tổng quan về giải pháp phát triển kinh doanh nhượng quyền thương mại

Nhượng quyền thương mại (NQTM) là một hình thức kinh doanh đang phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam. Từ khi gia nhập WTO, thị trường Việt Nam đã mở ra nhiều cơ hội cho các doanh nghiệp trong và ngoài nước. Việc áp dụng mô hình NQTM không chỉ giúp doanh nghiệp mở rộng quy mô mà còn tạo ra giá trị gia tăng cho thương hiệu. Tuy nhiên, để phát triển bền vững, các doanh nghiệp cần có những giải pháp cụ thể và hiệu quả.

1.1. Khái niệm và lợi ích của nhượng quyền thương mại

Nhượng quyền thương mại là hoạt động cho phép bên nhận quyền tự mình kinh doanh theo mô hình đã được bên nhượng quyền thiết lập. Lợi ích của NQTM bao gồm giảm thiểu rủi ro, tiết kiệm chi phí marketing và tận dụng thương hiệu đã có uy tín.

1.2. Tình hình nhượng quyền thương mại tại Việt Nam

Thị trường NQTM tại Việt Nam đã có những bước phát triển đáng kể trong những năm qua. Nhiều thương hiệu nổi tiếng đã thâm nhập vào thị trường, tạo ra sự cạnh tranh và thúc đẩy sự phát triển của các doanh nghiệp nội địa.

II. Những thách thức trong phát triển kinh doanh nhượng quyền thương mại

Mặc dù có nhiều tiềm năng, nhưng việc phát triển NQTM tại Việt Nam cũng gặp không ít thách thức. Các doanh nghiệp cần nhận diện và giải quyết những vấn đề này để đảm bảo sự phát triển bền vững.

2.1. Thiếu hiểu biết về nhượng quyền thương mại

Nhiều doanh nghiệp vẫn chưa hiểu rõ về mô hình NQTM, dẫn đến việc áp dụng không hiệu quả. Cần có các chương trình đào tạo và nâng cao nhận thức cho các doanh nghiệp.

2.2. Cạnh tranh từ các thương hiệu nước ngoài

Sự xuất hiện của nhiều thương hiệu nước ngoài đã tạo ra áp lực lớn cho các doanh nghiệp Việt Nam. Cần có chiến lược cạnh tranh hợp lý để giữ vững thị phần.

III. Các phương pháp phát triển kinh doanh nhượng quyền thương mại hiệu quả

Để phát triển NQTM, các doanh nghiệp cần áp dụng những phương pháp hiệu quả nhằm tối ưu hóa hoạt động kinh doanh và nâng cao giá trị thương hiệu.

3.1. Xây dựng mô hình nhượng quyền thương mại rõ ràng

Mô hình NQTM cần được xây dựng rõ ràng với các quy định cụ thể về quyền lợi và nghĩa vụ của các bên. Điều này giúp đảm bảo sự đồng bộ và hiệu quả trong hoạt động.

3.2. Đào tạo và hỗ trợ đối tác nhận quyền

Cung cấp chương trình đào tạo bài bản cho các đối tác nhận quyền là rất quan trọng. Điều này không chỉ giúp họ hiểu rõ mô hình mà còn nâng cao khả năng quản lý và vận hành.

IV. Ứng dụng thực tiễn và kết quả nghiên cứu về nhượng quyền thương mại

Nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã áp dụng thành công mô hình NQTM và đạt được những kết quả tích cực. Các nghiên cứu cho thấy rằng NQTM có thể mang lại lợi nhuận cao và tăng trưởng bền vững.

4.1. Các doanh nghiệp điển hình trong nhượng quyền thương mại

Một số doanh nghiệp như Trung Nguyên Coffee và KFC đã thành công trong việc áp dụng mô hình NQTM, tạo ra nhiều cơ hội việc làm và đóng góp vào nền kinh tế.

4.2. Kết quả từ các nghiên cứu thực tiễn

Các nghiên cứu cho thấy rằng NQTM không chỉ giúp doanh nghiệp tăng trưởng mà còn tạo ra giá trị cho cộng đồng và xã hội.

V. Kết luận và triển vọng tương lai của nhượng quyền thương mại tại Việt Nam

Nhượng quyền thương mại là một mô hình kinh doanh tiềm năng tại Việt Nam. Với những giải pháp và chiến lược phù hợp, NQTM có thể trở thành một phần quan trọng trong sự phát triển kinh tế của đất nước.

5.1. Triển vọng phát triển nhượng quyền thương mại

Với sự phát triển của nền kinh tế và hội nhập quốc tế, NQTM sẽ tiếp tục mở rộng và phát triển mạnh mẽ tại Việt Nam trong tương lai.

5.2. Những khuyến nghị cho doanh nghiệp

Doanh nghiệp cần chủ động tìm hiểu và áp dụng các mô hình NQTM hiệu quả, đồng thời nâng cao chất lượng sản phẩm và dịch vụ để thu hút khách hàng.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Thương mại quốc tế ghi nhận sự bùng nổ của mô hình nhượng quyền thương mại (NQTM - Franchise) khi đóng góp hơn 1.000 tỷ USD doanh thu toàn cầu với hơn 320.000 điểm kinh doanh thuộc 75 ngành nghề khác nhau theo số liệu của Hiệp hội Nhượng quyền Thương mại Thế giới (WFC). Tại Mỹ, mô hình này từng chiếm tới 40% tổng mức bán lẻ và tạo ra hơn 8 triệu việc làm. Tại Việt Nam, sau cột mốc chính thức gia nhập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) vào năm 2006, thị trường bán lẻ và dịch vụ mở ra cơ hội hội nhập sâu rộng, đồng thời đặt các doanh nghiệp nội địa trước áp lực cạnh tranh gay gắt từ các tập đoàn đa quốc gia.

Vấn đề cốt lõi được đặt ra là làm thế nào để doanh nghiệp Việt Nam có thể tận dụng phương thức NQTM nhằm mở rộng quy mô kinh doanh nhanh chóng, tiết kiệm chi phí đầu tư trực tiếp và bảo vệ thương hiệu nội địa. Mục tiêu cụ thể của luận văn là hệ thống hóa cơ sở lý luận về NQTM, đánh giá toàn diện thực trạng triển khai tại các doanh nghiệp tiên phong ở Việt Nam giai đoạn 1998 - 2007, nhận diện thời cơ - thách thức và xây dựng hệ thống giải pháp mang tính chiến lược định hướng đến năm 2015.

Phạm vi nghiên cứu tập trung vào thị trường Việt Nam và hoạt động vươn ra thị trường quốc tế của các thương hiệu điển hình trong giai đoạn 1998 - 2007. Đề tài mang ý nghĩa thực tiễn to lớn khi cung cấp khung tham chiếu chuẩn hóa quy trình nhượng quyền, giúp nâng cao xác suất thành công của các doanh nghiệp khởi sự từ mức 30% lên mức 70% theo chuẩn mực của các chuỗi nhượng quyền quốc tế.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Luận văn tiếp cận hoạt động NQTM dựa trên nền tảng lý thuyết chi phí giao dịch (Transaction Cost Theory) và lý thuyết phát tín hiệu thương hiệu (Brand Signaling Theory). NQTM được định nghĩa theo Luật Thương mại số 36/2005/QH11 là hoạt động thương mại mà bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự tiến hành mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ theo hệ thống, gắn với nhãn hiệu, bí quyết và sự hỗ trợ điều hành từ bên nhượng quyền.

Hệ thống lý luận phân loại NQTM thành 2 hình thức chính: Nhượng quyền mô hình kinh doanh toàn diện (Full business format franchise) và Nhượng quyền không toàn diện (Non-business format franchise). Đồng thời, 4 cách thức phát triển mạng lưới được phân tích chi tiết gồm:

• Đại lý độc quyền phát triển (Master Franchise)
• Đại lý phát triển khu vực (Area Development)
• Bán lẻ từng điểm cho thương nhân độc lập (Unit Franchise)
• Nhượng quyền thông qua liên doanh (Joint Venture Franchise)

Hệ thống điều hành yêu cầu 3 trụ cột cơ bản: chuẩn hóa cẩm nang vận hành (Operations Manual), chương trình đào tạo chuyển giao liên tục và bộ tiêu chí đánh giá mặt bằng cùng hồ sơ đối tác.

Phương pháp nghiên cứu

Nghiên cứu sử dụng phương pháp định tính kết hợp phân tích thứ cấp và khảo sát thực địa. Cỡ mẫu nghiên cứu chuyên sâu bao gồm 3 doanh nghiệp nhượng quyền tiêu biểu đại diện cho 3 ngành hàng then chốt: Công ty Cà phê Trung Nguyên (đồ uống), Công ty Cổ phần Thực phẩm Kinh Đô (bánh tươi - Bakery) và Tập đoàn Nam An với thương hiệu Phở 24 (ẩm thực cao cấp). Phương pháp chọn mẫu là chọn mẫu có chủ đích (purposive sampling), tập trung vào các đơn vị chiếm hơn 80% thị phần chuỗi nhượng quyền nội địa giai đoạn 2000 - 2007.

Dữ liệu thứ cấp được trích xuất từ báo cáo ngành của Hiệp hội Nhượng quyền Thế giới (WFC), Câu lạc bộ Nhượng quyền Việt Nam (VFC), các văn bản pháp quy như Nghị định số 35/2006/NĐ-CP và Thông tư số 09/2006/TT-BTM. Phương pháp phân tích so sánh đối chiếu và tổng hợp logic được lựa chọn nhằm bóc tách các chỉ số vận hành, mức phí và mô hình quản trị, từ đó khái quát hóa thành các quy luật phù hợp với điều kiện thể chế của Việt Nam.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Nghiên cứu chỉ ra những chuyển biến rõ nét trong giai đoạn 1998 - 2007 tại các chuỗi bán lẻ Việt Nam:

Thứ nhất, quy mô điểm bán tăng trưởng đột phá nhưng có sự phân hóa lớn về mô hình. Cà phê Trung Nguyên phát triển thần tốc đạt gần 1.000 điểm quán trên toàn quốc vào năm 2006, tuy nhiên phần lớn tồn tại dưới dạng đại lý treo biển phân phối sản phẩm. Đến năm 2006 - 2007, doanh nghiệp này mới chuẩn hóa lại hợp đồng với mức phí ban đầu từ 50 đến 70 triệu đồng cho thời hạn 3 năm cùng phí duy trì hàng tháng là 2% doanh số nhập hàng.

Thứ hai, mô hình nhượng quyền toàn diện khẳng định tính ưu việt về kiểm soát chất lượng. Hệ thống Phở 24 triển khai từ năm 2003 đã phát triển đạt 28 cửa hàng vào tháng 3/2007 (trong đó có 18 điểm nhượng quyền), yêu cầu vốn đầu tư ban đầu bình quân khoảng 63.000 USD/cửa hàng với diện tích tối thiểu 80m2. Tương tự, Kinh Đô Bakery đạt 31 cửa hàng vào tháng 4/2007 (gồm 10 điểm nhượng quyền), áp dụng phí nhượng quyền ban đầu 5.000 USD và phí bản quyền định kỳ 3% doanh thu.

Thứ ba, hoạt động mở rộng ra quốc tế bước đầu gặt hái kết quả khả quan. Đến năm 2007, Phở 24 đã phát triển 12 cửa hàng ở nước ngoài (4 tại Indonesia, 4 tại Philippines, 3 tại Campuchia và 1 tại Australia), trong khi Trung Nguyên xây dựng 12 điểm quán tại Nhật Bản, Thái Lan, Trung Quốc và Ukraine.

Thảo luận kết quả

Thành công ban đầu của các thương hiệu Việt bắt nguồn từ việc khai thác đúng bản sắc văn hóa ẩm thực bản địa kết hợp quy trình quản lý hiện đại. Dữ liệu khảo sát có thể được mô hình hóa qua bảng tổng hợp so sánh cấu trúc chi phí và biểu đồ tăng trưởng số lượng cửa hàng qua từng năm. Biểu đồ phát triển giai đoạn 1998 - 2004 cho thấy tốc độ nhân rộng mạng lưới diễn ra mạnh nhất ở nhóm F&B, nhưng sau đó có xu hướng đi ngang để doanh nghiệp củng cố cẩm nang vận hành.

Nguyên nhân cốt lõi khiến nhiều chuỗi nhượng quyền gặp rủi ro là do buông lỏng kiểm soát tính đồng bộ, dẫn đến sự suy giảm chất lượng dịch vụ cục bộ. So với các thương hiệu quốc tế như KFC hay McDonald's với quy chuẩn kiểm tra định kỳ nghiêm ngặt, doanh nghiệp Việt Nam còn thiếu đội ngũ thanh tra hiện trường chuyên nghiệp và chưa áp dụng triệt để hệ thống phần mềm quản lý điểm bán (POS), làm phát sinh hiện tượng phá vỡ cam kết độc quyền vùng bán kính 2km.

Đề xuất và khuyến nghị

Nhằm thúc đẩy hoạt động NQTM của các doanh nghiệp Việt Nam giai đoạn đến năm 2015, luận văn đưa ra 4 nhóm giải pháp trọng tâm:

Thứ nhất, chuẩn hóa toàn diện tài sản sở hữu trí tuệ và cẩm nang vận hành. Doanh nghiệp cần tiến hành đăng ký bảo hộ nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp tại Cục Sở hữu trí tuệ và đăng ký quốc tế qua hệ thống Madrid trước năm 2010. Doanh nghiệp phải biên soạn trọn bộ tài liệu hướng dẫn dày từ 150 đến 200 trang quy định cụ thể từng khâu chế biến, phục vụ, quản trị hàng tồn kho và xử lý khủng hoảng truyền thông.

Thứ hai, thiết lập quy trình tuyển chọn đối tác và thẩm định mặt bằng khoa học. Doanh nghiệp cần đưa ra tiêu chí tài chính rõ ràng, yêu cầu đối tác nhận quyền phải có vốn lưu động dự phòng tối thiểu tương đương 20% tổng chi phí đầu tư ban đầu, đồng thời vị trí kinh doanh phải có lưu lượng người qua lại đạt tối thiểu 1.000 lượt/ngày.

Thứ ba, đa dạng hóa phương thức phát triển hệ thống. Thay vì chỉ áp dụng hình thức bán lẻ từng điểm (Unit Franchise), doanh nghiệp nên chuyển đổi sang mô hình Master Franchise hoặc Đại lý phát triển vùng đối với các thị trường cách xa trung tâm quản lý trên 300km hoặc khi mở rộng ra thị trường quốc tế để tối ưu hóa nguồn lực giám sát.

Thứ tư, kiến nghị Nhà nước và Bộ Công Thương hoàn thiện khung pháp lý. Cơ quan quản lý cần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ đăng ký hoạt động nhượng quyền xuống dưới 10 ngày làm việc theo đúng tinh thần Thông tư 09/2006/TT-BTM, đồng thời thành lập Hiệp hội Nhượng quyền Thương mại Việt Nam chính thức trước năm 2010 nhằm hỗ trợ kết nối cung - cầu và đào tạo nghề nhượng quyền chuyên nghiệp.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Luận văn là nguồn tài liệu giá trị cao dành cho 4 nhóm đối tượng cụ thể:

• Lãnh đạo và nhà sáng lập doanh nghiệp chuỗi: Cung cấp khung hướng dẫn xây dựng cấu trúc chi phí nhượng quyền (phí ban đầu từ 5.000 USD, phí bản quyền 2% - 3%) và cách thiết kế tài liệu đào tạo nhân sự trong 15 ngày chuyển giao.
• Nhà đầu tư cá nhân chuẩn bị nhận quyền: Giúp nhận diện rủi ro hợp đồng, cách thẩm định khả năng sinh lời và đánh giá yêu cầu vốn ban đầu từ 500 triệu đồng cho một điểm bán đạt chuẩn.
• Giảng viên và sinh viên chuyên ngành Quản trị Kinh doanh, Thương mại: Cung cấp nguồn tư liệu học thuật hệ thống với 7 phụ lục pháp lý và case study thực tiễn điển hình của thị trường Việt Nam giai đoạn tiền WTO.
• Chuyên viên hoạch định chính sách kinh tế: Cung cấp cơ sở thực tiễn để tham mưu sửa đổi, bổ sung các nghị định hướng dẫn Luật Thương mại về quản lý hoạt động nhượng quyền trong và ngoài nước.

Câu hỏi thường gặp

Hỏi: Điều kiện pháp lý tối thiểu để doanh nghiệp Việt Nam tiến hành nhượng quyền thương mại là gì?
Trả lời: Theo Nghị định số 35/2006/NĐ-CP, hệ thống kinh doanh dự định dùng để nhượng quyền phải hoạt động ít nhất 1 năm tại Việt Nam. Doanh nghiệp phải hoàn tất đăng ký hoạt động nhượng quyền tại Sở Công Thương (nếu hoạt động nội địa) hoặc Bộ Công Thương (nếu nhượng quyền xuyên biên giới) trong thời hạn giải quyết không quá 10 ngày làm việc.

Hỏi: Mức phí nhượng quyền ban đầu và định kỳ của các thương hiệu Việt Nam thời kỳ 2005 - 2007 là bao nhiêu?
Trả lời: Mức phí ban đầu dao động từ 50 - 70 triệu đồng đối với Trung Nguyên, 5.000 USD đối với Kinh Đô Bakery và từ 7.000 - 9.000 USD đối với Phở 24. Phí bản quyền hàng tháng thường được ấn định ở mức 2% chi phí nguyên liệu đầu vào hoặc 3% doanh thu sau thuế của cơ sở nhận quyền.

Hỏi: Sự khác biệt bản chất giữa hình thức Đại lý độc quyền (Master Franchise) và Bán lẻ từng điểm là gì?
Trả lời: Master Franchise cho phép bên nhận quyền được cấp phép lại quyền kinh doanh cho các bên thứ ba trong một vùng lãnh thổ xác định. Ngược lại, hình thức bán lẻ từng điểm buộc bên nhượng quyền phải trực tiếp đàm phán, ký kết và giám sát từng cơ sở riêng biệt, đòi hỏi bộ máy nhân sự lớn hơn gấp 3 đến 5 lần.

Hỏi: Tại sao tỷ lệ thành công của mô hình NQTM lại cao hơn hình thức tự khởi sự kinh doanh độc lập?
Trả lời: Thống kê quốc tế chỉ ra xác suất tồn tại sau 3 năm của cửa hàng nhượng quyền đạt tới 70%, trong khi doanh nghiệp độc lập chỉ đạt 30%. Sự chênh lệch 40% này xuất phát từ việc bên nhận quyền được thừa hưởng ngay tệp khách hàng sẵn có, công thức sản phẩm chuẩn hóa và chiến dịch tiếp thị quy mô lớn từ thương hiệu mẹ.

Hỏi: Doanh nghiệp nhượng quyền Việt Nam cần chuẩn bị mặt bằng tối thiểu bao nhiêu m2 cho ngành F&B và Bán lẻ?
Trả lời: Khảo sát thực tế từ luận văn cho thấy chuỗi cửa hàng tiện lợi G7 Mart yêu cầu mặt bằng tối thiểu 40m2, Kinh Đô Bakery yêu cầu tối thiểu 48m2 với mặt tiền thoáng, trong khi chuỗi ẩm thực Phở 24 yêu cầu diện tích tối thiểu từ 80m2 trở lên với chiều ngang mặt bằng từ 4m.

Kết luận

• Luận văn đã phân tích toàn diện quá trình hình thành và phát triển của phương thức NQTM tại Việt Nam từ năm 1998 đến năm 2007.
• Khẳng định vai trò dẫn dắt của 3 thương hiệu tiên phong (Trung Nguyên với gần 1.000 điểm, Kinh Đô Bakery với 31 điểm và Phở 24 với 28 điểm).
• Xác định điểm nghẽn lớn nhất của doanh nghiệp nội địa là khâu kiểm soát tính đồng bộ của hệ thống và năng lực bảo vệ sở hữu trí tuệ.
• Đề xuất lộ trình 4 nhóm giải pháp chiến lược hướng tới mục tiêu phát triển bền vững mạng lưới chuỗi giá trị đến năm 2015.
• Kêu gọi các doanh nghiệp Việt Nam khẩn trương chuẩn hóa cẩm nang vận hành và ứng dụng công nghệ quản trị hiện đại để sẵn sàng cạnh tranh sòng phẳng với các tập đoàn nhượng quyền toàn cầu.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1: Cơ sở lý thuyết về nhượng quyền thương mại Chương 2: Thực trạng phát triển kinh doanh bằng hình thức nhượng quyền thương mại tại các doanh nghiệp Việt Nam hiện nay. Chương 3: Các giải pháp, kiến nghị phát triển kinh doanh bằng hình thức Nhượng quyền thương mại tại các doanh nghiệp Việt Nam đến năm 2015. ------------------------------------------------------------- LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 1 Phần I CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ NHƯỢNG QUYỀN THƯƠNG MẠI 1. Tổng quan về nhượng quyền thương mại 1.

Khái niệm nhượng quyền thương mại Luật thương mại của Việt Nam số 36/2005/QH11 được Quốc hội thông qua ngày 14 tháng 6 năm 2005 định nghĩa : “ Nhượng quyền thương mại là hoạt động thương mại, theo đó bên nhượng quyền cho phép và yêu cầu bên nhận quyền tự mình tiến hành việc mua bán hàng hóa , cung ứng dịch vụ theo các điều kiện sau đây: - Việc mua bán hàng hóa, cung ứng dịch vụ được tiến hành theo cách thức tổ chức kinh doanh do bên nhượng quyền quy định và được gắn với nhãn hiệu hàng hóa, tên thương mại, bí quyết kinh doanh, khẩu hiệu kinh doanh, biểu tượng kinh doanh, quảng cáo của bên nhượng quyền; - Bên nhượng quyền có quyền kiểm soát và trợ giúp cho bên nhận quyền trong việc điều hành kinh doanh.” Như vậy, bản chất của NQTM là một doanh nghiệp chuyển giao mô hình kinh doanh để phân phối các sản phẩm, dịch vụ cho các đối tác kinh doanh trên cơ sở giữ được các tiêu chuẩn căn bản của mô hình và thỏa mãn quyền lợi của hai bên. Các bên tham gia thực hiện NQTM cần có các thỏa thuận với nhau và thường sẽ lập ra một bản hợp đồng chuyển nhượng với các điều khoản cơ bản về trách nhiệm, quyền hạn của mỗi bên. Khái niệm trên cũng tương tự với một thuật ngữ tiếng Anh là franchise. Theo tự điển Webster thì “Franchise” được hiểu là một đặc quyền được trao cho cho một người hoặc một nhóm người để phân phối hay bán sản phẩm của chủ thương hiệu.

Định nghĩa này cũng được nêu ra tương tự trong tự điển Anh - Việt của Viện ngôn ngữ học: Franchise có nghĩa là NQTM hay cho phép ai đó chính thức được bán hàng hóa hay dịch vụ của một công ty ở một khu vực cụ thể nào đó. Lịch sử hình thành và phát triển của NQTM (Franchise). LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 2 Từ Franchise bắt nguồn từ tiếng Pháp có nghĩa là “free” (tự do) và có nghĩa được phát triển thuận lợi hơn. Hình thức kinh doanh này đã xuất hiện từ lâu trên thế giới, khởi nguồn từ Châu Âu và sau đó dần lan rộng ra cả thế giới.

Đặc biệt, hình thức kinh doanh này phát triển mạnh mẽ và thành công nhất ở Mỹ. Ban đầu, hình thức NQTM chủ yếu phát triển trong lĩnh vực phân phối các sản phẩm dầu nhớt, phân phối ôtô nhưng sau đó bùng phát mạnh mẽ sau khi kết thúc Chiến tranh Thế giới lần thứ II. Từ lĩnh vực phân phối, bán lẻ xăng dầu, ô tô; hình thức NQTM đã lan sang nhiều lĩnh vực khác như thực phẩm, nhà hàng, khách sạn…. 1952, Harlan Sanders đã phát triển hoạt động kinh doanh cửa hàng bán các sản phẩm gà rán của mình bằng hình thức Franchise và tạo nên chuỗi nhà hàng KFC nổi tiếng ngày nay.

Tuy nhiên dấu ấn quan trọng nhất là sự ra đời và phát triển của chuỗi nhà hàng nhượng quyền bán thức ăn nhanh Mc Donald nổi tiếng ở Mỹ. Nếu như các doanh nghiệp trước đây thường tiến hành NQTM cho đối tác để lấy phí nhượng quyền một lượt ban đầu và sau đó để cho các đối tác tự phát triển kinh doanh, ít có sự hỗ trợ phát triển kinh doanh thì Ray Kroc đã phát triển hình thức nhượng quyền khác hẳn. Các cửa hàng sau khi mua NQTM của Mc Donald sẽ được chuyển giao không chỉ các công thức, bí quyết kinh doanh mà còn được huấn luyện, chuyển giao kỹ thuật đồng bộ, kiểm soát chặt chẽ nhằm đảm bảo sự đồng nhất về hình thức, chất lượng của sản phẩm và dịch vụ nhằm phục vụ tốt hơn cho khách hàng. Để phát triển tốt hơn hệ thống cửa hàng Mc Donald; Ray Kroc còn thành lập cả một trường đào tạo cho các nhân viên của các đối tác tiếp nhận NQTM của mình để phát triển kinh doanh sao cho thật hữu hiệu.

Cách làm này của Mc Donald sau đó được một số tập đoàn kinh doanh lớn bắt chước thực hiện theo. Với những hỗ trợ chi tiết, và cách thức quản lý hệ thống một cách khoa học, chuỗi nhà hàng Mc Donald đã phát triển mạnh mẽ ỡ Mỹ và trở thành một biểu tượng văn hóa của người Mỹ. Đồng thời, hình thức NQTM cũng phát triển này càng mạnh mẽ. Đến nay, không chỉ các doanh nghiệp thực hiện NQTM hoạt động riêng lẻ mà đã hình thành nên các tổ chức, hiệp hội của các doanh nhiệp thực hiện LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 3 NQTM: Hiệp hội Nhượng quyền thương mại thế giới (Would Franchise Council) và các tổ chức của các quốc gia.

Hình thức phát triển kinh doanh bằng NQTM đã có một vị trí quan trọng trong kinh doanh hiện đại. Trên thế giới đã có hàng chục ngàn doanh nghiệp tiến hành phát triển kinh doanh theo hình thức này. Theo số liệu thống kê của Liên minh Châu Âu, năm 1998 cho thấy toàn Châu Âu có 3.888 hệ thống franchise với 167.432 cửa hàng nhượng quyền với doanh số hàng năm tới 95 tỷ USD và tạo ra hơn 2,5 triệu công ăn việc làm. Tại Mỹ vào năm 1994 các hệ thống nhượng quyền thương mại chiếm 35% tổng mức bán lẻ trên thị trường, đến năm 2000 tỷ lệ này là 40% thị phần bán lẻ với hơn 8 triệu công ăn việc làm.

Theo số liệu của Hiệp hội Nhượng quyền thương mại thế giới (WFC), năm 1998 các cửa hàng nhượng quyền ở Nhật có tổng doanh thu tới 150 tỷ USD và có mức tăng bình quân hàng năm là 7%. Một thị trường có hoạt động NQTM phát triển mạnh khác là Australia; tại đây, có tới hơn 54.000 cửa hàng kinh doanh nhượng quyền, tạo ra tới 15% GDP và tạo ra hàng trăm ngàn công ăn việc làm cho người lao động. Cũng theo tổ chức WFC, năm 2000 trên thế giới có hơn 320.000 cửa hàng nhượng quyền trong 75 ngành nghề khác nhau tạo ra hơn 1000 tỷ USD doanh thu với hàng triệu công ăn việc làm tại các nước. Hoạt động phát triển kinh doanh bằng NQTM không chỉ bó hẹp tại các quốc gia có nền kinh tế phát triển.

Ngày nay, hình thức kinh doanh này đã lan sang nhiều vùng và lãnh thổ khác nhau trên thế giới. Tại châu Á, các nước như Trung Quốc, Ấn Độ là các nước nhiều tiềm năng phát triển nhất. Các nước trong khu vực Đông Nam Á cũng có nhiều tiềm năng và cũng đã phát triển hình thức này. Hoạt động này cũng đã lan đến Việt Nam và đang trên đà phát triển khá mạnh.

Những yếu tố cơ bản tạo lập hệ thống NQTM Chúng ta đều biết, phần lớn các doanh nghiệp thực hiện phát triển kinh doanh bằng hình thức NQTM chủ yếu là của các nước phát triển. Các hệ thống NQTM phần lớn thuộc các doanh nghiệp lớn và nổi tiếng. Đó cũng là điều tất yếu, bởi lẽ, muốn thực hiện NQTM (nói khác là bán các đặc quyền kinh doanh) thì các doanh nghiệp phải có sản phẩm có chất lượng tốt, có thương hiệu nổi tiếng, có mô hình, bí quyết kinh doanh hấp dẫn…. mới thu hút được khách hàng mua “nhượng LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 4 quyền thương mại” để phát triển hoạt động kinh doanh của mình.

Một khi doanh nghiệp muốn tiến hành phát triển kinh doanh bằng hình thức NQTM cần tiến hành đăng ký bảo vệ độc quyền các tài sản vô hình của mình như: Nhãn hiệu, tên thương mại, lôgô, bí quyết kinh doanh, kiểu dáng công nghiệp, khẩu hiệu kinh doanh(slogan)… với cơ quan có thẩm quyền. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp phát triển danh tiếng, xây dựng uy tín đối với người tiêu dùng, tạo sự thu hút của khách hàng đối với thương hiệu của doanh nghiệp làm tiền đề cho phát triển NQTM. Tuy nhiên, để có thể tạo ra một hệ thống NQTM, chúng ta không thể chỉ dựa vào một mình sự nổi tiếng của thương hiệu hoặc chỉ có trông chờ vào tính hấp dẫn của sản phẩm, dịch vụ mà còn phải chú ý đến nhiều vấn đề khác. Xây dựng cẩm nang hoạt động của doanh nghiệp và các tài liệu hướng dẫn hoạt động kinh doanh.

Một đặc trưng rất quan trọng của kinh doanh theo hình thức NQTM là các đơn vị phát triển kinh doanh bằng hình thức NQTM phải có sự đồng bộ về chất lượng sản phẩm, cung cách hoạt động, hình thức bài trí, chất lượng phục vụ trong toàn hệ thống…. vì vậy, các doanh nghiệp tiến hành theo hình thức này phải xây dựng các cẩm nang hoạt động của riêng mình. Cẩm nang của doanh nghiệp là tài liệu chứa đựng những vấn đề quan trọng nhất của doanh nhiệp như: triết lý kinh doanh, các chi tiết hướng dẫn cách thức điều hành hoạt động kinh doanh của từng bộ phận, từng khâu, từng loại công việc trong các hoạt động của các cửa hàng. Cẩm nang hoạt động là tài liệu để giúp các đối tác nhận NQTM vận hành cơ sở kinh doanh một cách đồng bộ với cả hệ thống.

Các bên mua NQTM phải tuân thủ đúng các quy định trong cẩm nang hoạt động của chủ thương hiệu. Nội dung của các cẩm nang hoạt động có thể thay đổi theo sự phát triển của hoạt động kinh doanh nhưng thường chỉ do bên bán NQTM được quyền thay đổi bổ sung. Các bên mua NQTM chỉ có quyền được đề nghị thay đổi bổ sung và phải được bên chủ hệ thống NQTM chấp thuận mới được thay đổi. Một số nội dung cơ bản của cẩm nang hoạt động cần đề cập đến như sau: - Thông tin liên quan đến quyền và nghĩa vụ của bên mua NQTM - Quy định về thông tin quảng cáo.

- Quy định về trang phục nhân viên LUAN VAN CHAT LUONG download : add [e-mail] 5 - Các quy trình về công việc cụ thể của các bộ phận, nhân viên - Quy trình về chế biến, bán hàng, giải quyết khiếu nại… - Tuyển dụng nhân viên - Kiểm soát hàng tồn kho - V. Việc soạn thảo cẩm nang cần phải chi tiết, đầy đủ nhưng dễ hiểu và phải trở thành một hướng dẫn cho các hoạt động thường nhật của đơn vị kinh doanh. Đồng thời, nó cũng là những tiêu chí để kiểm tra giám sát hoạt động của các đối tác mua NQTM.