Khóa luận: Giải pháp phát triển bền vững cây quýt tại xã Quang Thuận, huyện Bạch Thông, Bắc Kạn

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu giải pháp phát triển bền vững cây quýt trên địa bàn xã quang thuận huyện bạch thông tỉnh bắc kạn, khảo sát thực trạng, phân tích nguyên nhân, đề xuất

• Tác giả: Bùi Tuấn Anh
• Người hướng dẫn: TS. Hà Thị Hòa
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Kinh tế nông nghiệp
• Đề tài: Giải Pháp Phát Triển Bền Vững Cây Quýt Tại Xã Quang Thuận, Huyện Bạch Thông
• Loại tài liệu: khóa luận tốt nghiệp
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Mục lục chi tiết

• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CỤM TỪ VIẾT TẮT
• DANH MỤC BẢNG
• MỤC LỤC
• 1. MỞ ĐẦU
• 1.1. Tính cấp thiết của đề tài
• 1.2. Mục tiêu nghiên cứu
• 1.3. Ý nghĩa của đề tài
• 2. TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 2.1. Khái niệm phát triển bền vững
• 2.2. Giá trị kinh tế cây quýt
• 2.3. Các yếu tố ảnh hưởng để sản xuất và tiêu thụ quýt
• 2.4. Nguồn gốc
• 2.5. Giá trị dinh dưỡng
• 2.6. Đặc tính kỹ thuật của cây quýt
• 2.6.1. Nhân tố về điều kiện tự nhiên
• 2.6.2. Nhân tố kỹ thuật
• 2.7. Cơ sở thực tiễn
• 2.8. Tình hình sản xuất quýt ở Việt Nam
• 2.8.1. Vùng miền núi phía Bắc
• 3. ĐỐI TƯỢNG, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 3.1. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
• 3.1.1. Đối tượng nghiên cứu
• 3.1.2. Phạm vi nghiên cứu
• 3.2. Nội dung nghiên cứu
• 3.3. Phương pháp nghiên cứu
• 3.3.1. Phương pháp điều tra thu thập thông tin thứ cấp
• 3.3.2. Phương pháp thu thập thông tin sơ cấp
• 3.3.3. Phương pháp tổng hợp thông tin
• 4. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU VÀ THẢO LUẬN
• 4.1. Khái quát về điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội của xã Quang Thuận
• 4.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 4.1.2. Điều kiện kinh tế, xã hội
• 4.1.3. Tình hình phát triển kinh tế của xã Quang Thuận
• 4.1.4. Đánh giá chung về địa bàn nghiên cứu
• 4.2. Tình hình sản xuất quýt tại tỉnh Bắc Kạn
• 4.3. Tình hình sản xuất quýt trên địa bàn xã Quang Thuận
• 4.3.1. Cây quýt đối với nền kinh tế của địa phương
• 4.3.2. Thực trạng sản xuất quýt trên địa bàn xã Quang Thuận
• 4.3.3. Tình hình sử dụng giống quýt
• 4.3.4. Tình hình sử dụng kỹ thuật chăm sóc và thu hái
• 4.3.5. Tình hình tiêu thụ
• 4.3.6. Đặc điểm của các hộ trồng quýt
• 4.3.7. Kỹ thuật trồng và chăm sóc quýt tại các hộ điều tra
• 4.3.8. Thành phần sâu bệnh hại quýt tại các hộ điều tra
• 4.3.9. Tình hình tiêu thụ quýt
• 4.3.10. Đánh giá hiệu quả kinh tế của cây quýt tại các hộ điều tra
• 4.3.11. Những thuận lợi, khó khăn, cơ hội, thách thức trong sản xuất quýt tại xã Quang Thuận
• 4.3.11.1. Thách thức
• 5. GIẢI PHÁP VÀ KẾT LUẬN
• 5.1. Một số giải pháp phát triển cây quýt
• 5.1.1. Giải pháp về kỹ thuật
• 5.1.2. Giải pháp về quản lý, chính sách
• 5.1.3. Giải pháp về thị trường
• 5.1.4. Giải pháp về giống
• 5.1.5. Giải pháp về thu hoạch
• 5.1.6. Giải pháp về quy hoạch
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Giải Pháp Phát Triển Bền Vững Cây Quýt Bền Vững

Việt Nam, với khí hậu nhiệt đới gió mùa và tài nguyên đất phong phú, có tiềm năng lớn cho phát triển cây ăn quả. Trong đó, cây quýt đóng vai trò quan trọng, đặc biệt ở các vùng trung du và miền núi. Cây quýt không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn góp phần cải thiện môi trường sinh thái. Sản phẩm quýt được người tiêu dùng ưa chuộng bởi màu vàng tươi, mùi thơm và vị ngọt đặc trưng. Cây cho quả sớm, sản lượng cao và dễ tiêu thụ, do đó chiếm vị trí quan trọng trong sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế. Tuy nhiên, để phát triển cây quýt bền vững, cần có những giải pháp đồng bộ và hiệu quả. Theo nghiên cứu của Bùi Tuấn Anh (2019), việc đánh giá đúng thực trạng và hiệu quả sản xuất quýt, đồng thời nhận diện những tồn tại, là yếu tố then chốt để nâng cao hiệu quả kinh tế.

1.1. Vai Trò Của Cây Quýt Trong Nền Kinh Tế Địa Phương

Cây quýt đóng vai trò quan trọng trong nền kinh tế của xã Quang Thuận, huyện Bạch Thông. So với các cây trồng khác, cây quýt mang lại thu nhập chủ yếu cho người dân. Diện tích trồng quýt lớn, với phần lớn diện tích đã cho thu hoạch. Thu nhập từ quýt đã giúp nhiều hộ gia đình cải thiện đời sống. Tuy nhiên, năng suất và chất lượng quả chưa thực sự cao so với tiềm năng của địa phương. Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và suy thoái rừng đầu nguồn, giá cả quýt nhiều lúc bấp bênh. Sản xuất còn nhỏ lẻ và chưa có sự đầu tư mạnh dạn.

1.2. Tính Cấp Thiết Của Phát Triển Bền Vững Cây Quýt

Việc phát triển bền vững cây quýt là vô cùng cấp thiết. Điều này đòi hỏi sự vào cuộc của các cấp ngành để sản xuất quýt thực sự hiệu quả. Cần đánh giá đúng thực trạng sản xuất quýt và nhận diện những tồn tại để đưa ra giải pháp phù hợp. Mục tiêu là nâng cao hiệu quả kinh tế và đảm bảo sự phát triển bền vững cho cây quýt tại xã Quang Thuận. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần có những giải pháp đồng bộ để nâng cao hiệu quả kinh tế của cây quýt.

II. Thách Thức Trong Phát Triển Cây Quýt Tại Quang Thuận Hiện Nay

Mặc dù cây quýt mang lại nhiều lợi ích kinh tế, nhưng quá trình sản xuất và tiêu thụ vẫn đối mặt với nhiều thách thức. Ảnh hưởng của biến đổi khí hậu và suy thoái rừng đầu nguồn gây ra những khó khăn không nhỏ. Giá cả quýt thường xuyên biến động, gây tâm lý bất an cho người trồng. Sản xuất còn mang tính nhỏ lẻ, thiếu sự liên kết và đầu tư bài bản. Bên cạnh đó, việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất còn hạn chế. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần có sự chung tay góp sức của các cấp ngành để nâng cao giá trị của quýt và ổn định thị trường đầu ra.

2.1. Ảnh Hưởng Của Biến Đổi Khí Hậu Đến Cây Quýt

Biến đổi khí hậu gây ra những tác động tiêu cực đến cây quýt. Thời tiết thất thường, mưa lũ kéo dài và hạn hán làm ảnh hưởng đến năng suất và chất lượng quả. Sâu bệnh hại phát triển mạnh, gây thiệt hại lớn cho người trồng. Cần có những giải pháp thích ứng với biến đổi khí hậu để bảo vệ cây quýt và đảm bảo sản lượng ổn định.

2.2. Vấn Đề Tiêu Thụ Và Giá Cả Bấp Bênh Của Quýt

Thị trường tiêu thụ quýt còn nhiều bất ổn. Giá cả thường xuyên biến động, phụ thuộc vào nhiều yếu tố như thời tiết, mùa vụ và nhu cầu thị trường. Người trồng quýt thường bị ép giá bởi thương lái, gây thiệt hại về kinh tế. Cần có những giải pháp để ổn định thị trường và đảm bảo quyền lợi cho người trồng quýt. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần phải làm như thế nào để sản phẩm tới được tay người tiêu dùng với giá cao.

2.3. Hạn Chế Trong Kỹ Thuật Trồng Và Chăm Sóc Quýt

Kỹ thuật trồng và chăm sóc quýt còn nhiều hạn chế. Người dân chưa áp dụng rộng rãi các tiến bộ khoa học kỹ thuật vào sản xuất. Việc sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật chưa hợp lý, gây ảnh hưởng đến chất lượng quả và môi trường. Cần nâng cao trình độ kỹ thuật cho người trồng quýt để tăng năng suất và chất lượng sản phẩm.

III. Giải Pháp Kỹ Thuật Nâng Cao Năng Suất Quýt Quang Thuận

Để nâng cao năng suất và chất lượng quýt, cần áp dụng các giải pháp kỹ thuật tiên tiến. Việc lựa chọn giống quýt địa phương phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng là rất quan trọng. Cần chú trọng đến kỹ thuật trồng, chăm sóc, bón phân và phòng trừ sâu bệnh hại. Áp dụng các biện pháp canh tác bền vững để bảo vệ môi trường và đảm bảo sức khỏe cho người tiêu dùng. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần có sự đầu tư hợp lý và loại bỏ những phong tục, tập quán canh tác lạc hậu, kém hiệu quả.

3.1. Lựa Chọn Giống Quýt Địa Phương Chất Lượng Cao

Việc lựa chọn giống quýt địa phương chất lượng cao là yếu tố then chốt để đảm bảo năng suất và chất lượng quả. Cần chọn những giống quýt phù hợp với điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng của xã Quang Thuận. Ưu tiên những giống quýt có khả năng kháng bệnh tốt và cho năng suất cao. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần chọn giống sạch bệnh, những giống cây đã được tuyển chọn tốt.

3.2. Áp Dụng Kỹ Thuật Chăm Sóc Quýt Tiên Tiến

Kỹ thuật chăm sóc quýt đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất và chất lượng quả. Cần chú trọng đến việc bón phân, tưới nước, tỉa cành và tạo tán. Sử dụng phân bón hữu cơ để cải tạo đất và tăng cường dinh dưỡng cho cây. Áp dụng các biện pháp tưới tiết kiệm nước để bảo vệ nguồn tài nguyên. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần thường xuyên làm sạch cỏ và trồng xen các cây khác (cây họ đậu) vào thời kỳ cây chưa khép tán để giữ ẩm, làm đất tơi xốp.

3.3. Phòng Trừ Sâu Bệnh Hại Quýt Hiệu Quả

Sâu bệnh hại là một trong những nguyên nhân gây giảm năng suất và chất lượng quýt. Cần áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh hại tổng hợp (IPM) để bảo vệ cây quýt. Sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn và hiệu quả, tuân thủ đúng liều lượng và thời gian cách ly. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần thường xuyên kiểm tra vườn quýt để phát hiện sớm sâu bệnh và có biện pháp xử lý kịp thời.

IV. Giải Pháp Quản Lý Và Chính Sách Hỗ Trợ Phát Triển Quýt Bền Vững

Để phát triển cây quýt bền vững, cần có sự hỗ trợ từ các cấp quản lý và chính sách. Cần xây dựng các chính sách khuyến khích sản xuất quýt theo hướng VietGAP và hữu cơ. Hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư vào sản xuất. Tăng cường công tác khuyến nông và chuyển giao khoa học kỹ thuật. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần có sự chung tay góp sức của các cấp ngành để nâng cao giá trị của quýt và ổn định thị trường đầu ra.

4.1. Xây Dựng Chính Sách Hỗ Trợ Sản Xuất Quýt VietGAP

Cần xây dựng các chính sách hỗ trợ người dân sản xuất quýt theo tiêu chuẩn VietGAP. Hỗ trợ chi phí chứng nhận VietGAP và đào tạo kỹ thuật cho người trồng. Khuyến khích các hợp tác xã và tổ hợp tác sản xuất quýt theo quy trình VietGAP. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần có sự hỗ trợ từ các cấp quản lý và chính sách để phát triển cây quýt bền vững.

4.2. Hỗ Trợ Tiếp Cận Vốn Vay Ưu Đãi Cho Người Trồng Quýt

Người trồng quýt cần được hỗ trợ tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để đầu tư vào sản xuất. Tạo điều kiện thuận lợi cho người dân vay vốn từ các ngân hàng và quỹ tín dụng. Hỗ trợ lãi suất vay vốn để giảm gánh nặng tài chính cho người trồng. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần có sự hỗ trợ từ các cấp quản lý và chính sách để phát triển cây quýt bền vững.

4.3. Tăng Cường Công Tác Khuyến Nông Và Chuyển Giao Kỹ Thuật

Cần tăng cường công tác khuyến nông và chuyển giao khoa học kỹ thuật cho người trồng quýt. Tổ chức các lớp tập huấn, hội thảo và tham quan mô hình sản xuất hiệu quả. Cung cấp thông tin về thị trường và kỹ thuật sản xuất mới cho người dân. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần có sự hỗ trợ từ các cấp quản lý và chính sách để phát triển cây quýt bền vững.

V. Phát Triển Thị Trường Tiêu Thụ Quýt Quang Thuận Bền Vững

Để đảm bảo đầu ra ổn định cho quýt Quang Thuận, cần phát triển thị trường tiêu thụ bền vững. Xây dựng thương hiệu quýt Quang Thuận và quảng bá sản phẩm trên thị trường. Tìm kiếm các kênh tiêu thụ đa dạng, bao gồm thị trường trong nước và xuất khẩu. Khuyến khích liên kết giữa người sản xuất và doanh nghiệp chế biến. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần phải làm như thế nào để sản phẩm tới được tay người tiêu dùng với giá cao.

5.1. Xây Dựng Thương Hiệu Quýt Quang Thuận Uy Tín

Việc xây dựng thương hiệu quýt Quang Thuận là rất quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm. Cần xây dựng logo, nhãn mác và bao bì sản phẩm chuyên nghiệp. Quảng bá thương hiệu quýt Quang Thuận trên các phương tiện truyền thông và tại các hội chợ triển lãm. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần phải làm như thế nào để sản phẩm tới được tay người tiêu dùng với giá cao.

5.2. Mở Rộng Kênh Tiêu Thụ Quýt Đa Dạng

Cần mở rộng các kênh tiêu thụ quýt đa dạng, bao gồm thị trường trong nước và xuất khẩu. Tìm kiếm các đối tác tiêu thụ uy tín và xây dựng mối quan hệ hợp tác lâu dài. Khuyến khích bán hàng trực tuyến và tại các siêu thị, cửa hàng tiện lợi. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần phải làm như thế nào để sản phẩm tới được tay người tiêu dùng với giá cao.

5.3. Liên Kết Sản Xuất Và Chế Biến Quýt

Cần khuyến khích liên kết giữa người sản xuất và doanh nghiệp chế biến quýt. Doanh nghiệp chế biến có thể thu mua quýt tươi để sản xuất các sản phẩm như nước ép, mứt, ô mai. Điều này giúp tăng giá trị gia tăng cho sản phẩm quýt và tạo đầu ra ổn định cho người trồng. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần phải làm như thế nào để sản phẩm tới được tay người tiêu dùng với giá cao.

VI. Kết Luận Và Triển Vọng Phát Triển Cây Quýt Tại Quang Thuận

Phát triển cây quýt bền vững tại xã Quang Thuận là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết. Với những giải pháp đồng bộ và hiệu quả, cây quýt sẽ tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế - xã hội của địa phương. Cần có sự chung tay góp sức của các cấp ngành, người dân và doanh nghiệp để đạt được mục tiêu này. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần có sự chung tay góp sức của các cấp ngành để nâng cao giá trị của quýt và ổn định thị trường đầu ra.

6.1. Tóm Tắt Các Giải Pháp Phát Triển Bền Vững

Các giải pháp phát triển bền vững cây quýt bao gồm: lựa chọn giống tốt, áp dụng kỹ thuật chăm sóc tiên tiến, phòng trừ sâu bệnh hiệu quả, xây dựng chính sách hỗ trợ, phát triển thị trường tiêu thụ và liên kết sản xuất - chế biến. Cần thực hiện đồng bộ các giải pháp này để đạt được hiệu quả cao nhất. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần có sự chung tay góp sức của các cấp ngành để nâng cao giá trị của quýt và ổn định thị trường đầu ra.

6.2. Triển Vọng Phát Triển Cây Quýt Trong Tương Lai

Cây quýt có triển vọng phát triển rất lớn trong tương lai. Với sự quan tâm của các cấp ngành và sự nỗ lực của người dân, quýt Quang Thuận sẽ trở thành một sản phẩm đặc sản nổi tiếng, mang lại thu nhập cao và ổn định cho người dân địa phương. Theo Bùi Tuấn Anh (2019), cần có sự chung tay góp sức của các cấp ngành để nâng cao giá trị của quýt và ổn định thị trường đầu ra.

Nội dung chính

Bối cảnh và vấn đề nghiên cứu

Lý do chọn đề tài và bối cảnh thực tiễn

Cây ăn quả giữ vị trí quan trọng trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng nông nghiệp tại Việt Nam, vừa tạo giá trị dinh dưỡng cao, vừa cung cấp nguyên liệu cho công nghiệp chế biến và nâng cao thu nhập nông hộ vùng trung du, miền núi. Tại tỉnh Bắc Kạn nói chung và xã Quang Thuận (huyện Bạch Thông) nói riêng, cây quýt (Citrus reticulata) là cây trồng bản địa lâu đời, thích nghi với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng địa phương và đã được cấp văn bằng bảo hộ chỉ dẫn địa lý "Quýt Bắc Kạn".

Trên thực tế, cây quýt đã trở thành cây trồng mũi nhọn giúp xóa đói giảm nghèo tại xã Quang Thuận với diện tích canh tác đạt khoảng 530 - 550 ha. Tuy nhiên, sản xuất quýt tại địa phương còn bộc lộ nhiều hạn chế: năng suất và chất lượng quả chưa phát huy hết tiềm năng; chịu tác động bất lợi của biến đổi khí hậu và suy thoái rừng đầu nguồn; quy mô canh tác của nhiều hộ còn nhỏ lẻ, phân tán; kỹ thuật thâm canh chưa đồng bộ; tình hình sâu bệnh hại diễn biến phức tạp và thị trường tiêu thụ phụ thuộc lớn vào tư thương dẫn đến giá cả bấp bênh. Xuất phát từ thực trạng đó, đề tài "Giải pháp phát triển bền vững cây quýt trên địa bàn xã Quang Thuận, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn" được thực hiện nhằm đánh giá toàn diện thực trạng sản xuất, tiêu thụ và hiệu quả kinh tế, từ đó đề xuất hệ thống giải pháp phát triển bền vững ngành hàng này.

Mục tiêu nghiên cứu

Đề tài xác định hệ thống mục tiêu cụ thể gồm 4 nội dung chính:

1. Tìm hiểu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Quang Thuận, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn có liên quan đến phát triển sản xuất cây quýt.
2. Đánh giá thực trạng sản xuất và tình hình tiêu thụ quýt trên địa bàn xã Quang Thuận giai đoạn 2016 - 2018.
3. Phân tích, đánh giá những thuận lợi, khó khăn, cơ hội và thách thức (SWOT) trong quá trình sản xuất và tiêu thụ cây quýt tại địa phương.
4. Đề xuất một số nhóm giải pháp kinh tế - kỹ thuật và chính sách nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế, hướng tới phát triển bền vững cây quýt trên địa bàn xã Quang Thuận.

Đối tượng và phạm vi nghiên cứu

• Đối tượng nghiên cứu: Thực trạng sản xuất, tiêu thụ, chi phí, doanh thu và hiệu quả kinh tế của cây quýt trên địa bàn xã Quang Thuận, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn.
• Phạm vi không gian: Nghiên cứu được triển khai tập trung tại 3 thôn đại diện cho vùng trồng quýt của xã Quang Thuận gồm: Boóc Khún, Nà Thoi và Nà Vài.
• Phạm vi thời gian:
  • Số liệu sơ cấp được điều tra, khảo sát trực tiếp từ các hộ nông dân trong năm 2019 (thời gian thực hiện nghiên cứu thực địa từ ngày 20/02/2019 đến ngày 20/05/2019).
  • Số liệu thứ cấp phản ánh tình hình tự nhiên, kinh tế - xã hội và sản xuất nông nghiệp được thu thập trong giai đoạn 3 năm từ 2016 đến 2018.

---

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Cơ sở lý luận và khung khái niệm

• Khái niệm phát triển bền vững: Đề tài tiếp cận quan điểm phát triển bền vững là quá trình phát triển kinh tế - xã hội dựa trên việc khai thác, sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên thiên nhiên và bảo vệ môi trường sinh thái, nhằm đáp ứng nhu cầu của thế hệ hiện tại mà không làm tổn hại hoặc cản trở khả năng đáp ứng nhu cầu của các thế hệ tương lai.
• Đặc tính kinh tế - kỹ thuật của cây quýt: Cây quýt (Citrus reticulata) thuộc chi Cam chanh (Citrus), họ Cửu lý hương (Rutaceae). Cây sinh trưởng thích hợp ở biên độ nhiệt độ từ 12 - 39°C (tối ưu từ 23 - 29°C), lượng mưa phân bố đều từ 1.000 - 1.500 mm/năm, tầng đất dày trên 1m, thoát nước tốt và độ pH từ 5,5 - 6,5. Về mặt kinh tế, quýt là cây ăn quả lâu năm, sau thời gian kiến thiết cơ bản 3 - 4 năm bắt đầu cho thu hoạch ổn định, đóng góp tỷ trọng lớn vào thu nhập nông nghiệp vùng trung du và miền núi.

Phương pháp thu thập dữ liệu

• Thu thập dữ liệu thứ cấp: Thu thập các báo cáo tổng kết tình hình kinh tế - xã hội, số liệu thống kê đất đai giai đoạn 2016 - 2018 của Ủy ban nhân dân xã Quang Thuận; số liệu diện tích, năng suất, sản lượng cây ăn quả từ Phòng Nông nghiệp và Phát triển nông thôn huyện Bạch Thông; tài liệu quy trình kỹ thuật bón phân, phòng trừ sâu bệnh của Viện Nghiên cứu Rau quả Trung ương và các công trình nghiên cứu đã công bố liên quan.
• Thu thập dữ liệu sơ cấp: Tiến hành điều tra, phỏng vấn trực tiếp bằng bảng hỏi (kết hợp câu hỏi đóng và câu hỏi mở) với cỡ mẫu $n = 50$ hộ nông dân trồng quýt tại 3 thôn Boóc Khún, Nà Thoi, Nà Vài. Nội dung điều tra bao gồm: đặc điểm nhân khẩu, lao động, trình độ học vấn chủ hộ, diện tích canh tác, nguồn giống, chi phí vật tư, chi phí lao động, sản lượng thu hoạch, kênh tiêu thụ và giá bán.
• Phương pháp phỏng vấn chuyên gia: Tham vấn ý kiến của cán bộ khuyến nông xã, lãnh đạo UBND xã, trưởng thôn, hội trưởng hội nông dân và các chủ hộ có kinh nghiệm sản xuất lâu năm để thu thập thông tin bản địa.

Phương pháp tổng hợp và phân tích số liệu

• Phương pháp thống kê kinh tế: Ứng dụng phần mềm Microsoft Excel để làm sạch, mã hóa và tổng hợp dữ liệu; sử dụng các phương pháp thống kê mô tả, phân tổ thống kê theo quy mô canh tác, so sánh số tuyệt đối, số tương đối và số bình quân qua các năm.
• Phương pháp phân tích ma trận SWOT: Xác định các điểm mạnh (Strengths), điểm yếu (Weaknesses), cơ hội (Opportunities) và thách thức (Threats) bên trong và bên ngoài tác động đến chuỗi sản xuất quýt tại xã.
• Hệ thống chỉ tiêu đánh giá kết quả và hiệu quả kinh tế:
  • Giá trị sản xuất ($GO$): $GO = \sum (Q_i \times P_i)$ ($Q_i$: sản lượng loại $i$, $P_i$: đơn giá).
  • Chi phí trung gian ($IC$): Toàn bộ chi phí thường xuyên về vật chất (giống, phân bón, thuốc BVTV, nhiên liệu...) không tính khấu hao TSCĐ.
  • Tổng chi phí ($TC$): $TC = IC + CL + A + K$ ($CL$: chi phí lao động, $A$: khấu hao tài sản cố định, $K$: chi phí khác).
  • Giá trị tăng thêm ($VA$): $VA = GO - IC$.
  • Thu nhập hỗn hợp ($MI$): $MI = VA - (A + T + L)$ ($T$: thuế, $L$: tiền công thuê ngoài).
  • Lợi nhuận ($Pr$): $Pr = GO - TC$.
  • Các chỉ tiêu hiệu quả tài chính: Tỷ suất giá trị sản xuất trên chi phí trung gian ($GO/IC$), giá trị gia tăng trên chi phí trung gian ($VA/IC$), thu nhập hỗn hợp trên chi phí trung gian ($MI/IC$), lợi nhuận trên chi phí trung gian ($Pr/IC$), tỷ suất sinh lời trên tổng chi phí ($GO/TC$, $VA/TC$, $MI/TC$) và hiệu quả trên một ngày công lao động ($GO/L$, $VA/L$, $MI/L$, $Pr/L$).

---

Nội dung chính theo từng phần của khóa luận

Phần 1: Mở đầu

Trình bày tính cấp thiết của việc phát triển bền vững cây quýt tại vùng trung du miền núi phía Bắc nói chung và xã Quang Thuận nói riêng. Xác định rõ mục tiêu chung, mục tiêu cụ thể, đối tượng nghiên cứu, phạm vi không gian tại 3 thôn (Boóc Khún, Nà Thoi, Nà Vài), phạm vi thời gian (số liệu thứ cấp 2016 - 2018, số liệu sơ cấp 2019) và ý nghĩa lý luận, thực tiễn của đề tài đối với phát triển kinh tế nông thôn.

Phần 2: Tổng quan tài liệu

Hệ thống hóa cơ sở lý luận về phát triển bền vững nông nghiệp, vị trí kinh tế - sinh thái của cây có múi. Trình bày nguồn gốc sinh học (Citrus reticulata), giá trị dinh dưỡng (hàm lượng vitamin C, protein, khoáng chất) và các yêu cầu sinh thái về nhiệt độ (23 - 29°C), lượng mưa (1.000 - 1.500 mm), ánh sáng và đất đai. Đưa ra định mức bón phân kỹ thuật theo từng độ tuổi cây từ 1 - 2 năm đến trên 10 năm theo tài liệu của Phòng NN & PTNT huyện Bạch Thông. Đồng thời, tổng quan thực tiễn sản xuất quýt tại các vùng trọng điểm trong cả nước như Bắc Sơn (Lạng Sơn), Cao Phong (Hòa Bình) và tỉnh Bắc Kạn.

Phần 3: Đối tượng, nội dung và phương pháp nghiên cứu

Mô tả chi tiết địa bàn nghiên cứu, quy trình chọn mẫu điều tra 50 hộ nông dân tại xã Quang Thuận. Trình bày các công cụ và phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp từ các phòng ban hành chính, dữ liệu sơ cấp qua bảng hỏi trực tiếp và phỏng vấn chuyên gia. Quy định rõ khung phân tích kinh tế với hệ thống công thức xác định các chỉ tiêu $GO, IC, TC, VA, MI, Pr$, các tỷ số hiệu quả sử dụng vốn trung gian, chi phí sản xuất và ngày công lao động, kết hợp phương pháp phân tích SWOT.

Phần 4: Kết quả nghiên cứu và thảo luận

• Điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội: Phân tích vị trí địa lý của xã Quang Thuận nằm dọc Quốc lộ 257 (từ Km 5 đến Km 15), độ cao 220 - 600m; cơ cấu sử dụng đất năm 2018 với đất sản xuất nông nghiệp đạt 362,37 ha (trong đó đất cây lâu năm 238,03 ha), đất lâm nghiệp chiếm diện tích lớn nhất.
• Thực trạng sản xuất quýt xã Quang Thuận (2016 - 2018): Diện tích toàn xã tăng từ 435 ha (2016) lên 540 ha (2018); năng suất bình quân tăng từ 5,0 tấn/ha lên 5,8 tấn/ha; sản lượng tăng từ 1.500 tấn lên 2.146 tấn; giá trị sản xuất tăng từ 22,5 tỷ đồng lên 36,482 tỷ đồng. Trong 12 thôn, thôn Nà Thoi có diện tích lớn nhất (203 ha) và năng suất cao nhất (7,0 tấn/ha năm 2018).
• Đặc điểm hộ điều tra ($n=50$): Quy mô nhân khẩu bình quân 4,46 người/hộ; lao động bình quân 2,16 lao động/hộ; tuổi trung bình chủ hộ là 40,7 tuổi. Trình độ học vấn chủ hộ: Tiểu học chiếm 2% (1 hộ), THCS chiếm 26% (13 hộ), THPT chiếm 72% (36 hộ).
• Kỹ thuật canh tác và sâu bệnh: So sánh kỹ thuật thực tế của người dân với quy trình chuẩn; chỉ ra tình trạng trồng mật độ quá dày và bón phân chưa cân đối. Thống kê 8 loại sâu hại chính (sâu vẽ bùa, nhện đỏ, sâu đục cành, sâu ăn lá, bọ xít xanh gây hại nặng ở mức +++) và 4 bệnh hại chính (bệnh phấn trắng gây hại nặng +++, bệnh sẹo, nứt thân sùi bọt, vàng lá gân xanh ở mức ++).
• Kênh tiêu thụ: Xác định 4 kênh lưu thông hàng hóa từ nông hộ đến người tiêu dùng, trong đó kênh qua thương lái thu mua trọn vườn (Kênh 2) là phổ biến nhất.
• Chi phí và hiệu quả kinh tế: Phân tích chi tiết chi phí sản xuất 1 ha quýt kinh doanh năm 2018 theo 3 nhóm quy mô (Lớn, Vừa, Nhỏ) và so sánh các chỉ tiêu tài chính.

Phần 5: Giải pháp và kết luận

Tổng hợp các kết luận chính về mặt kinh tế - kỹ thuật và đề xuất hệ thống 6 nhóm giải pháp: giải pháp kỹ thuật canh tác, giải pháp quản lý - chính sách, giải pháp thị trường - xúc tiến thương mại, giải pháp giống, giải pháp thu hoạch - bảo quản và giải pháp quy hoạch vùng trồng.

---

Kết quả và đóng góp nghiên cứu

Tình hình sản xuất quýt tại xã Quang Thuận (2016 - 2018)

Số liệu tổng hợp từ UBND xã Quang Thuận phản ánh sự phát triển liên tục về quy mô diện tích, năng suất và giá trị kinh tế của cây quýt trong giai đoạn 2016 - 2018:

Chỉ tiêu	Đơn vị tính	Năm 2016	Năm 2017	Năm 2018	So sánh 2017/2016 (%)	So sánh 2018/2017 (%)	Bình quân chung (%)
Tổng diện tích	ha	435,00	470,00	540,00	108,04	114,89	111,46
Diện tích cho thu hoạch	ha	300,00	340,00	370,00	113,33	108,82	111,07
Năng suất bình quân	tấn/ha	5,0	5,3	5,8	106,00	109,43	107,71
Sản lượng	tấn	1.500	1.802	2.146	120,13	119,08	119,60
Giá trị sản xuất	tỷ đồng	22,500	25,228	36,482	112,12	144,61	128,36

Sự chênh lệch năng suất giữa các thôn là đáng kể: năm 2018, các thôn có truyền thống và mức thâm canh cao đạt năng suất vượt trội như Nà Thoi (7,0 tấn/ha), Boóc Khún (6,6 tấn/ha), Nà Chạp (6,4 tấn/ha); trong khi các thôn mới phát triển hoặc đầu tư thấp đạt năng suất thấp hơn như Nà Kha (4,7 tấn/ha), Phiêng An (5,2 tấn/ha), Nà Lẹng (5,2 tấn/ha).

Phân tích chi phí và hiệu quả kinh tế theo quy mô nông hộ

Dựa trên điều tra 50 hộ năm 2018, cơ cấu chi phí, giá trị sản xuất và hiệu quả tài chính tính bình quân cho 1 ha quýt thời kỳ kinh doanh được phân chia theo 3 nhóm quy mô: Quy mô lớn (QML), Quy mô vừa (QMV) và Quy mô nhỏ (QMN):

Chỉ tiêu	Đơn vị tính	Quy mô lớn (QML)	Quy mô vừa (QMV)	Quy mô nhỏ (QMN)	Bình quân chung
Giá trị sản xuất ($GO$)	triệu đồng/ha	55,00	40,00	28,00	41,00
Chi phí trung gian ($IC$)	triệu đồng/ha	12,00	9,00	6,00	9,00
Chi phí lao động ($CL$)	triệu đồng/ha	20,90	18,50	17,50	18,97
Tổng chi phí sản xuất ($TC$)	triệu đồng/ha	32,90	27,50	23,50	27,97
Giá trị tăng thêm ($VA = GO - IC$)	triệu đồng/ha	43,00	31,00	22,00	32,00
Thu nhập hỗn hợp ($MI$)	triệu đồng/ha	32,76	22,95	16,98	24,23
Lợi nhuận ($Pr = GO - TC$)	triệu đồng/ha	22,10	12,50	4,50	13,03
Chỉ số hiệu quả:
$GO / TC$ (GTSX / Tổng chi phí)	lần	1,67	1,45	1,19	1,43
$VA / TC$ (GT gia tăng / Tổng chi phí)	lần	1,30	1,13	0,93	1,39
$MI / TC$ (Thu nhập HH / Tổng chi phí)	lần	0,99	0,83	0,72	0,84
$GO / IC$ (GTSX / Chi phí trung gian)	lần	4,58	4,44	4,66	4,56
$VA / IC$ (GT gia tăng / Chi phí trung gian)	lần	3,58	3,44	3,66	3,65
$MI / IC$ (Thu nhập HH / CP trung gian)	lần	2,73	2,55	2,83	2,70
$Pr / IC$ (Lợi nhuận / Chi phí trung gian)	lần	1,84	1,40	0,75	1,33

Kết quả chỉ ra rằng:

• Hiệu quả kinh tế tỷ lệ thuận với quy mô vườn cây: cứ 1 đồng chi phí sản xuất ($TC$) bỏ ra, hộ quy mô lớn thu về 1,67 đồng GTSX ($GO$) và 1,84 đồng lợi nhuận trên chi phí trung gian ($Pr/IC$); trong khi hộ quy mô nhỏ chỉ thu về 1,19 đồng GTSX và 0,75 đồng lợi nhuận/$IC$.
• Chi phí phân chuồng chiếm tỷ trọng lớn trong chi phí vật tư bằng tiền (bình quân 11,5 tấn/ha ở hộ QML). Chi phí công lao động (đào hố, bón lót, phun thuốc, thu hoạch) chiếm hơn 60% tổng chi phí sản xuất.

Thực trạng tổ chức chuỗi tiêu thụ

Sản phẩm quýt Quang Thuận được lưu thông qua 4 kênh chính:

• Kênh 1: Nông hộ $\rightarrow$ Người tiêu dùng (bán lẻ trực tiếp tại quán ven đường Quốc lộ 257 cho khách vãng lai, giá bán cao nhất nhưng khối lượng tiêu thụ nhỏ và tốn công).
• Kênh 2: Nông hộ $\rightarrow$ Thương lái $\rightarrow$ Người tiêu dùng (thương lái mua trọn vườn, tự vận chuyển đi các tỉnh Cao Bằng, Thái Nguyên; là kênh tiêu thụ chủ yếu của các hộ có sản lượng lớn).
• Kênh 3: Nông hộ $\rightarrow$ Người bán lẻ/quán ven đường $\rightarrow$ Người tiêu dùng.
• Kênh 4: Nông hộ $\rightarrow$ Thương lái $\rightarrow$ Người bán lẻ $\rightarrow$ Người tiêu dùng.

Biến động giá quýt trong năm 2018: đầu vụ đạt 15.000 - 20.000 đồng/kg, chính vụ giảm còn 10.000 - 14.000 đồng/kg do thu hoạch rộ, và cuối vụ tăng lên 15.000 - 18.000 đồng/kg (giá bình quân toàn vụ đạt 17.000 đồng/kg).

Các giải pháp phát triển bền vững do tác giả đề xuất

Tác giả đề xuất 6 nhóm giải pháp đồng bộ:

1. Giải pháp kỹ thuật canh tác: Điều chỉnh mật độ trồng hợp lý, tránh trồng dày; thực hiện tỉa cành tạo tán định kỳ 2 - 3 năm đầu và cắt tỉa cành sâu bệnh, cành tăm sau thu hoạch; áp dụng quy trình bón phân cân đối đạm - lân - kali kết hợp phân chuồng hoai mục theo độ tuổi cây; ứng dụng chương trình IPM trong phòng trừ sâu vẽ bùa, nhện đỏ, sâu đục thân và bệnh phấn trắng.
2. Giải pháp giống: Loại bỏ tập quán nhân giống bằng gieo hạt hoặc chiết cành truyền thống; nhân rộng kỹ thuật ghép mắt quýt trên gốc bưởi (do Viện Nghiên cứu Rau quả Trung ương chuyển giao) để cây chống chịu sâu bệnh tốt, rút ngắn thời gian kiến thiết cơ bản xuống còn 3 - 4 năm.
3. Giải pháp quản lý và chính sách: Tăng cường vai trò chỉ đạo của chính quyền xã và cán bộ khuyến nông; mở rộng các lớp tập huấn kỹ thuật; tạo điều kiện cho nông hộ tiếp cận nguồn vốn vay ưu đãi để tái đầu tư thâm canh.
4. Giải pháp thị trường và tiêu thụ: Khai thác hiệu quả chỉ dẫn địa lý "Quýt Bắc Kạn"; đẩy mạnh quảng bá, liên kết chuỗi tiêu thụ ổn định nhằm hạn chế tình trạng thương lái ép giá vào chính vụ; mở rộng kênh phân phối sang các đô thị lớn.
5. Giải pháp thu hoạch và bảo quản: Hướng dẫn kỹ thuật thu hái đúng độ chín, thu hái thủ công đúng quy cách để tránh dập nát; tập trung nhân lực thu hoạch dứt điểm theo từng đợt; đầu tư cải thiện bao bì đóng gói và phương tiện vận chuyển từ vườn đồi xuống trục giao thông.
6. Giải pháp quy hoạch: Rà soát, chuyển đổi quỹ đất đồi rừng, đất dốc kém hiệu quả sang trồng quýt theo vùng tập trung; gắn phát triển cây ăn quả với bảo vệ độ che phủ rừng và chống xói mòn đất.

Đóng góp thực tiễn của đề tài

Khóa luận đã cung cấp bộ dữ liệu thực chứng chi tiết về chi phí sản xuất, doanh thu và hiệu quả tài chính của mô hình trồng quýt theo từng quy mô tại xã Quang Thuận. Nghiên cứu chứng minh tính ưu việt của phương pháp ghép mắt quýt trên gốc bưởi và hiệu quả kinh tế vượt trội của việc mở rộng quy mô vườn cây, làm căn cứ thực tế phục vụ công tác chỉ đạo nông nghiệp tại huyện Bạch Thông.

---

Hạn chế và hướng nghiên cứu tiếp

• Hạn chế của nghiên cứu:
  • Quy mô mẫu khảo sát giới hạn ở 50 hộ thuộc 3 thôn (Boóc Khún, Nà Thoi, Nà Vài), chưa bao quát toàn bộ 12 thôn trên địa bàn toàn xã Quang Thuận.
  • Phân tích kinh tế mới chỉ tập trung đánh giá chi phí và doanh thu ở giai đoạn vườn cây kinh doanh cho thu hoạch ổn định năm 2018, chưa tính toán chi tiết dòng tiền tích lũy và chi phí đầu tư lũy kế suốt giai đoạn kiến thiết cơ bản ban đầu (3 - 4 năm đầu).
  • Nghiên cứu chưa đi sâu khảo sát biên lợi nhuận của các tác nhân trung gian (thương lái, người bán buôn, bán lẻ) trong chuỗi giá trị tiêu thụ ngoài địa bàn tỉnh.
• Hướng nghiên cứu tiếp theo:
  • Mở rộng phạm vi điều tra sang các xã lân cận cùng vùng chỉ dẫn địa lý như Đôn Phong, Dương Phong (Bạch Thông) hoặc Rã Bản, Đông Viên (Chợ Đồn).
  • Nghiên cứu chuỗi giá trị toàn diện từ khâu cung ứng cây giống, vật tư đầu vào đến chế biến sau thu hoạch (nước ép, tinh dầu vỏ quýt) và phân phối tại các siêu thị lớn.
  • Đánh giá tác động tài chính dài hạn của mô hình trồng quýt theo tiêu chuẩn VietGAP hoặc canh tác hữu cơ.

---

Giá trị tham khảo

• Đối tượng sử dụng:
  • Sinh viên, học viên chuyên ngành Kinh tế nông nghiệp, Phát triển nông thôn, Quản lý kinh tế và Khuyến nông làm tài liệu tham khảo về phương pháp luận hạch toán kinh tế nông hộ, phương pháp xử lý dữ liệu điều tra sơ cấp ($GO, IC, TC, VA, MI, Pr$).
  • Cán bộ quản lý nông nghiệp, cán bộ khuyến nông huyện Bạch Thông và tỉnh Bắc Kạn sử dụng các số liệu thực tế về sâu bệnh, cơ cấu chi phí và kênh tiêu thụ để xây dựng kế hoạch tập huấn kỹ thuật và quy hoạch vùng trồng quýt đặc sản.
• Các phần nội dung có giá trị tham khảo nổi bật:
  • Hệ thống chỉ tiêu và công thức hạch toán hiệu quả kinh tế nông hộ (Phần 3).
  • Bảng định mức phân bón kỹ thuật theo độ tuổi cây quýt (Phần 2).
  • Bảng phân loại triệu chứng và biện pháp phòng trừ 8 loại sâu, 4 loại bệnh hại quýt (Bảng 4.8).
  • Bảng phân tích hiệu quả tài chính so sánh giữa 3 nhóm quy mô vườn cây (Bảng 4.11).

---

Câu hỏi thường gặp

1. Tại sao kỹ thuật ghép mắt quýt trên gốc bưởi lại tạo nên bước chuyển biến lớn trong sản xuất quýt tại xã Quang Thuận?

Trước đây, nông dân chủ yếu trồng quýt bằng hạt (phải mất 10 - 15 năm mới cho thu hoạch) hoặc chiết cành (số lượng nhân giống ít, cây nhanh thoái hóa). Từ năm 2000, khi Viện Nghiên cứu Rau quả Trung ương hỗ trợ kỹ thuật ghép mắt quýt trên gốc bưởi, cây giống sinh trưởng khỏe, khả năng chống chịu sâu bệnh tốt hơn, thời gian kiến thiết cơ bản rút ngắn xuống chỉ còn 3 - 4 năm đã cho bói quả và chất lượng quả ngọt ngon hơn. Điển hình như hộ ông Lưu Chấn Thụ (thôn Nà Thoi) áp dụng thành công mô hình này trên diện tích 3 ha, mang lại thu nhập khoảng 400 triệu đồng/năm. Hiện nay có khoảng 80% hộ dân trong vùng chuyển sang trồng cây ghép.

2. Sự khác biệt về hiệu quả kinh tế giữa các quy mô nông hộ trồng quýt tại xã Quang Thuận năm 2018 thể hiện như thế nào?

Theo kết quả điều tra 50 hộ năm 2018:

• Hộ quy mô lớn (QML) đạt giá trị sản xuất $GO = 55$ triệu đồng/ha, chi phí $TC = 32,9$ triệu đồng/ha, tỷ số $GO/TC = 1,67$ lần và tỷ suất lợi nhuận trên chi phí trung gian $Pr/IC = 1,84$ lần.
• Hộ quy mô vừa (QMV) đạt $GO = 40$ triệu đồng/ha, $TC = 27,5$ triệu đồng/ha, tỷ số $GO/TC = 1,45$ lần và $Pr/IC = 1,40$ lần.
• Hộ quy mô nhỏ (QMN) đạt $GO = 28$ triệu đồng/ha, $TC = 23,5$ triệu đồng/ha, tỷ số $GO/TC = 1,19$ lần và $Pr/IC = 0,75$ lần. Như vậy, sản xuất ở quy mô lớn có hiệu quả sử dụng chi phí và khả năng sinh lời trên vốn trung gian cao hơn rõ rệt nhờ đầu tư thâm canh đồng bộ và tận dụng tốt quy mô diện tích.

3. Những loại sâu bệnh hại nào gây ảnh hưởng nghiêm trọng nhất đến cây quýt tại địa bàn nghiên cứu?

Theo điều tra thực tế, có 8 loại sâu hại và 4 loại bệnh hại xuất hiện trên vườn quýt. Trong đó, nhóm gây hại nặng nhất (mức độ +++) bao gồm: sâu vẽ bùa (hại lá non từ tháng 4 - 10), nhện đỏ (hại lá và quả từ tháng 4 - 6 và 9 - 11), sâu đục cành (hại thân cành mạnh vào cuối tháng 5 - 6 và tháng 8 - 10), sâu ăn lá (tháng 5 - 8), bọ xít xanh (tháng 5 - 11) và bệnh phấn trắng (gây hại quanh năm trên cả lá và quả).

4. Chuỗi tiêu thụ quýt tại xã Quang Thuận vận hành chủ yếu qua kênh nào và giá bán biến động ra sao?

Phần lớn sản lượng quýt của xã được tiêu thụ qua Kênh 2 (Nông hộ $\rightarrow$ Thương lái $\rightarrow$ Người tiêu dùng). Thương lái đến tận vườn khảo sát, thỏa thuận giá và mua trọn vườn để vận chuyển đi tiêu thụ tại thị xã Bắc Kạn, Thái Nguyên và Cao Bằng. Giá bán biến động mạnh theo thời vụ: đầu vụ đạt 15.000 - 20.000 đồng/kg, vào chính vụ khi thu hoạch đồng loạt giá giảm xuống 10.000 - 14.000 đồng/kg (dẫn đến nguy cơ bị tư thương ép giá), và đến cuối vụ tăng trở lại mức 15.000 - 18.000 đồng/kg.

---

Kết luận

Khóa luận của tác giả Bùi Tuấn Anh đã phản ánh toàn diện thực trạng phát triển cây quýt tại xã Quang Thuận giai đoạn 2016 - 2018, khẳng định đây là cây trồng chủ lực mang lại giá trị kinh tế cao với tổng giá trị sản xuất toàn xã đạt 36,482 tỷ đồng năm 2018. Kết quả nghiên cứu làm rõ mối quan hệ tỷ lệ thuận giữa quy mô canh tác, mức độ ứng dụng tiến bộ kỹ thuật (đặc biệt là giống quýt ghép mắt trên gốc bưởi) với hiệu quả sử dụng vốn và lợi nhuận nông hộ. Hệ thống 6 nhóm giải pháp kinh tế - kỹ thuật được đề xuất là cơ sở thực tiễn quan trọng giúp địa phương định hướng mở rộng diện tích, chuẩn hóa quy trình canh tác và xây dựng chuỗi liên kết tiêu thụ bền vững mang chỉ dẫn địa lý "Quýt Bắc Kạn".

Trích đoạn nội dung tài liệu

MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Việt Nam nằm trong vành đai nhiệt đới gió mùa, khí hậu có nhiều nét độc đáo và đa dạng, tài nguyên đất phong phú… Điều kiện tự nhiên đó đã ưu đãi cho nước ta rất nhiều loại cây trái đặc trưng của từng vùng khác nhau. Cây ăn quả có vai trò quan trọng trong đời sống con người sản phẩm hoa quả là nguồn dinh dưỡng quý cho con người về chất khoáng, đặc biệt chứa nhiều vitamin A và vitamin C rất cần cho cơ thể. Cũng như trong nền kinh tế quốc dân cây ăn quả có giá trị kinh tế cao.

Hiện nay, cây ăn quả trở thành một trong những loại cây là thế mạnh kinh tế ở Việt Nam, sản phẩm cây ăn quả ngoài cung cấp cho thị trường trong nước còn là nguồn xuất khẩu sang các nước trong khu vực. Cùng với sự phát triển của ngành công nghiệp, sản phẩm cây ăn quả ngoài sử dụng ăn tươi còn là nguyên liệu cho ngành chế biến nước giải khát, đóng hộp. Trong những năm qua, nghề trồng cây ăn quả đã trở thành một bộ phận quan trọng không thể thiếu đối với nền nông nghiệp, là cây góp phần tích cực vào việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, góp phần xóa đói giảm nghèo và tăng thu nhập. Một trong số loại cây ăn quả đó là cây quýt Quýt là cây ăn quả dài ngày thích hợp với các vùng đất trung du và miền núi bởi đó mà cây quýt không chỉ mang lại giá trị kinh tế cao mà còn góp phần cải thiện môi trường sinh thái, góp phần phủ xanh đất trống đồi trọc.

Những năm gần đây sản phẩm quýt trở thành hàng hóa được nhiều người tiêu dùng biết đến với màu vàng tươi, mùi thơm, vị ngọt đặc trưng được nhiều người ưa chuộng, cây cho quả sớm, sản lượng cao dễ tiêu thụ nên cây quýt đã chiếm vị trí quan trọng trong sản xuất nông nghiệp và phát triển kinh tế của tỉnh Bắc Kạn nói chung và của xã Quang Thuận nói riêng. Cây quýt đem lại thu nhập cao cho đồng bào dân tộc trong vùng đồng thời đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế của địa phương Quang Thuận có điều kiện tự nhiên khí hậu, đất đai thuận lợi c 2 cho cây quýt sinh trưởng phát triển tốt. So với những cây trồng khác cây quýt là cây trồng cho thu nhập chủ yếu của người dân trong xã. Quýt khoảng 550 ha, diện tích đã cho thu hoạch khoảng 450 ha, chưa cho thu hoạch 100 ha và chuyện thu về mấy chục triệu đồng từ quýt đã không còn là chuyện xa lạ đối với người trồng quýt nơi đây nữa.

Theo đánh giá sơ bộ về hiệu quả kinh tế của xã Quang Thuận thì cây quýt là cây đem lại thu nhập tương đối cao và ổn định so với cây trồng khác. Tuy nhiên, năng suất và chất lượng quả chưa thực sự cao so với tiềm năng thế mạnh của địa phương bởi gần đây do ảnh hưởng của khí hậu toàn cầu, suy thoái rừng đầu nguồn, giá cả nhiều lúc bấp bênh. Mặt khác người dân sản xuất còn nhỏ lẻ, chưa mạnh dạn đầu tư, cây quýt mới chỉ phát triển ở một số hộ trong xã chứ chưa mở rộng ra toàn xã. Để sản xuất quýt thực sự có hiệu quả đòi hỏi sự vào cuộc của các cấp ngành.

Từ chính những lý do trên em quyết định thực hiện đề tài “Giải pháp phát triển bền vững cây quýt trên địa bàn xã Quang Thuận, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn” góp phần đánh giá đúng thực trạng, hiệu sản xuất quýt đồng thời thấy được những tồn tại trong một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế góp phần đánh giá đúng thực trạng, hiệu sản xuất quýt đồng thời thấy được những tồn tại trong một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế. Mục tiêu nghiên cứu *Mục tiêu chung - Tìm hiểu về điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội của xã Quang Thuận, huyện Bạch Thông, tỉnh Bắc Kạn. - Đánh giá thực trạng sản xuất và tiêu thụ quýt trên địa bàn xã Quang Thuận. - Đánh giá những thuận lợi và khó khăn khi trồng cây quýt trên địa bàn xã Quang Thuận.

- Đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả kinh tế cây quýt. Ý nghĩa của đề tài * Ý nghĩa trong học tập và nghiên cứu khoa học - Củng cố thêm kiến thức thực tế cho sinh viên trong quá trình đi thực tập c 3 ở cơ sở; Tạo cơ hội cho sinh viên vận dụng những kiến thức kỹ năng đã được học ở nhà trường vào thực tế. - Nghiên cứu đề tài giúp cho sinh viên làm quen với một số phương pháp nghiên cứu một đề tài khoa học cụ thể. - Bước đầu biết vận dụng kiến thức đã học vào lĩnh vực nghiên cứu khoa học.

- Nâng cao khả năng tiếp cận, thu thập và xử lý thông tin. * Ý nghĩa thực tiễn - Thông qua việc thu thập thông tin, phân tích số liệu đề tài đã đánh giá được tình hình sản xuất nông nghiệp nói chung cũng như nghề trồng quýt nói riêng của người dân xã Quang Thuận. - Kết quả nghiên cứu của đề tài là cơ sở thực tiễn cho người dân, chính quyền địa phương xây dựng hướng phát triển, giải quyết những khó khăn trở ngại nhằm phát triển cây ăn quả nói chung và cây quýt nói riêng hướng tới phát triển kinh tế bền vững. c 4 Phần 2 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 2.

Khái niệm phát triển bền vững – Phát triển bền vững là sự phát triển kinh tế – xã hội lành mạnh, dựa trên việc sử dụng hợp lý nguồn tài nguyên và BVMT, nhằm đáp ứng nhu cầu hiện tại nhưng không làm ảnh hưởng bất lợi cho các thế hệ mai sau. – Phát triển bền vững là sự phát triển kinh tế – xã hội với tốc độ tăng trưởng cao, liên tục trong thời gian dài dựa trên việc sử dụng có hiệu quả nguồn tài nguyên thiên nhiên mà vẫn bảo vệ được môi trường sinh thái. Phát triển kinh tế nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của xã hội hiện tại, song không làm cạn kiệt tài nguyên, để lại hậu quả về môi trường cho thế hệ tương lai. – Phát triển bền vững là phát triển đáp ứng các nhu cầu hiện tại mà không làm thương tổn đến khả năng của các thế hệ tương lai đáp ứng nhu cầu của họ.

Giá trị kinh tế cây quýt Cây quýt góp phần thúc đẩy nền kinh tế của huyện phát triển nhanh, bền vững, thu nhập từ quýt chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng thu nhập của huyện. Cây quýt góp phần tạo môi trường sinh thái trong lành, phủ xanh đất trống đồi trọc, chống xói mòn, rửa trôi nâng tỷ lệ độ che phủ rừng hàng năm của địa phương. Thúc đẩy phát triển cơ sở hạ tầng nông nghiệp nông thôn, các công trình phúc lợi nông thôn hàng năm tăng khá nhanh như: Đường giao thông, hệ thống kênh mương thuỷ lợi, tưới tiêu các công trình thiết chế văn hoá, công trình công cộng. Thu nhập từ sản xuất quýt góp phần ổn định chung đời sống nhân dân trên địa bàn các xã, người dân có khả năng chi trả nhiều hơn cho cuộc sống hàng ngày, có điều kiện tham gia văn hóa, vui chơi giải trí.

Đến nay trên địa bàn không còn hộ c 5 đói, tỷ lệ hộ nghèo toàn huyện giảm, số hộ giàu, số hộ khá tăng lên. Sản phẩm từ cây quýt đã tạo ra nguồn thu nhập khá ổn định cho nhân dân, cải thiện cơ bản đời sống đại bộ phận nhân dân, từng bước nâng cao mức sống dân cư nông thôn. Có thu nhập ổn định, nhân dân đã tạo dựng được cơ sở vật chất phục vụ cho đời sống và sinh hoạt như ti vi, tủ lạnh, phương tiện đi lại như xe máy, phương tiện sản xuất như máy gặt, máy tuốt. Mở mang phát triển văn hoá xã hội, giáo dục góp phần thúc đẩy nền kinh tế nông nghiệp nông thôn của địa phương.

Tác động cùng các ngành dịch vụ khác phát triển, tạo ý thức trong nhân dân về quản lý, tu bổ phát triển rừng trồng, góp phần thiết thực, hiệu quả trong công tác xoá đói giảm nghèo trên địa bàn. * Các yếu tố ảnh hưởng để sản xuất và tiêu thụ quýt. Quýt Quang Thuận vào vụ thu hoạch khá thuận lợi cho việc vận chuyển và tiêu thụ. Đầu vụ tư thương vào mua tận vườn, người dân chỉ việc hái.

Đến chính vụ nhu cầu của thị trường có phần được đáp ứng đủ hơn thì người dân thu hoạch và vận chuyển từ đồi xuống đến đường giao thông. Quýt được các tư thương mua và chở đi lên Cao Bằng, Thái Nguyên. Đầu vụ giá bán quýt dao động từ 15 nghìn đồng đến 20 nghìn đồng, đến chính vụ giá quýt có phần giảm xuống từ 10 nghìn đồng đến 12 nghìn đồng tùy từng loại quả, đến cuối vụ giá quýt được nâng lên đến 15-17 nghìn đồng. Với việc áp dụng khoa học kỹ thuật vào sản xuất quýt nên năng suất cao, sản lượng quả lớn dẫn tới việc tư thương ép giá, giá cả bấp bênh - đó là một nỗi lo cho người nông dân.

Để người dân an tâm sản xuất, mở rộng diện tích góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cần phải có sự chung tay góp sức của các cấp ngành để nâng cao giá trị của quýt, ổn định thị trường đầu ra. Làm ra sản phẩm đã là một khó khăn nhưng điều quan trọng hơn cả là phải làm như thế nào để sản phẩm tới được tay người tiêu dùng. Tuy nhiên để làm sao sản phẩm của mình bán được giá cao không phải là điều đơn giản, khá nhiều bài học trong nông nghiệp về việc được mùa thì giá rẻ mà mất mùa thì giá cao. c 6 Sản phẩm cung ứng cho thị trường là quả tươi, chính vì vậy nếu không có được đầu ra ổn định cùng với một mức giá phù hợp thì người dân sẽ rơi vào tình trạng khó khăn, HQKT sẽ giảm sút thậm chí có nhiều hộ gia đình sẽ bị nợ nần.

Thông qua quá trình điều tra phỏng vấn tại địa phương về tình hình tiêu thụ quýt của huyện thì tôi được biết quýt được tiêu thụ qua hai con đường đó là trực tiếp bán cho người tiêu dùng và tiêu thụ gián tiếp. Nguồn gốc Quýt thuộc chi Cam chanh (Citrus) là một chi thực vật có hoa trong họ Cửu lý hương (Rutaceae), có nguồn gốc từ khu vực nhiệt đới và cận nhiệt đới ở đông nam châu Á. Là giống cây ăn quả có múi trồng nhiều nhất ở Việt Nam có tên khoa học là citrus reticulata. Cây quýt là một cây nhỏ, mép có răng cưa nhỏ mau, lá nhẵn thơm, vỏ cây cũng có mùi thơm.