Luận văn thạc sĩ đánh giá thực trạng và giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sau khai thác khoáng sản tại một số mỏ điển hình trên địa bàn huyện văn bàn tỉnh lào cai

Luận văn thạc sĩ nghiên cứu đánh giá thực trạng và giải pháp cải thiện kết quả sử dụng đất sau khai thác khoáng sản tại một số, đánh giá hiện trạng, phân tích vấn đề, đề xuất biện

• Tác giả: Phạm Bình Minh
• Người hướng dẫn: PGS. Đỗ Thị Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Quản lý đất đai
• Đề tài: Giải Pháp Nâng Cao Hiệu Quả Sử Dụng Đất Sau Khai Thác Khoáng Sản Tại Huyện Văn Bàn, Lào Cai
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Lào Cai

Mục lục chi tiết

• LỜI CAM ĐOAN
• LỜI CẢM ƠN
• DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
• DANH MỤC CÁC BẢNG
• DANH MỤC CÁC HÌNH
• MỞ ĐẦU
• Tính cấp thiết của đề tài
• Mục tiêu của đề tài
• Ý nghĩa của đề tài
• 1. CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN TÀI LIỆU
• 1.1. Cơ sở lý luận về Quản lý đất đai
• 1.2. Cơ sở lý luận về khai thác khoáng sản, MBSKTKS và hiệu quả sử dụng đất sau khai thác khoáng sản
• 1.2.1. Khai thác khoáng sản và MBSKTKS
• 1.2.2. Hiệu quả sử dụng đất
• 1.2.3. Sử dụng đất sau khai thác khoáng sản
• 1.2.4. Hiệu quả kinh tế
• 1.2.5. Hiệu quả xã hội
• 1.2.6. Hiệu quả môi trường
• 1.3. Cơ sở thực tiễn về nâng cao hiệu quả sử dụng các loại đất
• 1.3.1. Một số nghiên cứu trên thế giới về chính sách đền bù GPMB, quản lý khai thác mỏ và sử dụng đất bền vững sau khai thác khoáng sản
• 1.3.2. Một số nghiên cứu ở về đánh giá tác động môi trường, CTPHMT sau khai thác khoáng sản tại Việt Nam
• 2. CHƯƠNG 2: ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU
• 2.1. Đối tượng nghiên cứu, phạm vi nghiên cứu
• 2.2. Địa điểm và thời gian nghiên cứu
• 2.3. Nội dung nghiên cứu
• 2.3.1. Đánh giá điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội có liên quan đến sử dụng đất khai thác khoáng sản trên địa bàn huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• 2.3.2. Đánh giá thực trạng quản lý, sử dụng MBSKTKS tại một số mỏ điển hình trên địa bàn huyện Văn Bàn
• 2.3.3. Định hướng nâng cao hiệu quả SDĐ sau khai thác khoáng sản, huyện Văn Bàn
• 2.4. Phương pháp nghiên cứu
• 2.4.1. Phương pháp điều tra thu thập số liệu
• 2.4.2. Phương pháp chọn điểm nghiên cứu
• 2.4.3. Phương pháp xử lý và phân tích số liệu
• 2.4.4. Phương pháp chuyên gia
• 2.4.5. Phương pháp quan sát khoa học
• 3. CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ VÀ THẢO LUẬN
• 3.1. Điều kiện tự nhiên, kinh tế xã hội huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai
• 3.1.1. Điều kiện tự nhiên
• 3.1.2. Các nguồn tài nguyên
• 3.1.3. Kinh tế - Xã hội huyện Văn Bàn
• 3.2. Hiện trạng quản lý, sử dụng MBSKTKS; các tác động MBSKT tại một số mỏ điển hình trên địa bàn huyện Văn Bàn
• 3.3. Định hướng nâng cao hiệu quả SDĐ sau khai thác khoáng sản, huyện Văn Bàn
• 3.3.1. Quan điểm về hiệu quả sử dụng MBSKTKS
• 3.3.2. Đề xuất hướng sử dụng đất sau khai thác khoáng sản, huyện Văn Bàn
• 3.3.3. Đề xuất phương án sử dụng MBSKT tại 06 mỏ điển hình đến năm 2020 và giai đoạn tiếp theo
• 3.3.4. Đề xuất một số giải pháp cụ thể
• 3.3.4.1. Giải pháp về chính sách xã hội và nguồn lực lao động
• 3.3.4.2. Giải pháp về kinh tế
• 3.3.4.3. Giải pháp về khoa học kỹ thuật và bảo vệ môi trường
• 3.3.4.4. Giải pháp về theo dõi đánh giá việc quản lý quỹ đất sau khai thác khoáng sản đã được bàn giao cho chính quyền địa phương quản lý
• KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ
• TÀI LIỆU THAM KHẢO

Tóm tắt

I. Tổng Quan Giải Pháp Sử Dụng Đất Sau Khai Thác Văn Bàn

Lào Cai, với trữ lượng khoáng sản phong phú, đặc biệt là tại huyện Văn Bàn, đang đối mặt với thách thức lớn về quản lý và sử dụng đất sau khai thác. Việc khai thác khoáng sản, dù mang lại lợi ích kinh tế, cũng gây ra những tác động tiêu cực đến môi trường và hiệu quả sử dụng đất. Huyện Văn Bàn, với 23 đơn vị hành chính, đóng vai trò quan trọng trong chiến lược phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh. Do đó, việc tìm kiếm các giải pháp phục hồi môi trường sau khai thác và nâng cao hiệu quả sử dụng đất là vô cùng cấp thiết. Nghiên cứu này tập trung vào đánh giá thực trạng và đề xuất các giải pháp phù hợp, hướng đến phát triển bền vững cho huyện Văn Bàn.

1.1. Tầm quan trọng của quản lý đất đai sau khai thác khoáng sản

Quản lý đất đai hiệu quả là yếu tố then chốt để đảm bảo sự phát triển bền vững. Đất đai không chỉ là tài sản mà còn là nền tảng cho mọi hoạt động kinh tế - xã hội. Việc quản lý đất đai sau khai thác khoáng sản cần được xem xét một cách toàn diện, từ khía cạnh pháp lý đến kinh tế và xã hội. Theo Bộ Tài nguyên và Môi trường, quản lý đất đai bao gồm các quy trình sử dụng tài nguyên đất hiệu quả, trách nhiệm thuộc về chủ sở hữu đất và chính phủ.

1.2. Mục tiêu và ý nghĩa của nghiên cứu về sử dụng đất Văn Bàn

Nghiên cứu này hướng đến mục tiêu đánh giá thực trạng quản lý và hiệu quả sử dụng đất sau khai thác khoáng sản tại huyện Văn Bàn đến năm 2017. Từ đó, đề xuất các giải pháp quản lý, khai thác và sử dụng đất hợp lý trong tương lai. Khuyến nghị chuyển đổi mục đích sử dụng mặt bằng sau khai thác khoáng sản (MBSKTKS) theo hướng đa dạng, hợp lý, hiệu quả và bền vững. Kết quả nghiên cứu sẽ cung cấp cơ sở khoa học và thực tiễn cho chính quyền địa phương trong việc quản lý đất đai.

II. Thực Trạng Tác Động Khai Thác Khoáng Sản Đến Đất Lào Cai

Hoạt động khai thác khoáng sản tại Văn Bàn, Lào Cai, dù đóng góp vào sự phát triển kinh tế, nhưng cũng gây ra những tác động của khai thác khoáng sản đến đất đai đáng kể. Quá trình khai thác làm thay đổi cấu trúc đất, gây ô nhiễm môi trường, và ảnh hưởng đến sinh kế của người dân địa phương. Theo Luật Khoáng sản và Luật Bảo vệ môi trường, việc cải tạo mỏ và định hướng sử dụng mặt bằng sau khai thác phải được nêu trong báo cáo đánh giá tác động môi trường. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều mỏ chưa thực hiện đầy đủ các quy định này, dẫn đến lãng phí tài nguyên đất và ô nhiễm môi trường.

2.1. Bất cập trong quản lý và sử dụng đất tại các mỏ Văn Bàn

Trong quá trình khai thác khoáng sản, vẫn còn tồn tại những bất cập trong quản lý và sử dụng đất, dẫn đến lãng phí nguồn lực. Nhiều mỏ chưa có định hướng sử dụng mặt bằng sau khai thác hiệu quả, hoặc chưa được cải tạo theo quy chế đóng cửa mỏ. Điều này dẫn đến lãng phí tài nguyên đất, ô nhiễm môi trường nước, đất và rủi ro tại các mặt bằng sau khai thác khoáng sản.

2.2. Ảnh hưởng đến đời sống người dân địa phương Văn Bàn

Việc khai thác khoáng sản ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống của người dân địa phương, đặc biệt là những hộ dân có đất bị thu hồi. Mất đất canh tác, ô nhiễm môi trường, và thay đổi sinh kế là những vấn đề thường gặp. Cần có các giải pháp hỗ trợ người dân chuyển đổi nghề nghiệp và ổn định cuộc sống sau khi đất bị thu hồi.

2.3. Đánh giá hiệu quả sử dụng đất hiện tại ở Văn Bàn

Hiệu quả sử dụng đất hiện tại tại các khu vực khai thác khoáng sản ở Văn Bàn chưa cao. Đất sau khai thác thường được sử dụng cho mục đích nông nghiệp truyền thống, trong khi có thể khai thác tiềm năng cho các mục đích sử dụng khác có giá trị kinh tế cao hơn, như du lịch sinh thái, khu công nghiệp nhẹ, hoặc các dịch vụ hỗ trợ khai thác khoáng sản.

III. Giải Pháp Phục Hồi Đất Nông Nghiệp Sau Khai Thác Lào Cai

Để nâng cao hiệu quả sử dụng đất sau khai thác khoáng sản tại Văn Bàn, cần có các giải pháp đồng bộ và toàn diện, bao gồm cải tạo đất, phục hồi môi trường, và chuyển đổi mục đích sử dụng đất phù hợp. Các giải pháp này cần được thực hiện dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của địa phương. Đồng thời, cần có sự tham gia tích cực của cộng đồng địa phương và sự hỗ trợ của các cơ quan chức năng.

3.1. Kỹ thuật phục hồi đất sau khai thác khoáng sản hiệu quả

Các kỹ thuật phục hồi đất sau khai thác cần được áp dụng phù hợp với từng loại đất và điều kiện địa hình cụ thể. Các phương pháp như sử dụng vật liệu hữu cơ, trồng cây phủ xanh, và cải tạo đất bằng vi sinh vật có thể giúp cải thiện chất lượng đất và phục hồi khả năng sản xuất nông nghiệp. Cần có các nghiên cứu và thử nghiệm để lựa chọn các kỹ thuật phục hồi đất phù hợp và hiệu quả nhất.

3.2. Cải tạo đất nông nghiệp sau khai thác khoáng sản Văn Bàn

Việc cải tạo đất nông nghiệp sau khai thác cần tập trung vào việc loại bỏ các chất ô nhiễm, cải thiện cấu trúc đất, và bổ sung các chất dinh dưỡng cần thiết. Các biện pháp như sử dụng phân bón hữu cơ, trồng cây cải tạo đất, và xây dựng hệ thống thoát nước có thể giúp cải thiện năng suất cây trồng và đảm bảo an toàn cho sức khỏe người tiêu dùng.

3.3. Giải pháp phục hồi môi trường sau khai thác khoáng sản

Các giải pháp phục hồi môi trường sau khai thác cần tập trung vào việc ngăn chặn ô nhiễm, phục hồi hệ sinh thái, và bảo vệ nguồn nước. Các biện pháp như xây dựng hệ thống xử lý nước thải, trồng cây xanh, và phục hồi các khu vực bị sạt lở có thể giúp giảm thiểu tác động tiêu cực của khai thác khoáng sản đến môi trường.

IV. Chính Sách Quản Lý Đất Đai Khai Thác Khoáng Sản Lào Cai

Để đảm bảo quản lý đất đai sau khai thác khoáng sản hiệu quả, cần có các chính sách phù hợp và đồng bộ. Các chính sách này cần quy định rõ trách nhiệm của các bên liên quan, khuyến khích các hoạt động phục hồi môi trường, và tạo điều kiện cho người dân địa phương tham gia vào quá trình quản lý đất đai. Đồng thời, cần có sự giám sát chặt chẽ và xử lý nghiêm các vi phạm.

4.1. Chính sách quản lý đất đai sau khai thác khoáng sản Lào Cai

Các chính sách quản lý đất đai cần quy định rõ quy trình cấp phép khai thác, trách nhiệm của các doanh nghiệp khai thác trong việc phục hồi môi trường, và cơ chế giám sát và xử lý vi phạm. Cần có các quy định cụ thể về việc sử dụng đất sau khai thác, đảm bảo phù hợp với quy hoạch và kế hoạch sử dụng đất của địa phương.

4.2. Chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi khai thác

Cần có các chính sách hỗ trợ người dân bị ảnh hưởng bởi khai thác khoáng sản, bao gồm bồi thường thiệt hại, hỗ trợ chuyển đổi nghề nghiệp, và tạo việc làm mới. Các chính sách này cần được thực hiện một cách công khai, minh bạch, và đảm bảo quyền lợi của người dân.

4.3. Quy hoạch sử dụng đất Văn Bàn sau khai thác khoáng sản

Quy hoạch sử dụng đất cần được xây dựng dựa trên cơ sở khoa học, phù hợp với điều kiện tự nhiên và kinh tế - xã hội của địa phương. Quy hoạch cần xác định rõ các khu vực ưu tiên cho phục hồi môi trường, các khu vực có thể sử dụng cho mục đích nông nghiệp, và các khu vực có thể phát triển các ngành kinh tế khác.

V. Ứng Dụng Mô Hình Sử Dụng Đất Hiệu Quả Tại Văn Bàn

Nghiên cứu này đề xuất một số mô hình sử dụng đất hiệu quả sau khai thác khoáng sản tại Văn Bàn, dựa trên kinh nghiệm thực tiễn và các kết quả nghiên cứu khoa học. Các mô hình này bao gồm phát triển nông nghiệp bền vững, du lịch sinh thái, và các ngành công nghiệp nhẹ. Việc lựa chọn mô hình phù hợp cần được thực hiện dựa trên đánh giá kỹ lưỡng về tiềm năng và lợi thế của từng khu vực.

5.1. Mô hình nông nghiệp bền vững sau khai thác khoáng sản

Mô hình nông nghiệp bền vững có thể bao gồm trồng các loại cây có giá trị kinh tế cao, chăn nuôi gia súc, gia cầm, và phát triển các sản phẩm nông nghiệp hữu cơ. Cần có các biện pháp bảo vệ đất và nguồn nước, và khuyến khích sử dụng các kỹ thuật canh tác thân thiện với môi trường.

5.2. Phát triển du lịch sinh thái tại khu vực khai thác khoáng sản

Việc phát triển du lịch sinh thái có thể tận dụng các cảnh quan độc đáo do khai thác khoáng sản tạo ra, như các hồ nước, đồi núi, và hang động. Cần có các biện pháp bảo vệ môi trường và phát triển các dịch vụ du lịch chất lượng cao.

5.3. Phát triển công nghiệp nhẹ và dịch vụ hỗ trợ khai thác

Việc phát triển công nghiệp nhẹ và các dịch vụ hỗ trợ khai thác có thể tạo ra việc làm mới và tăng thu nhập cho người dân địa phương. Cần có các quy định về bảo vệ môi trường và đảm bảo an toàn lao động.

VI. Kết Luận Phát Triển Bền Vững Đất Đai Văn Bàn Lào Cai

Việc nâng cao hiệu quả sử dụng đất sau khai thác khoáng sản tại Văn Bàn, Lào Cai là một nhiệm vụ phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng, doanh nghiệp, và cộng đồng địa phương. Các giải pháp cần được thực hiện một cách đồng bộ và toàn diện, dựa trên cơ sở khoa học và phù hợp với điều kiện thực tế. Chỉ khi đó, mới có thể đảm bảo sự phát triển bền vững cho huyện Văn Bàn và tỉnh Lào Cai.

6.1. Tầm quan trọng của phát triển bền vững Văn Bàn

Phát triển bền vững là mục tiêu hàng đầu trong quá trình khai thác và sử dụng tài nguyên đất đai. Cần có sự cân bằng giữa phát triển kinh tế, bảo vệ môi trường, và đảm bảo công bằng xã hội.

6.2. Kiến nghị và giải pháp cho tương lai sử dụng đất Lào Cai

Nghiên cứu này đưa ra một số kiến nghị và giải pháp cụ thể cho việc quản lý và sử dụng đất sau khai thác khoáng sản tại Văn Bàn, Lào Cai. Các kiến nghị này bao gồm tăng cường giám sát, hoàn thiện chính sách, và khuyến khích sự tham gia của cộng đồng.

6.3. Hướng đi mới cho kinh tế nông nghiệp Lào Cai

Việc chuyển đổi cơ cấu kinh tế nông nghiệp theo hướng bền vững và hiệu quả là một trong những hướng đi quan trọng để phát triển kinh tế - xã hội của Lào Cai. Cần có các chính sách hỗ trợ và khuyến khích các hoạt động sản xuất nông nghiệp thân thiện với môi trường.

Nội dung chính

Tổng quan nghiên cứu

Lào Cai là một trong những trung tâm tài nguyên khoáng sản lớn nhất Việt Nam với trên 150 điểm mỏ phân bố ở 35 loại khoáng sản khác nhau. Trong bức tranh chung đó, huyện Văn Bàn giữ vị trí địa kinh tế chiến lược với diện tích tự nhiên đạt 142.000 ha cùng 23 đơn vị hành chính cấp xã và thị trấn. Hoạt động khai thác khoáng sản tại địa phương đã đóng góp tích cực vào tăng trưởng công nghiệp, song cũng để lại những thách thức nghiêm trọng về quản lý quỹ đất sau khai thác. Tình trạng mặt bằng sau khai thác bị bỏ hoang, chậm trễ hoàn nguyên sinh thái theo vòng đời dự án và thiếu phương án tái sử dụng hiệu quả đang gây lãng phí tài nguyên đất đai cũng như tiềm ẩn nguy cơ suy thoái môi trường đất, nước trên diện rộng.

Mục tiêu trọng tâm của nghiên cứu là đánh giá toàn diện thực trạng công tác quản lý và hiệu quả sử dụng đất sau khai thác khoáng sản tại 06 mỏ điển hình trên địa bàn huyện Văn Bàn đến hết năm 2017. Trên cơ sở đó, tác giả xây dựng các luận cứ khoa học và thực tiễn để định hướng chuyển đổi mục đích sử dụng đất theo hướng đa dạng, hiệu quả và bền vững. Phạm vi không gian của đề tài bao quát toàn bộ huyện Văn Bàn, tập trung chuyên sâu vào các mỏ khoáng sản chủ lực gồm mỏ đá Khe Bàn 2, mỏ đá Nà Lộc - Đán Đăm, mỏ Cao lanh - Felspat Làng Giàng, mỏ sắt Quý Xa, mỏ Apatit Tam Đỉnh - Làng Phúng và mỏ vàng gốc Minh Lương, với mốc thời gian thu thập dữ liệu xuyên suốt từ năm 2015 đến năm 2018.

Ý nghĩa thực tiễn của đề tài được lượng hóa rõ nét thông qua việc định hướng chuyển đổi mục đích sử dụng cho hơn 80% diện tích mặt bằng sau khai thác sang các mô hình sản xuất nông - lâm nghiệp công nghệ cao, hồ điều hòa thủy lợi và quỹ đất bố trí tái định cư. Đề tài mở ra giải pháp giải quyết việc làm cho hàng trăm lao động địa phương bị thu hồi đất canh tác, đồng thời cung cấp công cụ khoa học giúp chính quyền địa phương tối ưu hóa công tác quản lý tài nguyên đất sau khai khoáng.

Cơ sở lý thuyết và phương pháp nghiên cứu

Khung lý thuyết áp dụng

Nghiên cứu được xây dựng dựa trên 02 trụ cột lý thuyết nền tảng gồm Lý thuyết quản lý và quản trị đất đai hiện đại cùng Lý thuyết phát triển bền vững trong khai thác khoáng sản theo Báo cáo Brundtland năm 1987 và Hiến chương của Hội đồng Kim loại và Môi trường Quốc tế năm 2000. Các mô hình lý thuyết này khẳng định việc lập kế hoạch đóng cửa mỏ và cải tạo phục hồi môi trường phải được tích hợp ngay từ giai đoạn đầu của vòng đời mỏ nhằm tối ưu hóa 03 nhóm mục tiêu: hiệu quả kinh tế, công bằng xã hội và an toàn sinh thái.

Khung phân tích của đề tài vận hành xoay quanh 04 khái niệm trọng tâm:

• Mặt bằng sau khai thác khoáng sản: Quỹ đất được hình thành sau khi kết thúc một phần hoặc toàn bộ hoạt động khai thác tại mỏ.
• Hiệu quả sử dụng đất đa mục tiêu: Giá trị tổng hợp thu được từ việc tối ưu hóa công năng đất đai phù hợp với quy hoạch vùng.
• Cải tạo, phục hồi môi trường: Hệ thống giải pháp kỹ thuật nhằm đưa môi trường và hệ sinh thái vùng mỏ về trạng thái an toàn hoặc ổn định.
• Phục hồi sinh kế cộng đồng: Các chính sách và hành động hỗ trợ tạo việc làm, chuyển đổi nghề nghiệp cho các hộ dân có đất bị thu hồi.

Toàn bộ quá trình nghiên cứu được đối chiếu chặt chẽ với hệ thống pháp lý hiện hành tại Việt Nam bao gồm Luật Đất đai năm 2013, Luật Khoáng sản năm 2010, Luật Bảo vệ môi trường năm 2014, Nghị định số 158/2016/NĐ-CP, Nghị định số 12/2016/NĐ-CP và Thông tư số 38/2015/TT-BTNMT của Bộ Tài nguyên và Môi trường.

Phương pháp nghiên cứu

Nguồn dữ liệu thứ cấp của đề tài được tổng hợp từ 06 báo cáo đánh giá tác động môi trường, số liệu thống kê kinh tế - xã hội huyện Văn Bàn giai đoạn 2015 - 2017 và các hồ sơ địa chính liên quan. Dữ liệu sơ cấp được thu thập thông qua phương pháp điều tra xã hội học trực tiếp kết hợp quan sát thực địa.

Quy mô mẫu điều tra gồm 150 phiếu phỏng vấn người dân tại các xã có mỏ khoáng sản và 06 phiếu khảo sát lãnh đạo các đơn vị khai thác mỏ. Cỡ mẫu được tính toán theo công thức thống kê xác suất với độ tin cậy đạt 90% và độ sai số tiêu chuẩn trong khoảng 5%. Phương pháp chọn mẫu phân tầng có chủ đích được áp dụng linh hoạt theo quy mô hộ dân bị ảnh hưởng: 30 phiếu tại các mỏ lớn như mỏ sắt Quý Xa, mỏ Apatit Tam Đỉnh, mỏ vàng Minh Lương, mỏ Cao lanh Làng Giàng; 14 phiếu tại mỏ đá Nà Lộc - Đán Đăm và 10 phiếu tại mỏ đá Khe Bàn 2.

Phương pháp phân tích số liệu thống kê được thực hiện trên phần mềm chuyên dụng để phân tích định lượng tương quan thu nhập và biến động nghề nghiệp. Phương pháp phân tích không gian ứng dụng phần mềm biên tập bản đồ Microstation kết hợp ảnh viễn thám vệ tinh và thiết bị bay không người lái. Lý do lựa chọn hệ phương pháp này là nhằm đảm bảo tính chuẩn xác tuyệt đối khi bóc tách hiện trạng địa hình vùng núi phức tạp và đánh giá mức độ thoái hóa của từng moong mỏ. Timeline nghiên cứu được thực hiện đồng bộ trong thời gian 12 tháng, từ tháng 9/2017 đến tháng 8/2018.

Kết quả nghiên cứu và thảo luận

Những phát hiện chính

Quá trình phân tích thực trạng tại 06 điểm mỏ điển hình trên địa bàn huyện Văn Bàn đã chỉ ra 04 phát hiện cốt lõi:

Thứ nhất, quy mô thu hồi đất phục vụ khai khoáng tác động sâu rộng đến tư liệu sản xuất của người dân. Hơn 65% tổng số hộ gia đình được khảo sát bị thu hồi từ 30% đến trên 70% tổng diện tích đất nông nghiệp đang canh tác. Điển hình tại khu vực mỏ sắt Quý Xa và mỏ Apatit Tam Đỉnh, diện tích đất lúa nước màu mỡ bị thu hẹp đáng kể, làm thay đổi căn bản cơ cấu sinh kế của các hộ nông hộ.

Thứ hai, việc chuyển dịch cơ cấu việc làm sau khi mất đất còn nhiều bất cập. Trước thời điểm thu hồi đất, tỷ lệ lao động làm thuần nông chiếm trên 85% tổng số lao động trong vùng khảo sát. Sau khi bàn giao mặt bằng, tỷ lệ lao động địa phương được các doanh nghiệp mỏ tuyển dụng chính thức chỉ dao động từ 18% đến 25%, chủ yếu là các công việc phổ thông hoặc thời vụ. Hơn 40% số hộ khảo sát cho biết thu nhập không ổn định và gặp nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm nghề nghiệp mới.

Thứ ba, công tác hoàn nguyên và đóng cửa mỏ từng phần chưa được thực hiện nghiêm túc. Tại 04 mỏ quy mô lớn, diện tích moong khai thác và bãi thải đã kết thúc giai đoạn khai đào chiếm hàng chục hecta nhưng bị bỏ trống kéo dài từ 3 đến 5 năm mà không được cải tạo lớp đất mặt. Tình trạng này làm gia tăng hiện tượng xói mòn đất vào mùa mưa và phát tán bụi quặng trong mùa khô.

Thứ tư, cơ chế điều tiết nguồn thu từ khai khoáng để tái đầu tư hạ tầng địa phương còn hạn chế. Mặc dù các doanh nghiệp đã thực hiện nghĩa vụ nộp phí bảo vệ môi trường, nhưng tỷ lệ kinh phí phân bổ ngược lại cho các xã có mỏ để khắc phục hạ tầng giao thông và hệ thống nước sạch sinh hoạt chỉ đạt khoảng dưới 30% so với nhu cầu thực tế của địa phương.

Thảo luận kết quả

Nguyên nhân căn bản của các bất cập trên xuất phát từ sự thiếu gắn kết giữa kế hoạch khai thác của doanh nghiệp với quy hoạch sử dụng đất dài hạn của chính quyền cấp huyện, xã. Trong các báo cáo đánh giá tác động môi trường ban đầu, phương án hoàn thổ thường chỉ được xây dựng chung chung là trồng cây lâm nghiệp, chưa tính toán đến tiềm năng phát triển đa dạng các loại hình kinh tế khác phù hợp với đặc thù địa hình sau khai thác.

So sánh với các bài học kinh nghiệm quốc tế như mô hình khôi phục 12.594 ha rừng sinh thái bản địa của tập đoàn Alcoa tại Tây Úc hay mô hình phát triển trang trại chăn nuôi gia súc trên 15 ha đất mỏ bauxit tại Jamaica, có thể thấy việc chuyển đổi linh hoạt mục đích sử dụng đất sau khai thác là chìa khóa để kiến tạo giá trị gia tăng mới. Tại huyện Văn Bàn, các mặt bằng sau khai thác hoàn toàn có đủ điều kiện để chuyển hóa thành các cơ sở kinh tế sinh thái thay vì chỉ thực hiện các giải pháp hoàn trả mặt bằng mang tính đối phó.

Dữ liệu nghiên cứu được biểu diễn trực quan thông qua bảng ma trận so sánh 06 mỏ theo các chỉ số: diện tích chiếm đất, tỷ lệ giải quyết việc làm địa phương và tiến độ cải tạo môi trường. Bên cạnh đó, biểu đồ hình tròn thể hiện rõ sự chuyển dịch cơ cấu nghề nghiệp của 150 hộ dân trước và sau khi thu hồi đất, đồng thời hệ thống bản đồ số tỷ lệ 1:5000 đã phân vùng chính xác ranh giới các khu vực moong sâu và bãi thải có thể chuyển đổi công năng sang làm hồ chứa nước thủy lợi hoặc khu chăn nuôi tập trung.

Đề xuất và khuyến nghị

Dựa trên kết quả nghiên cứu thực địa, tác giả đề xuất hệ thống giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng đất sau khai thác khoáng sản tại huyện Văn Bàn theo 04 nhóm nội dung trọng tâm:

Thứ nhất, thực hiện tái cấu trúc quy hoạch sử dụng đất chi tiết cho 06 mỏ điển hình:

• Chuyển đổi toàn bộ mặt bằng moong khai thác mỏ đá Nà Lộc - Đán Đăm thành mô hình trang trại nuôi nhốt đại gia súc tập trung với quy mô 200 đến 300 con bò thịt, kết hợp tận dụng các dải đất xung quanh để trồng cỏ voi cao sản.
• Cải tạo lòng moong mỏ Cao lanh - Felspat Làng Giàng thành hồ thủy lợi trữ nước với dung tích ước đạt 50.000 m³ phục vụ tưới tiêu nông nghiệp, đồng thời quy hoạch khu vực bãi thải đã ổn định làm bãi tập kết vật liệu xây dựng.
• Tái thiết mặt bằng mỏ sắt Quý Xa và mỏ Apatit Tam Đỉnh - Làng Phúng thành quỹ đất quy hoạch khu dân cư mới và các công trình hạ tầng công cộng, hỗ trợ tái định cư ổn định cho khoảng 50 đến 80 hộ dân.
• Khoanh nuôi tái sinh, phục hồi lớp phủ thực vật bằng các loài cây bản địa kết hợp quy hoạch vùng chăn thả có kiểm soát tại khu vực mỏ vàng gốc Minh Lương.

Thứ hai, đổi mới chính sách xã hội và tạo việc làm bền vững:

• Tổ chức đào tạo nghề phi nông nghiệp và hỗ trợ vốn vay ưu đãi cho 100% lao động thuộc diện bị thu hồi trên 50% đất sản xuất nông nghiệp.
• Quy định bắt buộc các doanh nghiệp mỏ phải ký cam kết tiếp nhận tối thiểu 30% lao động địa phương vào làm việc tại các dây chuyền chế biến và dịch vụ phụ trợ.

Thứ ba, hoàn thiện cơ chế kinh tế và tài chính đất đai:

• Nâng tỷ lệ trích giữ nguồn thu phí bảo vệ môi trường cho ngân sách cấp xã lên mức tối thiểu 50% nhằm chủ động nguồn vốn duy tu các tuyến đường giao thông bị xuống cấp và xây dựng hệ thống cấp nước sạch nông thôn trong giai đoạn 2020 - 2025.

Thứ tư, tăng cường quản lý kỹ thuật và giám sát môi trường:

• Thành lập Ban giám sát cộng đồng có sự tham gia của chính quyền xã, đại diện người dân và chuyên gia độc lập; ứng dụng ảnh viễn thám và thiết bị bay không người lái để kiểm tra định kỳ 6 tháng một lần đối với 100% các mỏ đang hoạt động nhằm kiểm soát nghiêm ngặt tiến độ hoàn nguyên mặt bằng.

Đối tượng nên tham khảo luận văn

Nội dung và kết quả nghiên cứu của luận văn mang lại giá trị tham khảo thiết thực cho 04 nhóm đối tượng cụ thể:

Thứ nhất, các cơ quan quản lý nhà nước về tài nguyên, môi trường và quy hoạch xây dựng tại tỉnh Lào Cai cũng như huyện Văn Bàn. Luận văn cung cấp khung phương pháp luận và cơ sở dữ liệu thực chứng giúp Sở Tài nguyên và Môi trường, Phòng Tài nguyên và Môi trường hoàn thiện công tác lập quy hoạch sử dụng đất kỳ 2021 - 2030, xây dựng phương án giao đất, cho thuê đất và thẩm định báo cáo đánh giá tác động môi trường của các dự án khai khoáng mới.

Thứ hai, các doanh nghiệp khai thác và chế biến khoáng sản trên địa bàn cả nước. Các đơn vị khai khoáng có thể tham khảo phương pháp lập kế hoạch đóng cửa mỏ cuốn chiếu, xây dựng phương án phục hồi môi trường gắn liền với tái tạo sinh thái và tối ưu hóa chi phí ký quỹ cải tạo phục hồi môi trường theo quy định của pháp luật.

Thứ ba, các trường đại học, viện nghiên cứu, giảng viên và học viên cao học chuyên ngành Quản lý đất đai, Khoa học Môi trường và Kinh tế Tài nguyên. Đề tài là tài liệu tham khảo có giá trị cao về mặt học thuật, cung cấp hệ thống chỉ tiêu đánh giá hiệu quả sử dụng đất ba chiều kích kinh tế - xã hội - môi trường trong bối cảnh miền núi phía Bắc.

Thứ tư, các tổ chức phi chính phủ và các hiệp hội phát triển cộng đồng hoạt động trong lĩnh vực bảo vệ môi trường và sinh kế bền vững. Luận văn cung cấp case-study chi tiết về các giải pháp phục hồi thu nhập, tái định cư và đảm bảo quyền lợi cho đồng bào dân tộc thiểu số tại các địa bàn chịu ảnh hưởng bởi hoạt động công nghiệp khai khoáng.

Câu hỏi thường gặp

Mặt bằng sau khai thác khoáng sản có thể được chuyển đổi sang những mục đích sử dụng nào? Mặt bằng sau khai thác có thể được chuyển đổi linh hoạt sang nhiều mục đích khác nhau tùy thuộc vào điều kiện địa hình và nhu cầu địa phương. Cụ thể, các khu vực moong sâu có thể cải tạo thành hồ chứa nước thủy lợi hoặc nuôi trồng thủy sản; các mặt bằng bằng phẳng có thể quy hoạch làm trang trại chăn nuôi đại gia súc, đất ở tái định cư, bãi tập kết vật liệu xây dựng hoặc khoanh nuôi tái sinh rừng sinh thái như các mô hình đề xuất tại mỏ Quý Xa và mỏ Làng Giàng.

Căn cứ pháp lý nào quy định nghĩa vụ cải tạo phục hồi môi trường của doanh nghiệp khai khoáng? Nghĩa vụ này được quy định chặt chẽ tại Điều 5 và Điều 30 Luật Khoáng sản năm 2010, Điều 38 Luật Bảo vệ môi trường năm 2014, Nghị định số 158/2016/NĐ-CP và Thông tư số 38/2015/TT-BTNMT. Theo đó, chủ dự án bắt buộc phải lập Đề án cải tạo, phục hồi môi trường, thực hiện ký quỹ tài chính tại Quỹ Bảo vệ môi trường và tiến hành hoàn nguyên theo từng giai đoạn khai thác trước khi tiến hành thủ tục đóng cửa mỏ.

Tại sao cần thực hiện hoàn nguyên môi trường theo hình thức cuốn chiếu trong suốt vòng đời mỏ? Hoàn nguyên cuốn chiếu giúp giảm thiểu áp lực chi phí tài chính cho doanh nghiệp khi kết thúc dự án, đồng thời ngăn chặn kịp thời hiện tượng xói mòn, sạt lở đất và ô nhiễm nguồn nước mặt. Phương thức này cho phép đưa từng phần diện tích đất đã khai thác xong vào tái sử dụng ngay cho các mục đích kinh tế - xã hội, tránh tình trạng lãng phí tài nguyên đất đai bị bỏ hoang nhiều năm.

Doanh nghiệp khai thác khoáng sản có trách nhiệm gì đối với cộng đồng dân cư địa phương nơi có mỏ? Theo Điều 5 Luật Khoáng sản năm 2010 và Nghị định số 158/2016/NĐ-CP, doanh nghiệp có trách nhiệm hỗ trợ chi phí đầu tư nâng cấp, duy tu hạ tầng kỹ thuật và công trình phúc lợi xã hội như trường học, trạm y tế, đường giao thông. Đồng thời, doanh nghiệp phải ưu tiên tuyển dụng lao động địa phương bị thu hồi đất và bồi thường thỏa đáng các thiệt hại phát sinh trong quá trình vận hành mỏ.

Nguồn thu từ phí bảo vệ môi trường trong khai thác khoáng sản được phân bổ và sử dụng ra sao? Căn cứ Điều 5 Nghị định số 12/2016/NĐ-CP, phí bảo vệ môi trường đối với khai thác khoáng sản là khoản thu ngân sách địa phương hưởng 100%. Nguồn kinh phí này phải được Hội đồng nhân dân các cấp bố trí sử dụng trọn vẹn cho công tác phòng ngừa, khắc phục suy thoái môi trường, giữ gìn cảnh quan và đầu tư các công trình xử lý chất thải, cấp nước sạch tại chính địa bàn chịu tác động trực tiếp bởi hoạt động khai thác.

Kết luận

• Luận văn đã đánh giá toàn diện hiện trạng quản lý và sử dụng mặt bằng sau khai thác tại 06 mỏ khoáng sản điển hình trên địa bàn huyện Văn Bàn, tỉnh Lào Cai.
• Nghiên cứu chỉ ra những mâu thuẫn then chốt giữa việc thu hồi đất sản xuất của hơn 65% số hộ dân với tỷ lệ tạo việc làm mới tại chỗ chỉ đạt dưới 25%.
• Xác lập cơ sở khoa học để chuyển đổi công năng mặt bằng mỏ sang các mô hình trang trại gia súc, hồ thủy lợi, tái định cư và phục hồi rừng tự nhiên.
• Đề xuất đồng bộ 04 nhóm giải pháp về hoàn thiện thể chế quy hoạch, tài chính đất đai, chuyển đổi nghề nghiệp và ứng dụng công nghệ viễn thám trong giám sát hoàn nguyên.
• Tạo ra bước đột phá trong việc chuyển đổi tư duy từ hoàn thổ thụ động sang khai thác giá trị đa mục tiêu bền vững của quỹ đất sau khai khoáng.

Đóng góp lớn nhất của luận văn là cung cấp một khung giải pháp có tính ứng dụng thực tiễn cao, giúp địa phương giải quyết hài hòa bài toán giữa phát triển công nghiệp khai thác với bảo vệ tài nguyên đất đai và an sinh xã hội. Kế hoạch hành động tiếp theo trong giai đoạn 2020 - 2025 là tập trung triển khai thí điểm mô hình trang trại tại mỏ đá Nà Lộc và hồ thủy lợi tại mỏ Cao lanh Làng Giàng, hướng tới mục tiêu nhân rộng toàn diện trên địa bàn toàn tỉnh Lào Cai giai đoạn 2025 - 2030. Các cấp quản lý, cộng đồng doanh nghiệp và các nhà khoa học cần tiếp tục phối hợp chặt chẽ để hiện thực hóa các giải pháp sử dụng đất bền vững, đóng góp tích cực vào chiến lược phát triển kinh tế xanh của vùng Tây Bắc.

Trích đoạn nội dung tài liệu

Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU 1. Cơ sở lý luận về Quản lý đất đai Đất đai có một vị trí đặc biệt đối với con người, xã hội, dù ở bất kì quốc gia nào và chế độ nào. Không một quốc gia nào không có lãnh thổ, không có đất đai của mình, nơi diễn ra mọi hoạt động kinh tế - xã hội của quốc gia. Dù ở đâu hay làm gì, thì các hoạt động sản xuất, sinh hoạt của con người đều là trên đất đai.

Bởi thế, đất đai luôn được coi là vốn quý của xã hội, và luôn được chú tâm gìn giữ và phát huy tiềm năng từ đất. Quản lý đất đai là một khái niệm có thể liên quan đến những nỗ lực của chính phủ để quản lý tài nguyên đất. Các định nghĩa về quản lý đất đai và những nỗ lực quản lý đất đai được quốc tế chấp nhận bao gồm: Quản lý đất đai (Land management) bao gồm các quy trình để sử dụng tài nguyên đất có hiệu quả. Đây chủ yếu là trách nhiệm của chủ sở hữu đất.

Chính phủ cũng có mục tiêu tăng cường quản lý đất đai hiệu quả như là một phần của mục tiêu thúc đẩy phát triển kinh tế và xã hội bền vững. Quản lý hành chính về đất đai (Land administration) liên quan đến việc xây dựng cơ chế quản lý quyền đối với đất đai và sử dụng đất, quá trình sử dụng đất và giá trị của đất đai thuộc thẩm quyền của Chính phủ để thúc đẩy quản lý đất đai hiệu quả, bền vững và bảo đảm quyền về tài sản. Quản trị đất đai (Land governance) thể hiện trách nhiệm của Chính phủ trong quản lý đất đai thông qua việc tập trung vào các vấn đề chính sách và tầm quan trọng của việc quản lý hiệu quả. Quản trị đất đai có thể được hiểu là cách chính phủ điều hành cơ chế quản lý đất đai.

Quản lý Nhà nước về đất đai có thể có nhiều nghĩa khác nhau tại các nước khác nhau. Quản lý nhà nước về đất đai có thể đồng nghĩa với quản lý đất đai, tập trung vào cách thức chính phủ xây dựng và thực hiện các chính sách đất đai và quản lý đất đai cho tất cả các loại đất không phân biệt quyền sử dụng đất. Cụ thể hơn, đây là quá trình Nhà nước quản lý đất đai thuộc sở hữu của Nhà nước và giao đất cho các mục đích sử dụng khác nhau. 5 Đất đai không chỉ giới hạn là bề mặt trái đất, mà còn được hiểu như là khái niệm pháp lý về bất động sản.

Tài sản hợp pháp được định nghĩa là không gian bên trên, dưới hoặc trên mặt đất và bao gồm một số công trình xây dựng về mặt vật chất hoặc pháp lý gắn với tài sản đó, ví dụ một tòa nhà. Khái niệm đất đai cũng bao gồm các khu vực có nước bao phủ. Nguồn: Bộ Tài nguyên và Môi trường (2012, trang 3) - Kinh nghiệm của nước ngoài về quản lý và pháp luật đất đai.2 Cơ sở lý luận về khai thác khoáng sản, MBSKTKS và hiệu quả sử dụng đất sau khai thác khoáng sản 1. Khai thác khoáng sản và MBSKTKS Theo Luật Khoáng sản thì: Khai thác khoáng sản là hoạt động nhằm thu hồi khoáng sản, bao gồm xây dựng cơ bản mỏ, khai đào, phân loại, làm giàu và các hoạt động khác có liên quan.

Vậy có thể hiểu đất sau khai thác khoáng sản là quỹ đất được tạo ra sau khi kết thúc hoạt động khai thác khoáng sản cho toàn bộ mỏ hoặc một phần diện tích mỏ; hay còn gọi là mặt bằng sau khai thác khoáng sản. Hiệu quả sử dụng đất Khi nói đến hiệu quả sử dụng đất, người địa phương miền núi nói chung và tại huyện Văn Bàn nói riêng vẫn cho rằng hiệu quả sử dụng đất chính là giá trị thu nhập từ sản xuất nông nghiệp trên đơn vị diện tích (triệu đồng/ha), hoặc quy ra đồng tiền khi chuyển nhượng mà họ chưa xác định được hiệu quả sử dụng đất từ việc chuyển đổi mục đích sử dụng đất khi được phép của cơ quan chức năng, gắn với chuyển đổi nghề (trong điều kiện phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất). Có thể nói hiệu quả sử dụng đất chính là kết quả thu lợi từ đất khi sử dụng quỹ đất một cách hợp lý nhất. Sử dụng đất sau khai thác khoáng sản Sử dụng đất là mục đích tác động vào đất đai bằng nhiều hình thức nhằm đạt kết quả như mong muốn.

Trên thực tế có nhiều kiểu sử dụng đất khác nhau, với truyền thống sản xuất nông nghiệp của người dân địa phương, thường diện tích đất bằng phẳng sau khai thác khoáng sản thường được định hướng sử dụng để trồng lúa và trồng cây hằng năm. Tuy nhiên để sử dụng hợp lý và có hiệu quả quỹ đất sau khai thác khoáng sản, có thể tính toán để sử dụng vào nhiều kiểu khác nhau: đất trồng lúa, mầu, trồng hoa, nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao… đối với những vùng quy hoạch sản xuất nông nghiệp. Một số diện tích có thể định hướng trở thành đất chuyên dùng (trường học, nhà văn hóa, trạm y tế), đất ở (đất bố trí tái định cư, đấu giá quyền sử dụng đất), đất dịch vụ thương mại, ăn uống, nghỉ dưỡng, vui chơi giải trí. sẽ đem lại giá trị kinh tế cao hơn.

Trong mỗi kiểu sử dụng đất đều gắn với một phương án sử dụng đất cụ thể. Hiệu quả kinh tế Hiệu quả kinh tế phải được đánh giá trên cơ sở khoa học, nó liên quan trực tiếp đến quan niệm, tư duy của con người, làm thay đổi nếp sống, thói quen hằng ngày và tác động đến đời sống sinh hoạt của từng gia đình, làng xóm và của cả cộng đồng trong khu vực. Hiệu quả kinh tế được thể hiện thông qua sự so sánh giữa kết quả đạt được của giai đoạn trước với giai đoạn hiện nay sau khi thực hiện các giải pháp đa dạng trong phương án sử dụng đất sau khai thác khoáng sản kết hợp với các loại hình sử dụng đất ngoài khu vực khai thác khoáng sản. Tóm lại, bản chất của phạm trù kinh tế sử dụng đất là với một diện tích đất đai nhất định sản xuất ra một khối lượng của cải vật chất hoặc có ý nghĩa xã hội nhiều nhất với một lượng đầu tư chi phí và vật chất hợp lý nhất, lao động tiết kiệm nhất sẽ là bài toán đem lại kết quả khả quan nhất, phù hợp với thời đại phát triển kinh tế hội nhập.

Hiệu quả xã hội Hiệu quả xã hội là là sự tác động đến các mối quan hệ xã hội, đến sinh hoạt hàng ngày của mỗi gia đình, người dân trong khu vực, tác động đến các chỉ tiêu xã hội. Hiệu quả xã hội là mối tương quan so sánh giữa kết quả xét về mặt xã hội với những chi phí đầu tư về kinh tế. Hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội có mối huan hệ mật thiết với nhau, chúng là tiền đề của nhau và là một phạm trù thống nhất. Hiệu quả xã hội trong sử dụng đất hiện nay là phải nâng cao giá trị sản xuất, nâng cao thu nhập và chất lượng cuộc sống của nhân dân, góp phần thúc đẩy xã hội phát triển, nội lực và nguồn lực của địa phương được phát huy, đáp ứng nhu cầu cuộc sống từ mức khá trở lên.

Dù có chuyển dịch cơ cấu kinh tế, chuyển đổi nghề toàn bộ hay một phần nhưng mục tiêu sử dụng đất vẫn đảm bảo phù hợp với tập quán, giữ gìn được bản sắc văn hoá của địa phương thì như vậy mới đảm bảo tính bền vững và sẽ được mọi tầng lớp nhân dân ủng hộ. Hiệu quả môi trường Vấn đề môi trường phải hết sức quan tâm, đặc biệt đối với khu vực có hoạt động khai thác khoáng sản lại càng phải chú trọng hơn và phải đảm bởi yếu tố bền vững. Việc khai thác, sử dụng đất hiệu quả đồng bộ với việc bảo vệ môi trường sinh thái, môi trường khu vực là vấn đề không đơn giản, nó vừa phải được đánh giá các yếu tố tác động trong quá trình chuyển đổi mục đích sử dụng đất, tác động do tăng mật độ đầu tư xây dựng cơ sở hạ tầng, tác động do các hoạt động khai thác, vận chuyển và chế biến khoáng sản, lượng rác thải, chất thải rắn, chất thải lỏng được thải ra trong quá trình khai thác có thể thải qua hệ thống xử lý, cũng có nhiều chỗ vẫn có thể được thải trực tiếp ra môi trường làm thay đổi hiện trạng môi trường và tác động tiêu cực đến cảnh quan tự nhiên cũng như đời sống - xã hội của người dân và cả cộng đồng khu vực. 8 Ngoài những nhận định nói trên, nguyên nhân tác động đến môi trường còn có tác động từ việc sử dụng hoá chất trong quá trình sản xuất; khói, bụi, tiếng ồn, dung chấn do nổ mìn… kiểm soát được những tác động này cũng cần phải có sự quản lý chặt chẽ của các cơ quan chức năng, sự nhận thức đúng đắn của lãnh đạo, công nhân và người lao động tại các mỏ khai thác khoáng sản về trách nhiệm của mình đối với hoạt động bảo vệ môi trường tại vùng mỏ cũng như môi trường chung.

Hiệu quả môi trường vừa phải đảm bảo lợi ích trước mắt vì phải gắn chặt với quá trình khai thác, sử dụng các loại đất vừa đảm bảo lợi ích lâu dài là bảo vệ tài nguyên đất và môi trường sinh thái. Khi hiệu quả kinh tế và hiệu quả xã hội của một loại hình sử dụng đất nào đó được đảm bảo thì hiệu quả môi trường càng được quan tâm. Như vậy, sử dụng đất hợp lý, hiệu quả cao và bền vững phải quan tâm đồng bộ tới cả ba hiệu quả: kinh tế, xã hội và môi trường. Cơ sở pháp lý - Luật Đất đai, được Quốc Hội thông qua ngày 29/11/2013, có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01/7/2014; - Luật Khoáng sản, được Quốc hội thông qua ngày 17/11/2010, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/7/2011; - Luật Bảo vệ môi trường được Quốc hội thông qua ngày 23/6/2014, có hiệu lực thi hành từ ngày 01/01/2015.

- Nghị quyết số 17/2011/QH13 ngày 22 tháng 11 năm 2011 của Quốc hội về quy hoạch sử dụng đất đến năm 2020 và kế hoạch sử dụng đất 5 năm (2011-2020) cấp quốc gia. - Nghị định số 42/2012/NĐ-CP của Chính phủ quy định về quản lý, sử dụng đất trồng lúa; - Nghị định số 43/2014/NĐ-CP ngày 15 tháng 5 năm 2013 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Đất đai; 9 - Nghị định số 158/2016/NĐ-CP ngày 29 tháng 11 năm 2016 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Khoáng sản.