CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG ĐÊ ĐIỀU VÀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ, BẢO VỆ ĐÊ BIỂN 1.1 Tổng quan về hệ thống đê điều và công tác quản lý, bảo vệ đê biển trên thế giới và trong nước 1.1 Hệ thống đê điều và công tác quản lý, bảo vệ đê biển trên thế giới 1. Hà Lan Hình 1-1: Đê biển afsluitdijk Hà Lan Cùng với kim tự tháp ở Ai Cập, đường hầm qua eo biển Manche, đấu trường Colosseum v.v…, hệ thống đê biển Afsluitdijk ở Hà Lan được các nhà kiến trúc trên thế giới bầu chọn là một trong số 10 công trình vĩ đại nhất trên hành tinh Để tạo dựng được những con đê biển kỳ vĩ ấy, người Hà Lan qua nhiều thế hệ đã phải trải qua bao trận chiến chống chọi với biển cả, giành giật từng mét đất để làm nơi sinh sống. Cuộc chiến ấy kéo dài qua nhiều thế kỷ để đến ngày nay đất nước này đã có hệ thống đê biển hiện đại nhất thế giới. Và Afsluitdijk xứng đáng là một minh chứng rõ ràng nhất cho khát vọng, ý chí và khả năng chinh phục thiên nhiên của con người Hà Lan.
Quá trình lấn biển của công trình khổng lồ Đê biển Afsluitdijk là một trong những minh chứng điển hình với tổng chiều dài hơn 32km, rộng 90m, và độ cao ban đầu 7,25m trên mực nước biển trung bình. Công trình này chạy dài từ mũi Den Oever thuộc tỉnh Noord Holland lên đến mũi 5 Zurich thuộc tỉnh Friesland. Điều phi thường là giai đoạn thi công được tiến hành trong khoảng thời gian vẻn vẹn có sáu năm, từ 1927 đến 1933. Giai đoạn thi công được tiến hành từ bốn điểm xuất phát, từ đây, chân đê cơ bản được mở rộng dần bằng cách đóng cọc và phun trực tiếp sét xuống biển từ tàu thi công, tạo nên hai chân đập nhỏ song song đồng thời, phần lòng giữa được bổ sung bằng cát.
Tiếp theo, các phương tiện thi công cơ giới bao mặt đê bằng sét, gia cố móng bằng đá bazan. Tại một số điểm đặc biệt yếu, có độ sâu lớn, tương ứng với tác động của dòng triều mạnh, các chuyên gia Hà Lan phải tiến hành một số biện pháp công trình đặc biệt và thi công gia cố bổ sung. Đê biển afsluitdijk Hà Lan năm 1932 Điểm ghép nối cuối cùng của Afsluitdijk được hoàn tất vào ngày 28.1932, trước thời gian dự kiến hai năm.Chỉ trong sáu tháng sau đó, mặt đê biển được hoàn thiện với đầy đủ thảm cỏ, cây xanh, công trình xây dựng phụ trợ, và đặc biệt là xa lộ châu Âu A7/E22 nối liền hai tỉnh Noord Holland và Friesland. Lễ khánh thành Afsluitdijk và tượng đài tôn vinh kiến trúc sư trưởng lừng danh Dudok chính thức diễn ra vào ngày 25.1933, tại chính điểm ghép nối cuối cùng trên thân đê.
Hà Lan và ước mơ lấn biển Hiện nay mực nước phía trong đất liền được kiểm soát và điều chỉnh mức thấp hơn mực nước biển bên ngoài khoảng 5 - 6m. Diện tích đất thổ cư và canh tác được cải thiện thêm khoảng 1.000km2 bao gồm tỉnh mới Flevoland, hai thành phố phát triển nhanh nhất Hà Lan là Lelystad và Almere, cùng một loạt các thị trấn tập 6 trung dân cư như Lemmer, Vollenhove, Blokzijk vốn trước đây là các đảo nhỏ Urk, Schokland, Wieringen… Bên cạnh đó, Afsluitdijk ngoài việc là một đê bảo vệ Hà Lan khỏi lũ lụt, còn là một đường cao tốc được sử dụng bởi hàng ngàn người mỗi ngày. Bạn có thể lái xe ô tô, xe đạp hoặc đi bộ ven một bên đê và thưởng thức các cảnh quan tuyệt vời. Công trình này cũng là một minh chứng cho sự sáng tạo và trí tuệ của người Hà Lan trong cuộc chinh phục thiên nhiên, phục vụ lợi ích của con người.
Ngoài hoa Tulip và những cối xay gió xinh đẹp thì Afsluitdijk cũng được nhắc đến như một biểu trưng của người Hà Lan, bởi những lợi ích mà công trình khổng lồ này mang lại cho người Hà Lan và những nổ lực của họ để hoàn thành đê biển dài nhất thế giới này. Hàn Quốc Hình 1-2: Đê Saemangeum- Hàn Quốc Hàn Quốc nằm trên diện tích 222.154 km2, diện tích khu vực núi chiếm hai phần ba diện tích lãnh thổ. Hàn Quốc có số lượng sông, suối tương đối lớn, đóng vài trò quan trọng trong lối sống của người dân và trong quá trình phát triển công nghiệp đất nước. Hai con sông dài nhất là Amnokgang (Yalu, 790km) và Tuman- gang (Tumen, 512km).
Hai con sông này đều bắt nguồn từ ngọn núi Paektusan rồi đổ xuống miền Tây và miền Đông tạo nên biên giới phía Bắc của bán đảo. Phía nam của bán đảo, sông Nakdongang (525km) và sông Hangang (514km) là hai đường 7 dẫn nước chủ yếu. Sông Hangang chạy ngang qua Seoul, thủ đô của Hàn Quốc, và được coi là con đường sống cho dân cư tập trung đông đúc trong khu vực trung tâm của một xã hội Hàn Quốc hiện đại. Bao quanh ba mặt của bán đảo, đại dương đóng một vai trò quan trọng trong cuộc sống của người dân Hàn Quốc, đóng góp vào những phát triển của ngành công nghiệp đóng tàu và kỹ thuật hàng hải.
Diện tích đất sản xuất của Hàn Quốc rất nhỏ nên đất là một tài sản vô cùng quý giá. Người Hàn đã nỗ lực giành đất từ biển và cải tạo đất. Lịch sử lâu dài gắn liền với giữ đất và lấn biển. Hàn Quốc là một quốc gia giáp biển có sự phát triển hướng ra biển khá nhanh.
Tính đến năm 2006 có 38% diện tích vùng đầm lầy ở vùng duyên hải được chuyển thành đất liền. Do diện tích đất sử dụng khá nhỏ, biên độ triều ngoài biển cao, nhiều đầm lầy và ba mặt bao bọc bởi biển. Với quyết tâm của người dân nơi đây, quá trình xây dựng lấn biển, kiểm soát tài nguyên nước phục vụ sự phát triển kinh tế xã hội của đất nước này là một bước tiến nhảy vọt trong những năm qua. Các công trình khá tiêu biểu của Hàn Quốc như các công trình ngăn sông lớn như đập, hồ chứa, cống… và đặc biệt là những tuyến đê vượt biển phục vụ cho mục đích mở rộng diện tích đất, kiểm soát một phần việc ngập lụt, cải tạo đất và nguồn nước, phát điện và giao thông thủy bộ… Tháng 4/2010 Hàn Quốc đã khánh thành con đê biển lớn nhất thế giới với chiều dài 33km ở Saemangeum, thuộc tỉnh Jeolla, phía bắc Hàn Quốc.
Đê chắn biển mang tên Saemangeum bao quanh một vùng biển có diện tích 40.100ha nằm giữa biển Hoàng Hải và cửa sông Saemangeum. Dự án Saemangeum được khởi động từ đầu thập niên 70, nhưng quá trình thi công liên tục bị gián đoạn bởi đơn kiện của các nhà hoạt động môi trường. Họ lo ngại con đê khổng lồ sẽ phá hủy những bãi lầy rộng mênh mông là nơi sinh sống của nhiều loài sinh vật và có vai trò giống như một nhà máy lọc nước tự nhiên. Sau khi đê Saemangeum được xây xong, nó sẽ biến một vùng đất hoang rộng lớn thành đất trồng trọt.
Ban đầu chính quyền Seoul định dành 70% diện tích đất cải 8 tạo cho sản xuất nông nghiệp, nhưng hiện nay sản lượng lương thực của Hàn Quốc đang vượt xa nhu cầu của dân. Vì thế chính phủ sẽ xây một thành phố mới để phát triển các ngành công nghiệp, vận tải, du lịch, giải trí và trồng hoa. Ngoài ra vùng đất được khai hoang và thành phố cảng Gunsan sẽ cùng sở hữu một khu phức hợp kinh tế quốc tế, được gọi là Khu vực tự do kinh tế Saemangeum-Gunsan. Khu phức hợp này sẽ được xây xong vào năm 2020.2 Tổng quan về hệ thống đê điều và công tác quản lý, bảo vệ đê biển trong nước Nước ta có đường bờ biển dài trên 3.260 km từ Bắc tới Nam đi qua địa bàn của 28 tỉnh, thành phố.
Vùng đồng bằng dọc ven biển được đánh giá là khu vực năng động, giàu tiềm năng, có nhiều thuận lợi trong phát triển kinh tế - xã hội, khu vực này tập trung dân cư với mật độ lớn và nhiều cơ sở hạ tầng kinh tế quan trọng. Tuy nhiên, bên cạnh những lợi thế, đây cũng là khu vực thường xuyên chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, trong đó chủ yếu là bão và lũ với tần suất trung bình hàng năm từ 6 đến 8 trận bão, thiên tai ngày càng nghiêm trọng hơn trước xu thế biến đổi cực đoan của khí hậu làm mực nước biển dâng cao; bão, lũ ngày càng khốc liệt, bất thường, gia tăng cả về tần suất xuất hiện và cường độ. Các sự cố đê biển trong cả nước Và thực tế, những năm qua, hệ thống các công trình bảo vệ bờ biển, đê kè biển đã được quan tâm đầu tư, củng cố. Tuy nhiên, do sự đầu tư chưa đủ mạnh, cho nên các tuyến đê được nâng cấp mới chỉ có thể chống chịu được bão cấp 9, mực nước triều tần suất 5% và phần lớn gặp sự cố khi bão đổ bộ vào bờ, như năm 2005, một loạt hệ thống đê từ Hải Phòng tới Thanh Hóa bị vỡ do bão gây ra.
Dưới tác động của các cơn bão số 7 năm 2005 đổ bộ vào khu vực Bắc Trung Bộ và Bắc Bộ đã phá hủy nhiều tuyến đê biển như đê Cát Hải – Hải Phòng, đê Giao Thủy, Hải Hậu, Giao Thủy (Nam Định), 9 Vỡ đê Cát Hải - Hải Phòng Vỡ đê Hải Hậu - Nam Định 2. Nguyên nhân phát sinh các sự cố - Do công trình đang thi công dở dang, chưa hoàn thành các bộ phận chịu tải chính lại chịu tác động của các điều kiện tải trọng lớn - Do tác động vượt giới hạn thiết kế - Do vận hành không đúng công năng của công trình, chậm duy tu, bảo dưỡng những hư hỏng nhỏ. - Vấn đề lún sụt mảng gia cố nếu loại trừ nguyên nhân do thi công kém, thì cũng có phần nguyên nhân do sự lôi cuốn vật liệu lọc bởi sóng rút - Chưa ứng dụng được nhiều các cải tiến công nghệ vật liệu trong xây dựng.Giải pháp khắc phục các sự cố Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn có chủ trương về đầu tư xây dựng cải tạo nâng cấp hệ thống đê điều trong thời gian tới sẽ theo hướng tập trung xây dựng các tuyến đê xung yếu, không đầu tư dàn trải và tiến tới xây dựng chính sách xã hội hóa các tuyến đê biển.Việt Nam có bờ biển dài, hệ thống đê điều trên các sông cũng dài. Do vậy, công tác củng cố hệ thống đê biển ở Việt Nam đòi hỏi chi phí lớn.
Với tiềm năng tài chính còn hạn chế, công việc trước mắt là Việt Nam cần tập trung củng cố hệ thống đê biển ở những vùng có nhiều dân cư.