BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TRƯỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ TP.HCM NGUYỄN MINH TUẤN LUẬN ÁN TIẾN SĨ KINH TẾ TP. Hồ Chí Minh – Năm 2002 MÔÛ ÑAÀU ******* Tính caáp thieát cuûa ñeà taøi : Cuøng vôùi chính saùch môû cöûa cuûa nhaø nöôùc, neàn kinh teá Vieät Nam ñaõ chuyeån sang moät thôøi kyø môùi, thôøi kyø cô cheá thò tröôøng. Trong nhöõng naêm qua, ngaønh theùp ñaõ coù nhieàu coá gaéng vöôït baäc ñeå naâng cao saûn löôïng cuõng nhö chaát löôïng saûn phaåm ngaøy caøng leân cao nhaèm thoûa maõn nhu caàu cuûa thò tröôøng. Nhöng thöïc teá, caùc doanh nghieäp trong ngaønh theùp vaãn coøn nhieàu khoù khaên trong vaán ñeà caïnh tranh, tieâu thuï saûn phaåm.
Vì vaäy, theo chuùng toâi, ñeà taøi “MOÄT SOÁ GIAÛI PHAÙP NHAÈM NAÂNG CAO HIEÄU QUÛA HOAÏT ÑOÄNG MARKETING TRONG NGAØNH THEÙP VIEÄT NAM” thaät söï laø caàn thieát ñoái vôùi ngaønh theùp Vieät Nam. Muïc ñích vaø noäi dung nghieân cöùu cuûa luaän aùn : Muïc ñích nghieân cöùu cuûa ñeà taøi laø ñeà xuaát caùc giaûi phaùp nhaèm thuùc ñaåy hoaït ñoäng marketing ôû caùc doanh nghieäp trong ngaønh theùp Vieät Nam ñöôïc hieäu quûa hôn. Xuaát phaùt töø muïc ñích treân, noäi dung nghieân cöùu bao goàm Nghieân cöùu thöïc traïng hoaït ñoäng marketing ôû moät doanh nghieäp tieâu bieåu trong ngaønh theùp Vieät Nam. Treân cô sôû ñoù, nghieân cöùu ñeà xuaát caùc bieän phaùp nhaèm thuùc ñaåy hoaït ñoäng marketing ôû caùc doanh nghieäp trong ngaønh theùp Vieät Nam ñöôïc hieäu quûa hôn.
Ñeà ñaït moät soá kieán nghò ñoái vôùi nhaø nöôùc. Ñoái töôïng vaø phaïm vi nghieân cöùu : - Ñoái töôïng nghieân cöùu trong luaän aùn laø caùc doanh nghieäp trong ngaønh theùp Vieät Nam. Trong ñoù, laáy Toång Coâng ty theùp Vieät Nam laø ñôn vò tieâu bieåu ñeå laáy soá lieäu minh hoïa - Phaïm vi nghieân cöùu cuûa ñeà taøi laø ôû lónh vöïc hoaït ñoäng marketing trong caùc doanh nghieäp theùp Vieät Nam hieän nay. Phöông phaùp nghieân cöùu : Trong luaän aùn, chuùng toâi söû duïng caùc phöông phaùp nghieân cöùu nhö phöông phaùp luaän chuû nghóa duy vaät bieän chöùng, phöông phaùp luaän chuû nghóa duy vaät lòch söû, phöông phaùp so saùnh, thoáng keâ, phöông phaùp quan saùt vaø thöïc nghieäm.
Nhöõng keát quûa ñaït ñöôïc trong luaän aùn : Luaän aùn ñaõ nghieân cöùu, khaûo saùt ñöôïc thöïc traïng hoaït ñoäng marketing cuûa caùc doanh nghieäp tieâu bieåu trong ngaønh theùp töø naêm 1990 ñeán naêm 2001, ôû moät soá noäi dung nhö coâng taùc nghieân cöùu thò tröôøng, phaân khuùc thò tröôøng, caùc chieán löôïc saûn phaåm, chieán löôïc giaù, chieán löôïc phaân phoái, chieán löôïc chieâu thò. Treân cô sôû khaûo saùt ñoù, trong luaän aùn, chuùng toâi ñeà xuaát 3 nhoùm giaûi phaùp nhaèm naâng cao hieäu quûa hoaït ñoäng marketing taïi caùc doanh nghieäp ngaønh theùp Vieät Nam laø : Nhoùm giaûi phaùp nhaèm ñaåy maïnh hoaït ñoäng marketing trong ngaønh theùp Vieät Nam. Nhoùm giaûi phaùp mang tính chaát ñaàu tö cho chieán löôïc marketing mix. Nhoùm giaûi phaùp mang tính chaát hoã trôï hoaït ñoäng marketing ôû caùc doanh nghieäp theùp.
Ngoaøi ra, chuùng toâi cuõng ñöa ra moät soá kieán nghò mang tính chaát vó moâ ñoái vôùi Nhaø nöôùc coù lieân quan ñeán hoaït ñoäng marketing. Ñeà taøi naøy mang tính thöïc tieãn, coù yù nghóa raát lôùn trong vieäc nghieân cöùu khoa hoïc cuõng nhö trong hoaït ñoäng môû roäng thò tröôøng, gia taêng thò phaàn cho ngaønh theùp Vieät Nam. Chöông 1 : MOÄT SOÁ CÔ SÔÛ LYÙ LUAÄN VEÀ MARKETING 1.1/ MOÄT SOÁ VAÁN ÑEÀ LYÙ LUAÄN LIEÂN QUAN ÑEÁN HOAÏT ÑOÄNG MARKETING 1.1/ Moät soá khaùi nieäm veà marketing : Khi môùi ra ñôøi marketing chæ laø moät khaùi nieäm ñôn giaûn, noù chæ giôùi haïn trong lónh vöïc thöông maïi. Noù bao goàm taát caû caùc hoaït ñoäng cuûa nhaø saûn xuaát hay nhaø xuaát khaåu nhaèm tieâu thuï haøng hoùa, dòch vuï ñaõ coù saün vôùi muïc ñích lôïi nhuaän.
Marketing trong giai ñoaïn naøy ñöôïc goïi laø marketing truyeàn thoáng (Traditional Marketing). Cuøng vôùi söï phaùt trieån xaõ hoäi, marketing ngaøy nay khoâng coøn chæ giôùi haïn trong lónh vöïc thöông maïi maø noù bao goàm taát caû caùc hoaït ñoäng vaø nhöõng suy nghó, tính toaùn töø tröôùc khi saûn phaåm hay dòch vuï ñöôïc saûn xuaát ra, cho ñeán nhöõng hoaït ñoäng saûn xuaát, tieâu thuï vaø caû dòch vuï sau baùn haøng. Nhö vaäy, noù ñoøi hoûi caùc nhaø saûn xuaát khoâng chæ tìm moät thò tröôøng ñeå tieâu thuï saûn phaåm maø ñieàu quan troïng hôn laø taïo ra moät saûn phaåm cho moät thò tröôøng ñaõ nghieân cöùu töø tröôùc. Do marketing phaùt trieån maïnh vaø thaâm nhaäp vaøo nhieàu lónh vöïc cuûa ñôøi soáng kinh teá-xaõ hoäi neân coù raát nhieàu quan nieäm khaùc nhau veà marketing.
Chaúng haïn - Theo quan nieäm cuûa Philip Kotler thì cho raèng : Marketing laø moät daïng hoaït ñoäng cuûa con ngöôøi nhaèm thoûa maõn nhöõng nhu caàu vaø mong muoán cuûa hoï thoâng qua trao ñoåi. - Theo vieän nghieân cöùu marketing cuûa Anh (The U.K Institude of Marketing) Marketing laø tieán trình quaûn trò nhaèm xaùc ñònh, döï baùo vaø thoaû maõn nhu caàu khaùch haøng qua ñoù ñaït lôïi nhuaän. - Ñaïi hoïc George Town ôû Myõ thì cho raèng Marketing laø bao goàm nhöõng hoaït ñoäng kinh doanh lieân quan tröïc tieáp ñeán vieäc xaùc ñònh caùc thò tröôøng muïc tieâu, chuaån bò, thoâng ñaït vaø thoûa maõn caùc thò tröôøng ñoù. - Theo ñònh nghóa cuûa Hoïc Vieän Quaûn Lyù Malaysia thì “Marketing laø ngheä thuaät keát hôïp, vaän duïng caùc noã löïc thieát yeáu nhaèm khaùm phaù, saùng taïo, thoûa maõn vaø gôïi leân nhöõng nhu caàu cuûa khaùch haøng ñeå taïo ra lôïi nhuaän”.
- Naêm 1985, Hieäp Hoäi Marketing cuûa Myõ ñaõ neâu ra moät ñònh nghóa : “Marketing laø moät quaù trình hoaïch ñònh vaø quaûn lyù thöïc hieän vieäc ñònh gía, chieâu thò, vaø phaân phoái caùc yù töôûng, haøng hoùa, dòch vuï nhaèm muïc ñích taïo ra nhöõng giao dòch ñeå thoûa maõn nhöõng muïc tieâu cuûa caù nhaân, cuûa toå chöùc, cuûa xaõ hoäi “ Vôùi nhöõng quan nieäm vaø ñònh nghóa nhö treân, döôøng nhö deã laøm cho ngöôøi ta laàm töôûng, nhaän thöùc raèng marketing chæ öùng duïng trong caùc ñôn vò saûn xuaát vaø thöông maïi, coù muïc tieâu laø lôïi nhuaän. Tuy nhieân, marketing khoâng töï giôùi haïn trong caùc loaïi hình toå chöùc naøy, noù coù theå ñöôïc aùp duïng trong baát kyø toå chöùc naøo, nhaèm giuùp toå chöùc ñaït ñöôïc muïc tieâu ñaõ ñeà ra. Do ñoù, ñeå coù theå öùng duïng marketing moät caùch roäng raõi trong caùc lónh vöïc, caùc toå chöùc caàn phaûi naém ñöôïc moät soá taäp tính naøo ñoù cuûa quaàn chuùng maø toå chöùc quan taâm ñeán. Treân cô sôû ñoù, hoaït ñoäng marketing cuûa toå chöùc seõ taùc ñoäng moät caùch thuaän lôïi ñeán taäp quaùn cuûa quaàn chuùng (khoâng ñöôïc quyeàn cöôõng cheá), daãn daét quaàn chuùng theo höôùng thuaän lôïi cuûa ñôn vò.
Vì vaäy, theo chuùng toâi, ñeå bao quaùt ñöôïc toaøn boä lónh vöïc öùng duïng cuûa marketing caàn môû roäng khaùi nieäm nhö sau : Marketing laø toaøn boä caùc phöông phaùp maø moät toå chöùc duøng ñeå ñaët aûnh höôûng theo höôùng thuaän lôïi leân thaùi ñoä vaø caùc taäp tính cuûa quaàn chuùng maø toå chöùc quan taâm tôùi nhaèm ñaït ñöôïc muïc tieâu cuûa mình. Vôùi caùch hieåu nhö treân, theo chuùng toâi, coù moät soá öu ñieåm nhö sau: - Thöù nhaát laø, ñoái vôùi moät toå chöùc hoaït ñoäng trong baát kyø lónh vöïc naøo ñeàu coù theå söû duïng caùc coâng cuï marketing, ñeå taùc ñoäng leân ñoái töôïng chính cuûa mình nhaèm thoûa maõn muïc tieâu cuûa toå chöùc ñaõ ñeà ra. Mieãn raèng caùc hoaït ñoäng marketing naøy khoâng laøm phöông haïi ñeán traät töï xaõ hoäi, phuø hôïp vôùi luaät phaùp cuûa xaõ hoäi - Thöù hai laø, do daân cö ôû moãi khu vöïc thò tröôøng thì ñeàu coù moät thoùi quen taäp quaùn vaø moät neùt vaên hoùa ñaëc tröng khaùc nhau, neân theo caùch hieåu naøy, toå chöùc ñöôïc pheùp linh hoaït löïa choïn moät hoaït ñoäng marketing cho phuø hôïp vôùi taäp quaùn daân cö maø taùc ñoäng moät caùch thuaän lôïi leân thaùi ñoä ñoái töôïng maø toå chöùc quan taâm ñeán (khaùch haøng muïc tieâu), nhaèm muïc ñích ñaït ñöôïc muïc tieâu cuûa toå chöùc ñaõ ñeà ra. Nhö vaäy, theo chuùng toâi, caùch hieåu naøy laø môû roäng nhaát, bôûi vì : - Thöù nhaát, khoâng haïn cheá caùc toå chöùc trong vieäc söû duïng caùc hoaït ñoäng marketing thích hôïp nhaát ñeå taùc ñoäng ñeán ñoái töôïng muïc tieâu.
- Thöù hai, hoaøn toaøn theå hieän tính caïnh tranh giöõa caùc toå chöùc trong vieäc taùc ñoäng leân ñoái töôïng muïc tieâu, mieãn raèng khoâng laøm aûnh höôûng ñeán an ninh, traät töï xaõ hoäi vaø quyeàn lôïi cuûa ñoái töôïng muïc tieâu. - Thöù ba, caùc toå chöùc theå hieän ñöôïc tính naêng ñoäng saùng taïo trong caùc hoaït ñoäng marketing vaø theå hieän ñöôïc tính caïnh tranh giöõa caùc toå chöùc trong vieäc trieån khai caùc hoaït ñoäng marketing nhaèm taùc ñoäng thuaän lôïi leân ñoái töôïng muïc tieâu.2/ Caùc hoaït ñoäng chính cuûa marketing Vôùi caùc khaùi nieäm vaø quan ñieåm nhö treân, chuùng toâi nhaän thaáy marketing bao goàm caùc phaïm vi hoaït ñoäng chính nhö sau : Nghieân cöùu thò tröôøng saûn phaåm. Xaùc ñònh thò tröôøng muïc tieâu, bao goàm caùc böôùc : * Löïa choïn caùc tieâu thöùc ñeå tieán haønh phaân khuùc. * Choïn thò tröôøng muïc tieâu.
* Xaây döïng chieán löôïc ñònh vò saûn phaåm. Thöïc hieän caùc chính saùch (4Ps) laøm thích öùng vôùi nhu caàu cuûa thò tröôøng veà saûn phaåm, giaù caû, phaân phoái vaø taùc ñoäng ñeán khaùch haøng, nhu caàu thò tröôøng baèng caùc hoaït ñoäng giao tieáp, yeåm trôï 1.1/ Nghieân cöùu thò tröôøng : Nghieân cöùu thò tröôøng laø moät trong nhöõng coâng vieäc chuû yeáu cuûa hoaït ñoäng marketing, noù giöõ vai troø quyeát ñònh trong vieäc ñeà ra caùc chính saùch, chöông trình haønh ñoäng marketing. Vì vaäy, neáu doanh nghieäp thieáu thoâng tin veà thò tröôøng, hoaït ñoäng marketing seõ gaëp nhieàu khoù khaên vaø khoù ñaït ñöôïc hieäu quûa cao. Ñeå caùc doanh nghieäp vaø caùc toå chöùc khaùc coù theå hieåu roõ ñöôïc thò tröôøng, hoaït ñoäng nghieân cöùu marketing caàn laøm roõ caùc vaán ñeà quan troïng sau ñaây : 1.
Caùc thoâng tin veà khaùch haøng : Ñoái vôùi saûn phaåm theùp, hoaït ñoäng marketing phaân khaùch haøng ra laøm 2 loaïi, khaùch haøng saûn phaåm coâng nghieäp vaø khaùch haøng saûn phaåm tieâu duøng trong lónh vöïc xaây döïng daân duïng cuõng nhö coâng nghieäp Khaùch haøng cuûa caùc saûn phaåm coâng nghieäp laø caùc coâng ty thöông maïi, kinh doanh vaät lieäu xaây döïngï, laø caùc ñôn vò saûn xuaát coâng nghieäp ôû caùc thaønh phaàn kinh teá khaùc nhau, laø caùc vieän, caùc tröôøng ñaïi hoïc coù nhu caàu veà xaây döïng. Ñoái vôùi khaùch haøng ôû lónh vöïc tieâu duøng trong xaây döïng daân duïng, hoaït ñoäng marketing caàn nghieân cöùu kyõ 2 vaán ñeà chính yeáu nhö sau: Nhöõng ñaëc tính cuûa khaùch haøng nhö vaên hoùa, xaõ hoäi, caù nhaân, taâm lyù Vaên hoùa laø caùc yeáu toá veà vaên hoùa aûnh höôûng maïnh nhaát ñeán haønh vi tieâu duøng. Vaên hoùa taùc ñoäng vaøo öôùc muoán vaø thaùi ñoä cuûa ngöôøi tieâu duøng. Xaõ hoäi : haøønh vi tieâu duøng bò taùc ñoäng bôûi caùc yeáu toá xaõ hoäi nhö gia ñình, vai troø, ñòa vò cuûa khaùch haøng trong xaõ hoäi.