Chương 1: Những vấn đề cơ bản về ngoại tệ và hiệu quả kinh doanh ngoại tệ. 3 Chương 2: Thực trạng hiệu quả kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Nam Hà Nội. Chương 3: Một số giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả kinh doanh ngoại tệ tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển Nam Hà Nội. 4 CH Ư Ơ NG 1 NH Ữ NG VẤN ĐÈ c ơ BẢN VÈ THỊ TRƯ Ờ NG NG O ẠI TỆ VÀ • • • H IỆU QUẢ K INH DO ANH N G O ẠI TỆ 1.
TỎNG QUAN VÈ THỊ TRƯỜNG NGOẠI TỆ 1. Khái niêm “Ngoại tệ là đồng tiền nước ngoài (bao gồm cả đồng tiền của các nước khác và quyền rút vốn đặc biệt SDR). Ngoại tệ có thể là tiền kim loại, tiền giấy, tiền trên tài khoản, séc du lịch, tiền điện tử và các phương tiện khác được xem như tiền. “Thị trường ngoại tệ là nơi diễn ra việc mua, bán các đồng tiền khác nhau.
Trong thực tế, do hoạt động mua bán tiền tệ xảy ra chủ yếu giữa các ngân hàng (chiếm khoảng 85% tổng doanh số giao dịch), chính vì vậy, theo nghĩa hẹp (nghiã thực tế) thì thị trường ngoại hổi là nơi mua bán ngoại tệ giữa các ngân hàng, tức thị trường Interbank. Đặc điểm của thị trường ngoại tệ Thị trường ngoại tệ là một thị trường hàng hóa đặc biệt nên nó có những đặc trưng sau đây: - Thị trường ngoại tệ không nhất thiết phải tập trung tại vị trí địa lý hữu hình nhất định, mà là bất cứ đâu diễn ra hoạt động mua bán các đồng tiền khác nhau, do đó nó còn được gọi là thị trường không gian - Đây là thị trường toàn cầu hay thị trường không ngủ. Do sự chênh lệch về múi giờ giữa các khu vực trên thế giới nên các giao dịch diễn ra suốt ngày đêm. - Trung tâm của thị trường ngoại hối là thị trường liên ngân hàng (Interbank) với các thành viên chủ yếu là các ngân hàng thương mại, các nhà 5 môi giới ngoại hổi và các NHTW.
Doanh số giao dịch trên Interbank chiếm tới 85% tổng doanh số giao dịch ngoại tệ toàn cầu - Các nhóm thành viên tham gia thị trường duy trì quan hệ với nhau liên tục thông qua điện thoại, mạng vi tính, telex và fax. - Do thị trường toàn cầu, thông tin cân xứng, khối lượng giao dịch cực lớn, công nghệ hoàn hảo, hàng hóa đồng chất dẫn đến chi phí giao dịch cực thấp và hoạt động của thị trường trở lên hiệu quả. Điều này được thể hiện ở chỗ tỷ giá niêm yết trên thị trường toàn cầu hầu như thống nhất với nhau, nghĩa là mức chênh lệch tỷ giá giữa các thị trường là không đáng kể. - Đồng tiền được sử dụng nhiều nhất trong giao dịch là USD, chiếm tới 41,5% trong tổng số các đồng tiền tham gia.
- Đây là thị trường rất nhạy cảm với các sự kiện kinh tế, chính trị, xã hội, tâm lý.nhất là các chính sách tiền tệ của các nước phát triển như Mỹ, Anh, Liên minh Châu  u. Những thị trường ngoại tệ có hoạt động mua bán nhộn nhịp và có doanh số giao dịch cao nhất là London, NewYork, Tokyo, Singapore, Franlfurt. Chức năng của thị truòng ngoại tệ Chức năng cơ bản của thị trường ngoại tệ là kết quả phát triển tự nhiên của một trong các chức năng cơ bản của ngân hàng thương mại, đó là: nhằm cung cấp dịch vụ cho khách hàng thực hiện các giao dịch thương mại quốc tế. Trên thị trường ngoại tệ, NHTM vừa đóng vai trò là thành viên tham gia giao dịch mua bán chính trên thị trường vì lợi ích kinh doanh tiền tệ của chính mình vừa đóng vai trò nhà cung cấp dịch vụ tới khách hàng.
Đe nhập khẩu hàng hóa, dịch vụ từ nước ngoài đòi hỏi các công ty phải có đủ nguồn vốn ngoại tệ để thanh toán cho nhà cung cấp hoặc là nhà xuất khẩu có nhu cầu chuyên đôi ngoại tệ thành nội tệ nếu hóa đơn hàng xuất ghi bằng ngoại tệ và 6 tất cả các giao dịch phát sinh này sẽ được thực hiện thông qua NHTM. Với chức năng cơ bản của thị trường ngoại tệ là giúp chuyển đổi đồng tiền của quốc gia này sang đồng tiền của quốc gia khác. Ngoài ra thị trường ngoại tệ còn có các chức năng khác như: - Giúp luân chuyển các khoản đầu tư, tín dụng quốc tế, các giao dịch tài chính quốc tế khác cũng như giao lưu giữa các quốc gia. - Thông qua hoạt động của thị trường ngoại tệ, mà sức mua đổi ngoại của tiền tệ được xác định một cách khách quan theo quy luật cung cầu của thị trường.
-Thị trường ngoại tệ là nơi kinh doanh và cung cấp các công cụ phòng ngừa rủi ro tỷ giá bằng các hợp đồng như kỳ hạn, hoán đổi, quyền chọn và tương lai. - Thị trường ngoại tệ là nơi để NHTW tiến hành can thiệp để tỷ giá biến động theo chiều hướng có lợi cho nền kinh tế. Những thành viên tham gia thị trường ngoại tệ Nhóm khách hàng mua bán lẻ (Retail Clients): Bao gồm các công ty nội địa và đa quốc gia, những nhà đầu tư quốc tế và tất cả những ai có nhu cầu mua bán ngoại tệ nhằm hai mục đích chuyển đổi tiền tệ và phòng ngừa rủi ro tỷ giá. Nhóm khách hàng mua bán lẻ có nhu cầu mua bán ngoại tệ để phục vụ cho mục đích hoạt động của chính mình chứ không nhàm mục đích kinh doanh ngoại tệ (kiếm lãi khi tỷ giá thay đổi).
Thông thường nhóm khách hàng mua bán lẻ không giao dịch trực tiếp với nhau mà thường qua mua bán thông qua các NHTM. Các Ngân hàng Thương mại (Commercial Banks): Các ngân hàng thương mại tiến hành giao dịch ngoại tệ nhằm hai mục đích: - Thứ nhất, cung cấp dịch vụ cho khách hàng bằng cách mua hộ và bán hộ cho nhóm khách hàng mua bán lẻ. Vì là mua bán hộ nên ngân hàng không 7 phải bỏ vốn, không chịu rủi ro tỷ giá và không làm thay đổi kết cấu bảng cân đối tài sản nội bảng. Thông qua dịch vụ mua bán hộ, ngân hàng thu một khoản phí phổ biến ở dạng chênh lệch tỷ giá mua bán.
- Thứ hai, kinh doanh cho chính mình, tức mua bán ngoại hối nhằm kiếm lãi khi tỷ giá thay đổi. Hoạt động kinh doanh này tạo ra trạng thái ngoại hối, do đó ngân hàng phải bỏ vốn, chịu rủi ro tỷ giá và làm thay đổi bảng cân đối nội bảng hoặc ngoại bảng của ngân hàng. Các ngân hàng tiến hành giao dịch ngoại tệ theo hai cách: (i) Giao dịch trực tiếp giữa các ngân hàng với nhau; (ii) giao dịch gián tiếp với nhau qua môi giới. Những nhà môi giới ngoại tệ (foreign exchange brokers): Ngày nay, ngoài hình thức mua bán ngoại tệ trực tiếp giữa các ngân hàng với nhau thì hình thức giao dịch gián tiếp thông qua nhà mối giới ngoại hối cũng phát triển.
Những ai muốn hành nghề môi giới ngoại tệ phải có giấy phép. Tại mỗi trung tâm tài chính quốc tế thường có một số nhà môi giới chuyên nghiệp nhất định để giúp các ngân hàng thực hiện các lệnh mua và bán ngoại tệ. Điếm cần lưu ý là những nhà môi giới chỉ cung cấp dịch vụ cho khách hàng chứ không mua bán ngoại tệ cho chính mình. Các Ngân hàng Trung ương (Central Banks): Với vai trò là cơ quan quản lý NHTW tham gia thị trường ngoại tệ nhằm thực hiện ba mục đích sau: + Can thiệp lên thị trường ngoại tệ: Nhìn chung, các NHTW không thờ ơ trước sự biến động của tỷ giá đối với đồng tiền do mình phát hành.
Các NHTW vẫn thường xuyên can thiệp bằng cách mua vào hay bán ra nội tệ trên thị trường ngoại tệ nhằm ảnh hưởng lên tỷ giá theo chiều hướng mà NHTW cho là có lợi. + Mua bán, chuyển đổi tiền tệ nhằm bảo toàn và gia tăng dự trữ ngoại hối quốc gia. Do tỷ giá của các đồng tiền dự trữ thường xuyên biến động nên 8 các NHTW một mặt phaỉ đa dạng hoá cơ cấu dự trữ, mặt khác có thể tận dụng cơ hội biến động tỷ giá nhằm gia tăng giá trị dự trữ ngoại tệ của mình. + NHTW còn là đại lý trong việc mua hộ, bán hộ ngoại tệ cho Chính phủ.
Hoạt động kinh doanh chính của Ngân hàng thưong mại trong nền kinh tế thị trường Ngân hàng thương mại là một tổ chức tín dụng hoạt động kinh doanh trong lĩnh vực tiền tệ mà hoạt động chủ yếu thường xuyên của nó là nhận tiền gửi ký thác với trách nhiệm hoàn trả và được sử dụng số tiền đó để cho vay, đầu tư, thực hiện nghiệp vụ chiếtkhấu và các dịch vụ tài chính khác. NHTM là tô chức kinh doanh với mục tiêu lợi nhuận, là trung gian tài chính trên thị trường tài chính nói chung và trên thị trường ngoại tệ nói riêng. Hoạt động chính trên thị trường của các ngân hàng bao gồm: - Hoạt động huy động vốn: Là một trong những nghiệp vụ chính, chủ yếu của NHTM. Ngân hàng có nhiều hình thức huy động vốn khác nhau như nhận tiền gửi các loại, phát hành các công cụ nợ để huy động vốn như kỳ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ tiền gửi, vay vốn trên thị trường liên ngân hàng.
- Hoạt động tín dụng, đầu tư: Là một trong những hoạt động kinh doanh chính và truyên thông của NHTM trên thị trường. Ngân hàng cung cấp các sản phâm tín dụng dưới hình thức cho vay ngắn hạn, trung hạn và dài hạn, cho vay cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp hoặc chiết khấu thương phiếu, tín dụng ứng trước, thấu chi, cho thuê tài chính, bảo lãnh. Ngân hàng thực hiện hoạt động đầu tư vào các lĩnh vực như chứng khoán nhà nước, chứng khoán công ty, mua bán ngoại tệ để tăng thu nhập, phân tán rủi ro và bổ sung thanh khoản khi cần. - Hoạt động kinh doanh ngoại tệ: Kinh doanh ngoại tệ là nghiệp vụ của 9 các ngân hàng ra đời cùng với sự phát triển của hoạt động giao thương quốc tế giữa các quốc gia, các tổ chức kinh tế ở các quốc gia khác nhau.
Là hoạt động qua đó các ngân hàng thương mại kinh doanh các sản phẩm ngoại tệ nhằm mục tiêu đa dạng hóa hoạt động, hưởng chênh lệch tỷ giá, phí thanh toán và bù đắp rủi ro ngoại tệ của chính ngân hàng đó. Kinh doanh ngoại tệ là một trong những nghiệp vụ kinh doanh được các ngân hàng thương mại xác định là sản phẩm dịch vụ chính đóng góp vào nguồn thu nhập của mỗi ngân hàng.