phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo và các phụ lục luận văn gồm 3 chƣơng chính nhƣ sau: Chƣơng I: Cơ sở lý thuyết về chất lƣợng đào tạo Chƣơng II: Phân tích đánh giá chất lƣợng đào tạo tại trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên. Chƣơng III: Một số giải pháp nhằm nâng cao chất lƣợng đào tạo tại trƣờng Cao đẳng Công nghiệp Phúc Yên. 3 CHƢƠNG I CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHẤT LƢỢNG ĐÀO TẠO 1. Chất lƣợng đào tạo và đánh giá chất lƣợng đào tạo 1.
Quan niệm về chất lƣợng Nếu nhƣ trong sản xuất vật chất xã hội thì chất lƣợng sản phẩm đƣợc thể hiện bằng những thuộc tính cụ thể về mặt kỹ thuật và giá trị sử dụng đƣợc ngƣời tiêu dùng chấp nhận (độ bền, độ chính xác, độ co dãn, tính có ích, thẩm mỹ,.) thì trong lĩnh vực đào tạo chất lƣợng giáo dục là một chỉ tiêu trừu tƣợng đƣợc phản ánh bằng sự chấp nhận của xã hội đối với nhân lực do các nhà trƣờng đào tạo thông qua các yêu cầu cụ thể đƣợc đáp ứng của ngƣời đƣợc đào tạo trƣớc các nhà tuyển dụng; nhƣ trình độ tay nghề, khả năng chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp, nhân cách. Chất lƣợng trong giáo dục đại học luôn luôn là mối quan tâm hàng đầu của nhiều đối tƣợng mặc dù có tham gia hoặc không tham gia vào quá trình giáo dục. Ngoài áp lực của số lƣợng ngƣời học ngày càng tăng dẫn đến sụt giảm về chất lƣợng, áp lực của xã hội đang biến đổi quá trình cạnh tranh khiến cho các nhà tuyển dụng lao động luôn đòi hỏi chất lƣợng đầu ra của giáo dục cao để đền bù chi phí tiền lƣơng. Chất lƣợng cũng luôn là vấn đề đối với chính phủ và các cơ quan, nơi hoạch định các chính sách giáo dục và nghiên cứu giáo dục.
Vì nhiều lý do, chất lƣợng giáo dục luôn là mối quan tâm lớn. Về bản chất, khái niệm chất lƣợng chỉ mang tính tƣơng đối. Với mỗi ngƣời, quan niệm về chất lƣợng khác nhau và vì thế chúng ta thƣờng đặt ra các câu hỏi “chất lƣợng của ai”. Ở mỗi vị trí, ngƣời ta nhìn nhận về chất lƣợng ở những khía cạnh khác nhau.
Các sinh viên, nhà tuyển dụng, đội ngũ tham gia giảng dạy hoặc không tham gia giảng dạy, chính phủ và các cơ quan tài trợ, các cơ quan kiểm duyệt, kiểm định, các nhà chuyên môn đánh giá đều có định nghĩa riêng của họ cho khái niệm chất lƣợng đào tạo. Trong thực tế, có rất nhiều cách định nghĩa chất lƣợng, nhƣng có thể đƣợc tập hợp thành năm nhóm quan niệm về chất lƣợng: 1- Chất lƣợng là sự vƣợt trội. 4 2- Chất lƣợng là sự hoàn hảo, nhất quán. 3- Chất lƣợng là sự phù hợp với mục tiêu.
4- Chất lƣợng là sự đáng giá về đồng tiền. 5- Chất lƣợng là giá trị chuyển đổi. “ Chất lƣợng là phạm trù triết học biểu thị những thuộc tính bản chất của sự vật, chỉ rõ nó là cái gì, tính ổn định tƣơng đối của sự vật, phân biệt nó với các sự vật khác. Chất lƣợng là đặc tính khách quan của sự vật, biểu hiện ra bên ngoài thuộc tính”.
[4,419] Đã có rất nhiều định nghĩa về chất lƣợng, từ định nghĩa truyền thống đến các định nghĩa mang tính chiến lƣợc và có cách hiểu đầy đủ hơn. Các định nghĩa mang tính truyền thống của chất lƣợng thƣờng mô tả chất lƣợng nhƣ một cái gì đó đƣợc xây dựng tốt đẹp và sẽ đƣợc tồn tại trong một thời gian dài. Chất lƣợng là gì? Có rất nhiều định nghĩa và cách lý giải khác nhau. Có ý kiến cho rằng chất lƣợng là sự xuất chúng, tuyệt hảo, là giá trị bằng tiền, là sự biến đổi về chất cho phù hợp với mục tiêu.
Các quan niệm về chất lƣợng của chúng ta có thể thấy qua các định nghĩa sau: - Chất lƣợng là “tiềm năng của một sản phẩm hay dịch vụ nhằm thoả mãn nhu cầu của ngƣời sử dụng”. [Tiêu chuẩn Pháp - NFX50 - 109] - Theo ISO 8402 (1994): “Chất lƣợng là một tập hợp các đặc tính của một thực thể tạo cho thực thể đó khả năng làm thoả mãn nhu cầu đã xác định hoặc tiềm ẩn”. - Theo chuyên gia K.Ishikawa: “Chất lƣợng là khả năng thoả mãn nhu cầu thị trƣờng và chi phí thấp nhất”. [6,22] - Theo INQAAHE (International Network for Quality Assurance Agencies): “Chất lƣợng là sự phù hợp với mục đích”.
[Quality as Fitness for Purpose] Nhƣ vậy, các quan niệm về chất lƣợng tổng quát tuy có khác nhau, nhƣng đều có chung một ý tƣởng: chất lƣợng là sự thoả mãn một yêu cầu nào đó. Thực 5 vậy, trong sản xuất, chất lƣợng của một sản phẩm đƣợc đánh giá qua mức độ đạt các tiêu chuẩn chất lƣợng đã đề ra của của sản phẩm. Trên đây là một số định nghĩa tiêu biểu về chất lƣợng. Mỗi định nghĩa đƣợc nêu ra dựa trên những cách tiếp cận khác nhau về vấn đề chất lƣợng và do đó mỗi quan niệm đều có mặt mạnh và mặt yếu riêng.
Mặc dù vậy, định nghĩa về chất lƣợng của tổ chức quốc tế về tiêu chuẩn hoá “chất lƣợng là sự phù hợp với mục đích” là một khái niệm tƣơng đối hoàn chỉnh và thông dụng nhất hiện nay. Nó phát huy đƣợc những mặt tích cực và khắc phục đƣợc những hạn chế của các khái niệm trƣớc đó, ở đây chất lƣợng đƣợc xem xét một cách toàn diện và rộng rãi hơn. Chất lƣợng đào tạo 1. Khái niệm Đào tạo: là một quá trình hoạt động có mục đích, có tổ chức nhằm hình thành quá trình có hệ thống các tri thức, kỹ năng, thái độ để hoàn thiện nhân cách cho mỗi cá nhân, tạo điều kiện cho họ có thể vào đời hành nghề, có năng suất và hiệu quả.
Việc phấn đấu nâng cao chất lƣợng đào tạo bao giờ cũng đƣợc xem là nhiệm vụ quan trọng nhất của tất cả các cơ sở đào tạo nói chung, chất lƣợng đào tạo là một khái niệm khó định nghĩa, khó xác định, khó đo lƣờng. Chất lƣợng đào tạo là một yếu tố quan trọng hàng đầu, nó không chỉ mang tính quyết định đối với sự phát triển của mỗi nhà trƣờng, của sự nghiệp giáo dục đào tạo, mà cao hơn nữa, nó quyết định đến sự phát triển của một nền kinh tế, một đất nƣớc. Vì vây, chú trọng đến vấn đề chất lƣợng giáo dục và nâng cao chất lƣợng giáo dục đào tạo đã coi là “quốc sách” hàng đầu, và bản thân mỗi nhà trƣờng đang là nơi trực tiếp thực hiện hoạt động đào tạo cũng không thể nằm ngoài quy luật đó, lấy chất lƣợng giáo dục làm nhiệm vụ trọng tâm trong công tác đào tạo của mình. Tuy nhiên, để có đƣợc sản phẩm đào tạo có chất lƣợng cần phải hiểu thế nào là chất lƣợng đào tạo.
Hiện nay có rất nhiều cách hiểu khác nhau về chất lƣợng đào tạo, cụ thể: - Chất lƣợng đào tạo là kết quả của quá trình đào tạo đƣợc phản ánh ở các đặc trƣng về phẩm chất, giá trị nhân cách và giá trị sức lao động hay năng lực hành 6 nghề của ngƣời tốt nghiệp tƣơng ứng với mục tiêu, chƣơng trình đào tạo theo các ngành nghề cụ thể. [16, 105] - Chất lƣợng giáo dục là chất lƣợng thực hiện các mục tiêu giáo dục. Từ đó, có thể thấy rằng chất lƣợng đào tạo bao gồm hai khía cạnh: Thứ nhất: Đạt đƣợc mục tiêu (phù hợp với tiêu chuẩn) do nhà truờng đề ra. Khía cạnh này chất lƣợng đƣợc xem là “chất lƣợng bên trong”.
Thứ hai: Chất lƣợng đƣợc xem là sự thoả mãn tốt nhất những đòi hỏi của ngƣời sử dụng, ở khía cạnh này chất lƣợng đƣợc xem là “chất lƣợng bên ngoài”. Nhƣ vậy, để chất lƣợng đào tạo đạt chất lƣợng cao, trƣớc hết phải đạt đƣợc chất lƣợng bên trong, đó sẽ là nền tảng để đạt đƣợc chất lƣợng bên ngoài. Trong lĩnh vực đào tạo, chất lƣợng đào tạo với đặc trƣng sản phẩm là “con ngƣời” và đƣợc thể hiện ở phẩm chất, giá trị nhân cách và giá trị sức lao động hay năng lực hành nghề của ngƣời tốt nghiệp tƣơng ứng với mục tiêu đào tạo của từng ngành đào tạo trong hệ thống đào tạo. Với yêu cầu đáp ứng nhu cầu nhân lực của thị trƣờng lao động, quan niệm về chất lƣợng đào tạo trong nhà trƣờng không chỉ gắn những điều kiện đảm bảo nhất định từ bên trong nhƣ: cơ sở vật chất, đội ngũ giáo viên, trung tâm thƣ viện,.
mà còn phải đƣợc kiểm chứng qua quá trình sử dụng thực tiễn sản phẩm đào tạo đáp ứng đƣợc yêu cầu của thị trƣờng sức lao động. Chất lƣợng đào tạo luôn là vấn đề quan tâm nhất của tất cả các trƣờng đại học, cao đẳng, và việc phấn đấu nâng cao chất lƣợng đào tạo bao giờ cũng đƣợc xem là nhiệm vụ quan trọng nhất ở bất kỳ cơ sở đào tạo nào. Mặc dù có tầm quan trọng nhƣ vậy nhƣng chất lƣợng đào tạo vẫn là vấn đề khó định nghĩa, khó xác định, khó đo lƣờng và cách hiểu của ngƣời này cũng khác cách hiểu của ngƣời kia. Chất lƣợng đào tạo có một loạt cách định nghĩa trái ngƣợc nhau và có rất nhiều tranh luận xung quanh vấn đề này tại các diễn đàn mà nguyên nhân của nó là: thiếu một cách hiểu 7 thống nhất về bản chất của vấn đề.
Dƣới đây là 6 quan điểm về chất lƣợng đào tạo trong giáo dục đại học: 1- Chất lƣợng đƣợc đánh giá bằng “Đầu vào”: Nguồn lực = chất lƣợng. 2- Chất lƣợng đƣợc đánh giá bằng “Đầu ra”. 3- Chất lƣợng đƣợc đánh giá bằng “Giá trị gia tăng”. 4- Chất lƣợng đƣợc đánh giá bằng “Giá trị học thuật”.
5- Chất lƣợng đƣợc đánh giá bằng “Văn hoá tổ chức riêng”. 6- Chất lƣợng đƣợc đánh giá bằng “Kiểm toán”. Ngoài 6 định nghĩa trên, tổ chức đảm bảo chất lƣợng giáo dục đại học quốc tế (INQAHE - International Network for Quality Assurance in Higher Education) đã đƣa ra hai định nghĩa về chất lƣợng giáo dục đại học là (i) Tuân theo các quy định, (ii) Đạt đƣợc các mục tiêu đề ra. + Khái niệm “chất lƣợng” đã trừu tƣợng và phức tạp thì khái niệm “chất lƣợng đào tạo” càng phức tạp hơn bởi liên quan đến các sản phẩm là giá trị của con ngƣời, một sự vật, sự việc.
+ Dƣới đây là sơ đồ quan niệm về chất lƣợng đào tạo: Kết quả đào tạo phù hợp nhu cầu sử dụng - Đạt chất lƣợng ngoài Nhu cầu xã hội Kết quả đào tạo Nhu cầu xã hội Kết quả đào tạo trùng khớp với mục tiêu đào tạo - Đạt chất lƣợng trong Hình 1.1: Sơ đồ quan niệm về chất lƣợng đào tạo Nhƣ vậy, có thể hiểu chất lƣợng là để chỉ sự hoàn hảo, phù hợp, tốt đẹp.