Chương 1: Cơ sở lý luận và kinh nghiệm thực tiễn chất lượng đội ngũ CBCC quản lý kinh tế cấp huyện. Chương 2: Thực trạng chất lượng đội ngũ CBCC quản lý kinh tế tại thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định. Chương 3: Giải pháp nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC quản lý kinh tế tại thị xã An Nhơn, tỉnh Bình Định. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ KINH NGHIỆM THỰC TIỄN CHẤT LƯỢNG ĐỘI NGŨ CÁN BỘ, CÔNG CHỨC QUẢN LÝ KINH TẾ CẤP HUYỆN 1.
Cơ sở lý luận về đội ngũ cán bộ, công chức quản lý kinh tế cấp huyện 1. Khái niệm đội ngũ cán bộ, công chức quản lý kinh tế cấp huyện Ở Việt Nam, cụm từ cán bộ, công chức, viên chức hình thành, phát triển gắn với nền hành chính nhà nước; sử dụng khá phổ biến để vận hành nền hành chính quốc gia. Theo Luật cán bộ, công chức năm 2008, tại khoản 1 Điều 4 thì “Cán bộ là công dân Việt Nam, được bầu cử, phê chuẩn, bổ nhiệm giữ chức vụ, chức danh theo nhiệm kỳ trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, ở tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là cấp tỉnh), ở huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là cấp huyện), trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước”[7]. Theo Luật sửa đổi bổ sung một số điều của Luật cán bộ, công chức và Luật viên chức năm 2019 thì “Công chức là công dân Việt Nam, được tuyển dụng, bổ nhiệm vào ngạch, chức vụ, chức danh tương ứng với vị trí việc làm trong cơ quan của Đảng Cộng sản Việt Nam, Nhà nước, tổ chức chính trị - xã hội ở trung ương, cấp tỉnh, cấp huyện; trong cơ quan, đơn vị thuộc Quân đội nhân dân mà không phải là sĩ quan, quân nhân chuyên nghiệp, công nhân quốc phòng; trong cơ quan, đơn vị thuộc Công an nhân dân mà không phải là sĩ quan, hạ sĩ quan phục vụ theo chế độ chuyên nghiệp, công nhân công an, trong biên chế và hưởng lương từ ngân sách nhà nước.”[8] Trong Báo cáo tổng hợp kết quả nghiên cứu Đề tài khoa học cấp bộ: “Xây dựng đội ngũ cán bộ quản lý kinh tế ở nước ta trong quá trình đổi mới cơ chế quản lý kinh tế” do GS.
Đào Xuân Sâm chủ nhiệm đã định nghĩa đội ngũ cán bộ nhà nước “là người được tuyển dụng và bổ nhiệm vào bộ máy nhà e 8 nước, giữ một công vụ với một chức danh nhất định. Họ là những người hoạt động trong các lĩnh vực nhất định thuộc bộ máy nhà nước các cấp như hành chính, KT, giáo dục, y tế, văn hóa, xã hội, khoa học kỹ thuật… Họ được xếp vào một ngạch bậc công chức nhà nước. Họ hưởng lương từ NSNN theo ngạch bậc chức danh” [12]. Trong cuốn “Luận cứ khoa học cho việc nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ trong thời kỳ đẩy mạnh CNH, HĐH đất nước” [14, tr.
18] của PGS, TS. Nguyễn Phú Trọng và PGS, TS. Trần Xuân Sầm, các tác giả đã cho rằng, cán bộ là khái niệm chỉ những người có chức vụ, vai trò và cương vị nòng cốt trong một tổ chức, có tác động, ảnh hưởng đến hoạt động của tổ chức và các quan hệ trong lãnh đạo, chỉ huy, quản lý, điều hành, góp phần định hướng sự phát triển của tổ chức. Cũng theo các tác giả này, CB gồm: CB đảng và đoàn thể; CB nhà nước; CB KT và quản lý KT, CB khoa học – kỹ thuật; CB lực lượng vũ trang.
Mặt khác, quản lý nhà nước về kinh tế là sự tác động có tổ chức và bằng pháp quyền của nhà nước lên nền kinh tế quốc dân nhằm sử dụng có hiệu quả nhất các nguồn lực kinh tế trong và ngoài nước, các cơ hội có thể có, để đạt được các mục tiêu phát triển kinh tế đất nước đặt ra trong điều kiện hội nhập quốc tế. Theo nghĩa rộng, quản lý nhà nước về kinh tế được thực hiện thông qua cả ba loại cơ quan lập pháp, hành pháp và tư pháp của nhà nước. Theo nghĩa hẹp, quản lý nhà nước về kinh tế được hiểu như hoạt động quản lý có tính chất nhà nước nhằm điều hành nền kinh tế, được thực hiện bởi cơ quan hành pháp. Như vậy, từ những khái niệm trên, có thể hiểu CBCC QLKT là những người được bầu, tuyển dụng, bổ nhiệm ngạch, chức danh trong cơ quan nhà nước làm việc trong bộ máy có chức năng, nhiệm vụ quản lý kinh tế.
Khái niệm này có hai điểm cơ bản cần lưu ý. Trước hết, đây là một e 9 trong số công chức, cán bộ quản lý nhà nước. Thứ hai, lĩnh vực công tác của nhóm CBCC này là quản lý nhà nước về kinh tế. Tóm lại: Đội ngũ CBCC QLKT cấp huyện bao gồm những người được tuyển dụng, được bầu vào làm việc thường xuyên trong các cơ quan nhà nước thuộc cấp huyện do ngân sách Nhà nước trả lương và họ thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước trên các hoạt động kinh tế trên địa bàn của huyện.
Trong giới hạn nghiên cứu của luận văn, tác giả chủ yếu tập trung nghiên cứu vấn đề nâng cao chất lượng đội ngũ CBCC QLKT cấp thị xã của An Nhơn, tức là những CBCC QLKT đã được tuyển dụng, được bầu vào làm việc thường xuyên trong các cơ quan nhà nước có chức năng quản lý kinh tế thuộc Thị xã, bao gồm: + Những cán bộ được bầu: Chủ tịch, Phó Chủ tịch HĐND, trưởng, phó các ban của HĐND thị xã; Chủ tịch, các phó chủ tịch UBND thị xã. + Cán bộ, công chức làm việc trong các đơn vị thực hiện chức năng quản lý nhà nước về kinh tế gồm: Văn phòng HĐND&UBND thị xã; các phòng: Tài chính - Kế hoạch, Kinh tế, Nội vụ, Lao động - Thương binh và Xã hội, Tài nguyên - Môi trường, Quản lý đô thị, Tư pháp; Thanh tra nhà nước. Vai trò và đặc điểm đội ngũ cán bộ, công chức quản lý kinh tế cấp huyện CBCC QLKT là những người thực thi công vụ trong các cơ quan có chức năng QLNN về kinh tế; xây dựng chính sách kinh tế và cơ chế quản lý kinh tế; thực hiện chức năng QLNN về kinh tế thông qua hệ thống luật pháp, cơ chế quản lý, chính sách kinh tế là chủ yếu. Phần lớn CBCC QLKT đã được rèn luyện, thử thách, có bản lĩnh chính trị vững vàng, trung thành với sự nghiệp cách mạng.
Đồng thời, được trang bị kiến thức về lý luận chính trị, QLNN, pháp luật, ngoại ngữ, tin học và các kiến thức xã hội khác, cho nên CBCC QLKT là những người có trình độ chuyên môn và năng lực hoạt động thực tiễn cao, năng động, thích ứng nhanh với cơ chế mới. Do hoàn cảnh lịch e 10 sử, họ ý thức được độc lập, tự chủ, một chủ nghĩa yêu nước nồng nàn và sâu sắc, trung thành theo Đảng để phục vụ đất nước, phục vụ nhân dân. Đặc điểm riêng của đội ngũ CBCC QLKT cấp huyện. Đội ngũ CBCC QLKT cấp huyện là những người làm việc trong bộ máy QLNN về kinh tế ở cấp huyện; thực thi nhiệm vụ xây dựng, phát triển kinh tế, quản lý kinh tế gắn với huyện, thị xã cụ thể.
Đặc điểm của đội ngũ CBCC QLKT cấp huyện được thể hiện: Hoạt động của họ gắn với quyền lực nhà nước cấp huyện và pháp luật nhà nước. Trong hoạt động QLNN về kinh tế, đội ngũ CBCC QLKT cấp huyện phải thực hiện theo đúng quy định của pháp luật nhà nước. Ngoài ra theo phân cấp, tùy theo đặc điểm, điều kiện cụ thể, mỗi đơn vị lại có những quy định cụ thể sao cho phù hợp với đặc điểm, tình hình của địa phương. Như vậy, quyền lực của đội ngũ này rất mạnh, họ sử dụng công cụ bằng luật và mang tính cưỡng chế.
Trên thực tế, một bộ phận CBCC QLKT đã ngộ nhận điều này nên dẫn đến sử dụng sai thẩm quyền, lạm quyền. Hoạt động của CBCC QLKT ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống nhân dân địa phương. Xuất phát từ vai trò trực tiếp chuyển tải và triển khai thực hiện đường lối đổi mới kinh tế của Đảng và Nhà nước, của tỉnh, huyện, thị xã tới nhân dân nên đội ngũ CBCC QLKT cấp huyện có quan hệ mật thiết, chặt chẽ với đời sống của nhân dân trên địa phương. Vì vậy, đội ngũ cán bộ công chức QLKT có năng lực công tác, có chuyên môn, nghiệp vụ thì việc triển khai thực hiện sẽ có hiệu quả.
Ngược lại, nếu đội ngũ này yếu về năng lực và chuyên môn, nghiệp vụ thì việc chuyển tải và cụ thể hóa các đường lối chính sách trong thực tiễn sẽ không đạt hiệu quả, thậm chí còn làm sai các quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế. CBCC QLKT cấp huyện phải chịu áp lực rất lớn trong công việc. Hoạt động của đội ngũ CBCC QLKT gắn trực tiếp với người dân địa phương cũng như các tổ chức kinh tế ở địa phương trên nhiều mặt. Vì vậy, áp lực về khối e 11 lượng công việc cần giải quyết cũng như áp lực yêu cầu về thời gian cần hoàn thành là rất lớn, nhất là các lĩnh vực nhạy cảm dễ nảy sinh tiêu cực và khiếu kiện như lĩnh vực đất đai, đền bù thu hồi đất để giải phóng mặt bằng phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.
Qua những năm đổi mới, đội ngũ CBCC QLKT đã có những bước phát triển, nhất là về cơ cấu tổ chức, trình độ chuyên môn nghiệp vụ và cơ cấu ngành nghề. Lực lượng này ngày càng đông, được tổ chức chặt chẽ; CBCC QLKT có trình độ đại học tăng lên đáng kể, được bố trí ở tất cả các ngành, lĩnh vực quan trọng. Tuy vậy, đội ngũ CBCC QLKT một số huyện, thị xã vẫn còn một số hạn chế nhất định như: Tự do, tùy tiện trong công việc; thiếu kiến thức và năng lực quản lý trong điều kiện nền kinh tế nước ta chuyển sang nền kinh tế thị trường và hội nhập kinh tế quốc tế. CBCC QLKT cấp huyện, thị xã là đội ngũ công chức đảm nhiệm chức năng, nhiệm vụ có tính tổng hợp.
Trước những thay đổi hằng ngày của thực tiễn, công việc QLNN về kinh tế ở cấp huyện, thị xã không chỉ đòi hỏi về chuyên môn mà cần phải có những kiến thức tổng hợp, hiểu biết rộng về các lĩnh vực liên quan. Phân loại đội ngũ cán bộ, công chức quản lý kinh tế cấp huyện Phân loại CBCC trong lĩnh vực quản lý nhà nước về kinh tế cũng tuân theo các tiêu chí chung của phân loại CBCC. Phân loại CBCC QLKT là yêu cầu tất yếu của công tác quản lý nguồn nhân lực.