Luận văn thạc sĩ thực trạng và giải pháp huy động nguồn lực cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới tại huyện phù yên tỉnh sơn la

Luận văn thạc sĩ phân tích thực trạng và đề xuất giải pháp huy động nguồn lực cộng đồng cho xây dựng nông thôn mới tại huyện Phù Yên, Sơn La.

• Tác giả: Nguyễn Thị Thường
• Người hướng dẫn: PGS.TS Đinh Ngọc Lan
• Trường học: Đại học Thái Nguyên
• Chuyên ngành: Phát triển nông thôn
• Đề tài: Giải Pháp Huy Động Nguồn Lực Cộng Đồng Trong Xây Dựng Nông Thôn Mới Tại Huyện Phù Yên, Sơn La
• Loại tài liệu: luận văn thạc sĩ
• Năm xuất bản: 2019
• Địa điểm: Thái Nguyên

Tóm tắt

I. Tổng Quan Về Huy Động Nguồn Lực Cộng Đồng NTM Phù Yên

Xây dựng nông thôn mới (NTM) là một chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước, nhằm nâng cao đời sống vật chất và tinh thần cho người dân khu vực nông thôn. Tại huyện Phù Yên, tỉnh Sơn La, việc huy động nguồn lực cộng đồng đóng vai trò then chốt trong quá trình này. Nguồn lực này bao gồm tài chính, đất đai, nhân lực và trí tuệ của người dân. Việc khai thác và sử dụng hiệu quả các nguồn lực này sẽ góp phần quan trọng vào sự thành công của chương trình NTM tại địa phương. Tuy nhiên, quá trình huy động và sử dụng nguồn lực này còn gặp nhiều thách thức, đòi hỏi các giải pháp đồng bộ và phù hợp với điều kiện thực tế của huyện. Theo Quyết định số 800/QĐ-TTg, mục tiêu là xây dựng NTM có cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội hiện đại, đời sống vật chất và tinh thần của người dân ngày càng được nâng cao.

1.1. Vai trò của nguồn lực cộng đồng trong phát triển nông thôn

Nguồn lực cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong việc thực hiện các mục tiêu của chương trình xây dựng nông thôn mới. Nó không chỉ bổ sung nguồn vốn đầu tư mà còn phát huy tính chủ động, sáng tạo của người dân trong việc xây dựng quê hương. Sự tham gia tích cực của cộng đồng giúp đảm bảo tính bền vững của các công trình và dự án, đồng thời tạo sự gắn kết giữa người dân và chính quyền địa phương. Việc huy động nguồn lực cộng đồng hiệu quả sẽ tạo động lực mạnh mẽ cho sự phát triển kinh tế - xã hội của huyện Phù Yên.

1.2. Các hình thức huy động nguồn lực cộng đồng phổ biến

Có nhiều hình thức huy động nguồn lực cộng đồng khác nhau, bao gồm đóng góp bằng tiền mặt, hiến đất, đóng góp ngày công lao động, và tham gia vào các hoạt động xã hội. Mỗi hình thức có ưu điểm và hạn chế riêng, và việc lựa chọn hình thức phù hợp cần dựa trên điều kiện cụ thể của từng địa phương và từng dự án. Việc công khai, minh bạch trong quản lý và sử dụng các nguồn lực huy động được là yếu tố then chốt để tạo niềm tin và sự ủng hộ của người dân. Theo nghiên cứu, việc huy động đóng góp bằng tiền có thể theo khẩu, theo hộ, vận động con em đi làm xa, có hình thức miễn giảm.

II. Thách Thức Huy Động Nguồn Lực Xây Dựng NTM Tại Phù Yên

Mặc dù có vai trò quan trọng, việc huy động nguồn lực cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Phù Yên còn gặp nhiều khó khăn. Trình độ dân trí còn hạn chế, đời sống kinh tế còn khó khăn, và nhận thức về vai trò của cộng đồng trong phát triển nông thôn chưa cao là những rào cản lớn. Bên cạnh đó, cơ chế chính sách chưa đồng bộ, năng lực quản lý của cán bộ cơ sở còn yếu, và tình trạng thiếu minh bạch trong quản lý nguồn lực cũng ảnh hưởng đến hiệu quả huy động. Theo Nghị quyết số 26-NQ/TW, sự phát triển của nông thôn còn một số tồn tại, đó là: kiến trúc, văn hóa, xã hội, môi trường phần lớn còn tự phát, thiếu định hướng.

2.1. Rào cản về kinh tế và nhận thức của người dân

Đời sống kinh tế khó khăn khiến người dân khó có khả năng đóng góp tài chính cho các hoạt động xây dựng nông thôn mới. Bên cạnh đó, nhận thức về vai trò của cộng đồng trong phát triển nông thôn còn hạn chế, dẫn đến tình trạng thụ động, trông chờ vào sự hỗ trợ của Nhà nước. Việc tuyên truyền, vận động để nâng cao nhận thức của người dân là một nhiệm vụ quan trọng để khắc phục tình trạng này. Cần có cách vận động khéo léo, thuyết phục được sự đồng tình của người dân.

2.2. Cơ chế chính sách và năng lực quản lý còn hạn chế

Cơ chế chính sách về huy động nguồn lực cộng đồng chưa đồng bộ, thiếu cụ thể, và chưa phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Năng lực quản lý của cán bộ cơ sở còn yếu, đặc biệt là trong việc quản lý tài chính và giám sát các công trình, dự án. Tình trạng thiếu minh bạch trong quản lý nguồn lực cũng làm giảm lòng tin của người dân và ảnh hưởng đến hiệu quả huy động. Theo nghiên cứu, mặc dù đã có nhiều văn bản quy định về sự tham gia của người dân nhưng chưa đầy đủ và chưa cụ thể.

2.3. Thiếu sự tham gia thực chất của người dân

Sự tham gia của người dân vào quá trình lập kế hoạch, triển khai và giám sát các dự án xây dựng nông thôn mới còn mang tính hình thức. Ý kiến của người dân chưa được lắng nghe và tiếp thu đầy đủ, dẫn đến các dự án không phù hợp với nhu cầu thực tế và không được người dân ủng hộ. Cần tạo điều kiện để người dân tham gia một cách thực chất vào quá trình này, từ đó nâng cao tính hiệu quả và bền vững của các dự án. Việc huy động sự tham gia ý kiến, cần cụ thể từng vấn đề để người dân hiểu thì họ mới góp ý được.

III. Giải Pháp Tăng Cường Huy Động Nguồn Lực Cộng Đồng Tại Phù Yên

Để khắc phục những khó khăn và nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Phù Yên, cần có các giải pháp đồng bộ và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Các giải pháp này tập trung vào việc nâng cao nhận thức của người dân, hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường năng lực quản lý của cán bộ cơ sở, và đảm bảo tính minh bạch trong quản lý nguồn lực. Đồng thời, cần phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể và cộng đồng trong việc huy động nguồn lực và giám sát các hoạt động xây dựng nông thôn mới.

3.1. Nâng cao nhận thức và phát huy vai trò chủ thể của người dân

Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động để nâng cao nhận thức của người dân về vai trò của cộng đồng trong phát triển nông thôn. Phát huy vai trò chủ thể của người dân trong quá trình lập kế hoạch, triển khai và giám sát các dự án xây dựng nông thôn mới. Tạo điều kiện để người dân tham gia một cách thực chất vào quá trình này, từ đó nâng cao tính hiệu quả và bền vững của các dự án. Kết quả ở các xã nghiên cứu cho thấy để huy động tốt các nguồn lực từ cộng đồng, ở mỗi xã khi xây dựng nông thôn mới cần thực hiện tốt các công việc sau: tuyên truyền, vận động, nâng cao nhận thức; thực hiện dân chủ, công khai, minh bạch.

3.2. Hoàn thiện cơ chế chính sách và tăng cường năng lực quản lý

Rà soát, sửa đổi, bổ sung các cơ chế chính sách về huy động nguồn lực cộng đồng để phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Tăng cường năng lực quản lý của cán bộ cơ sở, đặc biệt là trong việc quản lý tài chính và giám sát các công trình, dự án. Đảm bảo tính minh bạch trong quản lý nguồn lực, công khai thông tin về các dự án và nguồn kinh phí để người dân được biết và giám sát. Cần cụ thể từng vấn đề để người dân hiểu thì họ mới góp ý được.

3.3. Phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể và cộng đồng

Phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể như Hội Nông dân, Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ trong việc huy động nguồn lực và giám sát các hoạt động xây dựng nông thôn mới. Khuyến khích các tổ chức cộng đồng tham gia vào quá trình này, từ đó tạo sự đồng thuận và ủng hộ của người dân. Việc huy động bằng lao động được dân hưởng ứng khi hoạt động đó đem lại lợi ích cho chính họ.

IV. Ứng Dụng Thực Tiễn Huy Động Nguồn Lực NTM Tại Phù Yên

Việc áp dụng các giải pháp huy động nguồn lực cộng đồng vào thực tiễn xây dựng nông thôn mới tại huyện Phù Yên cần được thực hiện một cách linh hoạt và sáng tạo, phù hợp với điều kiện cụ thể của từng địa phương và từng dự án. Cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các cấp chính quyền, các tổ chức đoàn thể, và cộng đồng dân cư để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững của các hoạt động xây dựng nông thôn mới. Việc đánh giá và rút kinh nghiệm thường xuyên là cần thiết để điều chỉnh các giải pháp cho phù hợp với thực tế.

4.1. Mô hình huy động nguồn lực thành công tại các xã điểm

Nghiên cứu và đánh giá các mô hình huy động nguồn lực thành công tại các xã điểm của huyện Phù Yên, từ đó rút ra các bài học kinh nghiệm và nhân rộng ra các địa phương khác. Các mô hình này có thể tập trung vào việc huy động tài chính, đất đai, nhân lực, hoặc kết hợp các hình thức huy động khác nhau. Cần có sự đánh giá khách quan và toàn diện để đảm bảo tính khả thi và hiệu quả của các mô hình. Về hoạt động tổ chức, phát triển kinh tế, huy động sự tham gia của cộng đồng cần tạo thành phong trào, có mô hình điểm, xây dựng các hình thức hợp tác có hiệu quả.

4.2. Giải pháp huy động nguồn lực cho các dự án cụ thể

Xây dựng các giải pháp huy động nguồn lực cụ thể cho từng dự án xây dựng nông thôn mới, ví dụ như dự án xây dựng đường giao thông nông thôn, dự án xây dựng trường học, hoặc dự án xây dựng trạm y tế. Các giải pháp này cần dựa trên nhu cầu thực tế của từng dự án và khả năng đóng góp của cộng đồng. Cần có sự tham gia của người dân vào quá trình xây dựng giải pháp để đảm bảo tính phù hợp và hiệu quả. Về các nội dung xây dựng nông thôn mới, kết quả nghiên cứu thể hiện rõ nét nhất sự tham gia của cộng đồng cho xây dựng cơ sở hạ tầng ( đường giao thông nông thôn ).

V. Đánh Giá Hiệu Quả và Tác Động Của Huy Động Nguồn Lực NTM

Việc đánh giá hiệu quả và tác động của huy động nguồn lực cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới là rất quan trọng để đảm bảo tính bền vững của chương trình. Cần có các chỉ số đánh giá cụ thể và khách quan, bao gồm các chỉ số về kinh tế, xã hội, môi trường, và quản trị. Việc đánh giá cần được thực hiện thường xuyên và có sự tham gia của các bên liên quan, bao gồm chính quyền địa phương, các tổ chức đoàn thể, và cộng đồng dân cư.

5.1. Các chỉ số đánh giá hiệu quả huy động nguồn lực

Xây dựng các chỉ số đánh giá hiệu quả huy động nguồn lực, ví dụ như tỷ lệ đóng góp của cộng đồng so với tổng vốn đầu tư, số lượng người dân tham gia đóng góp, mức độ hài lòng của người dân về các dự án xây dựng nông thôn mới, và tác động của các dự án đến đời sống kinh tế - xã hội của người dân. Các chỉ số này cần được thu thập và phân tích một cách khoa học để đưa ra các đánh giá chính xác. Về nguồn lực tài chính Đánh giá kết quả huy động nguồn lực từ ngân sách Nhà nước cho xây dựng nông thôn mới cho thấy: nguồn vốn còn thấp so với nhu cầu thực tế, quá trình phân bổ vốn còn chậm, định mức hỗ trợ của vốn ngân sách còn thấp so với nhu cầu thực tế.

5.2. Tác động của huy động nguồn lực đến phát triển nông thôn

Đánh giá tác động của huy động nguồn lực đến phát triển kinh tế - xã hội của huyện Phù Yên, ví dụ như tăng trưởng kinh tế, giảm nghèo, nâng cao chất lượng cuộc sống, cải thiện cơ sở hạ tầng, và bảo vệ môi trường. Các tác động này cần được đánh giá một cách toàn diện và khách quan để có cái nhìn đầy đủ về hiệu quả của chương trình xây dựng nông thôn mới. Nguồn lực đất đai Diện tích đất đã huy động cho xây dựng nông thôn mới tại 3 xã nghiên cứu đạt 80,32% so với kế hoạch đề ra; số hộ tham gia hiến đất cho xây dựng nông thôn mới tại 3 xã nghiên cứu đạt 79,06% so với kế hoạch đề ra.

VI. Kết Luận và Khuyến Nghị Về Huy Động Nguồn Lực NTM

Việc huy động nguồn lực cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong sự thành công của chương trình xây dựng nông thôn mới tại huyện Phù Yên. Tuy nhiên, để nâng cao hiệu quả huy động, cần có các giải pháp đồng bộ và phù hợp với điều kiện thực tế của địa phương. Các giải pháp này tập trung vào việc nâng cao nhận thức của người dân, hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường năng lực quản lý của cán bộ cơ sở, và đảm bảo tính minh bạch trong quản lý nguồn lực. Đồng thời, cần phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể và cộng đồng trong việc huy động nguồn lực và giám sát các hoạt động xây dựng nông thôn mới.

6.1. Tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính

Tóm tắt các kết quả nghiên cứu chính về thực trạng, thách thức, và giải pháp huy động nguồn lực cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Phù Yên. Nhấn mạnh vai trò quan trọng của huy động nguồn lực trong việc thực hiện các mục tiêu của chương trình. Thứ nhất, kết quả nghiên cứu trong luận văn này khẳng định lại việc huy động nguồn lực của cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới là đặc biệt quan trọng, có tính quyết định cho sự thành công đối với xây dựng nông thôn mới ở mỗi xã, mỗi địa phương.

6.2. Các khuyến nghị để nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực

Đưa ra các khuyến nghị cụ thể để nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực cộng đồng trong xây dựng nông thôn mới tại huyện Phù Yên. Các khuyến nghị này có thể tập trung vào việc hoàn thiện cơ chế chính sách, tăng cường năng lực quản lý, phát huy vai trò của các tổ chức đoàn thể, và nâng cao nhận thức của người dân. Nghiên cứu có đề xuất một số giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả việc huy động nguồn lực cộng đồng cho xây dựng nông thôn mới tại huyện Phù Yên trong thời gian tới, bao gồm: nhóm các giải pháp nâng cao hiệu quả huy động nguồn lực: giải pháp huy động nguồn lực từ ngân sách, giải pháp huy động nguồn lực từ sức dân, từ các tổ chức đoàn thể trong xã hội và từ các chương trình, dự án phát triển nông nghiệp nông thôn ; nhóm các giải pháp sử dụng ngân sách hiệu quả và hợp lý.

Trích đoạn nội dung tài liệu

CHƯƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC CỦA ĐỀ TÀI 1. Cơ sở lý luận về huy động nguồn lực cộng đồng 1. Cộng đồng và nguồn lực cộng đồng 1. Cộng đồng Trong đời sống xã hội, khái niệm cộng đồng có nhiều tuyến nghĩa khác nhau, đồng thời cộng đồng cũng là đối tượng nghiên cứu của nhiều ngành khoa học như: Xã hội học, Dân tộc học, Y học.Khái niệm cộng đồng thường dùng để chỉ nhiều đối tượng có những đặc điểm tương đối khác nhau về quy mô và đặc tính xã hội.

Ý nghĩa rộng nhất của cộng đồng là tập hợp người với các liên minh rộng lớn như toàn thế giới (cộng đồng thế giới), một châu lục (cộng đồng Châu Á, cộng đồng Châu Âu.), một khu vực (cộng đồng Asean), cộng đồng còn được áp dụng để chỉ một kiểu xã hội, căn cứ vào những đặc tính tương đồng về sắc tộc, chủng tộc hay tôn giáo (cộng đồng người Do Thái, cộng đồng người da đen tại Hoa Kỳ. Nhỏ hơn nữa, cộng đồng được dùng khi gọi tên các đơn vị như làng/thôn, xã, huyện. những người chung về lý tưởng xã hội, lứa tuổi, giới tính, thân phận xã hội. Ở Việt Nam, có nhiều tài liệu đưa ra khái niệm “cộng đồng”.

Từ điển tiếng Việt giải thích: “cộng đồng là toàn thể những người sống thành một xã hội, nói chung có những điểm giống nhau, gắn bó thành một khối”. Nguồn lực cộng đồng Một cách khái quát nhất, nguồn lực từ cộng đồng là tất cả các nguồn lực thực tế trong cộng đồng giúp người dân tạo dựng cuộc sống cho chính họ (Gord Cunningham, 2006). Nguồn lực cộng đồng được khái niệm một cách toàn vẹn bao gồm các thành phần sau: - Các nguồn tài nguyên thiên nhiên: là các nguồn tài nguyên thiên nhiên tồn tại trong cộng đồng. Ví dụ: đất sản xuất, tài nguyên rừng, thuỷ sản… - Các nguồn tài sản vật chất : là các công trình được xây dựng phục vụ trực tiếp hay gián tiếp cho đời sống nhân dân tại cộng đồng (và các cộng đồng lân cận).

Ví dụ: cơ sở hạ tầng (điện, đường, trường, trạm). 6 - Các nguồn tài sản về con người: gồm các kỹ năng, kiến thức và năng lực của các thành viên trong cộng đồng. - Các nguồn tài sản xã hội: mối quan hệ giữa các thành viên trong cộng đồng, ví dụ như niềm tin. - Các nguồn tài sản tài chính: là các nguồn lực kinh tế tồn tại trong cộng đồng như hệ thống ngân hàng đang hoạt động trong vùng, khả năng kinh tế của các thành viên trong cộng đồng.

Huy động nguồn lực cộng đồng trong phát triển nông thôn 1. Vai trò của cộng đồng trong phát triển nông thôn : Cộng đồng đóng vai trò quan trọng trong phát triển nông thôn , là cơ sở cho phát triển nông thôn bền vững vì: - Họ biết rõ nhất những khó khăn và nhu cầu của mình. - Họ quản lý nguồn tài nguyên như đất đai, nhà xưởng, sản phẩm địa phương mà quá trình phát triển phải dựa vào đó. - Kỹ năng, truyền thống, kiến thức và năng lực của họ là tiềm năng chính để phát triển.

- Sự cam kết của họ là sống còn (nếu như họ không ủng hộ một kế hoạch nào, kế hoạch đó sẽ không thực hiện được). - Hơn thế nữa, một cộng đồng càng phát triển và năng động, thì càng có khả năng thu hút người dân ở lại, và giữ họ không di chuyển đi nơi khác. Phát triển nông thôn dựa vào cộng đồng Theo các phân tích ở trên thì vai trò của cộng đồng trong phát triển nông thôn được xác định là rất quan trọng. Các nguồn lực cộng đồng có thể huy động cho phát triển nông thôn cũng rất đa dạng.

Chính vì thế, những năm vừa qua, cách tiếp cận phát triển nông thôn dựa vào cộng đồng được thực hiện phổ biến ở nhiều chương trình, dự án phát triển nông thôn trên thế giới. Phát triển nông thôn dựa vào cộng đồng là phương pháp tiếp cận dựa vào cộng đồng để phát triển các lĩnh vực khác nhau ở khu vực nông thôn. Phương pháp tiếp cận phát triển nông thôn dựa vào cộng đồng được nhiều chương trình/dự án sử dụng phổ biến. Mỗi chương trình/dự án có mục tiêu riêng, có thể là nhằm tăng cường vai trò của 7 phụ nữ trong cộng đồng, phát triển hệ thống dịch vụ chăm sóc sức khoẻ nhân dân, quản lý nguồn tài nguyên rừng, cải thiện chất lượng cơ sở hạ tầng ở khu vực nông thôn 1.

Sự tham gia của cộng đồng trong phát triển nông thôn Trong phát triển nông thôn có sự tham gia của nhiều tác nhân khác nhau. Những năm gần đây khái niệm phát triển nông thôn có sự tham gia được sử dụng phổ biến trên thế giới. Hai tác giả Cohen và Uphoff (1979) cho rằng: “liên quan đến phát triển nông thôn , sự tham gia bao gồm sự liên quan của người dân vào quá trình ra quyết định, vào việc thực hiện các chương trình, sự chia sẻ lợi ích có được từ chương trình phát triển, và/hoặc các cố gắng để đánh giá những chương trình như vậy”. - Tham gia đóng góp: theo cách hiểu này, sự tham gia nhấn mạnh đến sự tự nguyện hay các dạng khác của sự đóng góp của người dân nông thôn để quyết định trước các chương trình và dự án.

Ví dụ như các dự án về y tế, cấp nước, lâm nghiệp, cơ sở hạ tầng và bảo tồn các nguồn tài nguyên thiên nhiên chủ yếu nhằm vào sự đóng góp của người dân nông thôn trong sự tham gia và thực sự là cơ sở để thành công. - Tham gia tổ chức: đã có các cuộc tranh luận rất lâu về phạm vi của lý thuyết và thực tế phát triển rằng sự tham gia của tổ chức là công cụ cơ thôn của sự tham gia. Rất ít người tranh luận về luận điểm này nhưng sẽ không đồng ý về thôn chất và phát triển của sự tổ chức. Sự phân biệt giữa nguồn gốc của dạng tổ chức mà sẽ dùng như là phương tiện cho sự tham gia, hoặc các tổ chức này được giới thiệu và hình thành bên ngoài như HTX, Hội nông dân… hay các tổ chức này xuất hiện và tự cơ cấu mình như là kết quả của quá trình có sự tham gia.

- Tham gia trao quyền: khái niệm về sự tham gia như là sự áp dụng trao quyền cho người dân đã được ủng hộ rộng rãi hơn trong những năm gần đây. Tuy nhiên, đó là một khái niệm khó định nghĩa và gây ra nhiều cách giải thích khác nhau. Một số coi trao quyền là sự phát triển các kỹ năng và khả năng giúp người dân nông thôn quản lý tốt hơn, có tiếng nói và đàm phán với hệ thống tổ chức, dịch vụ phát triển hiện có, một số khác lại coi đó là cơ bản và cần thiết liên quan đến cho phép người dân quyết định và tự thực hiện những việc mà họ cho rằng cần thiết cho sự phát triển của mình. Cơ chế chính sách huy động nguồn lực cộng đồng trong xây dựng NTM 1.

Cơ chế, chính sách phát triển nông thôn : 8 Như vậy, “cơ chế, chính sách” nhấn mạnh đến nguyên tắc, cách làm, luật chơi và các quan hệ ứng xử giữa các tác nhân. “Cơ chế, chính sách” được thiết lập bởi các quy định chính thức (quy tắc, luật pháp, hiến pháp) hoặc không chính thức (quy tắc ứng xử, các hành vi đạo đức tự áp đặt) với các đặc tính buộc phải tuân thủ theo. Đối với phát triển nông thôn , nói đến “cơ chế, chính sách” cần quan tâm đến vai trò của Chính phủ và các tổ chức liên quan trong phát triển nông thôn. Trong tài liệu “Chương trình Phát triển nông thôn ” của Chính phủ xuất thôn năm 1996 có đề cập: Phát triển nông thôn là một công tác phức tạp, nó đòi hỏi sự đóng góp của toàn dân, của tất cả các tổ chức cũng như sự hỗ trợ của nhà nước; Phát triển nông thôn có sự hợp tác giữa Chính phủ và nhân dân; Phát triển nông thôn là công việc của chính người dân nông thôn với sự giúp đỡ tích cực của Chính phủ.

Vai trò của Chính phủ trong phát triển nông thôn là vai trò lãnh đạo. Chính phủ tổ chức, chỉ đạo và phối hợp hành động của hàng loạt các cơ quan, tổ chức và các lợi ích, những người đóng góp cho quá trình phát triển nông thôn to lớn này. Việc xây dựng cơ chế chính sách cho xây dựng nông thôn mới cũng chính là một vai trò của Chính phủ. Nguồn lực cộng đồng trong xây dựng NTM Trong cuốn “Sổ tay hướng dẫn xây dựng NTM cấp xã” do Bộ NN&PTNT xuất thôn tháng 8 năm 2010, “nguồn lực cộng đồng” trong xây dựng NTM gồm: - Công sức, tiền của do người dân và cộng đồng tự bỏ ra để chỉnh trang nơi ở của gia đình mình như: xây dựng, nâng cấp nhà ở; xây dựng đủ 3 công trình vệ sinh; cải tạo, bố trí lại các công trình phục vụ khu chăn nuôi hợp vệ sinh theo tiêu chuẩn NTM; cải tạo lại vườn ao để có thu nhập và cảnh quan đẹp; sửa sang cổng ngõ, tường rào đẹp đẽ, khang trang,… - Đầu tư cho sản xuất ngoài đồng ruộng hoặc cơ sở sản xuất tiểu thủ công nghiệp, dịch vụ để có thu nhập cao.

- Đóng góp xây dựng các công trình công cộng của làng, xã như: đường giao thông thôn, xóm; kiên cố hoá kênh mương; vệ sinh công cộng… Theo giải thích trong cuốn sổ tay này thì “nguồn lực” hay “nội lực” của cộng đồng chính là những đóng góp bằng tiền và công sức của người dân và cộng đồng. Cách hiểu này chưa thật đầy đủ vì ngoài đóng góp bằng tiền và công sức, người dân và 9 cộng đồng còn có thể đóng góp cho xây dựng NTM bằng các nguồn lực khác như: đất đai, các tài sản khác (nguyên vật liệu, cây cối, hoa màu, công trình), trí tuệ, năng lực, sự tham gia ý kiến hoặc các mối quan hệ xã hội mà người dân có được để tạo ra sự phát triển chung cho cộng đồng. Cơ chế chính sách huy động nguồn lực cộng đồng tham gia xây dựng NTM Căn cứ các lý luận và định nghĩa đã phân tích ở trên, trong phạm vi đề tài này, cơ chế chính sách huy động nguồn lực cộng đồng tham gia xây dựng NTM là những cơ chế phát huy sự tham gia (tham gia đóng góp, tham gia trao quyền, tham gia tổ chức…), trên quan điểm tiếp cận dựa vào nội lực cộng đồng, để phát huy vai trò chủ thể và sức mạnh của cộng đồng, phục vụ cho các lợi ích chung của cộng đồng, hướng tới đạt mục tiêu xây dựng thành công mô hình NTM.