CHƯƠNG 1 TỔNG QUAN VỀ CÔNG TÁC QLDA ĐẦU TƯ XÂY DỰNG 1.1 Kháı quát chung về công tác quản lý dự án công trình xây dựng 1.1 Khái niệm dự án đầu tư xây dựng công trình Có khá nhiều khái niệm về Dự án, theo quan niệm thông thường thì người ta quan niệm Dự án là một nhóm những công việc được thực hiện theo một quy trình nhất định với mục đích đạt được mục tiêu đã đề ra, Dự án có thời điểm bắt đầu và thời điểm kết thúc được ấn định trước, và sử dụng nguồn tài nguyên có giới hạn. Theo Tổ chức tiêu chuẩn hoá quốc tế (ISO) thì Dự án là một tập hợp các quy trình duy nhất bao gồm các hoạt động được phối hợp và kiểm soát với ngày bắt đầu và kết thúc, được thực hiện để đạt được mục tiêu. Thành tựu của mục tiêu dự án đòi hỏi các sản phẩm phải tuân thủ các yêu cầu cụ thể, bao gồm nhiều ràng buộc như thời gian, chi phí và tài nguyên. (ISO 21500: 2012) Theo Cẩm nang các kiến thức cơ bản về quản lý dự án: "dự án là một nỗ lực tạm thời được thực hiện để tạo ra một sản phẩm hoặc dịch vụ duy nhất".
Theo định nghĩa này, dự án có 2 đặc tính: - Tạm thời – có nghĩa là mọi dự án đều có điểm bắt đầu và điểm kết thúc xác định. Dự án kết thúc khi mục tiêu của dự án đã đạt được hoặc khi đã xác định được rõ ràng là mục tiêu không thể đạt được và dự án bị chấm dứt. Trong mọi trường hợp, độ dài của một dự án là xác định, dự án không phải là một s ự cố gắng liên tục, tiếp diễn; - Duy nhất – có nghĩa là sản phẩm hoặc dịch vụ duy nhất đó khác biệt so với những sản phẩm đã có hoặc những dự án khác. Dự án liên quan đến việc gì đó chưa từng làm trước đây và do vậy là duy nhất.
Theo Luật Xây dựng 2014, Dự án đầu tư xây dựng là tập hợp những đề xuất có liên quan đến việc sử dụng vốn để tiến hành các hoạt động xây dựng để xây dựng mới, cải 1 tạo, sửa chữa, nâng cấp công trình xây dựng nhằm phát triển, duy trì, nâng cao chất lượng công trình hoặc sản phẩm xây dựng, dịch vụ trong một thời hạn và có chi phí được xác định. Ở giai đoạn chuẩn bị các dự án đầu tư xây dựng, dự án được thể hiện thông qua Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi đầu tư xây dựng, Báo cáo nghiên cứu khả thi đầu tư xây dựng hoặc Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng. Công trình xây dựng là những sản phẩm được tạo thành bằng sức lao động của con người, vật tư, vật liệu xây dựng, thiết bị lắp đặt vào công trình, được liên kết định vị với đất, có thể bao gồm các phần ở dưới mặt đất, phần ở trên mặt đất, ở dưới mặt nước và phần trên mặt nước, được xây dựng theo thiết kế được duyệt. Dự án đầu tư xây dựng có thể được xem xét dưới nhiều góc độ khác nhau: - Xét về tổng thể của quá trình đầu tư: dự án đầu tư xây dựng có thể được hiểu như là một kế hoạch chi tiết để triển khai các hoạt động đầu tư để đạt được mục tiêu đã đề ra trong khoảng thời gian nhất định, hay đó là một công trình cụ thể nào đó thực hiện các hoạt động đầu tư.
- Xét về mặt hình thức: dự án đầu tư xây dựng là một tập hồ sơ tài liệu trình bày một cách chi tiết và có hệ thống các hoạt động xây dựng và chi phí theo một kế hoạch đã đề ra để đạt được những kết quả nhất định và thực hiện những mục tiêu nhất định trong tương lai. - Xét về góc độ quản lý: dự án đầu tư xây dựng là một công cụ hoạch định việc sử dụng vốn, vật tư, vật liệu, máy móc, thiết bị, nhân công nhằm tạo ra những sản phẩm mới cho xã hội. - Xét về góc độ kế hoạch hóa: dự án đầu tư xây dựng là một công cụ thể hiện kế hoạch chi tiết của một quá trình đầu tư sản xuất kinh doanh, phát triển kinh tế - văn hoá – xã hội làm tiền đề cho những quyết định đầu tư và tài trợ. - Xét về mặt nội dung: dự án đầu tư xây dựng là một tập hợp những hoạt động có liên quan, liên kết với nhau được kế hoạch hoá để đạt được các mục tiêu đã hoạch định bằng việc tạo ra những kết quả cụ thể trong một khoảng thời gian nhất định, thông qua việc sử dụng các nguồn lực đã được xác định.
2 - Xét về góc độ phân công lao động xã hội: dự án đầu tư xây dựng là thể hiện sự phân công, bố trí lực lượng lao động trong xã hội nhằm giải quyết mối quan hệ giữa các chủ thể kinh tế khác nhau với xã hội trên các cơ sở khai thác các yếu tố tự nhiên.2 Nội dung dự án đầu tư xây dựng công trình Mỗi dự án đầu tư xây dựng được cấu thành bởi một hoặc nhiều công trình đơn lẻ có mối liên hệ nội tại, được thực hiện hạch toán thống nhất và thực hiện quản lý thống nhất trong quá trình xây dựng trong phạm vi thiết kế sơ bộ. Dự án đầu tư xây dựng được coi là việc hình thành nên tài sản cố định là một mục tiêu đặc biệt trong một điều kiện ràng buộc nhất định. Điều kiện ràng buộc đầu tiên là thời gian, có nghĩa là một dự án xây dựng phải có mục tiêu hợp lý về kỳ hạn của công trình xây dựng; thứ hai là ràng buộc về nguồn lực, có nghĩa là một dự án xây dựng phải có một mục tiêu nhất định về tổng lượng đầu tư; thứ ba là ràng buộc về chất lượng, có nghĩa là dự án xây dựng phải có mục tiêu xác định về khả năng sản xuất, trình độ kỹ thuật và hiệu quả sử dụng. Các dự án đầu tư xây dựng phải tuân theo một trình tự đầu tư xây dựng cần thiết gồm 3 giai đoạn cụ thể như sau: - Giai đoạn chuẩn bị dự án bao gồm các công việc: Tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi (nếu có); tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo nghiên cứu khả thi hoặc tổ chức lập, thẩm định, phê duyệt Báo cáo kinh tế - kỹ thuật đầu tư xây dựng để xem xét, quyết định đầu tư xây dựng và thực hiện một số công việc cần thiết khác liên quan đến công tác chuẩn bị dự án; - Giai đoạn thực hiện dự án bao gồm các công việc: Thực hiện việc giao đất hoặc cho thuê đất (nếu có); chuyển đổi mục đích sử dụng đất (nếu có); chuẩn bị mặt bằng xây dựng, rà phá bom mìn (nếu có); khảo sát xây dựng (địa hình, địa chất, thuỷ văn, kinh tế - xã hội…); lập, thẩm định, phê duyệt thiết kế - dự toán xây dựng; cấp phép xây dựng (đối với công trình theo quy định yêu cầu phải có giấy phép xây dựng); tổ chức lựa chọn các nhà thầu và ký kết các hợp đồng thi công xây dựng, giám sát thi công xây dựng, cung cấp thiết bị….; thi công xây dựng; giám sát thi công xây dựng; cung cấp 3 thiết bị, giám sát cung cấp thiết bị; tạm ứng, thanh toán khối lượng; nghiệm thu công trình xây dựng hoàn thành; vận hành, chạy thử; bàn giao công trình hoàn thành đưa vào sử dụng và thực hiện các công việc cần thiết khác; - Giai đoạn kết thúc xây dựng đưa công trình của dự án đứ vào khai thác sử dụng bao gồm các công việc: Quyết toán hợp đồng, bảo hành, thanh toán hợp đồng, bảo trì công trình xây dựng.
Tùy thuộc điều kiện cụ thể và yêu cầu kỹ thuật của mỗi dự án mà người quyết định đầu tư quyết định về trình tự thực hiện tuần tự hoặc kết hợp đồng thời đối với các công việc nêu trên. - Thiết kế cơ sở của dự án : Thiết kế cơ sở là thiết kế được thực hiện trong giai đoạn chuẩn bị đầu tư trên cơ sở phương án thiết kế đã được lựa chọn, yêu cầu bảo đảm thể hiện được những thông số kỹ thuật chủ yếu phù hợp với các, quy chuẩn, tiêu chuẩn được áp dụng, là căn cứ để triển khai các bước tiếp theo của dự án. Nội dung của thiết kế cơ sở bao gồm 02 phần là phần thuyết minh dự án và phần bản vẽ thiết kế cơ sở. + Phần thuyết minh thiết kế cơ sở bao gồm các nội dung chính sau: Giới thiệu tóm tắt địa điểm xây dựng dự án, phương án thiết kế (kiến trúc và kết cấu), diện tích sử dụng đất, diện tích xây dựng, diện tích sử dụng hoặc phương án tuyến đối với công trình xây dựng trên tuyến, vị trí xây dựng, quy mô xây dựng các hạng mục công trình, việc kết nối giữa các hạng mục công trình thuộc dự án với các công trình hạ tầng kỹ thuật của khu vực xây dựng dự án.
Phương án công nghệ, dây chuyền công nghệ đối với các công trình có yêu cầu về công nghệ. Phương án kiến kiến trúc, mỹ quan đối với những công trình có yêu cầu về kiến trúc. Phương án về kết cấu, phương án về kỹ thuật, hạ tầng kỹ thuật chủ yếu của công trình. 4 Phương án bảo vệ môi trường, phòng cháy chữa cháy, an toàn lao động, an toàn giao thông đối với công trình giao thông theo quy định của pháp luật.
Danh mục các tiêu chuẩn, quy chuẩn được áp dụng để lập dự án. Phần bản vẽ thiết kế cơ sở bao gồm: Bản vẽ tổng mặt bằng các công trình xây dựng, bản vẽ bình đồ hướng tuyến công trình đối với những công trình xây dựng theo tuyến. Sơ đồ công nghệ, bản vẽ thể hiện đầy đủ dây chuyền công nghệ đối với những công trình có sử dụng dây chuyền công nghệ. Bản vẽ phương án kiến trúc.
Bản vẽ phương án kiến trúc, kết cấu chính của công trình, hệ thống kỹ thuật, hạ tầng kỹ thuật chủ yếu của công trình, kết nối với các công trình hạ tầng kỹ thuật của khu vực xây dựng dự án. Nhìn chung nội dung của Báo cáo nghiên cứu khả thi cần phải đáp ứng một số yêu cầu cơ bản như: Tính hợp pháp, tính khả thi, tính hợp lý, tính tối ưu tính hiệu quả của dự án đầu tư.