MỞ ĐẦU 1. Tính cấp thiết của đề tài Hoạt động tín dụng là nghiệp vụ chủ yếu của hệ thống ngân hàng thƣơng mại Việt Nam, mang lại 80-90% thu nhập của mỗi ngân hàng, tuy nhiên rủi ro của nó cũng không nhỏ. Rủi ro tín dụng cao quá mức sẽ ảnh hƣởng rất lớn đến hoạt động kinh doanh ngân hàng. Đứng trƣớc những thời cơ và thách thức của tiến trình hội nhập kinh tế quốc tế, vấn đề nâng cao khả năng cạnh tranh của các ngân hàng thƣơng mại trong nƣớc với các ngân hàng thƣơng mại nƣớc ngoài, mà cụ thể là nâng cao chất lƣợng tín dụng, giảm thiểu rủi ro đã trở nên cấp thiết.
Bên cạnh đó, tình hình kinh tế thế giới đang diễn biến phức tạp và khủng hoảng tín dụng tăng cao. Việt Nam là một nƣớc có nền kinh tế mở nên không tránh khỏi những ảnh hƣởng của nền kinh tế thế giới. Đứng trƣớc tình hình đó, đòi hỏi các ngân hàng thƣơng mại Việt Nam phải nâng cao công tác quản lý rủi ro tín dụng, hạn chế đến mức thấp nhất có thể những nguy cơ tiềm ẩn gây nên rủi ro. Đó là lý do đề tài “ Hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại chi nhánh Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi” đƣợc tiến hành nghiên cứu nhằm nghiên cứu những nguy cơ tiềm ẩn, tình hình kinh doanh tín dụng thực tế tại chi nhánh Ngân hàng.
Mục tiêu nghiên cứu - Góp phần hệ thống hóa cơ sở lý luận về các vấn đề liên quan đến hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng của các NHTM. - Phân tích và đánh giá thực trạng hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Sơn Tịnh, tỉnh Quảng Ngãi. - Đề xuất những giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Sơn Tịnh trong thời gian tới, 2 góp phần nâng cao hiệu quả cho vay tiêu dùng của chi nhánh NHNo&PTNT huyện Sơn Tịnh. Câu hỏi nghiên cứu Đề cƣơng làm sáng tỏ vấn đề sau: - Quan niệm và nội dung hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng của NHTM? - Thực trạng công tác hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Sơn Tịnh; thành công, hạn chế và nguyên nhân? - Trong thời gian tới, để hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tốt hơn thì chi nhánh cần phải làm gì? 4.
Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu - Đối tƣợng nghiên cứu: Lý luận và thực tiển hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Sơn Tịnh tỉnh Quảng Ngãi. - Phạm vi nghiên cứu: + Về nội dung: Đề tài tiếp cận vấn đề hạn chế rủi ro tín dụng dƣới góc độ phòng ngừa và xử lý rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Sơn Tịnh nhằm giảm thiểu tối đa tổn thất, thiệt hại. + Về không gian, thời gian: Đề tài giới hạn các phân tích về thực trạng hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Sơn Tịnh tỉnh Quảng Ngãi từ năm 2010 – 2012. Phƣơng pháp nghiên cứu Luận văn sử dụng phƣơng pháp so sánh, diễn dịch và quy nạp kết hợp với thống kê mô tả, tổng hợp, phân tích, đánh giá.Dựa vào dữ liệu đã có ở quá khứ, đi từ cơ sở lý luận, kế thừa và kết hợp với quan sát thực tiễn, rút ra 3 giải pháp cụ thể nhằm hạn chế tối đa rủi ro tín dụng trong cho vay tại ngân hàng.
Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của đề tài. Hệ thống hóa và tổng kết các lý luận cơ bản về rủi ro tín dụng và hạn chế rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay tiêu dùng của NHTM. Khảo sát và đánh giá thực trạng công tác hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Sơn Tịnh, qua đó đề xuất giải pháp để cho công tác hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay hiệu quả hơn tại chi nhánh cũng nhƣ tại các NHTM khác. Bố cục của luận văn Để giải quyết các vấn đề trên, luận văn đƣợc chia làm ba chƣơng: Chƣơng 1: Lý luận cơ bản về hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng của NHTM Chƣơng 2: Thực trạng hạn chê rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Sơn Tịnh tỉnh Quảng Ngãi.
Chƣơng 3: Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay tiêu dùng tại chi nhánh NHNo&PTNT huyện Sơn Tịnh tỉnh Quảng Ngãi. 4 TỔNG QUAN TÀI LIỆU Trong những năm qua, hệ thống ngân hàng Việt Nam đã đổi mới một cách căn bản về mô hình tổ chức, cơ chế điều hành và nghiệp vụ. Có thể nói hoạt động của hệ thống ngân hàng đã có những đóng góp đáng kể trong sự nghiệp đổi mới và phát triển kinh tế đất nƣớc. Với vị trí là kênh dẫn vốn chủ yếu, ngân hàng đóng vai trò là cầu nối trung gian cung cấp vốn cho mọi hoạt động sản xuất kinh doanh, đầu tƣ phát triển của toàn bộ nền kinh tế.
Ngoài ra, ngân hàng còn cung cấp một số dịch vụ hay các tiện ích đa dạng khác nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của xã hội trong lĩnh vực tài chính tiền tệ. Bên cạnh những kết quả đạt đƣợc, hệ thống ngân hàng Việt Nam cũng bộc lộ những yếu kém, những khó khăn, thách thức nhƣ các lĩnh vực kinh doanh khác. Một trong những vấn đề đó là hạn chế rủi ro tín dụng. Rủi ro tín dụng là trở ngại lớn nhất trên con đƣờng phát triển của các ngân hàng thƣơng mại nói chung và ngân hàng Nông nghiệp và phát triển Nông thôn Sơn Tịnh nói riêng.
Do vậy, việc ngăn chặn và hạn chế rủi ro tín dụng là vấn đề hết sức cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay và đã dành đƣợc nhiều sự quan tâm và đánh giá của nhiều học giả và nhiều tác giả đã đi sâu nghiên cứu và đã đƣa ra những giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng trong cho vay. Trong quá trình nghiên cứu đã vận dụng lý thuyết về hạn chế rủi ro tín dụng và tham khảo các đề tài đã đƣợc công bố có nội dụng và phƣơng pháp nghiên cứu tƣơng tự để củng cố thêm về cơ sở lý luận và tính thực tiễn trong quá trình phân tích, đánh giá, đƣa ra các giải pháp nhằm hạn chế rủi ro tín dụng. Trƣơng Nhật Tân (03/02/2013), Hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển chi nhánh Gia Lai, Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng. 5 Đề tài trình bày các khái niệm về tín dụng ngân hàng, phân loại và vai trò của tín dụng.
Khái niệm, phân loại, đặc điểm của rủi ro tín dụng. Các chỉ tiêu đánh giá và các nhân tố ảnh hƣởng đến rủi ro tín dụng. Phân tích thực trạng công tác hạn chế rủi ro tín dụng tại chi nhánh. Tổng hợp và phân tích các chỉ tiêu nợ xấu, các hạn chế và nguyên nhân của hạn chế.
Nguyễn Anh Vũ (2012), Phòng ngừa và hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam- CN Quảng Nam, Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng. Luận văn nêu ra đƣợc những tồn tại trong công tác phòng ngừa và hạn chế RRTD nhƣ: + Hệ thống kiểm tra, kiểm soát nội bộ chƣa phát huy tốt vai trò. + Việc quản lý, kiểm tra, giám sát khoản vay còn lỏng lẽo, chƣa kịp thời. + Công tác quản lý, đánh giá tài sản đảm bảo chƣa tốt + Chất lƣợng cán bộ còn hạn chế, chƣa nắm bắt chế độ, quy chế, quy định.
Sự phối hợp giữa các phòng ban chƣa chặt chẽ. Lê Hòa Tân (2012), Giải pháp hạn chế rủi ro tín dụng tại Ngân hàng TMCP Đông Á chi nhánh Nha Trang, Luận văn Thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng. Luận văng qua phân tích thực trạng tại đơn vị tác giả đã nêu ra những vƣớng mắc trong công tác hạn chế RRTD tại ngân hàng nhƣ: + Vẫn còn tình trạng ngân hàng tập trung vốn vay vào một số khách hàng lớn, khó phân tán rủi ro. Khách hàng đến giao dịch tín dụng với ngân hàng đa số là khách hàng truyền thống, số lƣợng khách hàng mới chƣa sử dụng tín dụng nhiều.
+ Việc thẩm định dự án, phƣơng án kinh doanh chất lƣợng còn thấp, thiếu thông tin, thiếu thực tế, chƣa có phân tích đánh giá độc lập theo điểm 6 của ngân hàng, có những dự án việc thẩm định còn mang tính sao chép lại. Chƣa chủ động lựa chọn khách hàng, hoặc chọn dự án… Công tác tiếp thị, chăm sóc và tiếp cận các khách hàng mới có tình hình tài chính lành mạnh về với ngân hàng cho vay của các phòng kinh doanh, nguồn vốn, ngoại tệ chƣa tốt. + Khi phát hiện rủi ro thì chậm xử lý do những nguyên nhân nhƣ: Công tác kiểm tra trƣớc, trong và sau cho vay còn hạn chế; cán bộ tín dụng còn hạn chế về mặt chuyên môn trong việc thẩm định, phân tích đánh giá nên không nhận thấy các dấu hiệu liên quan đến khách hàng; các bộ phận của ngân hàng không trao đổi thông tin thƣờng xuyên; những thông tin sử dụng trong phân tích tín dụng phần lớn do khách hàng cung cấp. + Ngân hàng chƣa xây dựng các tiêu chí, dấu hiệu cảnh báo rủi ro tín dụng, hệ thống phân loại nợ chủ yếu dựa vào yếu tố định lƣợng tức là chỉ phát hiện rủi ro khi phát sinh nợ quá hạn.
+ Chƣa có bộ phận chuyên xử lý nợ có vấn đề một cách hiệu quả. Nguyễn Thanh Hòa (2011), Giải pháp hạn chế rủi ro cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn chi nhánh Đà Nẵng, Luận văn thạc sỹ Quản trị kinh doanh, Đại học Đà Nẵng. Đề tài trình bày các lý luận về hoạt động tín dụng và rủi ro cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp của NHTM, trong đó tập trung làm rõ khái niệm, đặc điểm, vai trò và các phƣơng thức cho vay, cũng nhƣ nguyên nhân dẫn đến rủi ro tín dụng đối với khách hàng doanh nghiệp. Phân tích, đánh giá từ khái quát đến cụ thể tình hình cho vay, thực trạng rủi ro cho vay và những nguyên nhân dẫn đến rủi ro cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp tại tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn 7 chi nhánh Đà Nẵng.
Trên cơ sở đó, tác giả đề xuất các giải pháp nhằm hạn chế các rủi ro này tại chi nhánh Ngân hàng.